T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/2289
Karar No : 2024/2903
DAVACI : ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Kurumu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davacı Sendika tarafından, 22/08/2015 günlü, 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikli Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "veri hazırlama ve kontrol işletmeni" ve "hemşire" unvanlarına yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptali istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Danıştay İkinci Dairesince verilen 18/04/2018 günlü, E:2016/12477, K:2018/2682 sayılı karar ile; kamu idarelerinin yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin en iyi biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almaları gerektiğinin idare hukuku ilkelerinden olup, bu önlemler arasında; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi hususunun da yer aldığı, söz konusu personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla meslek içindeki ilerleme ve yükselmelerinde idarelerin genel düzenleme yetkisine dayanarak belli ve özel koşullar belirleyebileceklerinin kuşkusuz bulunduğu, dava konusu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikli Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. madde hükmü incelendiğinde, "veri hazırlama ve kontrol işletmeni" ile "hemşire" unvanında görev yapanların; şef, uzman veya icra memuru kadrosu için görevde yükselme sınavına katılabildiği ve yükselebildiği; anılan kadrolara yükseldiği takdirde de şube müdürü, sosyal güvenlik merkezi müdürü ve sosyal güvenlik merkezi müdür yardımcısı olarak atanabileceğinin anlaşıldığı; bu durumda, dava konusu Yönetmelikte, görevde yükselme yoluyla şef, uzman veya icra memuru olarak atanma imkanının tanındığı görüldüğünden; 22/08/2015 günlü, 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin 7. maddesinde yer alan kadroların, kariyer ve liyakat ilkeleri gözetilerek, görevin özelliklerine uygun olarak ve kamu yararı ile hizmet gerekleri doğrultusunda belirlendiği sonucuna varılmış olup, dava konusu alt bentlerde veri hazırlama ve kontrol işletmeni ve hemşire unvanına yer verilmemesine ilişkin düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın; davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/03/2020 günlü, E:2018/3449, K:2020/601 sayılı kararıyla; kararın, dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "veri hazırlama ve kontrol işletmeni" unvanına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenleme yönünden davanın reddine ilişkin kısmı onanmış; anılan maddede hemşire unvanına yer verilmemesine ilişkin kısmı ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'na dayanılarak hazırlanan dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesinde amacın; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliği sınav şartları ile bu sınavlara tabi atamaların usul ve esaslarını belirlemek olduğunun hükme bağlandığı, bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinde görevde yükselecek unvanlar sayılırken hemşirelerle eş unvanlara yer verilmişken, hemşirelere yer verilmemesinin kariyer ve liyakat ilkelerine ve eşitliğe aykırı olacağı, bu kişilere görevde yükselme olanağının tanınmasının esasen kariyer ve liyakat ilkelerinin bir gereği olduğu açık olduğundan anılan maddede bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı, bu itibarla, Daire kararında hemşire unvanına yer verilmemesi şeklindeki eksik düzenlemeye ilişkin kısım yönünden hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle bozulmuş ve bu kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosya Dairemize gönderilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu Yönetmeliğin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni ile hemşire unvanlarına yer verilmemesinin; anılan unvanlarda çalışanlar aleyhine, Anayasal eşitliğe aykırı olarak maddi ve manevi varlığını geliştirmeye yönelik hakkını ortadan kaldıran bir düzenleme olduğu; bu durumun kariyer, liyakat ve eşitlik ilkelerine aykırılık teşkil ettiği; biyolog, psikolog, sağlık teknisyeni, sağlık teknikeri, diyetisyen unvanlarının, görev, yetki ve sorumlulukları açısından hemşirelerin tabi olduğu düzenlemeye tabi olduğu; görevde yükselme sınavında anılan unvanlar sosyal güvenlik merkezi müdürü ve şube müdürü olabilmek için görevde yükselme sınavına katılabilirken, hemşire unvanlı memurların katılamadığı; icra memuru unvanlı memurlar ile aynı özlük haklarına sahip olmalarına rağmen veri hazırlama ve kontrol işletmeni olan memurların görevde yükselme sınavına katılamadığı; bu durumun eşit unvanlar arasında çifte standarda sebebiyet verdiği dava konusu düzenlemelerin iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Veri hazırlama ve kontrol işletmeni kadrosu ve icra memuru kadroları ayrıca diğer maddedeki kadroların gerek öğrenim şartları gerekse atama görev ve sorumlulukları yönünden birbirinden farklı olduğu, 13/08/2010 günlü 27671 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal Güvenlik Kurumu İcra Memurları Yönetmeliğine göre memur ve veri hazırlama kontrol işletmeni kadrosundan farklı bir şekilde atamasının gerçekleştirildiği, farklı görev ve sorumlulukları olduğu, öğrenimleri ve kadrosunun hizmet özelliklerinden dolayı görevde yükselme sınavına katılma hakkı verildiği, veri hazırlama kontrol işletmeni ile memurların aynı şekilde atamasının gerçekleştirildiği, aynı görev ve sorumluluklara sahip olması nedeniyle memurlar gibi değerlendirilmesi gerektiği, benzer şekilde eğitimi atama şartları, görev ve sorumlulukları yönünden özellik arz eden ve Kurumun ihtiyacı göz önüne alınarak idarenin takdir yetkisi kullanılmak suretiyle hemşire unvanına yer verilmemesinin hak ihlali olarak görülmesinin mümkün olmadığı davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 22/08/2015 günlü, 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "hemşire" unvanına yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46'ncı maddesinin 1'inci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38'inci maddesinde; İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen incelenebileceği öngörülmüş olup 2577 sayılı Kanunun 49'uncu maddesinin 4'üncü fıkrasında ise Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmamıştır.
