T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2019/932
Karar No : 2025/4592
DAVACI : ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVANIN KONUSU : Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi "uluslararası ilişkiler" bölümü mezunu olan ve halen Konya ili, Seydişehir Öğretmenevi ve ASO Müdürlüğü emrinde "sınıf öğretmenliği" alanında ... olarak görev yapan davacı tarafından;
1. Mezun olduğu "uluslararası ilişkiler" bölümünün, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının ... günlü, ... sayılı Kararı eki Çizelge'nin (Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarına İlişkin Çizelge) 1. sırasında yer alan "adalet" alanına, kaynak gösterilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işleminin,
2. Çizelge'nin 1. sırasında yer alan "adalet" alanına kaynaklık eden yükseköğretim programları/fakülteleri düzenleyen kısmın,
3. Çizelge'de değişiklik yapan ... günlü, ... sayılı Kurul kararında, "adalet" alanına atanabilmek için mezun olunacak programlar/fakülteler arasında "uluslararası ilişkiler" bölümüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Hukuk Fakülteleri dışında kalan "siyaset bilimi ve kamu yönetimi" ile "kamu yönetimi" bölümlerine adalet alanı öğretmenliği hakkı verilirken, tamamen aynı derslerin okutulduğu "uluslararası ilişkiler" bölümüne bu hakkın verilmemesinin haksız ve hukuka aykırı olduğu; kaymakamlık, idari yargı hakimliği, uzman yardımcılığı, sayıştay denetçi yardımcılığı gibi birçok mesleki sınavlara girişte, bu bölümlere yönelik ayrım yapılmazken, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından aksi yönde uygulamaya gidilmesinin objektiflikten uzak olduğu ve bu durumun gerekçesinin de olmadığı, eşitlik ilkesine aykırı olarak tesis edilen dava konusu işlemlerin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : İdareye, personel planlaması yapma konusunda, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olmak üzere takdir yetkisi tanındığı, uluslararası ilişkiler bölümü dersleri ile adalet alanı derslerinin karşılaştırılmasının alan uzmanlarınca yapıldığı, uluslararası ilişkiler bölümü mezunlarının sahip oldukları yeterliliklerin, adalet alanına ait öğretim programında yer alan kazanımların öğrenciye kazandırılmasında yeterli olmadığı, nitekim alan uzmanları tarafından yapılan değerlendirmede, davacının mezun olduğu uluslararası ilişkiler bölümünün adalet alanı öğretim programında öngörülen kazanımların % 11,36 oranında karşıladığı, bu nedenle mesleki bilgi, beceri, tutum ve davranışlara ilişkin kazanımların öğrencilere aktarılmasında yetersiz kalınacağı, tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Yasal dayanaktan yoksun bulunan davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi "Uluslararası İlişkiler" Bölümü mezunu olan ve halen Konya ili, Seydişehir Öğretmenevi ve ASO Müdürlüğü'nde "Sınıf Öğretmenliği" alanında ... olarak görev yapan davacı tarafından; mezun olduğu "Uluslararası İlişkiler Bölümü"nün, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... günlü, ... sayılı Kararı eki Çizelge'nin (Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esaslarına İlişkin Çizelge) 1. sırasında yer alan "Adalet" alanına, kaynak gösterilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğü'nün ... günlü, ... sayılı işleminin, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... günlü, ... sayılı Kararı eki Çizelge'nin 1. sırasında yer alan "Adalet" alanına kaynaklık eden Yükseköğretim Programları/Fakülteleri düzenleyen kısmın, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı'nın ... günlü, ... sayılı Kararı eki Çizelge'de değişiklik yapan ... günlü, ... sayılı Kurul Kararında, "Adalet" alanına atanabilmek için mezun olunacak Programlar/Fakülteler arasında "Uluslararası İlişkiler" Bölümüne yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinde, öğretmenliğin özel bir ihtisas mesleği olarak tanımlandığı, 45. maddesinde de öğretmen adaylarında, genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak niteliklerin Milli Eğitim Bakanlığı'nca tespit olunacağı, öğretmenlerin, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurt dışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim Bakanlığı'nca seçileceği kurala bağlanmıştır.
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan ve 25/8/2015 günlü, 652 sayılı KHK’nın 44. maddesiyle yürürlükten kaldırılan 3797 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun "Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı" başlıklı 8. maddesinin (c) bendinde, "eğitim ve öğretimi geliştirme ve değerlendirme ile ilgili görev ve hizmetleri yürütmek" görevinin Talim ve Terbiye Kurulunca kullanılacağının hükme bağlandığı görülmektedir.
Talim ve Terbiye Kurulu'nun, dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan 22/04/2014 günlü, 9 sayılı Kararı'nın 1. maddesinde, bu Esasların amacının, öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların, öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının, öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin belirlenmesi olduğu belirtilmiştir.
