T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/2388
Karar No:2025/3059
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Fonu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirketin işletmekte olduğu "..." isimli alışveriş merkezinin zemin kat ... numaralı dükkanında kiracı olarak "..." ünvanıyla faaliyet gösteren ve Fonun kayyım olarak atandığı ... İnşaat ve Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye ait tüm mal, hak ve varlıkların bir araya getirilmesi suretiyle "... Ticari ve İktisadi Bütünlüğü"nün oluşturulmasına ve satışına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Fon Kurulu kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; ... Sulh Ceza Hakimliğinin ... tarih ve ... D.İş sayılı dosyasından şirkete kayyım ataması yapıldığı, kayyım ataması sonrasında 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca kayyımlık yetkisinin usulüne uygun olarak Fon'a devredildiği, şirketin mali durumu, ortaklık yapısı, diğer sorunları veya piyasa koşulları nedeniyle mevcut halin sürdürülebilir olmadığının Fon tarafından tespit edilmesi durumunda, şirketin yahut varlıklarının satılmasına veya feshi ile tasfiyesine karar verme yetkisinin Fon'da olduğu, 15 Temmuz darbe girişimi sonrası şirketlerin mali yapısının değişmiş olması, hisse bedellerinin itibar kaybıyla birlikte düşmeye başlaması ve şirket hakkında hazırlanan raporlar çerçevesinde şirket hisselerinin satışının gerçekleştirildiği anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, Dairemizin 08/11/2024 tarih ve E:2022/498, K:2024/4604 sayılı bozma kararına uyularak verilen kararda; adli ve idari yargı mercileri arasında çıkan görev uyuşmazlığında, Uyuşmazlık Mahkemesince, 5411 sayılı Kanun'un 111. maddesine göre kamu tüzel kişiliğini haiz, idari ve mali özerkliğe sahip Fon Kurulu tarafından, 6758 sayılı Kanun'un 19. ve 20. maddeleri ile kendisine verilen görevlerin ifası kapsamında kamu gücü kullanılmak suretiyle tek taraflı irade beyanıyla tesis edilen işlemlerin iptaline ilişkin davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğuna karar verildiği, ayrıca 04/02/2025 tarih ve 32803 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak aynı tarihte yürürlüğe giren 7539 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesiyle 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 2. maddesinde yer alan "(...) Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun kayyımlık görevi kapsamındaki karar ve işlemlerine karşı açılan davalar, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonunun merkezinin bulunduğu yer idare mahkemelerinde görülür.” düzenlemesi uyarınca, yargı mercileri arasında çıkabilecek görev uyuşmazlıkları sebebiyle yargılama sürecinin uzamaması amacıyla Fonun kayyımlık görevi kapsamındaki karar ve işlemlerine karşı açılan davaların, Fonun merkezinin bulunduğu yer idare mahkemelerinde görülmesinin amaçlandığı;
Bu durumda, dava sürecinde 7539 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 7. maddesiyle 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun geçici 2. maddesiyle getirilen düzenlemeyle, yargı mercileri arasında çıkabilecek görev uyuşmazlıkları sebebiyle yargılama sürecinin uzamaması amacıyla Fonun kayyımlık görevi kapsamındaki karar ve işlemlerine karşı açılan davaların, Fonun merkezinin bulunduğu yer idare mahkemelerinde görülmesine karar verilmiş olduğundan, işbu davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli kılındığı, görev kurallarının kamu düzenine ilişkin olduğu, görev konusunda taraflar için usuli kazanılmış hak doğmayacağı gözetilerek somut uyuşmazlık bakımından idari yargının görevli olması nedeniyle işin esasına girilerek karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dosya incelendiğinde, istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, kararın soyut gerekçelere dayandığı, "lokantacılık" konusunda faaliyette bulunan ismi geçen şirketle ilgili ticari ve iktisadi bütünlük oluşturulmasına ilişkin dava konusu Fon Kurulu kararının, 5411 sayılı Kanun'un 134. maddesinin beşinci fıkrası ile 6758 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun 20. maddesinin birinci fıkrasındaki düzenlemeye de açıkça aykırı olduğu, anılan düzenlemeler ile Fon'a devredilen herhangi bir şirketle ilgili ticari ve iktisadi bütünlük oluşturularak satışın yapılmasındaki amacın, 6183 sayılı Kanunda öngörülen cebri satış yöntemindeki varlıkların tek tek satışı yerine daha yüksek getiri sağlayarak bütünlük halinde satışın gerçekleştirilmesi ve Fon alacakları ile şirketten alacaklı olan üçüncü kişilerin alacaklarının seri ve etkin bir şekilde tahsil edilmesi, borçlu ve alacaklıların menfaatlerinin en üst seviyede korunmasının sağlanması olduğu, davalı idarenin şirketten alacaklı olduğunu gösteren ve 6183 sayılı Kanuna göre yapılan herhangi bir cebri icradan bahsedilmediği, dolayısıyla Kanunun amacından sapılarak ismi geçen şirketle ilgili iki yıl süreyle haciz yapılmasını engellemek ve borca itirazın iptali ve tahliye davalarının hukuki neticelerinin bertaraf edilmesini sağlamak amacıyla dava konusu kararın tesis edildiğinin kolaylıkla anlaşıldığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, verilen kararın hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda söz konusu yargılama usulünün uygulanacağı; ikinci fıkrasının (g) bendinde ise, verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabileceği kurala bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'un 19. maddesiyle değiştirilen "İstinaf" başlıklı 45. maddesinin birinci fıkrasında, idare ve vergi mahkemelerinin kararlarına karşı, başka kanunlarda farklı bir kanun yolu öngörülmüş olsa dahi, mahkemenin bulunduğu yargı çevresindeki bölge idare mahkemesine, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde istinaf yoluna başvurulabileceği; altıncı fıkrasında, bölge idare mahkemelerinin 46. maddeye göre temyize açık olmayan kararlarının kesin olduğu; sekizinci fıkrasında ise, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda istinaf yoluna başvurulamayacağı kuralları yer almıştır.
