T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2018/3921
Karar No : 2024/4917
DAVACI :... adına ...Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Kaymakamlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ..., ...
DAVANIN KONUSU : Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, ... İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından;
1. Zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunan bir okulda görev yaptığından bahisle, artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Çerkezköy Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün... günlü, ... sayılı işleminin,
2. Anılan işlemin dayanağı niteliğindeki 17/04/2015 günlü, 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "Zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp..." ibaresinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından; dava konusu Yönetmelik hükmünün eşitlik ilkesine ve hakkaniyete aykırı olduğu, zira, söz konusu hüküm nedeniyle, adaylığı kaldırılan ve zorunlu hizmet yükümlüğünü yerine getirmiş veya bu yükümlülükten muaf tutulan öğretmenlerin, zorunlu hizmet kapsamındaki kurumlarda çalışmak istemeleri durumunda, artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlanamadığı; zorunlu hizmet alanında görevli tüm öğretmenler yerine, sadece "zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanına atanan öğretmenlere" artırımlı hizmet puanı uygulamasının, yanlış ve haksız bir uygulama olduğu; 632 sayılı KHK ile kadroya geçirilmesi sonucunda zorunlu hizmetten muaf tutulduğu ve kendi isteği ile zorunlu hizmet alanında çalışmaya devam ettiği halde, hizmet puanı, dava konusu Yönetmelik hükmü gereğince artırımlı olarak hesaplanmadığı; halihazırda görev yaptığı okulda, zorunlu hizmetini yerine getirmek üzere atanmış diğer öğretmenler artırılmış puandan faydalanmasına karşın, kendisinin zorunlu hizmet kapsamında atanmayıp kendi isteği ile burada görev yapıyor olması nedeniyle, ek puan uygulamasından yararlanamamasının hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI :
1- Milli Eğitim Bakanlığının tarafından; eğitim ve öğretimle ilgili hizmetlerin Devlet adına yürütülmesinden, gözetim ve denetiminden Milli Eğitim Bakanlığının sorumlu olduğu, eğitim ve öğretim hizmetlerinin yurt genelinde etkin ve verimli bir şekilde yürütülebilmesi için gerekli düzenlemelerin yapıldığı, Bakanlık öğretmen kadrolarında 06/05/2010 tarihinden sonra göreve başlayanların, zorunlu çalışma yükümlüsü olarak hizmet bölgelerinin 4, 5 ve 6. hizmet alanlarında çalışmalarının gerektiği, davacının zorunlu çalışma yükümlüsü olmaması nedeniyle artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlanmasının mümkün olmadığı, üst hukuk normlarına uygun olarak tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
2- Çerkezköy Kaymakamlığı tarafından; dava konusu Yönetmelik maddesine dayanılarak tesis edilen bireysel işlemin yetki, şekil sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygun olduğu; düzenleyici işleme dayanılarak yapılmış bir işlemin iptali için açılan davada, düzenleyici işlem açıkça yasa ile çatışan hüküm taşımadıkça, onu ihmal ederek işlemin yasaya aykırılığı nedeniyle iptaline karar verilemeyeceği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu Yönetmeliğin iptali istenilen hükmü, 19/06/2020 günlü, 31160 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile değişikliğe uğradığından, bu kısım yönünden karar verilmesine yer olmadığına; davacının, artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine dair Çerkezköy Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Tekirdağ ili, Çerkezköy ilçesi, ... İlkokulunda sınıf öğretmeni olarak görev yapan davacı tarafından;
1. Zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunan bir okulda görev yaptığından bahisle, artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Çerkezköy Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü'nün ... günlü, ... sayılı işleminin,
2. 17/04/2015 günlü, 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 40. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "Zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp..." ibaresinin, iptali istenilmektedir.
Kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülebilmesi için gerekli önlemleri almakla ve bu kapsamda öğretmenlerin atama ve nakillerini kurala bağlama, kadro açıklarını kapatma, öğrencilerin eğitim hakkını korurken öğretmen dağılımını da gözetme, buna göre planlar yaparak kanunlara uygun genel düzenleyici işlemler ihdas etme ile mükellef olan idarenin; bu yetkisine uygun biçimde, zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp zorunlu hizmet alanlarında fiilen görev yapmakta olan öğretmenlerden Yönetmelikte zorunlu hizmet alanları için öngörülen azami çalışma sürelerinin üzerinde görev yapanların hizmet puanları, görev yapmakta oldukları hizmet alanı için öngörülen puan dikkate alınarak azami çalışma sürelerinin üzerinde geçen ilk yıl için %25, ikinci yıl için % 50, üçüncü ve sonraki yıllar içim % 100 artırarak belirlemesine yönelik düzenlemede ve zorunlu çalışma yükümlüsü olmadığı anlaşılan davacı hakkında tesis ettiği olumsuz işlemde hukuka, hizmet gereklerine ve üst normlara aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu bireysel işlem ile Yönetmelik düzenlemesinin iptali isteminin reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava dosyanın incelenmesinden; sınıf öğretmenliği alanı mezunu olan davacının, 07/01/2008 tarihinde sözleşmeli (4/B) öğretmen olarak Şırnak ili, Merkez,... İlköğretim Okulunda göreve başladığı, 14/06/2008 tarihinde isteğe bağlı olarak Şırnak ili, Merkez, ...İlköğretim Okuluna atandığı, aynı okulda görev yapmakta iken 632 sayılı KHK kapsamında -14/06/2011 tarihinde- sözleşmeli (4/B) öğretmenlikten kadrolu (4/A) öğretmenliğe atamasının yapıldığı, çeşitli okullarda görev yaptıktan sonra en son 19/09/2014 tarihinde Tekirdağ ili, ...İlkokuluna atandığı, bu okulda görev yapmakta iken, zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunan bir okulda görev yaptığından bahisle Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 40. maddesi kapsamında öngörülen artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlandırılması istemiyle 09/10/2018 tarihinde yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu bireysel işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden;
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun "Öğretmenlerin bölge hizmeti" başlıklı 46. maddesinde; öğretmenlikte yurdun çeşitli bölgelerinde görev yapmanın esas olduğu, hizmet bölgeleri ve ihtiyaçlara göre bu bölgelerarası yer değiştirme esaslarının yönetmelikle düzenleneceği ifade edilmiştir.
17/04/2015 günlü, 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrasının (j) bendinde hizmet alanı; bu Yönetmelik hükümlerinin uygulanmasında her derece ve türdeki eğitim kurumlarının gruplandırılmasıyla oluşturulan alanları, (k) bendinde hizmet bölgesi; coğrafi durum, ekonomik ve sosyal yönden gelişmişlik düzeyi, ulaşım şartları ile hizmet gereklerinin karşılanması yönünden birbirine benzerlik gösteren ve Ek-1 Hizmet Bölgeleri Çizelgesinde belirtilenlerin gruplandırılmasıyla oluşturulan bölgeleri, (l) bendinde hizmet puanı; hizmet alanları bakımından bu Yönetmelikte belirlenen puanlardan görev yapılan her bir hizmet alanı için öngörülen puanın o hizmet alanındaki çalışma süresi ile çarpımı sonucu elde edilen değerlerin toplamını, (z) bendinde zorunlu çalışma yükümlülüğü ise; öğretmenlerin, bu Yönetmelikle belirlenen hizmet bölgelerinin dördüncü, beşinci ve altıncı hizmet alanlarında bu Yönetmelikte belirtilen sürelerde zorunlu olarak çalışmalarını, ifade ettiği belirtilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin, "Hizmet puanları" başlıklı 40. maddesinde, "(1) Bir yıllık çalışmaları karşılığında olmak üzere, aday öğretmenlerden/öğretmenlerden:
a) Birinci hizmet bölgesinde bulunan illerin;
1) 1 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 10,
2) 2 nci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 11,
3) 3 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 12,
4) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 14,
5) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 16,
6) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 18,
b) İkinci hizmet bölgesinde bulunan illerin;
1) 1 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 12,
2) 2 nci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 13,
3) 3 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 14,
4) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 18,
5) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 20,
6) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 22,
c) Üçüncü hizmet bölgesinde bulunan illerin;
1) 1 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 14,
2) 2 nci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 16,
3) 3 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 18,
4) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 22,
5) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 26,
6) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında görev yapanlara 30
hizmet puanı verilir.
