T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2025/277
Karar No:2025/1089
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Hizmetleri
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Başhekimliğince ... tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "3 Kalem Laboratuvar Malzemesi Temini" ihalesinin 1. kısmına ilişkin olarak yapılan itirazen şikayet başvurusunun reddine dair 06/11/2024 tarih ve 2024/UM.l-1420 sayılı Kamu İhale Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; uyuşmazlığa konu ihalenin 1. kısmına teklif veren davacı şirket tarafından, "ihalenin 1. kısmı üzerinde bırakılan ... Hizmetleri Sanayi Ticaret Ltd. Şti.'nin (...) teklifinin ihalede istenen yeterlik kriterlerini sağlamadığı için değerlendirme dışı bırakılması gerektiğine yönelik yapılan itiraz şikayet başvusununun reddi üzerine bakılan davanın açıldığı;
Davacının 1. iddiası yönünden Kurul kararının değerlendirilmesinden;
E-ihale kapsamında yapılan ihalede ihale üzerinde bırakılan dava dışı ... tarafından yeterlik bilgileri tablosunun “Teklif Vermeye Yetkili Olunduğuna İlişkin Bilgiler” satırının, “Ortaklar/üyeler/kurucular ile yöneticilere ait bilgiler” bölümünün, “Yöneticilere ait bilgiler” ve “Ortaklara ait bilgiler” kısmında entegrasyon aracılığı ile erişilen belge yüklemesinin ayrı ayrı yapıldığı; ticaret sicili bilgilerine ilişkin belgeler sorgulandığında “..., müdür, tek ortak, münferiden temsile yetkili” bilgilerinin yer aldığı; e-teklifini imzalayan kullanıcı adında “...” bilgilerinin yer aldığı, söz konusu ihalenin elektronik ihale olarak gerçekleştirildiği, yeterlik bilgileri tablosunun “Ortaklara Ait Bilgiler” ve “Yöneticilere Ait Bilgiler” bölümünde istenen bilgilerin MERSİS entegrasyonu kapsamında EKAP’a aktarıldığı, beyan edilen bilgilerin de İdari Şartname’de istenilen kriterleri sağladığı, teklifin tüzel kişiliğin tek ortağı ve temsile yetkili yöneticisi olan “... tarafından elektronik imza ile imzalanarak gönderildiği anlaşıldığından, davacının bu iddiası açısından davaya konu Kurul kararında hukuka aykırılık görülmediği;
Davacının 2. iddiası yönünden Kurul kararının değerlendirilmesinden;
Uyuşmazlıkta, ihalenin 1. kısmı üzerinde bırakılan dava dışı ...'ın yeterlik bilgileri tablosunun “Teminata ilişkin bilgiler” başlıklı bölümünde Elektronik İhale Uygulama Yönetmeliği'nin 21. maddesinin ikinci fıkrasına uygun olarak alınan geçici teminat mektubunun “...” şeklindeki ayırt edici numarasının belirtildiği, yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettiği geçici teminat mektubunun “İhale Tarihindeki Teminat Tutarı: 16.500.000-TL, Geçerlilik Tarihi: 06/02/2025 şeklinde olduğu, ihalenin sadece 1. kısmına teklif verdiği, teklif tutarının 373.501.647,57-TL olduğu, ihalede sunulması gereken asgari geçici teminat tutarının ise (373.501.647,57 x %3) 11.205.049,43-TL olduğu ve asgari geçici teminat tutarını karşıladığı, teminat mektubunun geçerlik tarihinin (06/02/2025) İdari Şartname’de düzenlenen asgari geçerlik tarihini (05/02/2025) karşıladığı anlaşıldığından davacının bu iddiası açısından davaya konu Kurul kararında hukuka aykırılık görülmediği;
Davacının 3. iddiası yönünden Kurul kararının değerlendirilmesinden;
