T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/2843
Karar No : 2025/3548
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken davacının, sahtecilik fiilini işlediği gerekçesiyle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/6 maddesi uyarınca 7 kez ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının (1. olaya ilişkin kısmının) iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacı hakkında yürütülen soruşturmaların ...'nun 01.12.2015 tarihli dilekçesi üzerine verilen olurlar ile başlatıldığı ve bu soruşturmalarda davacının anılan kişiye ilişkin olan fiil isnadı dışında başkaca herhangi bir fiiline ilişkin olarak "soruşturma oluru" alınmamış olduğu, oysa disiplin soruşturmaları, yetkili makamlarca belirtilen iddia ve olayların soruşturulması emrini içeren soruşturma oluru ile başlatıldığından, bu soruşturma onay yazısında yer almayan hususların disiplin soruşturmasına ve disiplin cezasına dayanak yapılmasına hukuki olanak bulunmadığı, bakılan uyuşmazlıkta, davacının, "Polis Memuru ... adına -sahte- zati demirbaş satın alma belgesi düzenlemek" eylemi ile ilgili verilmiş bir disiplin soruşturma onayı bulunmaksızın, soruşturmacı tarafından soruşturulması istenen konunun dışına çıkılarak ve bu fiili nedeniyle ek soruşturma oluru istenmeksizin teklifte bulunulduğu ve akabinde de dava konusu işlemin tesis edildiği dikkate alındığında, soruşturmacı tarafından soruşturma esnasında disipline aykırı olduğu tespit edilen fiille ilgili olarak soruşturma onayı verecek makamın bilgilendirilmesi, sözü edilen makamca verilecek ek soruşturma oluru üzerine soruşturmanın davacının bu fiilini de kapsar şekilde yürütülmesi ve bu şekilde yapılacak soruşturma sonucunda elde edilen bilgi, belge ve delil durumuna göre öneride bulunulması gerekirken, soruşturma sırasında tespit edilen hususlarla ilgili olarak ek disiplin soruşturma oluru alınmaksızın konunun incelenmesinde ve disiplin yönünden getirilen teklif doğrultusunda tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararıyla; Mahkeme kararının usul ve hukuka uygun bulunduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, usulüne uygun olarak disiplin soruşturulması yapıldığı ve dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu ve kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; Van İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapmakta iken davacının 29/07/2015 tarihinde, talebi olmadığı halde Polis Memuru ... adına zati demirbaş mermi satın alma belgesi düzenlediği ve daha sonra bu belgeyi aynı gün sistemden sildiği, idarede paraflı örneği bulunmayan bu belgenin daha sonra fişek alımında kullanıldığı ve böylelikle sahtecilik fiilini işlediğinden bahisle fiil tarihinde yürürlükte olan (mülga) Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 8/6. maddesi uyarınca davacının "meslekten çıkarma" cezası ile cezalandırılması üzerine temyizen bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesi uyarınca yürürlüğe konulan ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunduğu şekliyle Emniyet Örgütü (Teşkilatı) Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde; hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, (...) kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira fiilleri meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylemler olarak hükme bağlanmıştır.
08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'da, Tüzük'ün 8/6. maddesindeki fiillere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş, anılan Kanun'un 9. maddesinde; Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller ile ilgili olarak 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin, 34. maddesinde ise; bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'un disipline ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile 3201 sayılı Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin iptaline karar verilmesi sonrasında yürürlüğe giren 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesiyle, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre re'sen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." kuralı getirilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu olayda, ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yapan ... tarafından verilen 01.12.2015 tarihli dilekçede, "Personel Bilgi Sisteminde fişek belgesi bölümünde ... tarihli ve ... sayılı 200 adet fişek belgesi alındığına ilişkin fişek belgesi kaydı olduğu, ancak kendisinin böyle bir belge almadığı ve bu yönde bir talebinin bulunmadığı, yanlışlık varsa düzeltilmesi, yanlışlık yoksa tarafına bilgi verilmesi" yolunda ifadelere yer verilmesi üzerine yapılan inceleme neticesinde, bu belgenin davacı tarafından düzenlenmiş olduğunun tespit edildiği ve "konunun araştırılması ve gerekirse soruşturma açılması için" ... İl Emniyet Müdürlüğünün 15/12/2015 tarihli soruşturma onayı ile araştırmacı-soruşturmacı görevlendirildiği, muhakkikçe yürütülen tahkikat sırasında adı geçen şikayetçi dışında A.E, A.K, V.D, F.Z, M.H.A ve H.Y. isimli polis memurları adına da şikayete konu edilen hususa ilişkin olarak istemleri dışında belge düzenlenmiş olduğunun tespit edilmesi üzerine ... İl Emniyet Müdürlüğünün ... günlü yazısı ile davalı idareye başvuruda bulunulduğu ve konunun uzmanlık gerektirmesi sebebiyle soruşturma için müfettiş görevlendirilmesinin istenildiği, bu yazı üzerine davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı "Müfettiş Görevlendirilmesi" konulu yazısında, "...nin 01.12.2015 tarihli dilekçesi üzerine yapılan sorgulamada 11.08.2015 günlü fişek belgesinin Manisa İl Emniyet Müdürlüğüne atanan davacı tarafından düzenlendiğinin tespit edildiği, konuyla ilgili soruşturma yapmak üzere müfettiş görevlendirilmesinin Van İl Emniyet Müdürlüğünce istenildiği yazı ve ekleri uyarınca Polis Memuru ... hakkındaki iddiaların araştırılması ve iddiaların doğruluğuna kanaat getirilmesi halinde adı geçen personel hakkında disiplin soruşturması yapılması ve düzenlenecek raporun gönderilmesi" ifadelerine yer verildiği, bu emir üzerine araştırma ve gerekirse soruşturma yapılması için davalı idarenin 25.08.2016 tarihli işlemi ile yeni soruşturma oluru alınarak Polis Başmüfettişinin görevlendirildiği görülmektedir.
