T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2020/952
Karar No : 2025/3937
DAVACI : ... adına ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU: Davacı Sendika; Hava Kuvvetleri Komutanlığı HKY 12-32(B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi'ndeki “pantografçı” ünvanının, Yardımcı Hizmetler Sınıfından Teknik Hizmetler Sınıfına geçirilmesi yönünde üyesi tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin ... günlü,... sayılı Milli Savunma Bakanlığı işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
DAVACININ İDDİALARI : Pantograf işinin birçok aşamalı faaliyetler zincirinden oluştuğu, birinci basamağında bir grafikerin yapması gereken grafik tasarım işinin yapıldığı; ikinci basamağında ağaç işleri teknisyeninin kullanması gereken daire testere makinesi ile kesim yapıldığı, bir grafikerin kullanması gereken cutter-plotter ve bir makine teknisyeninin kullanması gereken CNC makinesinin kullanıldığı; üçüncü basamağın da montaj aşaması olduğu, bütün bu aşamaların Hava Kuvvetleri Komutanlığında yardımcı hizmetler sınıfında “tabelacı ve pantografçı” ünvanında birleştirildiği, oysa pantografçılık ve tabelacılığın iki ayrı meslek olduğu, nitekim Kara Kuvvetleri Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı TMK’lerinde bu mesleklerin ayrılmış olduğu, pantografçı kadrolarının teknik hizmetler sınıfında yer aldığı;
Pantograf atölyesinde kullanılan makinelerin endüstri meslek liseleri ve meslek yüksek okullarında eğitim alan teknik personel tarafından kullanılması gerektiği; örneğin, daire testere makinesinin, mobilya dekorasyon bölümü mezunları tarafından kullanılabildiği, söz konusu makinelerin kullanımında iş riskinin yüksek olduğu;
657 sayılı Kanun’da da söz konusu işlerin teknik hizmetler sınıfında tanımlandığı, yardımcı hizmetler sınıfı ile ilgisinin bulunmadığı, bu hususun idare tarafından da fark edilmesi nedeniyle hizmet sınıfı değişikliği yönünde teklifte bulunulduğu;
Maaş, tazminat ve özlük haklarının olumsuz etkilendiği;
Bu sorunun sadece Hava Kuvvetleri Komutanlığında olduğu; Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde çalışan ve aynı işi yapan, aynı ünvana sahip sivil memurun kadrosunun teknik hizmetler sınıfında yer aldığı, pantograf ünvanlı Devlet memurlarının teknik hizmetler sınıfında kabul edildiği, üyesinin durumunun istisnai olduğu, diğer kamu kurumlarında aynı işe yapan personel teknik hizmetler sınıfında istihdam edilirken üyesinin yardımcı hizmetler sınıfında istihdam edilmesinin Anayasa’nın ihlali niteliğinde olduğu;
Pantografçı ünvanının Milli Savunma Bakanlığı, Genel Kurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nde de bulunmadığı; anılan Yönetmelik'te yardımcı hizmetler sınıfında (destek hizmetleri sınıfı) yer almayan ünvanın Yönerge ile bu gruba alındığı, talebin reddine ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Dava konusu HKY 12-32(B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi’nin güncellenerek “HKY 12-32(CO) Sivil Memur İhtisasları Yönergesi” olarak 28/12/2018 tarihinde yürürlüğe girdiği, akabinde 16/06/2020 tarihinde “Genelge” olarak düzenlendiği,
“Tabelacı ve Pantografçı” ünvanlı bahse konu kadroda, Hava Kuvvetleri Komutanlığında, Yardımcı Hizmetler Sınıfında (YHS) bulunan bir (1) sivil memurun atamalı olduğu, ilgili memurun (davacının) ilk temin sürecindeki mevzuata ve yapılan işe bağlı olarak YHS'de istihdam edildiği, Yönerge güncelleme çalışması sonucunda pantograf atölyesinde icra edilen görevlerin özelliğine bağlı olarak bu ihtisasın Teknik Hizmetler Sınıfına (THS) dönüştürüldüğü, ayrıca üniversitelerde “Tabelacı ve Pantografçı” adıyla bölüm olmadığından hâlihazırda icra ettiği görevler ele alındığında, gerekli eğitimi sağlayacak bölümün “Grafikerlik” olarak tespit edildiği ve ilgili ihtisasın “Grafiker” olarak güncellendiği, bu güncelleme yapılırken sistemde bulunan personelin özlük haklarının olumsuz yönde etkilenmemesi amacıyla Hava Kuvvetleri Komutanlığı tarafından YHS'deki ihtisas tanımı muhafaza edilerek, görev yapan personelin herhangi bir sebeple kadrodan ayrılması durumunda YHS'deki kadronun kapatılmasını sağlayacak şekilde