T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/14935
Karar No : 2025/2382
DAVACI : ...
DAVALILAR : 1- ...
VEKİLİ : Hukuk Hizmetleri Başkanı V. ...
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Valiliği
DAVANIN KONUSU : Artvin İl Emniyet Müdürlüğü, Ardanuç İlçe Emniyet Amirliğinde, 4. sınıf emniyet müdürü rütbesinde tedviren İlçe Emniyet Amiri olarak görev yapan davacı tarafından; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11/Ç maddesi gereğince, araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin... günlü, ... sayılı Artvin Valiliği işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün "araştırma, inceleme ve denetleme görevleri" konulu 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelgesi'nin iptali ile 27/03/2015 günlü, 6638 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 3201 sayılı Kanun'un 13. maddesine eklenen 3. fıkrada yer alan "... 5 inci,....... meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler." ibaresinin Anayasaya aykırılık iddiası nedeniyle somut norm denetimi yapılmak suretiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Görevlendirme işleminin hukuka aykırı şekilde yapıldığı, Emniyet Teşkilat Kanunu’nda belirtilen usullere uygun hareket edilmediği,
Herhangi bir disiplin cezası veya soruşturmasının bulunmadığı, meslek hayatı süresince aldığı performans puanlarının "çok iyi" olduğu,
Görevlendirme işleminin ailesini ve çevresini olumsuz etkilediği, gerekçesiz bir şekilde görev yerinin değiştirilmesinin hukuka aykırı olduğu,
Dava konusu işlemin, 04/2015 tarihli Genelge'ye ve 6638 sayılı Kanun'la 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’na eklenen hükümlere dayandırıldığı, ancak söz konusu düzenlemelerin, herhangi bir objektif kıstasa yer vermeksizin, birim amirinin takdirine bağlı olarak personelin görev yerinin değiştirilebilmesine olanak tanıdığı, bu durumun keyfi uygulamalara açık olduğu, kamu yararı ve hizmet gerekleri ilkesini ihlal ettiği
Dava konusu işleminin, hukuk devleti ilkesine ve Anayasa’nın 2., 36., 125., 137. maddelerine aykırı olduğu, idarenin takdir yetkisinin sınırsız olmadığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; dava konusu idare işlemi sonucunda; davacının rütbesinde, statüsünde, derece ve kadro unvanında herhangi bir hak kaybının söz konusu olmadığı,
Ayrıca, Artvin İl Emniyet Müdürlüğünün 31/01/2018 günlü yazısı ile davacının, "FETÖ/PDY" soruşturması kapsamında 11/08/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı ve 15/08/2016 tarihinde tutuklanarak Artvin Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne teslim edildiği, öte yandan 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Artvin Valiliği tarafından; davaya konu olan istihdam onayının; Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 13. maddesinde yer alan "27/03/2015-(6638/21 md.) 2'nci, 3'üncü, 4'üncü, 5'inci ve 6'ncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç halinde görev ünvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amiri emrine alınabilirler” hükmü, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde değişiklik Yapılamasına Dair Yönetmeliğin Görev Ünvanlarına Atamalar başlıklı üçüncü maddesi ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin (ç) bendi uyarınca tesis edildiği,
Mevzuata uygun olarak, kamu yararı ve hizmetin gerekleri doğrultusunda davacının araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Artvin İl Emniyet Müdürlüğü, Ardanuç İlçe Emniyet Amirliğinde, 4. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde tedviren İlçe Emniyet Amiri olarak görev yapan davacı tarafından, birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı işlem ile bu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün 4/2015 günlü, 37373650 - 703 - 81362 sayılı Genelgesinin iptali istemiyle açılmıştır.
Davacının Anayasa'ya aykırılık iddiasına itibar edilmemiştir.
Usul yönünden yapılan inceleme sonucunda, davalı idarelerden (mülga) Başbakanlığın husumetten çıkartılarak Cumhurbaşkanlığı'nın hasım mevkiine alınması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 13.maddesine 27/3/2015 günlü, 6638 sayılı Kanunla eklenen fıkralarda,(Ek fıkra: 27/3/2015-6638/21 md.) 2 nci, 3 üncü, 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler. (Ek fıkra: 27/3/2015-6638/21 md.) İdare, her rütbe ve meslek derecesi karşısında gösterilen görev unvanları arasında personelin görev yerini değiştirmeye yetkilidir." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Kanunun 96.maddesinde; "Emniyet Umum Müdürlüğü; merkez ve vilayetler teşkilatında maaş veya ücretle istihdam etmekte olduğu her hangi bir memur veya müstahdemi, ifası emniyet Umum Müdürlüğüne ait bir iş için orada emniyet teşkilatı ve münhal vazife bulunup bulunmaması ile mukayyet olmaksızın, kadroda gösterilen tahsisat ile dilediği yerde kullanabilir." hükmü getirilmiştir.