Bu itibarla polis memuru ... tarafından verilen şikayet dilekçesi üzerine yapılan incelemede, başka polis memurları adına da belge düzenlendiğinin tespit edilmesi üzerine, yapılacak disiplin soruşturması için müfettiş görevlendirilmesinin istenilmesine dair yazıda ve disiplin soruşturması açılmadan önce araştırmacı - soruşturmacı tarafından yapılan incelemede, adına Zati Demirbaş Silah Mermi Satın Alma Belgeleri düzenlenen personelin isimlerine yer verildiği ve bu belgelerin düzenlendiği bilgisayarın IP adreslerinin istenildiği, bu süreç sonunda disiplin soruşturmasının açıldığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda, diğer polis memurları adına da belge düzenlendiğine dair tespitlerin 25/08/2016 tarihli soruşturma olurundan önce konuya ilişkin soruşturma dosyasına girmiş olduğu ve görevlendirme yazısında davacı hakkındaki iddiaların araştırılması ve doğruluğu hususunda kanaat oluşması halinde disiplin soruşturması yapılması gerektiğinin belirtildiği görüldüğünden, diğer personellere ilişkin tespitler yönünden tekrar ayrı ayrı soruşturma oluru alınmasına gerek bulunmadığı, bu tespitlerin soruşturma oluru kapsamında yer aldığı sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle, davanın esası hakkında bir karar verilmesi gerektiğinden, usulüne uygun soruşturma yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline dair İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf başvurusunun reddi yönünde, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Öte yandan, davacının, dava konusu işleme dayanak gösterilen olaydaki fiilleri nedeniyle yargılandığı ceza davasında, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla mahkumiyetine karar verildiği, ancak kararın istinaf aşamasında olduğu ve henüz kesinleşmediği, davacı hakkındaki ceza yargılaması sonucunda verilecek karar kesinleştikten sonra, disiplin cezasına konu fiillerin işlenip işlenmediği konusunda dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile ceza mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesi suretiyle bir karar verilmesi gerekeceği de tabidir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 15/09/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; polis memuru olarak görev yapmakta iken davacının, sahtecilik suçunu işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin disiplin kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Mülga Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 2. maddesinde, "E) Meslekten çıkarma, memurun, Emniyet Teşkilatı hizmetlerinde bir daha çalıştırılmamak üzere meslekten çıkarılmasıdır." tanımına yer verilmiş olup; aynı Tüzük'ün "Meslekten çıkarma" başlıklı 8. maddesinin 6. bendinde ise, "Hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti, suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira'' suçu meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanak maddesi olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda; Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Öte yandan, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları, bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." şeklinde geçici hüküm yer almış; anılan Kanun'da Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesinde yer alan düzenlemeyle aynı veya benzer nitelikte bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
Dava devam ederken, davacının fiiline uygulanacak disiplin cezasına ilişkin mevzuatta değişiklik olması nedeniyle uyuşmazlığın çözülebilmesi için, davacının işlediği fiile, hangi mevzuat hükmünün uygulanması gerektiğinin de belirlenmesi gerekmektedir.
Ceza hukuku kökenli bir ilke olan, ancak zaman içinde hukukun tüm dallarında geçerli bir ilke olarak benimsenen "lehe olan hükmün uygulanması ilkesi"; işlendiği zamanın hukuki normları uyarınca suç sayılan bir fiilin, sonradan yürürlüğe giren bir düzenleme ile suç olmaktan çıkarılmış bulunması veya sonradan yürürlüğe giren düzenlemenin, suçun işlendiği zaman mevcut olan düzenlemeye göre suçlunun lehine sonuçlar doğurması durumunda, failin lehine olan sonraki normun, daha önce işlenmiş olan fiillere uygulanmasını öngörmektedir.
İdare hukuku alanında, kural olarak, idari işlemlerin yargısal denetimi, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da, tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin, disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir.
Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.
7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesinin 1. fıkrası uyarınca, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'ne göre verilen disiplin cezalarının, bu Kanun hükümlerine göre verilmiş addolunacağı, dava konusu işlemin dayanağı olan, anılan Tüzük'ün 8/6 maddesinde düzenlenen fiile veya benzer bir fiile, 7068 sayılı Kanun'da yer verilmediği, anılan Kanun'da suç olarak betimlenmeyen eylemin gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespitine ve işlemin tesis edildiği tarihteki mevzuat uyarınca yargısal denetiminin yapılmasına imkan bulunmadığı sonucuna varıldığından, hukuki dayanaktan yoksun hale gelen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, dava konusu işlemin iptaline karar veren İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıda yer verilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla, Daire kararına katılmıyorum.
Nitekim, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 02/05/2019 günlü, E:2018/944, K:2019/2096 sayılı; 16/03/2020 günlü, E:2019/2706, K:2020/765 sayılı ve 28/01/2021 günlü, E:2020/3248, K:2021/145 sayılı kararları da bu yöndedir.