kod konulduğu, tabelacı ve pantografçı kadrosunda halen atamalı bulunan personelin, THS'ye geçiş yapabilmesi için Milli Savunma Bakanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği gereği sınava katılarak başarılı olması gerektiği, güncelleme aşamasında nihai amaç olarak kamu yararına uygun hareket edildiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde Ankara Hava Kuvvetleri Karargahı Destek Kıtalar Grup Komutanlığı Döşeme Demirbaş Şube Müdürlüğü emrinde yardımcı hizmetler sınıfında pantografçı unvanı ile görev yapan davacı tarafından, Hava Kuvvetleri Komutanlığı HKY 12-32 (B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi'ndeki pantografçı unvanının Yardımcı Hizmetler Sınıfından Teknik Hizmetler Sınıfına çevrilmesi yönündeki başvurusunun reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Tesis edilen sınıflar" başlıklı 36 ncı maddesi;
"Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir.
I- GENEL İDARE HİZMETLERİ SINIFI:
Bu Kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu Kanunla tespit edilen diğer sınıflara girmeyen memurlar Genel idare Hizmetleri sınıfını teşkil eder.
II- TEKNİK HİZMETLER SINIFI:
Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker, teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.
VIII - YARDIMCI HİZMETLER SINIFI:
Yardımcı hizmetler sınıfı, kurumlarda her türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak, müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek; hizmet yerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerinde çalışmak veya basit iklim rasatlarını yapmak; ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya tedavi kurumlarında hastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ile ilgili hizmetleri yapmak veya kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibi ana hizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumun özel bünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasına lüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ile görevli bulunanlardan 4 üncü maddenin (D) bendinde tanımlananların dışında kalanları' kapsar...” hükmü yer almakta, aynı kanunun "Bir sınıftan başka bir sınıfa geçme” başlığını taşıyan 71'inci maddesi;"Memurların eşit dereceler arasında veya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmeleri caizdir. Bu şekilde sınıf değiştireceklerin geçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda veya kuruluş kanunlarında belirtilen niteliklere sahip olmaları şarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerin eski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerde geçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerinde dikkate alınır. Kurumlar, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilirler.. "hükmünü içermektedir.
Bu düzenlemeye dayalı olarak yayınlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme Ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinde sınıf değişikliğinin esasları belirlenmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4'üncü maddesinde "Bu Yönetmelikte geçen deyimlerden;
a) Görevde yükselme: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları." hükmü, "Sınav Şartı” başlıklı 8'inci maddesinde "(Değişik madde: 31/08/2013-28751 S.R.G. Yön./4. md.) Şube müdürü, müdür ve bunlarla aynı düzeydeki görevlere görevde yükselme suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda; diğer görevlere görevde yükselme suretiyle atanacak personelin ise yazılı sınavda başarılı olmaları gerekir.” hükmü, "Duyuru ve başvuru" başlıklı 9'uncu maddesinde "(Değişik madde: 31/08/2013-28751 S.R.G. Yön./4. md.) Görevde yükselme suretiyle atama yapılacak kadro veya pozisyonlar yazılı sınavlardan önce duyurulur. İlan edilen kadro veya pozisyonlar için belirlenen başvuru tarihinin son günü itibarıyla aranan nitelikleri taşıyan personel, başvuru şartlarını taşıdığı farklı unvanlı kadro veya pozisyonlardan sadece biri için duyuruda belirtilen şekilde başvuruda bulunabilir. Aylıksız izinde bulunanlar dâhil olmak üzere, ilgili mevzuatı uyarınca verilen izinleri kullanmakta olanların da sınava katılmaları mümkündür.. " hükmü yer almıştır.