Aktarılan düzenlemelere göre ivedi yargılama usulüne tabi olan işlemlerden doğan uyuşmazlıklarla ilgili olarak ilk derece mahkemelerince verilen kararlara karşı temyiz kanun yoluna başvurulabileceği, bunlar dışında kalan uyuşmazlıklarla ilgili olarak verilen kararlara karşı kural olarak istinaf kanun yoluna başvurulabileceği, ancak 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde tahdidi olarak sayılan uyuşmazlıklarla ilgili kararlara karşı istinaf kanun yolundan sonra temyiz kanun yoluna da başvurulabileceği açıktır.
Mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna mı yoksa temyiz kanun yoluna mı başvurulabileceğinin belirlenmesi için öncelikle dava konusu uyuşmazlığın ivedi yargılama usulüne tabi olup olmadığının tespiti zorunludur. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 18. maddesiyle eklenen "İvedi yargılama usulü" başlıklı 20/A maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ihaleden yasaklama kararları hariç ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda ivedi yargılama usulünün uygulanacağı kurala bağlandığından, ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlıklardan ne anlaşılması gerektiğinin açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
İhale işlemlerine ilişkin idari usulü düzenleyen temel kanunlardan olan 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 4. maddesinde, ihalenin, "Bu Kanunda yazılı usûl ve şartlarla, işin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve yetkili mercilerin onayı ile tamamlanan sözleşmeden önceki işlemleri"; 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 4. maddesinde ise, "Bu Kanunda yazılı usul ve şartlarla mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin istekliler arasından seçilecek birisi üzerine bırakıldığını gösteren ve ihale yetkilisinin onayını müteakip sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan işlemleri" ifade ettiği belirtilmiş olup, bu kanuni tanımlamalar ve istikrar kazanan içtihatlar dikkate alınarak bir kamu hizmetinin yerine getirilmesini teminen (yapım işi, hizmet alımı veya mal alımı gibi) klasik ihale kanunlarına tabi olan idarelerce gerçekleştirilecek olan ihaleler için ihale ilanı ile başlayıp sözleşmenin imzalanması ile tamamlanan süreçte tesis edilen işlemlerin ivedi yargılama usulüne tabi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerekir.
Diğer taraftan, söz konusu klasik ihale kanunlarına tabi olmayıp kendi mevzuatı kapsamında ihale gerçekleştiren idarelerce temel ihale kanunları ile kendi ihale mevzuatının birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, davalı idarece ticari ve iktisadi bütünlük oluşturulmak suretiyle gerçekleştirilecek satış ihalelerinde öncelikle ticari ve iktisadi bütünlüğün kapsamının belirlenerek oluşturulmasına, satışına, ihale yönteminin belirlenmesine ve satış komisyonunun oluşturulmasına yönelik Fon Kurulu kararları tesis edildiği, bu şekilde ihale sürecinin başlaması niteliğinde olan, başka bir ifadeyle, ihaleye çıkma kararı, ihaleye izin verilmesi, ihale onay belgesi vb. niteliğinde bulunan işbu kararların da ivedi yargılama usulüne tabi ihale işlemleri olduğunun kabulü gerektiği, aksi halde, sürecin başlamasına yönelik ilk işlemden sonra gerçekleştirilecek nihai tasarruf olan ihale işlemine karşı açılacak davaların ivedi yargılama usulüne tabi olarak görülecek olmasına rağmen söz konusu ihale işleminin dayanağı ve sürecin başlamasına yönelik anılan işlemlere karşı açılacak davanın ivedi yargılama usulü kapsamında kabul edilmemesinin bir bütün olarak ihale sürecine yönelik yargılama sürecinin uzamasına sebep olacağı, bu durumun ise 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde yer verilen ivedi yargılama usulünün getiriliş amacına aykırılık teşkil edeceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının alacaklı olduğu ... Servis Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.'ye Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 133. maddesi ile 6758 sayılı Kanun'un 19. maddesi gereğince ... Sulh Ceza Hâkimliğinin ... tarih ve ... Değişik İş sayılı kararıyla Fonun kayyım olarak atandığı, Fon Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla, söz konusu şirkete ait tüm mal, hak ve varlıkların bir araya getirilmesi suretiyle "..."nün oluşturulmasına ve satışına karar verildiği, bunun üzerine davacı tarafından anılan Fon Kurulu kararının iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, ihale sürecindeki işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklara ivedi yargılama usulünün uygulanacağı, dava konusu işlemin "ihale işlemlerinden doğan uyuşmazlık" niteliği taşıdığı, nitekim söz konusu işlemde satışa karar verilmesinin yanında ihale usullerinin de belirlendiği, bu nedenle uyuşmazlığın ivedi yargılama usulü uygulanarak çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, İdare Mahkemesince verilen kararın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi uyarınca ivedi yargılama usulü kuralları gereğince doğrudan temyize tabi olduğu, ivedi yargılama usulüne tabi olan davalarda anılan Kanun'un 45. maddesinin 8. fıkrası uyarınca istinaf kanun yoluna başvurulmasının mümkün olmadığı dikkate alındığında, İstanbul Bölge İdare Mahkemesi tarafından esasa girilmeksizin dava dosyasının Danıştaya gönderilmesi gerekirken, esasın incelenmesi suretiyle verilen kararda usul kurallarına uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.