Dosyanın incelenmesinden; 22/08/2015 tarih ve 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği"nin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "veri hazırlama ve kontrol işletmeni" ve "hemşire" unvanlarına yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay İkinci Dairesinin 18/04/2018 gün ve E: 2016/12477, K:2018/2682 sayılı kararıyla davanın reddine hükmedildiği, bu kararın temyiz aşamasında Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/03/2020 gün ve E:2018/3449, K:2020/601 sayılı kararıyla, anılan kararın "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "veri hazırlama ve kontrol işletmenine yer verilmemesi yönünden davanın reddine ilişkin kısmının onanmasına, aynı maddenin hemşire unvanına yer verilmemesi yönünden, dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinde görevde yükselecek unvanlar sayılırken hemşirelerle eş unvanlara yer verilmişken, hemşirelere yer verilmemesinin kariyer ve liyakat ilkelerine ve eşitliğe aykırı olacağı, bu kişilere görevde yükselme olanağının tanınmasının esasen kariyer ve liyakat ilkelerinin bir gereği olduğu gerekçesiyle bozulduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda sözü edilen yasa maddeleri uyarınca Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararında yer alan gerekçelerle dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "hemşire" unvanına yer verilmemesine ilişkin eksik düzenlemenin iptali gerekeceği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Dairemizin 18/04/2018 günlü, E:2016/12477, K:2018/2682 sayılı davanın reddi yolundaki kararının 22/08/2015 günlü, 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikli Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "hemşire" unvanına yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemeye ilişkin kısmının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/03/2020 günlü, E:2018/3449, K:2020/601 sayılı kararıyla bozulması üzerine, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmadığından, bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra bozulan kısım yönünden işin gereği düşünüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT :
T.C. Anayasası'nın 124. maddesinin 1. fıkrasında; "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne; 128. maddesinde ise; "Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür. Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir..." hükmüne yer verilmiştir.
Liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlamasını esas alarak, Devlet memurları ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamındaki kamu iktisadi teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla 15/03/1999 günlü, 99/12647 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla kabul edilen "Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik" (bu Yönetmeliğin adı "Devlet Memurlarının Görevde Yükselme Esaslarına Dair Genel Yönetmelik" iken, 21/09/2004 günlü, 2004/8246 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının eki Yönetmeliğin 1. maddesiyle bu şekilde değiştirilmiştir.) 18/04/1999 günlü, 23670 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmıştır.
Anılan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Genel Yönetmelik'te, bu Yönetmelik kapsamında yer alan kamu kurum ve kuruluşlarında görevde yükselme ve unvan değişikliği usul ve esasları belirlenmiş olup, "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1/a fıkrasında; "Görevde yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları,... ifade eder." hükmü; "Görevde Yükselme Yönetmelikleri" başlıklı değişik 15. maddesinde; "İl özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler. Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir." hükmü yer almıştır.
22/08/2015 günlü, 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan dava konusu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği'ne gelindiğinde ise; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'na dayanılarak hazırlanan bu Yönetmeliğin 1. maddesinde amacın; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliği sınav şartları ile bu sınavlara tabi atamaların usul ve esaslarını belirlemek olduğu hükme bağlanmıştır.