İlgili mevzuat ve İdari Şartnamede, isteklilerce teklif edilen ürün veya cihazların teknik şartnameye uygun olup olmadığına ilişkin ihaleyi yapan idarece yapılacak tespitin tekliflerin değerlendirilmesi aşamasında kullanım kılavuzu, broşür, katalog, prospektüs, fotoğraf, Teknik Şartname uygunluk belgesini içeren doküman vb. belgeler üzerinden yapılacağının düzenlendiği, ihalenin 1. kısmı üzerinde bırakılan dava dışı ... tarafından sunulan Yeterlik Bilgileri Tablosunun “İhaleye katılmak için gereken belgeler ve yeterlik kriterleri” sütununun “Mesleki ve teknik yeterliğe ilişkin bilgiler” ile “Diğer belgeler” satırında “Kataloglar; ÜTS belgeleri; firma bayilik ve tedarikçi belgeleri; UBB kapsam dışı beyanı; KİT İnsert; Prokalsitonin kiti için, kitin BRAHMS veya BRAHMS PCT ile eşdeğerliliği ispatlanmış olduğu belge; Prokalsitonin kiti için %CV değeri; Prokalsitonin belgesi” beyanına yer verildiği ve beyan edilen bu belgelerin EKAP’a yüklendiği, Yeterlik Bilgileri Tablosunda beyan ettiği bilgiler ve bu bilgiler karşılığı olarak EKAP’a yüklediği belgeler incelendiğinde;
a) İdari Şartname’nin 7.5.4. maddesinde yer alan tablonun ikinci satırında yer alan düzenleme gereği prokalsitonin kiti için, kitin BRAHMS veya BRAHMS PCT ile eşdeğerliliğinin ispatlanmış olduğu belgenin beyan edilmesinin yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ... tarafından prokalsitonin kiti için, Siemens Healthineers Genel Merkezi tarafından hazırlanmış ve son sayfalarında altmış ayrı yayın referansı bulunan, kitin BRAHMS PCT ile eşdeğerliliği ispatlanmış olduğu belgenin beyan edildiği ve EKAP’a yüklendiği tespit edildiğinden davacının bu bent altında incelenen iddiasının yerinde olmadığı,
b) İdari Şartname’nin 7.5.4. maddesinde yer alan tablonun üçüncü satırında yer alan düzenleme gereği teklif edilecek ürünlere ilişkin ulusal bilgi bankası (UBB) veya ÜTS koduna ilişkin belgelerin beyan edilmesinin yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ... tarafından bu belgelerin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edildiği ve buna ilişkin belgelerin EKAP’a yüklendiği, teklife konu ürünlerin ÜTS kaydının bulunduğu ve aktif olduğu tespit edildiğinden davacının bu bent altında incelenen iddiasının yerinde olmadığı sonucuna ulaşıldığı,
c) İdari Şartname’nin 7.5.4. maddesinde yer alan tablonun dördüncü satırında yer alan düzenleme gereği firmanın bayi, ana bayi ya da tedarikçi kodunu gösterir belgenin beyan edilmesinin yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ... tarafından kendi firmasına ilişkin ÜTS kaydı belgesi ile ... Sanayi ve Ticaret A.Ş., ... Sağlık A.Ş. ve ... Ticaret Ltd. Şti.'nin bayisi olduğuna dair ÜTS kaydı bilgilerinin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edildiği ve EKAP’a yüklendiği, belgeler sorgulandığında geçerliklerinin devam ettiği tespit edildiğinden davacının bu bent altında incelenen iddiasının yerinde olmadığı,
d) İdari Şartname’nin 7.5.4. maddesinde yer alan tablonun beşinci satırında yer alan düzenleme gereği teklif edilen ürünün kapsam dışı olması durumunda kapsam dışı belgesinin beyan edilmesinin yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ... Ltd. Şti.'nin teklif ettiği iki sisteme ilişkin olarak kapsam dışı oldukları bilgilerinin yeterlik bilgileri tablosunda beyan edildiği ve buna ilişkin belgelerin EKAP’a yüklendiğinin tespit edildiği, davacı da dahil olmak üzere üç isteklinin de teklif ettikleri bazı ürünler için kapsam dışı beyanlarının bulunduğu, mevcut hali ile kesinleşen doküman düzenlemeleri karşısında ihale üzerinde bırakılan dava dışı ... şirketinin yeterlik bilgileri tablosunda kapsam dışı beyanı bulunduğu ve buna ilişkin belgelerin EKAP’a yüklendiği anlaşıldığından davacının bu bent altında incelenen iddiasının yerinde olmadığı,