Milli Savunma Bakanlığı, Genelkurmay Başkanlığı ve Kuvvet Komutanlıklarında Görevli Devlet Memurlarının Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin "Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi hizmet grupları düzenlenmiştir.
Hava Kuvvetleri Komutanlığı HKY Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesinin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde, 657 sayılı Devlet memurları Kanunu, 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek okulları Kanunu esaslarına göre görev yapan sivil personelin, temini sınıflandırılması ve atanmasına esas olarak standartları belirlemek maksadıyla; a. Sınıf, unvan ve ihtisaslarını, b.Görev ve sorumluluklarını, c.İhtisas genel ve özel niteliklerini belirlemektir." kuralı yeralmakta, "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3.maddesinin c. bölümünde de sivil memur sınıfları belirtilmiş, "Tabelacı ve pantografçı" unvanı da yardımcı hizmetler sınıfında yer almıştır.
Dosyada yer alan Hava Kuvvetleri Komutanlığı Personel Başkanlığının 04/05/2019 tarihli yazısından; Tabelacı ve pantografçı unvanlı kadroda Hava Kuvvetleri Komutanlığında Yardımcı Hizmetler Sınıfında bulunan bir sivil memurun atamalı olduğu, yukarıda anılan yönergenin güncelleme çalışması sonucunda pantograf atölyesinde icra edilen görevlerin özelliğine bağlı olarak bu ihtisas Teknik Hizmetler sınıfına dönüştürüldüğü ve halihazırda icra ettiği görevler ele alındığında, gerekli eğitimi sağlayacak bölüm "Grafikerlik" olarak tespit edilmiş ve ilgili İhtisasın "Grafiker" olarak güncellendiği, bu güncelleme yapılırken sistemde personelin özlük haklarının olumsuz yönde etkilenmemesi amacıyla YHS deki ihtisas tanımı muhafaza edildiği, kadrodan ayrılma durumunda YHK'deki kadronun kapatılmasını sağlayacak şekilde kod oluşturulduğu, tabelacı ve pantografçı kadrosunda halen atamalı bulunan personelin, THK'na geçiş yapabilmesi için "Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği" uyarınca sınava girerek başarılı olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile diğer bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacının sınıf değişikliği yapabilmesi için öncelikle görevde yükselme ve unvan değişikliği yapılacak sınavda başarılı olması gerekmekte olup, yardımcı hizmetler sınıfındaki kadrosunun teknik hizmetler sınıfına geçirilmesine ilişkin müracaatının reddedilmesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka aykırılık olmadığı sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği düşünüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
2010 yılında Hava Kuvvetleri Komutanlığı Destek Kıtaları Komutanlığı bünyesinde “tabelacı ve pantografçı” ünvanı ile yardımcı hizmetler sınıfında sivil memur olarak çalışmaya başlayan davacı, 25/11/2011 tarihinde davalı idareye yaptığı başvuruyla “pantografçı” kadrosunun ilgili Yönerge gereğince yardımcı hizmetler sınıfında kabul edilmesinin doğru olmadığından bahisle teknik hizmetler sınıfına geçirilmesi yönünde talepte bulunmuş, bu başvuruya davalı idare tarafından herhangi bir cevap verilmemiştir. Davacı 15/03/2013 tarihli dilekçesi ile aynı istemle tekrar davalı idareye başvurmuş, bu başvurusu ise davalı idare tarafından 20/03/2013 tarihli işlem ile reddedilmiştir.