(2) Hizmet puanı, hizmet alanları bakımından bu Yönetmelikte belirlenen puanlardan görev yapılan hizmet alanı için öngörülen puanın o hizmet alanındaki çalışma süresi ile çarpımı sonucu elde edilir.
...
(6) Zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp zorunlu hizmet alanlarında fiilen görev yapmakta olan öğretmenlerden bu Yönetmelikte zorunlu hizmet alanları için öngörülen azami çalışma sürelerinin üzerinde görev yapanların hizmet puanları, görev yapmakta oldukları hizmet alanı için öngörülen puan dikkate alınarak azami çalışma sürelerinin üzerinde geçen ilk yıl için %25, ikinci yıl için %50, üçüncü ve sonraki yıllar için %100 artırılarak belirlenir." hükmüne, "Zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülen hizmet alanları ve süreleri" başlıklı 42. maddesinde, "(1) Bakanlık öğretmen kadrolarında 6/5/2010 tarihinden sonra göreve başlayanlar:
a) Birinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 7 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
b) İkinci hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 6 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
c) Üçüncü hizmet bölgesindeki illerin;
1) 4 üncü hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 5 yıl,
2) 5 inci hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 4 yıl,
3) 6 ncı hizmet alanındaki eğitim kurumlarında en az 3 yıl,
çalışmakla yükümlüdür.
(2) Zorunlu çalışma yükümlülüğü, 4, 5 veya 6 ncı hizmet alanlarından birinde ya da birkaçında yerine getirilebilir." kuralına yer verilmiş; "Zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf tutulacaklar" başlıklı 44. maddesinde, 06/05/2010 tarihinden önce Bakanlık kadrolarında öğretmen olarak göreve başlayanların, zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf tutulacağı belirtilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I. Dava konusu Yönetmeliğin 40. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "Zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp..." ibaresinin iptali talebine ilişkin olarak;
Normlar hiyerarşisinde anayasal ve yasal düzenlemelerden sonra gelen idari düzenlemeler bir kanun hükmüne dayalı olarak hazırlanır ve kanun hükümlerine açıklık getirilmesi suretiyle bu kanun hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır. İdarelerin düzenleme yetkisinin, yasalarla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı da idare hukukunun en temel ilkelerindendir. Mevzuat belirleme tekniği açısından da, idarenin yasayla kendisine verilmiş olan görevleri idari metinlerle düzenlerken, bu görevlerin gerektirdiği teknik detayların belirlenmesi noktasında takdir yetkisine sahip olduğu açıktır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri göre, yurdun çeşitli hizmet bölgelerinde görev yapmaları zorunlu olan öğretmenlerin, hizmet puanı, hizmet bölgeleri, ihtiyaçlara göre bölgelerarası yer değiştirme esasları ve atamalarında uyulacak temel ilkeler ile hizmet alanları gibi hususlar, Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan yönetmelikte düzenlenmiştir.
Hizmet alanları bakımından belirlenen puanlardan, görev yapılan hizmet alanı için öngörülen puanın o hizmet alanındaki çalışma süresi ile çarpımı sonucu elde edilen hizmet puanı; öğretmenin görev yaptığı yerlere ve görev yaptığı yerlerdeki hizmet süresine göre değişirken, genel olarak öğretmenler hakkında yapılan atama işlemlerinde esas alınmaktadır.
