T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2697
Karar No : 2025/30
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacının, Mersin İl Emniyet Müdürlüğü emrinde komiser olarak görev yaptığı dönemde yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Av.İ.Ç.’nin bıçaklanması olayı ile ilgili olarak, "..." ve "..." sahte isimli ihbar mektuplarının Mersin İstihbarat Şube Müdürlüğü Organize Büro Amirliğince hazırlanarak gönderilmesi suretiyle “suç tasnii” suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca 2 kez meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılması gerekmekte ise de, suç tarihleri itibarıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi gereğince ceza verme zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle dosyanın bu bölümünün işlemden kaldırılmasına ilişkin ... günlü, ... sayılı İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu kararının ve bu kararın dayanağı olan soruşturma raporunun ilgili kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; olayda, ... Nöbetçi Asliye Ceza Mahkemesi aracılığıyla ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:..., K:... sayılı dava dosyasına gönderilmek üzere şüpheli ... vekili Av. ... tarafından verilen temyiz dilekçesinin ekinde bulunan, içeriğinde istihbari bilgiler yer alan ve gizli olması gereken toplam (66) sayfadan ibaret bilgi notunun, şüpheli ...'ya sızdırıldığı, terör örgütü kurmak, yönetmek, kurulan örgüte üye olmak, hükümetin işleyişini kısmen veya tamamen engellemeye teşebbüs, adil yargılamayı engellemeye teşebbüs, iftira, kişiler arası aleni olmayan konuşmaları kaydetmek ve resmi belgede sahtecilik suçlarının işlendiği iddiaları üzerine yapılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen ... günlü, ... sayılı soruşturma raporunda; Av. İ.Ç.'nin 27/02/2012 tarihinde bıçaklanması olayıyla ilgili olarak, "..." sahte ismiyle 31/08/2012 tarihinde Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına ve "..." sahte ismiyle 01/07/2013 tarihinde Mersin İl Emniyet Müdürlüğüne gönderilen ihbar mektuplarının, Mersin İstihbarat Şube Müdürlüğü Organize Büro Amirliğinde hazırlandığı, davacının da 27/02/2012 ile 31/12/2013 tarihleri arasında R Bürodan sorumlu olması nedeniyle, "yetkisini ve nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediği, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca her bir ihbar mektubu için ayrı ayrı 2 kez "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması gerektiği, ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı yönünde görüş bildirildiği, İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu'nun dava konusu ... günlü, ... sayılı kararıyla, davacının bu eylemleri nedeniyle "suç tasnii" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca ayrı ayrı 2 kez "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması kanaati belirtilmişse de, suç tarihi itibariyle 657 Kanunu'nun 127. maddesi gereğince ceza verme zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle dosyanın ilgili bölümlerinin işlemden kaldırılmasına karar verildiği, her ne kadar dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde, "suç tasnii" fiilinin "meslekten çıkarma" cezasını gerektirdiği kuralı bulunmakta ise de; dava konusu işlemin tesis edildiği tarihten sonra yürürlüğe giren 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'de böyle bir kurala yer verilmeyerek davacının lehine bir durum oluştuğu anlaşıldığından, aleyhe olan disiplin cezası esas alınarak dosyanın ilgili bölümünün işlemden kaldırılmasında hukuka uyarlık görülmediği, işlemin dayanağı olan ... günlü, ... sayılı soruşturma raporunun iptali istemi yönünden, dava konusu soruşturma raporunun mahiyeti dikkate alındığında, kesin ve yürütülmesi zorunlu olan idari işlemin oluşturulmasına yönelik hazırlık işlemi olduğu, tek başına hukuki sonuç doğurmadığı, bu nedenle, idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir işlem niteliği taşımadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline, işlemin dayanağı olan soruşturma raporu yönünden davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : Taraflarca istinaf yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı temyize konu kararla; davacıya isnat edilen fiilerin sübuta erip ermediği ve tatbik edilmesi gereken disiplin cezasının ne olması gerektiği gibi hususların soruşturmacı tarafından irdelenmesinin ardından, idarece öncelikle fiilin sübuta erip ermediği ve tatbik edilecek cezanın ne olduğunun değerlendirilmesinin, aynı zamanda usulüne uygun bir soruşturma yürütüldüğünden bahsedilebilmesi için bir gereklilik olduğu göz önünde bulundurulduğunda, salt zamanaşımı süresinin son bulduğunun saptanılması suretiyle işin esasına yönelik bir değerlendirme yapılmamasının, disiplin hukuku ilkelerine aykırılık teşkil edeceğinin açık olduğu, bu durumda; Av. İ.Ç.'nin 27/02/2012 tarihinde bıçaklanması olayı ile ilgili olarak, ... sahte ismiyle 31/08/2012 tarihinde Mersin Cumhuriyet Başsavcılığı'na ve ... sahte ismiyle 01/07/2013 tarihinde Mersin İl Emniyet Müdürlüğü'ne iletilen ihbar mektuplarının, Mersin İstihbarat Şube Müdürlüğü Organize Büro Amirliğinde hazırlanarak gönderilmesi suretiyle "...suç tasnii" suçunu işlediği iddiasıyla ilgili olarak düzenlenen soruşturma dosyasında, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi gereğince ayrı ayrı 2 kez "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesi kanaati bildirilmiş ise de, suçun işleniş tarihi itibariyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi uyarınca idarenin ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süresi dolduğundan, dosyanın bu bölümlerinin işlemden kaldırılması yönünde tesis edilen dava konusu Yüksek Disiplin Kurulu kararında hukuka aykırılık görülmediği, davanın soruşturma raporu yönünden incelenmeksizin reddine yönelik ise, 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinde sayılan istinaf sebeplerinin bulunmadığı gerekçesiyle, davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, istinafa konu kararın dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; üzerine atılı suç yönünden somut hiçbir delilin bulunmadığı, tamamen varsayımlara dayalı olarak dava konusu işlemin tesis edildiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinde E:... sayılı dosyasında görülen ceza davasının halen devam ettiği, bu davanın bekletici mesele yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idare tarafından, 675 sayılı KHK ile davacının rütbelerinin geri alındığı ve temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının adli yardım talebinin ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... sayılı kararıyla kabul edildiği görüldüğünden, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi gereğince adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek ve 2577 sayılı Kanun'un 17. maddesinin 2. fıkrası uyarınca duruşma yapılması yolundaki istemi yerinde görülmeyerek, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Komiser olan davacının, Mersin İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde görev yaptığı dönemde, Av. İ. Ç. isimli şahsın 27/02/2012 tarihinde bıçaklanması olayıyla ilgili olarak yürütülen disiplin soruşturması sonucunda düzenlenen ... günlü, ... sayılı Soruşturma Raporunda; "..." sahte ismiyle 31/08/2012 tarihinde Mersin Cumhuriyet Başsavcılığına ve "..." sahte ismiyle 01/07/2013 tarihinde Mersin İl Emniyet Müdürlüğüne iletilen ihbar mektuplarının, Mersin İstihbarat Şube Müdürlüğü Organize Büro Amirliğinde hazırlanarak gönderildiği, 27/02/2012 ile 31/12/2013 tarihleri arasında R Bürodan sorumlu olan davacının, "yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediği ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7. maddesi uyarınca her bir ihbar mektubu için ayrı ayrı 2 kez "meslekten çıkarma" cezasıyla cezalandırılması gerektiği, ancak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi gereğince ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğradığı yönünde görüş ve kanaat belirtilmiş; İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla, davacının bu eylemiyle "suç tasnii" suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca ayrı ayrı 2 kez meslekten çıkarma cezasıyla tecziyesi gerekmekte ise de, suçun işleniş tarihi itibarıyla 657 sayılı Kanunu'nun 127. maddesi gereğince idarenin ceza verme yetkisine ilişkin zamanaşımı süresi dolduğundan dosyanın ilgili bölümlerinin işlemden kaldırılmasına karar verilmesi üzerine temyizen incelenen dava açılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge İdare Mahkemesi kararının; soruşturma raporu yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmının incelenmesinden;
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri, kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının; dava konusu işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının incelenmesinden;
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde "suç tasnii" fiili, "meslekten çıkarma" cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi ile "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre re'sen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." kuralı getirilmiştir.
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde; hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira "meslekten çıkarma" cezasını gerektiren eylem olarak hükme bağlanmıştır. 7068 sayılı Kanun'da, Tüzük'ün 8/6 maddesindeki fiillere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş; anılan Kanun'un 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiillerle ilgili olarak, 657 sayılı Kanun hükümlerinin; 34. maddesinde ise, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'un disipline ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
7068 sayılı Kanun'un atıfta bulunduğu 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendinde, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
09/05/2014 günlü, 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 günlü, E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararıyla; "Dava konusu kuralda belirsiz olduğu ileri sürülen “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerin” tümünün önceden öngörülmesinin ve tespitinin olanaksız olduğu ve söz konusu hareketlerin tek tek ortaya konulmasının mümkün olmadığı, normun daha kesin ve açık bir düzenlemeye olanak tanımaması nedeniyle kullanıldığı anlaşıldığından anılan kavramların kullanılmasında belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır...
...İdarenin faaliyetleri çok çeşitli, karmaşık ve değişken olduğundan disiplin cezasını gerektirecek fiillerin tümünün kanunda tek tek belirlenmesi güçtür. Kuralın incelenmesinden de görüleceği üzere memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler denilmek suretiyle disiplin cezası gerektiren fiil ve hareketlerin çerçevesinin çizildiği anlaşılmaktadır." gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiştir.
Anayasa'nın milletvekili seçilme yeterliğini düzenleyen 76. maddesinin 2. fıkrasında, "zimmet, ihtilas, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye kullanma, dolanlı iflas" gibi suçlar, yüz kızartıcı suçlar olarak sayılmış; eylemin yüz kızartıcı olup olmadığına ilişkin belirleme yapılmıştır.
Öte yandan, idare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.
Buna göre; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesine dayanılarak tesis edilen dava konusu disiplin işleminin, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi uyarınca, 7068 sayılı Kanun kapsamında verilmiş sayılacağı; ancak Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi hükmü gereği meslekten çıkarma disiplin cezasını gerektiren "suç tasnii" suçunun, 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezasını gerektirecek eylem olarak düzenlenmediği; yine anılan fiilin Devlet memurluğu sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında da olmadığı dikkate alındığında, bu fiile istinaden Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi uyarınca verilen disiplin cezasında hukuka uygunluk değerlendirmesinin, anılan Tüzüğe göre lehe düzenleme olan 7068 sayılı Kanun çerçevesinde yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda, davacının disiplin cezasıyla cezalandırılmasına temel olan ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde yer alan "suç tasnii" fiili, mevcut hukuki durum itibarıyla 7068 sayılı Kanun ile herhangi bir cezai yaptırıma bağlanmayarak disiplin suçu olmaktan çıkarıldığından, davacı hakkında tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddi yolunda verilen temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN REDDİNE, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, soruşturma raporu yönünden davanın incelenmeksizin reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair kısmının ONANMASINA,
2. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KISMEN KABULÜNE, anılan kararın dava konusu işlem yönünden davanın reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 06/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.