Davacı bu kez 09/01/2016 tarihinde Başbakanlık İletişim Merkezine (BİMER) aynı istemle başvurmuş, talebinin iletildiği Hava Kuvvetleri Komutanlığının 07/03/2016 tarihli işlemi ile davacının görev yaptığı tabelacı ve pantografçı ünvanının ilgili Yönergede yardımcı hizmetler sınıfında yer aldığı, Milli Savunma Bakanlığı ile yapılan koordinasyon toplantısında konunun gündeme getirildiği, Kuvvet Komutanlıkları arasında sivil memur sınıf ve ünvanlarındaki farklılıkların belirlenip standardın sağlanması amacıyla bir çalışma başlatılmasının teklif edildiği belirtilmiş; bunun üzerine davacı 06/05/2016 tarihinde Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde bakılan davayı açmıştır.
Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ... Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı ile davanın süreaşımı nedeniyle reddine karar verilmiş, davacı tarafından karar düzeltme yoluna başvurulmuş, bu arada 6771 sayılı Kanun'la Anayasa'ya eklenen Geçici 21. maddenin (E) bendi ile askeri yargının kaldırılması nedeniyle dosya .... İdare Mahkemesi esasına kaydedilerek Dairemize gönderilmiştir.
Danıştay İkinci Dairesinin 13/06/2016 günlü, E:2017/2398, K:2019/3649 sayılı kararıyla; 13/03/2019 tarihli ara kararı üzerine ibraz edilen 04/04/2019 tarihli dilekçe ve ekindeki HKY 12-32(B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi'nin ilgili kısımları ile kadro/mevcut çizelgesinin incelenmesinden; Yönergenin düzenleyici işlem niteliğinde olduğu (Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde görev yapan tüm sivil personele uygulandığı, Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde pantografçı unvanlı kadro ve mevcut sayısının 1, görev yerinin ise Ankara olduğu) anlaşılmakla karar düzeltme istemi hakkında karar verilmek üzere dosyanın Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna gönderilmesine karar verilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 20/11/2019 günlü, E:2019/1988, K:2019/5716 sayılı kararıyla; davacı tarafından BİMER’e yapılan başvurunun 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında her zaman yapılabilecek bir başvuru olduğu, anılan madde uyarınca yapılan 09/01/2016 tarihli başvurunun, Hava Kuvvetleri Komutanlığının 07/03/2016 tarihli işlemi ile reddi üzerine, 60 günlük yasal süre içerisinde açılan davada süreaşımı bulunmadığı gerekçesiyle davanın süreaşımı nedeniyle reddine yönelik Askeri Yüksek İdare Mahkemesi İkinci Dairesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararı bozulmuş ve dosya yeniden bir karar verilmek üzere Dairemize gönderilmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT :
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın, -dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan haliyle- "Yönetmelikler" başlıklı 124. maddesinde; "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir. İdarelerin, yönetmelik çıkarma yanında üst normların uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla yönerge, tebliğ, genelge, talimat gibi tamamlayıcı alt düzenleyici işlemler yapabileceği de tabiidir.
Anayasa'nın 128. maddesinin 1. fıkrasında; Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevlerin, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görüleceği hükme bağlanmıştır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 3. maddesinde; "Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
Sınıflandırma:
A) (Değişik: 31/7/1970 - 1327/2 md.) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır." hükmü,
"Tesis edilen sınıflar" başlıklı 36. maddesinde; "(Değişik: 30/5/1974 - KHK-12; Değiştirilerek kabul: 15/5/1975 - 1897/1 md.) Bu Kanuna tabi kurumlarda çalıştırılan memurların sınıfları aşağıda gösterilmiştir.
…
II - TEKNİK HİZMETLER SINIFI:
Bu Kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci (Hareket araştırmacısı), matematiksel iktisatcı, ekonomici ve benzeri ile teknik öğretmen okullarından mezun olup da, öğretmenlik mesleği dışında teknik hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun şehir plancısı, yüksek şehir plancısı, yüksek Bölge Plancısı, 3437 ve 9/5/1969 tarih 1177 sayılı Kanunlara göre tütün eksperi yetiştirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüş bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teşkil eder.
