10. Daire 1989/783 E. , 1992/1251 K.
"İçtihat Metni"
Daire : ONUNCU DAİRE
Karar Yılı : 1992
Karar No : 1251
Esas Yılı : 1989
Esas No : 783
Karar Tarihi : 30/03/992
1-) ÇALIŞANLARIN TASARRUFA TEŞVİK EDİLMESİ HAKKINDA SERİ NO:3 SAYILI TEBLİĞİN DAYANAĞI OLAN 3.417 SAYILI YASANIN ANAYASAYA AYKIRI OLMADIĞI;
2-) TEBLİĞ HÜKÜMLERİNDE 3417 SAYILI KANUNA VE KANUNUN VERDİĞİ YETKİYE DAYANILARAK ÇIKARILAN BAKANLAR KURULU KARARINA AYKIRILIK BULUNMADIĞI HK.
Davacı; 12.1.1989 tarih ve 20047 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan, "Çalışanların Tasarrufa Teşvik edilmesi Hakkında Seri No:35 sayılı Tebliğin iptali ile, Tebliğin dayanağı olan 3417 sayılı Kanunun 1,2,3,6,8,9. ve geçici madde 1'in Anayasaya aykırı olduğu iddiasının ciddi ve yerinde görülerek konunun Anayasa Mahkemesine intikal ettirilmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Davacının, Tebliğin dayanağı olan 3417 sayılı Kanunun Anayasaya aykırı olduğu iddiası ciddi ve yerinde görülmeyerek işin esasına geçildi:
Çalışanların Tasarrufa Teşvik Edilmesi ve Bu Tasarrufların Değerlendirilmesine Dair 3417 sayılı Kanunun 1.maddesinde, Kanunun amacının, çalışanların aylık ve ücretlerinden tasarruf kesintisi yapılmasını, tasarruflara Devlet veya ilgili işverenlerin katkıda bulunmasını, bağımsız çalışanların gelirlerinin bir kısmının tasarrufa ayrılmasını temin etmek ve bu tasarrufların en iyi şekilde nemalandırılmasını sağlamak suretiyle çalışanların tasarruf yapmalarını teşvik etmek olduğu hükme bağlanlmış, 2.maddesinde Kanunun kapsamına kimlerin gireceği belirtilmiştir.
Sözü edilen Kanunun 3.maddesinde ise, 2.maddenin birinci fıkrasının (a), (b) ve (c) bentleri kapsamına girenlerle ilgili tasarrufların, ilgililerin aylık veya ücretlerinden yapılacak yüzde 2 nisbetindeki tasarruf kesintisi ile ilgililerin aylık veya ücretlerinin yüzde 3'ü nisbetinde Devlet veya işverence sağlanacak katkının toplamından oluşacağı hükme bağlandıktan sonra, tasarruf kesintisinin nispetini yüzde 4'e Devlet veya işveren tarafından bağlanacak katkının nispetini yüzde 6'ya kadar yükselmeye veya 1.fıkradaki nispetleri indirmeye ve uygulama tarihlerini belirlemeye Bakanlar Kurulunun yetkili olduğu açıklanmış aynı Kanunun geçici 1.maddesi ile de kesinti nispetlerinin tesbiti konusunda Bakanlar Kuruluna yetki verilmiştir.
3417 sayılı Kanunun 3.maddesi ile geçici maddenin verdiği yetkiye dayanılarak, çıkarılan 23.12.1988 tarih ve 88/13637 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla 15.1.1989 tarihinden geçerli olmak üzere, kanunla tespit edilen %2 ve %3 nispetindeki kesinti ve katkı oranları sırasıyla %3 ve %4,5 olarak belirlenmiştir. Sözü edilen Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılan dava da Bakanlar Kurulu Kararının 3417 sayılı Yasaya aykırı olmadığı, yasanın verdiği yetki çerçevesinde hükümler içerdiği gerekçesiyle Danıştay Beşinci Dairesince reddedilmiştir.
Bakılan davada iptali istenilen tebliğ ise, 3417 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayalı olarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararı ile kesinti ve katkı nispetlerinin arttırılmasından sonra, uygulamada doğabilecek tereddütlerin giderilmesi amacıyla hazırlanmış olup, Tebliğ hükümlerinde dayanağı olan 23.12.1988 tarih ve 88/13637 sayılı Bakanlar Kurulu kararına ve 3417 sayılı kanuna aykırılık bulunmamaktadır.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddine karar verildi.
AZLIK OYU:
T.C.Anayasasının 2.maddesinde ifadesini bulan sosyal hukuk devletinde çalışanların geleceğinin devlet tarafından güvence altına alınacağı belirtilmiş ise de, bunun zora dayanmayarak eşitlik ilkesi çerçevesinde yapılması gerekmektedir.
İptali istenilen Tebliğin dayanağı olan 3417 sayılı Kanun ise niteliği itibariyle zorunlu bir tasarruf kanunu olup, çalışanları yani emeğiyle gelir elde edenleri içine almakla ve onlara tasarruf zorunluluğu getirmekle, bunların dışındaki kazanç sahipleri ile 10 işçi çalıştıran yerlerdeki işçiler tasarruf kesintisi uygulaması dışında tutulmakla, eşitlik ilkesi ihlal edilmiştir.
Öte yandan, çalışanlar adına tahakkuk ettirilen ve onların mülkiyetine giren paranın kişilerin iradesi dahilinde tasarruf edilmesi mümkün olup, bu paraların iradeleri dışında geri alınması, belli bir hesapta onun adına dahi olsa bir süre bekletilerek hüküm ve tasarruflarının dışına çıkartılması da, geçim sıkıntısı içinde olan ve tasarruf edilecek miktara o an için daha çok ihtiyaç duyan kişiler yönünden mağdur edici niteliktedir.
Zorunlu olarak tasarruf ettirilen paraların nemalandırılmasının denetiminin güçlüğü de dikkate alınarak, tebliğin dayanağı olan 3417 sayılı Kanunun, sosyal hukuk devleti ilkesine, eşitlik ve mülkiyet hakkına aykırı hükümler içermesi nedeniyle,kanunun Anayasaya aykırı olduğu iddiasının ciddi ve yerinde bulunarak konunun Anayasa Mahkemesine intikal ettirilmesi gerektiği görüşüyle aksi yöndeki çoğunluk kararına bu nedenle katılmıyorum.