Rekabet Kurumu Başkanlığından,
(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)
REKABET KURULU KARARI
Karar Sayısı : 06-27/325-77
Karar Tarihi : 14.4.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, 10
M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN
B. RAPORTÖRLER : Mehmet ÖZDEN, Esin ÇERÇİOĞLU
C. ŞİKAYET EDEN : Armatörler Liman İşletmeciliği Ticaret ve Sanayi A.Ş.
Temsilcisi: Av. Yaşar ÖZIŞIK
Şehit Muhtar Cd. No:4 Vicdan Apt. D:3 Taksim/İstanbul
D. ŞİKAYET EDİLEN: Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü
Dikmen Cd. Bakanlıklar/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Danıştay 13. Dairesi’nin 10.10.2005 tarih, 2005/1565 E.
2005/4938 K. sayılı kararı üzerine; Armatörler Liman İşletmeciliği Ticaret ve
Sanayi A.Ş.’nin başvurusunun yeniden değerlendirilmesi. 20
F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet dilekçesinde, 27.11.1995 tarihinde, Armatörler
Liman İşletmeciliği Ticaret ve Sanayi A.Ş. (Armatörler) ile Maliye Bakanlığı Milli
Emlak Genel Müdürlüğü arasında, İstanbul Ambarlı Liman Kompleksinde, Ulaştırma
Bakanlığınca şikayetçiye tahsis olunan 2 iskelenin inşaatının tamamlanarak
işletmeye açılabilmesi için şart gösterilen irtifak sözleşmesinin imzalandığı; anılan
sözleşme ile, Armatörler’e, sadece üçüncü kişilere hizmet vermesine rağmen, elde
ettiği hasılatın %15’ini Hazineye ödemesi şartının getirildiği, bu suretle kendi ve ilgili
kuruluşlarının ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tesis edilen iskelelerle şikayetçinin
iskelelerinin aynı konumda mütalaa edildiği; diğer şirketlere oranla Armatörler’e daha
yüksek kira bedelleri getirildiği; bu uygulamaların haksız rekabete yol açtığı iddia 30
edilerek 4054 sayılı Kanun çerçevesinde gereğinin yapılması talep edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.12.1998 tarihinde giren başvuru
üzerine yapılan tetkik sonucunda, şikayetçi vekiline teşebbüs niteliğinde olmayan
kamu kurum ve kuruluşların düzenleyici işlemlerinin 4054 sayılı Kanun kapsamında
bulunmadığı, Başkanlık tarafından bildirilmiştir.
Şikayetçi vekili tarafından Başkanlık Makamı’nın söz konusu işleminin iptali istemiyle
Danıştay 10. Dairesi’nde 1999/618 E. sayısıyla açılan davada, 9.1.2001 tarih, 2001/2
sayı ile davanın reddine karar verilmiştir. Anılan kararın davacı tarafından temyizi
üzerine, Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulu tarafından 28.9.2001 tarih,
2001/480 E., 2001/637 K. sayı ile, başvurunun 4054 sayılı Kanun kapsamında 40
bulunup bulunmadığını belirleme yetkisinin Rekabet Kurulu’na ait olduğu
gerekçesiyle Daire kararının bozulmasına karar verilmiştir. Bozma kararı üzerine
Kurumca yapılan karar düzeltme istemi de Danıştay İdari Dava Daireleri Genel
Kurulu’nun 22.1.2004 tarih, 2002/194 E., 2004/64 K. sayılı Kararı ile reddedilmiştir.
06-27/325-77
2
Bunun üzerine Danıştay 13. Dairesi’nce 2005/1565 E. sayısıyla dava yeniden ele
alınmış ve 10.10.2005 tarih, 2005/4938 sayı ile dava konusu işlemin iptaline karar
verilmiştir.
Söz konusu karar gereğince, Armatörler’in başvurusunu Rekabet Kurulu gündemine
getirmek üzere hazırlanan 7.4.2006 tarihli Bilgi Notu, 10.4.2006 tarih,
REK.0.08.00.00-110/82 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-27 sayılı Kurul toplantısında 50
görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Raporda; şikayet edilen Maliye Bakanlığı Milli Emlak
Genel Müdürlüğü’nün dosya konusu bakımından teşebbüs niteliğinde olmaması
nedeniyle, başvuruya ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Başvuru dilekçesinde, imzalanmış taahhüt senedine göre iskeleden yararlanma
koşullarının;
- Hak sahibi şirkete ait mallara,
- Hak sahibi şirketin en az %10 payına sahip kurucu ortaklarına ait mallara, 60
- Yukarıda belirtilenlere ait olup bunlardan en az %10 payla kurucuları oldukları Dış
Ticaret sermaye şirketleri aracılığıyla ithal veya ihraç edilen mallara,
- Transit ticarete konu olan mallara
ilişkin yükleme boşaltmalarda uygulanacağı belirtilmektedir.
Yukarıda belirlenmiş yükleme boşaltmalar dışında iskele sahibi şirket, 3. şahıslara
hizmet verdiği taktirde elde edeceği hasılatın %15’ini Hazineye ödeyecektir.
Dilekçede, %15 şartının kendi sanayi tesisleri ile çevresindeki ortak kuruluşlara
hizmet vermek üzere iskele inşa etmiş şirketlere getirildiği, sadece üçüncü şahıslara
hizmet vermek üzere tesis edilen ve kamu hizmeti yürüten şikayetçiye bu yönde bir
düzenleme getirilmesinin eşit olmayan kişilere aynı yükümlülüklerin uygulanması 70
anlamına geleceği ifade edilmiştir.
Dilekçede, ayrıca, iskelelerin kullanım karşılığı olarak Maliye Bakanlığınca her yıl
artış oranına göre belirlenen kira bedeli alındığı belirtilmiş ve başvuru sahibinin
ödediği miktarın diğer iskeleler için alınan bedellere göre çok yüksek olduğu iddia
edilmiştir.
4054 sayılı Kanun'un 2. maddesi, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal ve hizmet
piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün
aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve
kararlar ile piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmaları
ve rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme ve devralma niteliğindeki her türlü 80
hukuki işlem ve davranışlar, rekabetin korunmasına yönelik tedbir, tespit, düzenleme
ve denetlemeye ilişkin işlemler bu Kanun kapsamına girer.” ifadeleriyle Kanun’un
kapsamını belirlemiştir.
Söz konusu madde hükmü ve devamı maddeler ile rekabet hukukunun uygulama
alanı dikkate alındığında, Kanun’un teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin davranış ve
uygulamalarını düzenlediği, diğer bir deyişle Kanun’un süjelerinin “teşebbüs ve
teşebbüs birliği” olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamaktadır.
06-27/325-77
3
Öte yandan, Kanun’un 3. maddesine göre teşebbüs, “piyasada mal ve hizmet üreten,
pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik
bakımdan bir bütün teşkil eden birimleri”; teşebbüs birliği ise, “teşebbüslerin belirli 90
amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her
türlü birlikleri” ifade etmektedir.
Esasen, Maliye Bakanlığı Milli Emlak Genel Müdürlüğü teşebbüs tanımında yer alan
vasıfları taşımamaktadır. Dolayısıyla, anılan İdare’nin şikayete konu sözleşmesi,
ekonomik faaliyet gösteren bağımsız bir teşebbüs davranışı olarak değil, idarenin
özel hukuk tasarrufları olarak ele alınmalıdır.
J. SONUÇ
Şikayet konusunun 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun” kapsamında
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy