5. Daire 1995/2320 E. , 1998/919 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No: 1995/2320
Karar No: 1998/919
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı): ...
Vekili: ...
Karşı Taraf: Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu Genel Müdürlüğü -ANKARA
Vekili: ...
İsteğin Özeti: ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının dilekçede yazılı nedenlerle temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
Savunmanın Özeti: Temyizi istenen kararın usul ve kanuna uygun olduğu, bu nedenle istemin reddi gerekeceği yolundadır.
Danıştay Tetkik Hakimi: ...
Düşüncesi: Dava dosyasının incelenmesinden, görevinde başarılı olduğu ve olumlu siciller aldığı anlaşılan davacının kısım müdürlüğü görevinden, uzmanlığa atanmasına ilişkin işlemde mevzuata uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından, davanın reddi yolundaki Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Savcısı: ...
Düşüncesi: Temyiz dilekçesinde öne sürülen hususlar, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında belirtilen nedenlerden hiçbirisine uymayıp idare mahkemesince verilen kararın dayandığı hukuki ve yasal nedenler karşısında anılan kararın bozulmasını gerektirir nitelikte görülmemektedir.
Açıklanan nedenlerle, temyiz isteminin reddiyle idare mahkemesi kararının onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Beşinci Dairesince işin gereği düşünüldü:
Dava, Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu ... Bölge Müdürlüğünde Muhasebe Kısım Müdürü olan davacının, sözleşmeli uzman olarak atanmasına ilişkin 27.7.1994 günlü işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; 399 sayılı KHK nin 3/b maddesinde sayılan ve bunların dışında ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen diğer personelin atandıkları bu kadrolarda sözleşmeli olarak da çalıştırılabileceklerinin hükme bağlandığı; 657 sayılı Yasanın 76. maddesiyle ise idarelere memurların naklen atanmaları konusunda kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olarak takdir yetkisi tanındığı; davacı hakkında ... Bölge Müdürlüğünce, işlerinde dikkatsiz, verimsiz olduğu ve ayrıca maiyetindekilere amirlik yapamadığı, servisteki işlerin aksadığı bildirilerek, görevinden alınmasının önerildiği; bu teklif dikkate alınarak dava konusu işlemin tesis edildiği; davacının, ... Bölge Müdürlüğünce 2.3.1994 tarihinde yazılan ancak 8.3.1994 günü telefaxla Genel Müdürlüğe gönderilen 9.3.1994 ödeme günlü ...- lira tutarındaki elektrik faturasını bekleterek zamanında tedbir alınmasına engel olduğu gerekçesiyle, eylemine uyan 657 sayılı Yasanın 125/A-f maddesi gereğince 22.4.1994 tarihli Disiplin Kurulu kararıyla uyarma cezası ile cezalandırıldığı; işlemde kamu yararı ve hizmet gereğine aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Davacı, 15 yıldan beri Muhasebe Kısım Müdürlüğü görevini başarı ile yürüttüğünü; ayrıca 657 sayılı yasaya tabi 1. derece imza yetkili bir kadrodan, sözleşmeli personel ve uzmanlık statüsüne getirildiğini; bunun da gerek 657 sayılı Yasaya gerekse 399 sayılı KHK'ye aykırı olduğunu öne sürmekte ve İdare Mahkemesi kararının temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.
29.1.1990 gün ve 20417 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 399 sayılı KHK. nin "İstihdam Şekilleri" başlıklı 3. maddesinin (b) bendinde "Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütmekte yükümlü oldukları hizmetlerin gerektirdiği asli ve sürekli görevler genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile kadro ünvanları ekli 1 sayılı cetvelde gösterilen diğer personel eliyle gördürülür ve bu kadrolara atanan personel atandıkları kadrolarda sözleşmeli olarak da çalıştırılabilir..." hükmü getirilmiştir.