…
X - YARDIMCI HİZMETLER SINIFI:
Yardımcı hizmetler sınıfı, kurumlarda her türlü yazı ve dosya dağıtmak ve toplamak, müracaat sahiplerini karşılamak ve yol göstermek; hizmet yerlerini temizleme, aydınlatma ve ısıtma işlerinde çalışmak veya basit iklim rasatlarını yapmak; ilaçlama yapmak veya yaptırmak veya tedavi kurumlarında hastaların ve hastanelerin temizliği ve basit bakımı ile ilgili hizmetleri yapmak veya kurumlarda koruma ve muhafaza hizmetleri gibi ana hizmetlere yardımcı mahiyetteki görevlerde her kurumun özel bünyesine göre ve yine bu mahiyette olmak üzere ihdasına lüzum gördüğü yardımcı hizmetleri ifa ile görevli bulunanlardan 4 üncü maddenin (D) bendinde tanımlananların dışında kalanları kapsar...." hükmü;
"Memurun başka sınıfta ve derecesinin altında bir görevde çalıştırılmıyacağı" başlıklı 45. maddesinde; "(Değişik: 30/5/1974 – KHK-12; Aynen kabul: 15/5/1975 - 1897/1
md.) Hiç bir memur sınıfının dışında ve sınıfının içindeki derecesinin altında bir derecenin görevinde çalıştırılamaz. ..." hükmü yer almaktadır.
Dava konusu HKY 12-32(B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi'nde, Yönerge'nin amacının; Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu ve 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanunu esaslarına göre görev yapan sivil personelin, temini, sınıflandırılması ve atanmasına esas olacak standartları belirlemek maksadıyla; sınıf, unvan ve ihtisaslarını; görev ve sorumluluklarını; ihtisas genel ve özel niteliklerini belirlemek olduğu hüküm altına alınmıştır. "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 3. maddesinde "Sınıf"; hizmetin yapılmasında görevlerin gerektirdiği tahsil, bilgi, eğitim, tecrübe ve diğer yeteneklerin benzerlikleri yönünden, yakın ilişkili unvanlardan meydana gelen gruplardan biri olarak tanımlanmış; sivil memurların sınıflarının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda belirtilen sınıflardan oluştuğu belirtilmiş; "Esaslar" başlıklı 4. maddesinde ise; “Hava Kuvvetleri Komutanlığında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve 4566 sayılı Harp Okulları Kanunu ile 4752 sayılı Astsubay Meslek Yüksek Okulları Kanunu'na uygun olarak çalıştırılacak olan personelin almış olduğu eğitime göre sınıflandırılmasını ve sınıf ve unvanına göre iş tanımını yapmak, personelin ihtisasına uygun işlerde çalışmasını ve personelin atamalı bulunduğu kadrodaki görevini en iyi şekilde yapmasını sağlamaktır.” hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Hukuk düzenimizde var olan normlar [Anayasa, kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi, yönetmelik ve adsız düzenleyici işlemler (yönerge, tebliğ, genelge, talimat vs.)] belli bir sıralamaya ve hiyerarşiye, yani astlık-üstlük ilişkisine tabi tutularak düzenlenmiştir. Bu hiyerarşi gereği, her normun kendisinden bir üstteki norma uygun olarak düzenlenmesi ve bu normlara aykırı hükümler taşımaması, başka bir anlatımla, üst normla getirilen hukuksal sınırın içinde kalması zorunlu olup, üst norma aykırı veya bu normu değiştirici nitelikte bir hüküm içermesi durumunda hukuka aykırı olacağı tabiidir.
Gerek literatürde gerekse Danıştayın istikrar kazanan içtihatlarında adsız düzenleyici işlemler; üst normların uygulanmasını göstermek amacıyla ve onlara aykırı hükümler içermemek şartıyla yine üst normlarda gösterilen usul ve yöntemleri açıklayıcı hükümler taşıyan, yeni bir yöntem ve usul getirmeyen, dayanağı olan mevzuatta yer alan hükümler dışında yeni bir düzenleme içermeyen işlemler olarak kabul edilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 3. maddesinde, "sınıflandırma" , "kariyer" ve "liyakat" ilkeleri bu Kanun'un temel ilkeleri olarak belirlenmiş; sınıflandırma ilkesi, Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmak olarak tanımlanmıştır. Bir başka ifadeyle sınıflandırma, personel ve görevin esas alınıp kamu hizmet birimlerinin bir grupta
toplanmasıdır. (GÖZÜBÜYÜK/TAN, s. 878; AKYILMAZ/SEZGİNER/KAYA, s. 567.) Sınıflandırma, hizmetin şartları ve özlük haklarının belirlenmesi açısından önem taşımaktadır. Anılan Kanun'un 36. maddesinde ise hizmet sınıflarının kapsamı belirlenmiştir.