e) İdari Şartname’nin 7.5.6. maddesi gereği şartnamede belirtilen kitlere ait tüm cihazların orijinal kataloglarının beyan edilmesinin yeterlik kriteri olarak belirlendiği, ... tarafından teklif ettiği kitlere ait ... Analizörü, ... Analizörü, ... Analizörü, ..., ... otomatik numune kayıt ve tasnifleme sistemi, ..., ... kan alma destek sistemi, ... Analizör Rak Yükleme Ünitesi orijinal kataloglarının yeterlik bilgileri tablosunda beyan edildiği ve EKAP’a yüklendiği tespit edildiğinden davacının bu bent altında incelenen iddiasının yerinde olmadığı,
Davacının 4. iddiası yönünden Kurul kararının değerlendirilmesinden;
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun ilgili maddelerinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikayet veya itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, bu başvuruların, hukuka aykırı işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihten itibaren anılan Kanun’un 21. maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde yapılması gerektiği ve ihale dokümanının ilana yansımayan diğer hükümlerine yönelik başvuruların süresinin ise dokümanın EKAP üzerinden e-imza kullanılarak indirildiği tarihi izleyen günden itibaren başlayacağının kurala bağlandığı,
Davacı tarafından ihale dokümanın 07/08/2024 tarihinde indirildiği ve iddia konusu ettiği hususlar ihale dokümanına itiraz niteliği taşıdığından, dokümanın edinildiği tarihi izleyen günden itibaren 10 gün içinde olmak üzere en geç 17/08/2024 tarihinde idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 04/10/2024 tarihinde idareye yapılan şikayet başvurusunun süresinde bir başvuru olmadığının anlaşıldığı, Kurul kararının davacının bu bent altında incelenen iddiasının süre yönünden reddine dair kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı,
Davacının 5. iddiası yönünden Kurul kararının değerlendirilmesinden;
Mal Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği'nin 58. maddesi uyarınca, mal alımı ihalelerine ilişkin aşırı düşük tekliflerin değerlendirilmesinde ihale komisyonunun verilen teklifleri değerlendirdikten sonra diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanları tespit etmesi gerektiği, öte yandan, Yapım İşleri İhaleleri Uygulama Yönetmeliği ile Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Sınır değer ve aşırı düşük teklifler” başlıklı ilgili maddeleri uyarınca ve Kamu İhale Genel Tebliği’nde belirtilen yöntemler çerçevesinde sınır değer hesaplanarak teklifi aşırı düşük olanların tespit edilmesi gerektiği, ancak mal alımlarında sınır değer hesaplama yöntemine ilişkin sınırlayıcı bir düzenleme bulunmadığı, dolayısıyla mal alımı ihalelerinde aşırı düşük tekliflerin tespitinin diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete kıyaslanmak suretiyle idarece belirlenmesi gerektiğinin hükme bağlandığı, 4734 sayılı Kanun’un 38. maddesi ve İdari Şartname’nin 33.1. maddesi gereğince, ihaleye verilen teklifler ihale komisyonu tarafından değerlendirildikten sonra, diğer tekliflere veya yaklaşık maliyete göre teklif fiyatı aşırı düşük olanların tespit edileceği, dava konusu ihalenin 1. kısmına geçerli teklif sunan ve ihale üzerinde bırakılan ...'ın teklif bedeli ile ihalenin 1. kısmına ait yaklaşık maliyet bedeli göz önünde bulundurularak ihalenin 1. kısmı üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin idare tarafından aşırı düşük teklif olarak değerlendirilmediği, ihalenin 1. kısmına 3 isteklinin teklif verdiği, ilgili mevzuat hükümleri gereği kısmi teklife açık ihalelerde teklif değerlendirilmesi işlemlerinin her kısım için ayrı ayrı yapılması gerektiği, alım konusunu oluşturan kısımlar bazında ayrı ayrı olmak üzere ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifinin diğer isteklilerin teklif bedelleri ve/veya ilgili kısmın yaklaşık maliyet bedeline göre değerlendirilmesi neticesinde idarenin ihalenin 1. kısmında ihale üzerinde bırakılan isteklinin teklifini aşırı düşük olarak değerlendirmeden ihaleyi sonuçlandırmasında mevzuata aykırılık bulunmadığından, davacının bu iddiası açısından davaya konu Kurul kararında hukuka aykırılık görülmediği,