399 sayılı KHK nin tümünün Anayasaya aykırılığı iddiasıyla açılan iptal davası sonucunda, Anayasa Mahkemesinin 4.4.1991 günlü, E:1990/12, K:1991/7 sayılı kararıyla, sözkonusu Kanun Hükmünde Kararnamenin bazı maddeleri, bu arada 3. maddesinin (b) bendinin 1. fıkrası Anayasaya aykırı bulunarak iptal edilmiştir. Yüksek Mahkemenin kararında bu maddede kamu iktisadi teşebbüslerinin genel idare esaslarına göre yürüttükleri asli ve sürekli görevlerin, maddede sayılan ünvanlara sahip personel ile kadro ünvanları (1) sayılı cetvelde gösterilen personel eliyle gördürülmesinin ve bu personelin KHK de belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Yasaya tabi tutulmasının öngörüldüğü; ayrıca bunların atandıkları kadroda sözleşmeli olarak da çalıştırılmasına olanak tanınarak, personelin önce kadroya atanmasının sonra kendisiyle sözleşme imzalanmasının sağlandığı; böylece bu sistemle teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda genel idare esaslarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerde hizmet verecek personele Anayasanın 128. maddesinde öngörülen güvencenin getirildiği; işletme esaslarına göre karlılık, verimlilik ve rekabet kuralları içinde hizmet vermesi gereken bu personelin, genel idare esasları dışında hizmet gören sözleşmeli personel ile toplu iş sözleşmeleri kapsamına giren diğer personelin aldıkları ücretlerle dengeli bir ücret alabilmesi olanağının tanındığı; başka bir anlatımla, bu düzenlemenin, kamu iktisadi teşebbüslerinde farklı statüde çalışanlar arasında başarı durumlarına göre alınan ücretlerde bir denge sağlanmasına yönelik olduğunun görüldüğü belirtilmiş; ancak madde metninde genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü kılınılan kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin belirlenmesine esas olacak bir ölçüt getirilmemesinin eksik bir düzenleme olduğu vurgulanmış ve herhangi bir ölçüt getirilmemesi nedeniyle, genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerde çalışan kimi personelin (ı) sayılı cetvel dışında kalması ya da genel idare esaslarına göre yürütülmesi gerekmeyen görevlerde çalışan kimi personelin (ı) sayılı cetvelde yer alması olasılığına dikkat çekilmiştir. Ayrıca madde metninde, "... bu kadrolara atanan personel atandıkları kadrolarda sözleşmeli olarak da çalıştırılabilir." denildiğinden (1) sayılı cetvel kapsamındaki kimi personele atandıkları kadrolarda sözleşmeli çalışma olanağı verilirken, kimi personelin bu olanağın dışında bırakılacağı belirtilmiş; 3. maddenin (b) bendinin 1. fıkrası, eşitlik ilkesi yönünden Anayasanın 10. maddesine aykırı bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesinin bu kararı 13.8.1991 günlü Resmi Gazetede yayımlanmış ve kararın, yayımından itibaren 6 ay sonra yürürlüğe gireceği belirtilmiştir. Anayasa Mahkemesinin kararının yürürlüğe girmesinden sonra oluşacak hukuki boşluk 5.2.1992 kabul günlü 3771 sayılı Kanunla doldurulmuş, 11.2.1992 günlü, 21139 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Kanun 13.2.1992 tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Sözüedilen 3771 sayılı Kanunun 1. maddesiyle 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesinin (b) bendi değiştirilerek, bu bent hükmü; "Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin karlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev ünvanı itibariyle kuruluşun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli (1) sayılı cetvel de kadro ünvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümleri uygulanır." şeklinde düzenlenmiştir.
Bu düzenleme sonucu Anayasa Mahkemesi kararında belirtilen kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin belirlenmesinde esas olacak bir ölçüt getirilmediği yolundaki eksiklik giderilmeye çalışılmış ve... kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevlerin genel idare esaslarına göre yürütüleceği belirtilmiştir.