Davacının göreve başladığı tarihte yürürlükte olan ve dava konusu edilen Hava Kuvvetleri Komutanlığı HKY 12-32(B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi'nin 7. bölümünde "Sivil Memur Yardımcı Hizmetler Sınıfı" başlığında yardımcı hizmetler sınıfının kapsamı 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili maddesi ile paralel şekilde belirlenmiştir.
Anılan Yönerge'de "Tabelacı ve pantografçı" ünvanı yardımcı hizmetler sınıfında yer almakta, "Tabelacı ve pantografçı" kadrosunun ihtisas özeti "Kendisine verilen faaliyet cinsini (plaket, şilt yazımı, pano, tabela, yönlendirme levhası yapımı, grafik, tasarım, çizim, vb.) ilgili amir yada birimle eş güdümü sağlayarak kendi amirinden aldığı direktif doğrultusunda yapar." olarak belirlenmekte; bakım görevi kısmında "Kullanımında bulunan; bilgisayar, bilgisayar destekli pantograf, manuel pantograf, plother, tarayıcı, yazıcı, yatar daire, zımpara taşı makinesi, uç bileme makinesi ile bu makinelerde kullanılan aksesuarların periyodik zamanlarda ve gerektiğinde bakımını yapar. ..."; bilgi ve tecrübe kısmında "Pantograf, (manuel bilgisayar destekli) bilgisayar (paket program CorelDraw, WinCut, GrawoStyle, Photoshop) kullanabilir olması, yatar dairede çalışmış, Plexiglas çalışmasından anlıyor olması ve mesleğinde en az 5 yıllık tecrübesi olması esastır." düzenlemesi yer almaktadır.
Dosya kapsamında yer alan, Hava Kuvvetleri Komutanlığının 08/05/2012 tarihli "Personel Kadrosu Unvan Değişiklik Talebi" konulu yazısında, pantograf ünvanlı yardımcı hizmetler sınıfı sivil memur kadrosunun teknik hizmetler sınıfı pantograf teknisyenine dönüştürülmesine ihtiyaç duyulduğu; değişikliğin gerekçesi olarak da pantograf kadrosunda görev yapan personelin yazılım/çizilim/kesim yapan "CNC" makinesini kontrol eden programları bilen, "CNC" makinesini çalıştıran ve bakımını yapan, "yatay testere makinesi" ve "Folyo Kesim" makinesini çalıştıran/bakımını yapan nitelikte bir personel olması gerektiği, bu kapsamda görev yapan personelin tamamen teknik işlerle uğraştığı ve risk seviyesinin yüksek olduğu belirtilmiştir. Değişiklik teklifi ekinde yer alan kadro mukayese cetveli incelendiğinde ise -davacının 25/11/2011 tarihli ilk başvuru dilekçesinde de belirttiği üzere- aynı birimde vatani görevini yapan erin TMK'ye göre Tabela ve Pantograf Yardımcısı-Teknisyen ünvanında olduğu görülmektedir.
