T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/1606
Karar No : 2025/2383
DAVACI : ...
DAVALILAR : 1- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Valiliği
DAVANIN KONUSU : 4. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde, ... İl Emniyet Müdürlüğünde asaleten Pasaport Şube Müdürü, vekaleten Yabancılar Şube Müdürü olarak görev yapan davacı tarafından; 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11/Ç maddesi gereğince, araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin ...günlü, ... sayılı Artvin Valiliği işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün "araştırma, inceleme ve denetleme görevleri" konulu 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelgesi'nin iptali ile 27/03/2015 günlü, 6638 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 3201 sayılı Kanun'un 13. maddesine eklenen 3. fıkrada yer alan "... 4 üncü,....... meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler." ibaresinin Anayasa'ya aykırılık iddiası nedeniyle somut norm denetimi yapılmak suretiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Branşının terörle mücadele olduğu ve terörle mücadele branşında ihtiyaç fazlası istihdam olduğuna dair idarenin herhangi bir somut gerekçesinin veya işleminin bulunmadığı,
Dava konusu işleme dayanak Kanun hükmü ile özellikle davacı gibi hakkını arayan veya idarece çeşitli önyargılarla görev verilmek istenmeyen personelin pasifize edilmesinin yasal çerçevesinin oluşturulduğu, görevlendirme işleminin makul ve haklı gerekçesinin bulunmadığı,
Görevlendirmenin yapıldığı birime göre ortak olarak görev ifa edilen görevler esas alınarak standart bir şekilde her personele sağlanan maddi haklardan mahrum edildiği gibi mesleki gelişiminin de önlendiği, her geçen gün meslekten ve ortaya çıkan gelişmelerden tedricen uzaklaştırılmış olduğu, ayrıca hiyerarşik olarak kendisinden alt rütbeli olanlara görevler verilirken kendisine görev verilmemesinin manevi olarak aşağılanması sonucunu doğurduğu,
İnceleme araştırma ve denetleme görevlerinin iç denetçilerin görevleri arasında yer aldığı, anılan görevlerin emniyet müdürlerinin kanunda gösterilen görev ünvanlarına aykırı olduğu, bu görevlerin emniyet müdürü ünvanlı personele verilmesinin ihdas edilen kadro ünvanı ile fiili görev arasında aykırılık oluşturduğu, bu tür görevlendirmelerin kariyer ve pozisyon güvenliği ilkesine aykırı olduğu, kamu hizmetlerinin nitelikli ve etkin sunulmasının engellediği gibi nitelikli personelin yerinde istihdam edilmemesinin de kamu yararı ve hizmet gerekleri ile çeliştiği ve eşitlik ilkesine aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; dava konusu idare işlemi sonucunda; davacının rütbesinde, statüsünde, derece ve kadro unvanında herhangi bir hak kaybının söz konusu olmadığı, kamu görevlilerinin görev yerlerinin değiştirilebilmesi için herhangi bir idari veya adli soruşturma geçirmesi gibi bir zorunluluk bulunmadığı,
Toplumun huzur ve güvenliğini sağlamakla görevli idarenin, süreklilik arz eden, duraksamaya yer vermeden ve verimli bir şekilde gerçekleştirmesi gereken görevlerini yerine getirirken bu hizmetin devamı için kendi içerisinde, teşkilatı ve personeli ile ilgili kamu yararı ve hizmet gerekleri doğrultusunda takdir yetkisini kullanabileceği hususunun çeşitli yargı kararları ile ortaya konulduğu, bu kapsamda idarenin hizmetin işleyişindeki aksamaları önleyici tedbirler almasının, görevi ve yetkileri kapsamında olduğu,
Davaya konu işlemin dayanağı olan Genelgenin iptalinin gerektiği iddiası ile ilgili olarak ise; 22/04/2015 tarihli anılan Genelgenin, 27/03/2015 tarihli 6638 sayılı Kanun'un 21. maddesiyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 13. maddesine eklenen 5. fıkraya aykırı olmayacak şekilde düzenlenmiş bir genelge olduğu, içeriğinde; araştırma, inceleme, denetleme görevlerinin kapsamının açıklandığı, görevlerin ifası için gerekli durumlarda görevlendirme yapılabileceği hususlarına yer verildiği, davacının birim amiri emrinde görevlendirilmesine dair idarece tesis edilen işlemin ilgili mevzuata uygun olduğu,