Yine bu hükme göre, (1) sayılı cetvel; maddede sayılan ünvanlar ile kadro ünvanları gösterilen diğer personelden oluşmakta ve bunların statüleri 657 sayılı Yasaya tabi olmaktadır.
Bu durumda adıgeçen personelin naklen atanmaları konusunda 657 sayılı Yasanın 76. maddesi çerçevesinde işlem tesis edilebilecek; bunların 657 sayılı Yasaya tabi statülerinin sona ermesi konusunun da yine bu Yasadaki hükümlerle düzenlenmesi gerekecektir. Sözüedilen personelin (1) sayılı cetvelden (2) sayılı cetvele naklen atanmış olmaları, aynı zamanda 657 sayılı Kanun kapsamından çıkmaları sonucunu doğuracağından, bu Kanunda belirlenen haller dışında bunun mümkün olamayacağı açıktır.
Hernekadar, 399 sayılı KHK nin değişik 3. maddesinde sayılan ünvanların müfettişlik ve müfettiş yardımcılığı dışında kalan tamamı yönetim görevleriyle ilgili bulunmakta ve bu tanıma bağlı kalınarak (1) sayılı cetvelin düzenlenmesi halinde, bu cetvelde yer alanların sadece yönetim görevlerini ifa edebilecekleri ve naklen atanmalarının da ancak bu görevler arasında olabileceği düşünülebilir ise de; maddede "... ekli (1) sayılı cetvelde kadro ünvanı gösterilen diğer personel" ifadesine de yer verilmiş olması karşısında, idarelerin maddede tanımı yapılan diğer görevler için de 1 sayılı cetvelden kadro talep edebilecekleri açıktır.
Nitekim 399 sayılı KHK'nin 4. maddesi gereğince Bakanlar Kurulunca düzenlenen 1 sayılı cetvelde 3. maddede sayılan görev ünvanlarının dışındaki diğer ünvanlı kadrolar da yer almıştır.
Olayda, 1980 yılından itibaren Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu ... Bölge Müdürlüğünde, Muhasebe Kısım Müdürü olarak görev yapan davacının; ... Bölge Müdürlüğünce hakkında yazılan; işlerinde dikkatsiz verimsiz olduğu, mahiyetindekilere amirlik yapamadığı, bu nedenle servisteki işlerin aksadığı yolundaki 8.7.1994 günlü yazıda, bu görevden alınmasının talep edilmesi üzerine dava konusu işlemle kısım müdürlüğünden alınarak 2 sayılı cetvele tabi uzman pozisyonuna atandığı; bu işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmış olup; idarece davacının, 9.3.1994 ödeme günlü, ...- lira tutarındaki elektrik faturasını zamanında Genel Müdürlüğüne göndermeyerek, tedbir alınmasına engel olduğu gerekçesiyle 22.4.1994 günlü disiplin kurulu kararıyla uyarma cezası ile cezalandırıldığı da işlemin gerekçesi olarak savunulmuş ise de; sözüedilen olay münferit bir olay olup; on iki yılı aşkın bir süreden beri kısım müdürü olarak görev yapan davacının, sicillerinin olumlu olması ve bu görevde iken en son olarak 1992 yılı teftişinde başarılı bulunarak, dikkatli ve titiz çalışmaları nedeniyle Genel Müdürlük makamınca teşekkürle taltif edilmiş olması karşısında davacının başarılı bir yönetici olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Yukarıda da açıklandığı üzere davacının 1 sayılı cetveldeki kadrodan, 2 sayılı Cetvele tabi pozisyona atanması hukuken mümkün bulunmadığı gibi, ileri sürülen sebepler de davacının bu görevden alınmasını gerektirir nitelikte görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulüyle, ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca bozulmasına, aynı maddenin 3622 sayılı Kanunla değişik 3. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkemeye gönderilmesine, 25.3.1998 tarihinde oybirliği ile karar verildi.