Anılan Yönetmeliğin, "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinde: "(1) Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için ayrıca aşağıdaki şartlar aranır:
a) Şube müdürü ve sosyal güvenlik merkezi müdürü olarak atanabilmek için;
1) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Kurumda sosyal güvenlik merkezi müdür yardımcısı kadrosunda en az bir yıl veya şef kadrosunda en az dört yıl veya uzman tabip, daire tabibi, tabip, diş tabibi, eczacı, mühendis, mimar, şehir plancısı, avukat ve çözümleyici kadrosunda en az iki yıl veya APK uzmanı, araştırmacı, uzman, eğitim uzmanı, sivil savunma uzmanı, muhasebeci, istatistikçi, programcı, matematikçi, aktüer, kimyager, biyolog, psikolog, grafiker, tekniker, teknisyen, sağlık teknisyeni, sağlık teknikeri, diyetisyen, sosyal çalışmacı, çocuk eğiticisi, çocuk gelişimcisi, koruma ve güvenlik şefi, sosyal güvenlik kontrol memuru veya icra memuru kadrolarında en az sekiz yıl hizmeti bulunmak,
3) Mali hizmetler sosyal güvenlik merkezi müdürlüklerindeki sosyal güvenlik merkezi müdürü kadrosuna atanabilmek için bu bendin (1) numaralı alt bendine ilave olarak; Kurumun mali hizmetler sosyal güvenlik merkezi müdür yardımcısı kadrosunda en az bir yıl hizmeti bulunmak ve 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen şartları taşımak,
b) Sosyal güvenlik merkezi müdür yardımcısı olarak atanabilmek için;
1) En az dört yıllık yükseköğrenim mezunu olmak,
2) Kurumda şef kadrosunda en az iki yıl veya uzman tabip, daire tabibi, tabip, diş tabibi, eczacı, mühendis, mimar, şehir plancısı, avukat ve çözümleyici kadrosunda en az bir yıl veya APK uzmanı, araştırmacı, uzman, eğitim uzmanı, sivil savunma uzmanı, muhasebeci, istatistikçi, programcı, matematikçi, aktüer, kimyager, biyolog, psikolog, grafiker, tekniker, teknisyen, sağlık teknisyeni, sağlık teknikeri, diyetisyen, sosyal çalışmacı, çocuk eğiticisi, çocuk gelişimcisi, koruma ve güvenlik şefi, sosyal güvenlik kontrol memuru veya icra memuru kadrolarında en az altı yıl hizmeti bulunmak,
3) Mali hizmetler sosyal güvenlik merkezi müdürlüklerindeki sosyal güvenlik merkezi müdür yardımcısı kadrosuna atanabilmek için; bu bendin (1) numaralı alt bendine ilave olarak Kurumda araştırmacı, uzman, muhasebeci veya şef unvanında en az bir yıl, diğer kamu kurum ve kuruluşlarının muhasebe hizmetlerinde en az dört yıl çalışmış olmak, 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde belirtilen şartları taşımak." kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Kamu idarelerinin yerine getirmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin en iyi biçimde yürütülmesini sağlamak amacıyla gerekli önlemleri almaları idare hukuku ilkelerinden olup, bu önlemler arasında; hizmetin bilgi ve deneyim yönünden yetişmiş personel istihdam edilerek gördürülmesi hususu da yer almakta ve anılan personelin ehliyet ve başarısının tespiti amacıyla meslek içindeki ilerleme ve yükselmelerinde idarelerin genel düzenleme yetkisine dayanarak belli ve özel koşullar belirleyebilecekleri kuşkusuz bulunmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'na dayanılarak hazırlanan dava konusu Yönetmeliğin 1. maddesinde amacın; liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak görevde yükselme ve unvan değişikliği sınav şartları ile bu sınavlara tabi atamaların usul ve esaslarını belirlemek olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu durumda, dava konusu Yönetmeliğin 7. maddesinde görevde yükselecek unvanlar sayılırken hemşirelerle eş unvanlara yer verilmişken, hemşirelere yer verilmemesinin yukarıda bahsedilen kariyer ve liyakat ilkelerine ve eşitliğe aykırı olacağı, bu kişilere görevde yükselme olanağının tanınmasının esasen kariyer ve liyakat ilkelerinin bir gereği olduğu açık olduğundan, anılan maddede bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 22/08/2015 günlü, 29453 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikli Yönetmeliği'nin "Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar" başlıklı 7. maddesinin (1) fıkrasının (a) bendinin 2 numaralı alt bendi ile (b) bendinin 2 numaralı alt bendinde "hemşire" unvanına yer verilmemesi yolundaki eksik düzenlemenin İPTALİNE;
2. Netice itibarıyla dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin, haklılık oranına göre yarısı olan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, diğer yarısının davacı üzerinde bırakılmasına; kararın kesinlik kazanmasından sonra artan posta ücretinin davacıya iadesine,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine;
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 14/05/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.