Davacının 6. iddiası yönünden Kurul kararının değerlendirilmesinden;
4734 sayılı Kanun’un 54. maddesinde, ihale sürecindeki hukuka aykırı işlem veya eylemler nedeniyle bir hak kaybına veya zarara uğradığını veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden aday veya istekli ile istekli olabileceklerin şikayet veya itirazen şikayet başvurusunda bulunabilecekleri, anılan Kanun’un 55 ve 56. maddelerinde ise bu başvuruların hukuka aykırı işlem veya eylemlerin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gereken tarihten itibaren anılan Kanun’un 21. maddesinin (b) ve (c) bentlerine göre yapılan ihalelerde beş gün, diğer hallerde ise on gün içinde yapılması gerektiğinin kural altına alındığı, ihale sürecinde gerçekleşen işlem veya eylemler sebebiyle herhangi bir isteklinin hak kaybına veya zarara uğramasının muhtemel olduğu durumlarda, bu idare işleminin hukuka aykırı olduğu iddiasıyla mevzuatta öngörülen süreler içerisinde şikayet başvurusuna konu edilmesi gerektiği, başvuru sürelerine ilişkin aktarılan kanun hükümleri çerçevesinde şikayet başvuru süresinin iddia konusu işlem veya eylemin farkına varıldığı veya farkına varılmış olması gerektiği tarihten itibaren işlemeye başlayacağı, bir diğer ifadeyle, ihale tarihi itibarı ile isteklilere açıklanan ve tutanağa bağlanarak isteklilere bildirilen hususlar bakımından (yaklaşık maliyetin açıklanması) hak kaybı veya zarara uğramasının muhtemel olduğunu iddia eden isteklilerin ihale komisyonu kararının tebliğ edilmesini beklemeden şikayet hakkını kullanması gerektiği, ihalenin birinci oturumunda ihale komisyonu tarafından gerçekleştirilmesi gereken işlemlerin mevzuatta düzenlendiği, bu işlem veya eylemler istekliler dahil herkese açık olarak gerçekleştirildiğinden anılan işlemlere ilişkin olarak isteklilerce şikayet başvurusuna konu edilebilmesinde farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarih olarak işlem tarihinin esas alınması gerektiği, 4734 sayılı Kanun’un 36. maddesi uyarınca ihale günü ilk oturumda isteklilerin teklif fiyatları ve yaklaşık maliyet tutarının açıklanması suretiyle yaklaşık maliyetin alenileştiği, bu çerçevede istekliler tarafından ihale günü öğrenilen yaklaşık maliyet bilgisinin ihale komisyonu kararının taraflarına tebliğ tarihindeki yaklaşık maliyet bilgisinden farklılık arz etmeyeceğinin açık olduğu, dolayısıyla yaklaşık maliyetin hesaplanması işlemlerinin hukuka aykırılığını iddia eden istekliler için farkına varıldığı tarih veya farkına varılmış olması gereken tarihin, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği tüm isteklilere açıklandığı ihale tarihi olarak dikkate alınması gerektiği, elektronik ortamda gerçekleştirilen ihalelerde de, yaklaşık maliyetin mevzuat gereği ihaleye katılan tüm isteklilerce EKAP üzerinden ihale durum izleme ekranından görülebildiği, yaklaşık maliyetin hatalı olduğunu ve bu nedenle hak kaybına uğramasının muhtemel olduğu hususunda şikayet başvurusunda bulunacak istekliler için bu durumun farkına varıldığı tarihin veya farkına varılmış olması gereken tarihin de