Dairemizce verilen 13/03/2019 günlü ara kararı ile davalı idareden, dava konusu Yönerge'nin 2016 yılından itibaren yapılan tüm değişiklik ve güncellemeleri ile birlikte tamamının bir örneğinin gönderilmesi istenilmiş, cevaben gönderilen yazıda söz konusu Yönergenin güncellendiği ve “HKY 12-32 (C) Sivil Memur İhtisasları Yönergesi” olarak 28/12/2018 tarihinde yürürlüğe girdiği, “Tabelacı ve Pantografçı” ünvanlı kadroda, Hv.K.K.lığında yardımcı hizmetler sınıfında bulunan bir sivil memurun (davacının) atamalı olduğu, ilgili memurun (davacının) ilk temin sürecindeki mevzuata ve yapılan işe bağlı olarak yardımcı hizmetler sınıfında istihdam edildiği, Yönerge güncelleme çalışması sonucunda pantograf atölyesinde icra edilen görevlerin özelliğine bağlı olarak bu ihtisasın teknik hizmetler sınıfına dönüştürüldüğü; ancak üniversitelerde “Tabelacı ve Pantografçı” adıyla bölüm olmadığından hâlihazırda icra ettiği görevler ele alındığında, gerekli eğitimi sağlayacak bölümün “Grafikerlik” olarak tespit edildiği ve ilgili ihtisasın “Grafiker” olarak güncellendiği, bu güncelleme yapılırken sistemde bulunan personelin özlük haklarının olumsuz yönde etkilenmemesi amacıyla yardımcı hizmetler sınıfındaki ihtisas tanımı muhafaza edilerek, herhangi bir sebeple kadrodan ayrılması durumunda yardımcı hizmetler sınıfındaki kadronun kapatılmasını sağlayacak şekilde kod konulduğu bildirilmiştir. Bir başka ifadeyle; yapılan güncelleme ile "Tabelacı ve Pantografçı" branş/ihtisasının hizmet sınıfı görevin özelliğine bağlı olarak teknik hizmetler sınıfına dönüştürülmüş; ancak davacı aynı birimde teknik hizmetler sınıfına ait işleri yardımcı hizmetler sınıfında yapmaya devam etmiş, yani yapılan iş ve anılan ünvan/kadro düzenlemeye göre teknik hizmetler sınıfında, davacıya göre ise yardımcı hizmetler sınıfında yer almıştır. Ayrıca düzenlemeye, davacının herhangi bir sebeple kadrodan ayrılması durumunda, görev yaptığı yardımcı hizmetler sınıfındaki kadronun kapatılması yönünde kod eklenmiş, kadro şahsa bağlı hale getirilmiştir.
Öte yandan, Dairemizce verilen 20/05/2025 günlü ara kararı ile Milli Savunma Bakanlığından; davacının çalıştığı birimin, birimde yaptığı işin kapsamının ve kullandığı makinelerin sorulmasına; Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığı kadrolarında "Pantografçı” ünvanı ile çalışan personel bulunup bulunmadığının, varsa bu personelin kadrosunun hangi hizmet sınıfında yer aldığının, “Pantografçı” ünvanı ile çalışan personel yoksa davacı ile aynı işi yapan, aynı makineleri kullanan personelin hangi ünvan/kadro ve hizmet sınıfında çalıştığının sorulmasına; Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve Genelkurmay Başkanlığının personel yönergelerinde ve TMK’larında “Pantografçı” kadrosunun/ünvanının 2010 ve takip eden yıllarda hangi hizmet sınıfında yer aldığının sorulmasına karar verilmiştir. Ara kararına Genelkurmay Başkanlığınca; Genelkurmay Başkanlığı kadrolarında yapılan incelemede "Pantografçı" kadrosunda 1 (bir) personel bulunduğu, 11/11/2013 tarihinde atanan bu personelin teknik hizmetler sınıfında görev yaptığı, teşkilat değişikliği kapsamında 10/01/2022 tarihinde Genelkurmay Destek Kıtaları Grup Komutanlığının Milli Savunma Bakanlığına devredilmesi üzerine personelin kadrosu ve sınıfı ile birlikte Milli Savunma Bakanlığına devredildiği yönünde cevap verilmiştir. Hava Kuvvetleri Komutanlığınca verilen cevapta; davacının dava tarihi itibarıyla (2016 yılında) Hava Kuvvetleri Komutanlığı bünyesinde “Pantograf” kadrosunda görev yaptığı, Computer Numerical Control (CNC) (Türkçe Adı: Bilgisayar Sayılımlı Yönetim) makinesi, daire testere makinesi ve bilgisayar kullanarak birlik içinde kullanılan isim tabelaları ve uyarı tabelalarını istenilen ölçülerde kesim, kazıma ve yapıştırma işlemleri yaptığı, personelin/davacının 2021 yılında farklı
kadroya atanması nedeniyle söz konusu kadronun kapatılacak kadrolar listesine alındığı beyan edilmiştir. Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca verilen cevapta ise Deniz Kuvvetleri Komutanlığı ve bağlısı birliklerde “Pantografçı” olarak kadro/ünvan ve personel bulunmadığı, bu hizmete yönelik iş ve faaliyetlerin harita kadastro teknikeri ve harita kadastro teknisyeni vasıflı personelden istifade edilerek yürütüldüğü bildirilmiştir.
