9. Daire 1987/4105 E. , 1989/198 K.
"İçtihat Metni"
Daire : DOKUZUNCU DAİRE
Karar Yılı : 1989
Karar No : 198
Esas Yılı : 1987
Esas No : 4105
Karar Tarihi : 24/01/989
MAHKEMELERİN, VERGİ DAİRESİNİN YERİNE GEÇEREK MAHSUP İŞLEMİ YAPMAK SURETİYLE KARAR VEREMEYECEĞİ HK.
İstem, yükümlüye ait taşınmazın satışı nedeniyle beyan olunan değerin düşük görülmesi üzerine rayiç bedel esasına göre yapılan kusur cezalı Gayrımenkul Kıymet Artışı Vergisini terkin, kusur cezalı Mali Denge Vergisini tasdik eden Mahkeme kararının Gayrımenkul Kıymet Artışı Vergisi yönünden bozulmasına ilişkin bulunmaktadır.
1318 sayılı Finansman Kanununun 45.maddesiyle atıf yapılan 198 sayılı Emlak Alım Vergisi Kanununun "rayiç bedel esası" başlığını taşıyan 12.maddesinde, ilgililer tarafından beyan edilecek satış değerleri ile satış bedellerinin beyan tarihindeki rayiç bedelden aşağı olamayacağı, rayiç bedelin beyan tarihindeki normal alım satım bedeli olduğu, rayiç
bedel takdirinin Vergi Usul Kanununda yazılı takdir komisyonları tarafından gayrımenkulün yeri, niteliği ve satış tarihindeki gayrımenkul piyasasının durumu nazara alınarak yapılacağı hükme bağlanmıştır. Anılan Yasa hükmü uyarınca vergiye konu taşınmazın gerçek rayiç bedelinin ihtilaflı taşınmazın yeri, niteliği ve satış tarihindeki gayrımenkul piyasasının durumu nazara alınarak emsalleriyle yapılacak karşılaştırma sonucu saptanması, takdir komisyonlarınca bahsedilen esaslara uygun biçimde rayiç bedel takdiri yapılmaması halinde ise bu hususun mahkemece bilirkişi incelemesi ve emsal kıyaslaması yaptırılması suretiyle resen araştırılması gerekmektedir.
Olayda, yukarıda açıklanan yasa hükmü gereğince uyuşmazlık konusu taşınmaz için Mahkemece bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle taşınmazın rayiç bedeli saptanmış olup, bu değer mahkeme tarafından da uygun görülmüştür.
Bu durumda mahkemece bilirkişi raporuyla saptanan rayiç bedele göre tarhiyatın tadilen onanması gerekirken, bilirkişice saptanan değer esas alınmak suretiyle hesaplanan verginin teminat tutarından mahsup edilerek tarhiyatın terkinine karar verilmesinde isabet bulunmamıştır.
Zira bu gibi durumlarda yapılması gereken mahsup işlemi vergi dairesini ilgilendiren bir konu olup, yeniden belirlenen rayice göre yükümlülerin lehinde veya aleyhinde olan durumların vergi dairesince dikkate alınacağı tabiidir.
Açıklanan nedenlerle Vergi Mahkemesi kararının bozulmasına, tarhiyatın bilirkişice saptanan değere göre tadilen onanmasına karar verildi.