Ülkemiz genelinde olağanüstü hal ilanına neden olan 15 Temmuz Darbe Girişimi sonrasında davacının 18/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı ve 23/07/2016 tarihinde de tutuklandığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Artvin Valiliği tarafından; davacının 03/12/2015 tarihinde Pasaport/Yabancılar Şube Müdürü olarak göreve başladığı ve 25/04/2016 tarihi itibariyle birim amiri emrinde görevlendirildiği, davacının darbe girişimi sonrası "FETÖ/PDY" soruşturması kapsamında 18/07/2016 tarihinde görevden uzaklaştırıldığı ve 23/07/2016 tarihinde tutuklanarak Artvin Kapalı Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne teslim edildiği,
Davaya konu olan istihdam onayının; Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 13. maddesinde yer alan "27/03/2015-(6638/21 md.) 2'nci, 3'üncü, 4'üncü, 5'inci ve 6'ncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç halinde görev ünvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amiri emrine alınabilirler” hükmü, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde değişiklik Yapılamasına Dair Yönetmeliğin Görev Ünvanlarına Atamalar başlıklı üçüncü maddesi ve 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin (ç) bendi uyarınca tesis edildiği,
Mevzuata uygun olarak, kamu yararı ve hizmetin gerekleri doğrultusunda davacının Pasaport/Yabancılar Şube Müdürlüğü görevinden alınarak araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin atama işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI :...
DÜŞÜNCESİ : Dava, 4. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde ... İl Emniyet Müdürlüğünde asaleten Pasaport Şube Müdürü, vekaleten Yabancılar Şube Müdürü olarak görev yapmakta iken; Artvin Valiliğince, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11/Ç maddesi gereğince, araştırma-inceleme ve denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin... günlü, ... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelgesinin iptali ve 27/03/2015 günlü, 6638 sayılı Kanunun 21'inci maddesiyle 3201 sayılı Kanunun 13'üncü maddesine eklenen 5'inci fıkrada yer alan "... 4 üncü, ... meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler." ibaresinin Anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle itiraz yoluyla Anayasa Mahkemesine başvurulması istemiyle açılmıştır.
Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Dava konusu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelgesinde, Emniyet Müdürlüğü birim amirleri emrinde görevlendirilecek personelin araştırma, inceleme ve denetleme görevleri kapsamında yapacakları işler gösterilmiştir. Genelgenin, Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 13'üncü maddesine eklenen 5'inci fıkraya uygun olarak düzenlendiği görülmekte, bu hali ile Kanuna ve üst hukuk normlarına aykırı bir durumunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu bireysel işleme gelince:
Dosyanın incelenmesinden, ... Emniyet Müdürlüğü emrinde, Pasaport Şube Müdürlüğü, vekaleten de Yabancılar Şube Müdürlüğü görevini yürüten davacının, diğer bir kısım emniyet personeli ile birlikte görev yeri değiştirilerek, araştırma, inceleme ve denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 76'ncı maddesinde; kurumların görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleri ile memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68'inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri kurala bağlanmıştır.
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11'inci maddesinin (Ç) fıkrasında ise; jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine munhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerlerinin değiştirilebileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Valilere verilen bu yetki, görev yaptıkları ilde kamu düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla personel planlamasının gerektirdiği şekilde kolluk kuvvetlerinin il içindeki iş bölümünü yapmak, bir başka deyişle görev yerlerini geçici veya sürekli olarak değiştirmek niteliğindedir.
Toplumun huzur ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olan emniyet hizmetleri sınıfı mensupları, ülke içinde emniyet hizmetlerini öngörülen seviyede ve aksama olmadan yürütmekle görevlidirler. Emniyet hizmetlerinin bu niteliği gereği, memurlarının da görev ve görev yerlerinin değiştirilmesi hususunda idareye mevzuat hükümleri çerçevesinde geniş bir takdir yetkisi tanınması zorunluluğunu beraberinde getirmiştir. Emniyet hizmetlerinin önemi gereği bu hizmetin öngörülen seviyede ve aksama olmadan yürütülmesinin mutlak koşullarından birisi de istenilen yer ve/veya görev için planlanan seviyede personel bulundurulmasıdır.