Dava konusu edilen Yönetmeliğin 40. maddesinin 6. fıkrasında, zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp zorunlu hizmet alanlarında fiilen görev yapmakta olan öğretmenlerden, zorunlu hizmet alanları için öngörülen azami çalışma sürelerinin üzerinde görev yapanların hizmet puanlarının, görev yapmakta oldukları hizmet alanı için öngörülen puan dikkate alınarak azami çalışma sürelerinin üzerinde geçen yıllar için belli oranlarda artırılmasına olanak sağlanmıştır.
Diğer taraftan, dava konusu Yönetmelikte, 06/05/2010 tarihinden sonra göreve başlayan öğretmenler yönünden zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülürken, bu tarihten önce göreve başlayanlar yönünden zorunlu çalışma yükümlülüğü öngörülmemiştir.
Bu durumda, 06/05/2010 tarihinden önce Milli Eğitim Bakanlığı kadrolarında öğretmen olarak göreve başlayanların zorunlu çalışma yükümlülüğünden muaf tutulduğu hususu da dikkate alındığında, hizmet bölgelerinin 4., 5. veya 6. hizmet alanlarından birinde ya da birkaçında yerine getirilmesi gereken "zorunlu çalışma yükümlülüğünü" ve bu yükümlülüğü yerine getirmek üzere atanan öğretmenlerin "zorunlu hizmet alanlarında çalışmalarını" teşvik niteliğinde olan düzenlemede hukukun genel ilkelerine ve üst hukuk normlarına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmakla birlikte; 17/04/2015 günlü, 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 6. fıkrası; 19/06/2020 günlü, 31160 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 2. maddesi ile değiştirilmiş olup, Yönetmelik hükmünün iptali istemine ilişkin olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından, düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmamaktadır.
II. Davacının, zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunan bir okulda görev yaptığından bahisle, artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Çerkezköy Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işleminin iptali talebine yönelik olarak;
Dava konusu bireysel işlemin dayanağı olan Yönetmelik maddesi değişikliğe uğrayarak yürürlükten kaldırılmış ise de, idari yargılama hukukunun temel ilkeleri gereği, idari işlemlerin hukuka uygun olup olmadıklarına ilişkin yargısal denetimin, tesis edildikleri tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılması gerekmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere, bireysel işlemin dayanağı Yönetmelik maddesi hukuka uygun bulunduğundan, anılan madde uyarınca tesis edilen bireysel işlemde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Diğer taraftan, düzenleyici işlem yönünden uygulanma kabiliyetinin bulunmamasına bağlı olarak iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına hükmedilmiş ise de; bu husus idarelerin doğrudan haksız çıkan taraf olduğu ve yargılama giderlerinden sorumlu olacağı sonucunu doğurmayacağından ve Yönetmelik hükmünün de hukuka aykırılık taşımadığı değerlendirildiğinden, yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 17/04/2015 günlü, 29329 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin 40. maddesinin 6. fıkrasında yer alan "Zorunlu çalışma yükümlülüğünü yerine getirmek üzere zorunlu hizmet alanlarına atanıp..." ibaresinin iptali istemi hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oyçokluğuyla,
2. Davacının, zorunlu çalışma yükümlülüğü bulunan bir okulda görev yaptığından bahisle, artırımlı hizmet puanı uygulamasından yararlandırılması istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Çerkezköy Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işleminin iptali istemi yönünden ise DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle,
3. Aşağıda dökümü yapılan...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, artan posta ücretinin davacıya iadesine,
4. Kararın verildiği tarihte yürürlükte olan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere 17/10/2024 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin dava devam ederken başka bir düzenleyici işlemle değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılması, davanın esasının görüşülmesine engel olmayacağı görüşünde olduğumdan, Dairece düzenleyici işleme yönelik olarak verilen karar verilmesine yer olmadığına ilişkin karara katılmıyorum.