1739 sayılı Yasa ve 3797 sayılı Yasanın belirtilen maddeleri uyarınca tanınan yetki çerçevesinde Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca düzenlenen 22/02/2014 günlü,9 sayılı Milli Eğitim Bakanlığına Bağlı resmi ve özel; örgün ve yaygın eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacakların atamalarına esas olan alanlar ile mezun oldukları yüksek öğretim programları ve aylık karşılığı okutacakları derslere ilişkin esaslar Eki Çizelgesinin 1. Sırasında yer alan "Adalet" alanına mezun olunan Yükseköğretim Programı/ Fakültenin 1) Hukuk Fakültesi, 2) Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi 3) Kamu Yönetimi bölümü mezunlarının atanacaklarının belirtildiği; ancak davacının bitirdiği Uluslararası İlişkiler Bölümü mezunlarının Adalet alanına kaynak olarak yer verilmediği; aynı şekilde Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 günlü, 9 sayılı kararı eki çizelgede değişiklik yapan ... günlü, ... sayılı Kurul Kararında da "Adalet" alanına atanabilmek için mezun olunacak programlar/fakülteler arasında "Uluslararası İlişkiler " bölümüne yer verilmediği, yukarıda yer alan maddelerin birlikte değerlendirilmesinden anlaşılacağı üzere, belli branşlara atamalarda o branşa en uygun yüksek öğrenim programından mezun olanları atamak ve gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olmak üzere idareye takdir yetkisi tanındığı; bu durumda, eğitim hizmetlerini yürütmekle görevli olan idarenin gerekli düzenlemeler yaparak öğretmenlik mesleğine atanacak öğretmenlerin mezun oldukları yükseköğretim kurumları ve branşlarına göre atanabilecekleri okullar ile atamalara esas teşkil eden branşları belirlemesinde kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığından, davacının, mezun olduğu fakültenin ve bölümün Talim ve Terbiye Kurulu kararının Ek Çizelgesinin 1. sırasında sayılan bölümden olmaması nedeniyle atanma isteğinin reddine ilişkin işlemde ve davacının bitirdiği programa yer verilmemesi yolunda yapılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Ayrıca öğretmenlik alanlarına kaynak yükseköğretim programlarına yenilerinin ilave edilmesi taleplerini inceleme ve değerlendirme komisyon raporuna göre de; kaynak gösterilmesi talep edilen Uluslararası İlişkiler Yükseköğretim programı Adalet meslek alanının öğretim programını % 11,36 oranında karşıladığı değerlendirilmesi sonucu; Uluslararası İlişkiler Bölümünün, Adalet alanına kaynak gösterilmesinin uygun olmadığı sonucuna varıldığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi "uluslararası ilişkiler" bölümü mezunu olan ve halen Konya ili, Seydişehir Öğretmenevi ve ASO Müdürlüğü emrinde "sınıf öğretmenliği" alanında ... olarak görev yapan davacının, mezun olduğu "uluslararası ilişkiler" bölümünün, Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 günlü, 9 sayılı Kararı eki Çizelge'nin 1. sırasında yer alan "adalet" alanına kaynak gösterilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun, Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine, bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu bireysel işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat hükümlerinden;
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinde; "Öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleğidir. Öğretmenler bu görevlerini Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlüdürler. Öğretmenlik mesleğine hazırlık genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon ile sağlanır. Yukarıda belirtilen nitelikleri kazanabilmeleri için, hangi öğretim kademesinde olursa olsun, öğretmen adaylarının yüksek öğrenim görmelerinin sağlanması esastır. Bu öğrenim lisans öncesi, lisans ve lisans üstü seviyelerde yatay ve dikey geçişlere de imkan verecek biçimde düzenlenir. ...", 45. maddesinde de; "Öğretmen adaylarında genel kültür, özel alan eğitimi ve pedagojik formasyon bakımından aranacak nitelikler Milli Eğitim Bakanlığınca tespit olunur. (Değişik: 16/6/1983 - 2842/13 md.) Öğretmenler, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarından ve bunlara denkliği kabul edilen yurtdışı yükseköğretim kurumlarından mezun olanlar arasından, Milli Eğitim Bakanlığınca seçilirler. ..." hükmüne yer verilmiştir.
1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin "Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı" başlıklı 319. maddesinde, "(1) Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı, Bakanlığın bilimsel danışma ve inceleme organıdır. ... (3) Talim ve Terbiye Kurulu, evrensel değer ve standartları göz önünde bulundurarak, kalite, eşitlik ve etkililik ilkeleri ile millî ve toplumsal değerlere dayalı bir eğitim sistemi oluşturmak amacıyla aşağıdaki görevleri yerine getirir: a) Eğitim sistemini, eğitim ve öğretim plan ve programlarını, ders kitaplarını hazırlatmak, hazırlananları incelemek veya inceletmek, araştırmak, geliştirmek ve uygulamaya ilişkin görüşlerini Bakana sunmak, b) Bakanlık birimlerince hazırlanan eğitim ve öğretim programları, ders kitapları, yardımcı kitaplar ile öğretmen kılavuz kitaplarını incelemek, inceletmek ve sonucunu Bakana sunmak, c) Yurtdışı eğitim ve öğretim kurumlarından alınmış, ilköğretim ve ortaöğretim diploma ve öğrenim belgelerinin derece ve denkliklerine ilişkin ilke kararlarını Bakanın onayına sunmak, ç) Eğitim ve öğretimle ilgili konularda Bakanlığın diğer birimleri ile işbirliği yapmak." hükümleri bulunmaktadır.
Mart 2014-2678 sayılı Tebliğler Dergisinde yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 20/02/2014 günlü, 9 sayılı Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esasları'nın 1. maddesinde; bu Esasların amacının, öğretmen olarak atamaya esas alınacak alanların, öğretmenliğe atanacakların alanlara göre mezun oldukları yükseköğretim programlarının ve öğretmenliğe atananların alanlarına göre aylık karşılığında okutacakları derslerin belirlenmesi olduğu, 5. maddesinde; öğretmen olarak atanmaya esas alanların, her bir alan öğretmenliği için mezun olunacak yükseköğretim programı ile öğretmenliğe atananların alan ve yan alanlarına göre aylıkları karşılığında okutacakları derslerin ek Çizelgede belirtildiği, 12. maddesinde; Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) iş birliği ile düzenlenen alan öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans ya da Pedagojik Formasyon/Pedagojik Formasyon Eğitim Sertifikası Programlarına, eki çizelgede yer verilen yükseköğretim programlarının hangilerinden mezun olanların alınacağı, öğretmen ihtiyacı çerçevesinde İnsan Kaynakları Genel Müdürlüğü ile Öğretmen Yetiştirme ve Geliştirme Genel Müdürlüğünün teklifi doğrultusunda Kurulca belirleneceği kurala bağlanmış, Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okuma Esasları'na ilişkin Çizelge bu düzenlemenin ekinde yer almış, Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 22/11/2018 günlü, 137 sayılı kararında ise, Çizelge'nin 1. sırasında yer alan "adalet" alanına yönelik bir değişikliğe gidilmemiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ve özel; örgün ve yaygın eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacakların atamalarına esas olan alanlar ile mezun oldukları yükseköğretim programları ve aylık karşılığı okutacakları derslerin belirlenmesine ilişkin hükümleri içeren 20/02/2014 günlü, 9 sayılı "Öğretmenlik Alanları, Atama ve Ders Okutma Esasları" eki Çizelge'nin 1. sırasında yer alan "adalet" alanına; [Bakanlık ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) iş birliği ile açılan / açılacak olan Öğretmenlik Meslek Bilgisi Tezsiz Yüksek Lisans Programını ya da Pedagojik Formasyon Eğitimi Sertifika Programını başarı ile tamamlayanlar ile lisans eğitimi sırasında pedagojik formasyon eğitimini kapsayan dersleri alan ve diplomalarının arka yüzünde “Pedagojik formasyon eğitimini tamamlamıştır.” ifadesi bulunan] "hukuk fakültesi", "siyaset bilimi ve kamu yönetimi" ile "kamu yönetimi" programlarında/fakültelerinde mezun olanların atanabileceği kurala bağlanmıştır.
Uyuşmazlığın esası ise; sınıf öğretmenliği alanında müdür yardımcısı olarak görev yapan davacının, mezun olduğu "uluslararası ilişkiler" bölümünün, "adalet" atama alanına kaynak teşkil edip etmeyeceğine ilişkindir.
Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinde; Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün ... günlü, ... sayılı yazısı uyarınca oluşturulan komisyonca, "adalet" atama alanına "uluslararası ilişkiler" yükseköğretim programının kaynak gösterilmesi talebine ilişkin inceleme ve değerlendirme yapıldığı, buna göre, adalet meslek alanının öğretim programında yer alan 22 dersin, kaynak gösterilmesi teklif edilen uluslararası ilişkiler programında % 11,36 karşılığının bulunduğunun rapor edildiği görülmektedir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; belli branşlara atamalarda, o branşa en uygun yükseköğrenim programından mezun olanları atamak ve gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda, üst hukuk normlarına ve hukukun genel ilkelerine aykırı olmamak koşuluyla, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olarak idareye takdir yetkisi tanındığı, bu yönde düzenleme yapılmasında idarenin yargı kararı ile de zorlanamayacağı açıktır.
Bu itibarla; eğitim hizmetlerini etkin ve verimli bir şekilde yürütmekle görevli olan idarece, uluslararası ilişkiler bölümü ile elde edilen yeterliklerin, adalet alanı öğretim programlarında öngörülen mesleki bilgi, beceri, tutum ve davranışlara ilişkin kazanımların öğrencilere aktarılmasında yetersiz kalacağı yönünde hazırlanan rapor da dikkate alındığında, davacının, mezun olduğu uluslararası ilişkiler bölümünün "adalet" alanına kaynak gösterilmesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin işlem ile Çizelge'nin adalet alanına kaynaklık eden yükseköğretim programları/fakülteleri düzenleyen kısmının ve söz konusu Çizelge'de değişiklik yapan ... günlü, ... sayılı Kurul kararında adalet alanına atanabilmek için mezun olunacak programlar/fakülteler arasında uluslararası ilişkiler bölümüne yer verilmemesinde, hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE;
2. Aşağıda dökümü yapılan ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, eksik yatırılan ...-TL posta gideri avansının davacıya tamamlattırılmasına, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.