Bu durumda, idarenin kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda personelin görev yerini değiştirme konusunda kanunen sahip olduğu takdir yetkisini emniyet hizmetlerinin önem ve özelliğine uygun olarak kullandığı, ayrıca bu takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında subjektif nedenlerle kullandığına dair herhangi bir bilgi belge de bulunmadığı; davacının kadro derecesi değişmeden, 5542 sayılı Kanunun 11/Ç maddesi ile valiye tanınmış olan, personel planlamasının gerektirdiği şekilde kolluk kuvvetlerinin il içindeki iş bölümünü yapma, bir başka deyişle görev yerlerini geçici veya sürekli olarak değiştirme yetkisi kapsamında tesis edildiği, bu bağlamda dava konusu işlemde kamu yararına ve hizmet gereklerine aykırılık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası gereğince ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, davacının Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından, 4. Sınıf Emniyet Müdürü rütbesinde ... İl Emniyet Müdürlüğünde asaleten Pasaport Şube Müdürü, vekaleten Yabancılar Şube Müdürü olarak görev yapmakta iken; araştırma-inceleme-denetleme görevlerini ifa etmek üzere birim amiri emrinde görevlendirilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Artvin Valiliği işleminin ve bu işlemin dayanağı olan Emniyet Genel Müdürlüğünün "araştırma, inceleme ve denetleme görevleri" konulu 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelgesi'nin iptali istemiyle incelenmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 11. maddesinin (Ç) bendinde; ''Jandarma, polis, gümrük muhafaza ve diğer özel kolluk kuvvetlerinin bütün ast ve üstlerinin il içine munhasır olmak üzere geçici veya sürekli olarak vali tarafından yerleri değiştirilebilir ve bundan hemen İçişleri, Gümrük ve Tekel Bakanlıklarına bilgi verir.'' hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun'la değişik "Rütbeler, Meslek Dereceleri ve Görev Unvanları" başlıklı 13. maddesinin 1. fıkrasında; 5. meslek derecesinde 4. sınıf emniyet müdürü rütbesindeki personelin atanabileceği görev unvanları "Şube Müdürü, İlçe Emniyet Müdür Yardımcısı, Hukuk Müşaviri, Şube Müdür Yardımcısı, Öğretim Görevlisi, Pilot, İlçe Emniyet Müdürü" olarak sayılmış, 3. fıkrasında ise; "2 nci, 3 üncü, 4 üncü, 5 inci ve 6 ncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
11/09/1992 günlü, 21342 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Görev Unvanlarına Atamalar" başlıklı 10. maddesinde; "04/06/1937 tarihli ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun 13 üncü maddesinde belirtilen görev ve unvanlarına yapılacak atamalar, karşılığında gösterilen meslek derecesi ve rütbelere göre yapılır. Ancak ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı meslek derecelerinde bulunan personel ihtiyaç halinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler.
Birinci meslek derecesinde olup, kendi isteğiyle ikinci meslek derecesinde görevlendirilmek isteyen personel hariç diğer personel, rütbe ve meslek derecesi karşılığı olan görev unvanından daha alt görev unvanlarına atanamaz ve çalıştırılamaz.
İdare tarafından her rütbe ve meslek derecesi karşısında gösterilen görev unvanları arasında personelin görev yeri değiştirilebilir.
3 sayılı Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usûllerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine tabi unvanlar hariç olmak kaydıyla; ikinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde en az bekleme süresini tamamlayanlar, terfien birinci sınıf emniyet müdürü rütbesinde ikinci meslek derecesi karşılığı görev unvanlarına atanabilirler." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I – Düzenleyici İşlem Yönünden
Anayasa’nın 124. maddesi uyarınca yürütme yetkisine sahip idarelerin, kanunların uygulanmasını göstermek ve emrettiği işleri belirtmek amacıyla düzenleyici işlem tesis edebilecekleri açıktır. Anayasa’nın 128. ve 129. maddeleri ise kamu hizmetlerinin sürekliliğini, kamu görevlilerinin görev ve yetkilerinin ise kanun ve bunlara dayalı düzenleyici işlemlerle belirleneceğini hüküm altına almıştır.