Her ne kadar davalı idarece Yönerge güncelleme çalışması sonucunda pantograf ihtisasının teknik hizmetler sınıfına dönüştürüldüğü görülmekte ise de yine davalı idare beyanlarından anlaşıldığı üzere ünvanın/kadronun hizmet sınıfının teknik hizmet sınıfı olmasına rağmen personelin/davacının aynı ünvanla yardımcı hizmetler sınıfında görevine devam ettiği ayrıca davacının bu ünvanda görev yaptığı sürece kadrosunun yardımcı hizmetler sınıfında kalacak şekilde kod konulduğu anlaşıldığından, bir başka ifadeyle anılan düzenleme personelin durumunda değişiklik yapmadığından işin esası incelenmiştir.
Bütün bu açıklamalar ışığında, dava konusu Yönerge'de pantograf ünvanlı personelin (manuel bilgisayar destekli) bilgisayar (paket program CorelDraw, WinCut, GrawoStyle, Photoshop) kullanabilir olması, yatar dairede çalışmış, Plexiglas çalışmasından anlıyor olmasının arandığı; bilgisayar, bilgisayar destekli pantograf, manuel pantograf, plother, tarayıcı, yazıcı, yatar daire, zımpara taşı makinesi, uç bileme makinesinin anılan personelin kullanımında bulunduğu; Hava Kuvvetleri Komutanlığınca gönderilen ara karar cevabında, davacının "Pantografçı" ünvanlı kadroda CNC makinesi, daire testere makinesi ve bilgisayar kullanarak tabelaları istenilen ölçülerde kesim, kazıma ve yapıştırma işlemleri yaptığının bildirildiği; pantograf ünvanlı yardımcı hizmetler sınıfı sivil memur kadrosunun teknik hizmetler sınıfı pantograf teknisyenine dönüştürülmesi yönündeki değişiklik isteminin gerekçesi olarak pantograf kadrosunda görev yapan personelin çeşitli makineleri çalıştıran, bu makinelerin bakımını yapan nitelikte bir personel olması gerektiği, bu kapsamda görev yapan personelin tamamen teknik işlerle uğraşması ve risk seviyesinin yüksek olmasının gösterildiği, yani davalı idare tarafından da davacının yaptığı işin teknik hizmetler sınıfında yer alması gerektiğinin kabul edildiği; Genelkurmay Başkanlığı kadrolarında "Pantografçı" ünvanlı kadroda davacıyla aynı işi yapan personelin teknik hizmetler sınıfında görev yaptığı göz önüne alındığında anılan ünvanda yapılan işin teknik hizmetler sınıfı kapsamında olduğu, “pantografçı” ünvanının, Yardımcı Hizmetler Sınıfından Teknik Hizmetler Sınıfına geçirilmesi istemiyle davacı Sendika üyesi tarafından yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nda yer alan "sınıflandırma" ilkesine, ayrıca hiç bir memurun sınıfının dışında çalıştırılamayacağı kuralına ve hukuka uyarlık görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Hava Kuvvetleri Komutanlığı HKY 12-32(B) Sivil Memur ve Sivil Öğretim Elemanı İhtisasları Yönergesi'ndeki “pantografçı” ünvanının, Yardımcı Hizmetler Sınıfından Teknik Hizmetler Sınıfına geçirilmesi yönünde yapılan başvurunun reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı Milli Savunma Bakanlığı işleminin İPTALİNE;
2. Aşağıda dökümü yapılan ...TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta gideri ile dosya kapağında yer alan ...-TL posta pulunun pul olarak karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.