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11.maddesinin (ç) bendinde, Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine münhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerlerinin değiştirilebileceği ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verecekleri öngörülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, davacının 21/07/2014 tarihinde Ardanuç İlçe Emniyet Amirliği kadrosunda göreve başladığı, 02/05/2016 tarihli Valilik onayı ile araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda anılan mevzuat uyarınca yapılan dava konusu görevlendirme işleminde ve dayanağı Genelgede mevzuata ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu nedenle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası gereğince ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, davacının Anayasa'ya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek, dava konusu bireysel ve düzenleyici işlemlerin tesisinde Cumhurbaşkanlığının herhangi bir idari tasarrufu bulunmadığı ve bu işlemlerle maddi veya hukuki yönden bir ilgisinin bulunmadığı anlaşıldığından Cumhurbaşkanlığının hasım mevkiinden çıkarılması suretiyle işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Artvin İl Emniyet Müdürlüğü, Ardanuç İlçe Emniyet Amirliğinde, 4. sınıf emniyet müdürü rütbesinde tedviren İlçe Emniyet Amiri olarak görev yapan davacı tarafından; araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin... günlü, ... sayılı Artvin Valiliği işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün "araştırma, inceleme ve denetleme görevleri" konulu 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelgesi'nin iptali istemiyle incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin (Ç) bendinde; ''Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine munhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerleri değiştirilebilir ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verir.'' hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun'la değişik "Rütbeler, Meslek Dereceleri ve Görev Unvanları" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında; 5. meslek derecesinde 4. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personelin atanabileceği görev unvanları "Şube Müdürü, İlçe Emniyet Müdür Yardımcısı, Hukuk Müşaviri, Şube Müdür Yardımcısı, Öğretim Görevlisi, Pilot, İlçe Emniyet Müdürü" olarak sayılmış, 3. fıkrasında ise; "2 nci, 3 üncü, 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
11/09/1992 günlü, 21342 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Görev Unvanlarına Atamalar" başlıklı 10. maddesinde; "04/06/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 13 üncü maddesinde belirtilen görev ve unvanlarına yapılacak atamalar, karşılığında gösterilen meslek derecesi ve rütbelere göre yapılır. Ancak ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç halinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler.
Birinci meslek derecesinde olup, kendi isteğiyle ikinci meslek derecesinde görevlendirilmek isteyen personel hariç diğer personel, rütbe ve meslek derecesi karşılığı olan görev unvanından daha alt görev unvanlarına atanamaz ve çalıştırılamaz.
İdare tarafından her rütbe ve meslek derecesi karşısında gösterilen görev unvanları arasında personelin görev yeri değiştirilebilir.
3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine tabi unvanlar hariç olmak kaydıyla; ikinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde en az bekleme süresini tamamlayanlar, terfien birinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanlarına atanabilirler." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I – Düzenleyici İşlem Yönünden
Anayasa’nın 124. maddesi uyarınca yürütme yetkisine sahip idarelerin, kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işleri belirtmek amacıyla düzenleyici işlem tesis edebilecekleri açıktır. Anayasa’nın 128. ve 129. maddeleri ise kamu hizmetlerinin sürekliliğini, kamu görevlilerinin görev ve yetkilerinin ise kanun ve bunlara dayalı düzenleyici işlemlerle belirleneceğini hüküm altına almıştır.
Bu çerçevede, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 11/ç maddesi, illerde görevli kolluk personelinin görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak vali tarafından hizmet gerekleri doğrultusunda değiştirilebileceğini düzenlemekte; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 13. maddesi ise meslek derecelerine bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme görevlerinin ihtiyaç hâlinde personel eliyle yürütülebileceğini hükme bağlamaktadır. Dava konusu 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelge, bu yasal düzenlemelerle paralel olarak, Emniyet teşkilatında hizmetin etkin, düzenli ve denetlenebilir şekilde yürütülmesi amacıyla görev alanlarının sınırlarını belirlemiş ve uygulamada yeknesaklık sağlamak üzere hazırlanmıştır.
Genelge içeriğinde, 2., 3., 4., 5. ve 6. meslek derecelerinde bulunan personelin, ihtiyaç hâlinde araştırma, inceleme ve denetleme görevleri için atandıkları birim amirinin emrine görevlendirilebileceği belirtilmiştir. Söz konusu görevler; araştırma kapsamında, teşkilatın amaçları doğrultusunda yurt içi ve dışındaki uygulamaların incelenmesi, kamu düzenine yönelik sosyal risk faktörlerinin analiz edilmesi, hizmetlerin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulması, inceleme kapsamında, yıllık programların oluşturulması, istatistiksel değerlendirmelerin yapılması, sağlık ve güvenlik tehditlerinin belirlenmesi ve risk analizlerinin yürütülmesi, denetleme kapsamında ise, bina, araç, ekipman ve görevli personelin mevcut durumunun düzenli şekilde kontrol edilmesi, nöbet düzeni ve güvenlik tedbirlerinin yerinde gözden geçirilmesi şeklinde sistematik olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu Genelge'nin, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun 6638 sayılı Kanun'la değişik 13. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı meslek derecelerinde bulunan personel, ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler” hükmü uyarınca yapılacak görevlendirmelerin içeriğini somutlaştırdığı; yürütülecek faaliyetlerin kapsamını, sınırlarını ve sorumluluk alanlarını açık ve öngörülebilir şekilde ortaya koyduğu, personelin mali ve özlük haklarına etki etmeksizin görevlendirme usulünü düzenlemekte olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, idarenin, düzenleyici işlem ihdas etme konusunda sahip olduğu takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek üst hukuk normlarına aykırı olmayacak şekilde kullandığı sonucuna varıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
II – Bireysel İşlem Yönünden
Dava konusu görevlendirme işleminin; yukarıda ayrıntılarıyla değerlendirilen üst hukuk normlarına uygun biçimde tesis edildiği, davacının rütbe ve unvanına aykırılık taşımadığı, mali ve özlük haklarında bir kayba neden olmadığı görülmektedir. İdarenin, kamu hizmetinin gereklilikleri doğrultusunda ve hizmetin ihtiyaç duyduğu alanlarda personel görevlendirmesine yönelik tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE;
2. Aşağıda dökümü bulunan...-TL yargılama giderlerinin, davacı tarafından yatırılan ...-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılamanın devamı sırasında davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden, adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan...-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili için müzekkere yazılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.