Bu çerçevede, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 11/ç maddesi, illerde görevli kolluk personelinin görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak vali tarafından hizmet gerekleri doğrultusunda değiştirilebileceğini düzenlemekte; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu’nun 13. maddesi ise meslek derecelerine bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme görevlerinin ihtiyaç hâlinde personel eliyle yürütülebileceğini hükme bağlamaktadır. Dava konusu 22/04/2015 günlü, 81362 sayılı Genelge, bu yasal düzenlemelerle paralel olarak, Emniyet teşkilatında hizmetin etkin, düzenli ve denetlenebilir şekilde yürütülmesi amacıyla görev alanlarının sınırlarını belirlemiş ve uygulamada yeknesaklık sağlamak üzere hazırlanmıştır.
Genelge içeriğinde, 2., 3., 4., 5. ve 6. meslek derecelerinde bulunan personelin, ihtiyaç hâlinde araştırma, inceleme ve denetleme görevleri için atandıkları birim amirinin emrine görevlendirilebileceği belirtilmiştir. Söz konusu görevler; araştırma kapsamında, teşkilatın amaçları doğrultusunda yurt içi ve dışındaki uygulamaların incelenmesi, kamu düzenine yönelik sosyal risk faktörlerinin analiz edilmesi, hizmetlerin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulması, inceleme kapsamında, yıllık programların oluşturulması, istatistiksel değerlendirmelerin yapılması, sağlık ve güvenlik tehditlerinin belirlenmesi ve risk analizlerinin yürütülmesi, denetleme kapsamında ise, bina, araç, ekipman ve görevli personelin mevcut durumunun düzenli şekilde kontrol edilmesi, nöbet düzeni ve güvenlik tedbirlerinin yerinde gözden geçirilmesi şeklinde sistematik olarak tanımlanmıştır.
Dava konusu Genelgenin, 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu’nun 6638 sayılı Kanunla değişik 13. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “ikinci, üçüncü, dördüncü, beşinci ve altıncı meslek derecelerinde bulunan personel, ihtiyaç hâlinde görev unvanlarına bakılmaksızın araştırma, inceleme ve denetleme gibi görevler verilmek üzere atandıkları birim amirinin emrine alınabilirler” hükmü uyarınca yapılacak görevlendirmelerin içeriğini somutlaştırdığı; yürütülecek faaliyetlerin kapsamını, sınırlarını ve sorumluluk alanlarını açık ve öngörülebilir şekilde ortaya koyduğu, personelin mali ve özlük haklarına etki etmeksizin görevlendirme usulünü düzenlemekte olduğu anlaşılmaktadır.
Yapılan açıklamalar birlikte değerlendirildiğinde, idarenin, düzenleyici işlem ihdas etme konusunda sahip olduğu takdir yetkisini, kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek üst hukuk normlarına aykırı olmayacak şekilde kullandığı sonucuna varıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
II – Bireysel İşlem Yönünden
Dava konusu görevlendirme işleminin; yukarıda ayrıntılarıyla değerlendirilen üst hukuk normlarına uygun biçimde tesis edildiği, davacının rütbe ve unvanına aykırılık taşımadığı, mali ve özlük haklarında bir kayba neden olmadığı görülmektedir. İdarenin, kamu hizmetinin gereklilikleri doğrultusunda ve hizmetin ihtiyaç duyduğu alanlarda personel görevlendirmesine yönelik tesis ettiği işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE;
2. Aşağıda dökümü bulunan ...-TL yargılama giderlerinin, davacı tarafından yatırılan ...-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılamanın devamı sırasında davacının adli yardım istemi kabul edildiğinden, adli yardım kararından dolayı ertelenmiş olan ...-TL yargılama giderinin davacıdan tahsili için müzekkere yazılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 08/05/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.