ilk oturumun gerçekleştiği ihale tarihi olduğu nazara alındığında, davacının yaklaşık maliyete ilişkin iddialarına yönelik olarak, dava konusu ihalenin 09/09/2024 tarihinde gerçekleştirildiği ve yaklaşık maliyetin bu tarihte açıklandığı dikkate alındığında, başvuru sahibinin yaklaşık maliyete ilişkin bilgileri ihale tarihinde öğrendiği, dolayısıyla yaklaşık maliyete yönelik iddialarına ilişkin olarak şikayet süresinin yaklaşık maliyetin açıklandığı 09/09/2024 tarihinden itibaren başlaması gerektiği, başvuru sahibinin de bu tarihten itibaren 10 (on) gün içinde idareye şikayet başvurusunda bulunması gerekirken, bu süre geçtikten sonra 04/10/2024 tarihinde idareye yapılan şikayet başvurusunun süresinde bir başvuru olmadığı anlaşıldığından, davacının bu bent altında incelenen iddiasının süre yönünden reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yeterlik bilgileri tablosunda beyan ettiği bilgilerin eksik ve yanlış olduğu, İdari Şartname'de belirtilen şartları sağlamadığı, uyuşmazlığa konu olan ihale kapsamında satın alınacak bütün ürünlerin ÜTS kaydı olması gerekirken ... tarafından bir kısım ürünler için kapsam dışı beyanı verildiği, adı geçen istekli tarafından İdari Şartnamenin 7.5.4. maddesi uyarınca sunulan bilgi ve belgelere ilişkin iddialarının teknik görüş alınmak üzere incelenmesi gerektiği, ihale dokümanı arasında yer alan, Sarf Malzeme Teknik Şartname Formu’nun “Üretim Tarihi ve Miadı” başlıklı maddesinin 2. fıkrasının 23/08/2024 tarihinde Kamu İhale Genel Tebliği’nde yapılan değişiklik ile getirilen 60.8. maddesine aykırılık teşkil ettiği, söz konusu düzenlemenin isteklilerin sağlıklı teklif oluşturabilmelerini engelleyebilecek ve sözleşmenin ifasında isteklileri haksız zarara uğratabilecek nitelikte olduğu, bu bakımdan ihalenin iptalinin gerektiği, nitekim bu madde nedeniyle fiyatlama yapılırken hataya düşüldüğü, idarenin kendilerinden sürekli miadı dolmaya yakın ürün için değişim isteyeceği düşünülerek teklif verildiği, bu madde nedeniyle maliyet noktasında yanıltıldıkları ve sağlıklı bir teklif sunmalarının engellendiği, mevzuatın emredici hükümlerine aykırı olarak konulmuş olan şartname maddelerinin yok hükmünde olduğu, ayrıca hukuka aykırı şartname hükümleri kamu düzenine ilişkin olduğundan her aşamada incelenmesinin gerektiği, şartnameye süresi içinde itiraz edilmemiş olmasının bahse konu mevzuata aykırı maddeyi hukuka uygun hale getirmeyeceği, davalı idarenin sadece şartnamenin yasaya açık şekilde aykırı maddesine süresi içinde itiraz edilmediği gerekçesi ile başvurularını reddetmesinin yasaya ve usule aykırı olduğu, ihale üzerinde bırakılan isteklinin yaklaşık maliyetin çok altında fiyat teklifi verdiği, idarenin teklif bileşenlerini de göstermek suretiyle aşırı düşük teklif sorgulaması yapması gerekirken, ihale üzerinde bırakılan istekliden izahat alınmadan ihale sürecinin tamamlandığı, davalı idarenin ise geçmiş kararlarının aksine bu hususta mevzuata aykırılık görmediği, yaklaşık maliyetin hatalı hesaplandığı, ihale konusu işin en uygun fiyatla temin edilmesinin yaklaşık maliyetin doğru bir şekilde hesaplanmasına bağlı olduğu, idarelerin, kamu ihalelerinde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumlu olduğu, davalı idarenin, iddiaları ile ilgili gerekli incelemeleri yaparak karar vermesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, uyuşmazlığa konu Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,
5. Kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 05/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.