T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/7126
Karar No : 2025/1568
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Davacı, Siirt İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde komiser yardımcısı olarak görev yaptığı sırada, "Yetki ve nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili ile "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" fiili nedeniyle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 ve 8/12 maddeleri uyarınca 2 kez ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması; ayrıca, "Amir ve üstlerine iletilmesi gereken bilgi ve buyrukları zamanında iletmemek ya da olayları, olaylar ile ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi halinde de görevli ve yetkili kuruluş ve kişilerden gizlemek" fiili nedeniyle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-5 maddesi uyarınca "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş ise de; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi gereğince disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğradığından bahisle "dosyanın ilgili bölümlerinin işlemden kaldırılmasına" ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; dosya içindeki bilgi ve belgelerden, "Tanık Koruma Tedbiri" başlıklı resmi belge vasfı taşımayan ve ilgili birimlerde kayıtları mevcut olmayan karar taslağına dayanılarak hazırlanan 03/10/2013 tarihli tutanağa istinaden davacı ve 3 polis memuru tarafından, hakkında tanık koruma tedbir kararı bulunmayan "..." kod adlı tanıkla ilgili bir karar varmış gibi kasıtlı ve gerçeğe aykırı 04/10/2013 tarihli "Değerlendirme Raporu" hazırlanarak İl Emniyet Müdürü imzasıyla ... Ağır Ceza Mahkemesine gönderildiği, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... günlü, ... Değişik İş karar numarası ile "..." kod adlı tanık hakkında gizli tanık olarak dinlenmesinden vazgeçilmesine dair karar verildiği, kararın 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu"nun 8/5 maddesine göre tanığa tebliğ edilmediği, yönerge ve yönetmeliklere aykırı olarak gizli giden gelen evrak kayıt defterine kayıt edilmediği, şube evrak giriş sayısı verilmediği ve Tanık Koruma Dairesi Başkanlığına bildirilmediği hususları tespit edilerek davacı hakkında 2 kez ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile "4 ay kısa süreli durdurma cezası" ile cezalandırılması kanaatine varılmış ise de, olaya zamanaşımı hükümleri uygulanmak suretiyle dosyanın ilgili bölümlerinin işlemden kaldırıldığı ve dava konusu işlem herhangi bir hukuki sonuç doğurmadığı gibi zamanaşımı sadece ceza verme yetkisini ortadan kaldırdığından ve mevzuat hükümlerinde fiilin sübuta erip ermediğinin tespitine engel bir düzenleme de yer almadığından dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun Geçici 28. maddesi hükmünün uygulanabilirliğini sağlamak açısından ceza verme yetkisinin zaman aşımına uğradığı belirlenen fiillerde de fiilin nitelendirmesinin yapılması zorunluluk arzetmekte olup, davacı hakkında yapılan soruşturma sonucunda Yüksek Disiplin Kurulunca davacının fiilinin nitelendirilerek zamanaşımı kapsamında bulunduğunun belirlenmesine ilişkin dava konusu işlemde bu nedenle de hukuka aykırılık görülmediği belirtilerek davacının istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemde isnat edilen fiillerde kusurunun bulunmadığı, haksız yere hakkında fiil isnat edilerek dava konusu işlemin tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının adli yardım talebinin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararı ile kabul edildiği görüldüğünden, 6100 Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi uyarınca, temyiz başvurusu aşamasındaki adli yardım talebi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı tarafından, Siirt İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde komiser yardımcısı olarak görev yaptığı sırada, "..." kod adlı tanık hakkında Siirt Cumhuriyet Savcısı H.K adıyla hazırlanmış imzasız, ../01/2012 tarihli gün bölümü boş bırakılmış, karar numarası ve şahsın açık bilgileri bulunmayan "Tanık Koruma Tedbir Kararı" başlıklı resmi belge sıfatını taşımayan bir taslağa istinaden, kasıtlı ve gerçeğe aykırı olarak 04/01/2013 tarihli "Değerlendirme Raporu" tanzim edilerek, ... Ağır Ceza Mahkemisinin ... günlü, ... Değişik İş karar numarası ile "..." kod adlı tanık hakkında gizli tanık olarak dinlenmesinden vazgeçilmesine dair karar verildiği, kararın 5726 sayılı Tanık Koruma Kanunu'nun 8/5 maddesine göre tanığa tebliğ edilmediği, yönerge ve yönetmeliklere aykırı olarak gizli giden gelen evrak kayıt defterine kayıt edilmediği, şube evrak giriş sayısı verilmediği ve Tanık Koruma Dairesi Başkanlığına bildirilmediği hususları ile ilgili olarak yapılan disiplin soruşturması sonucunda "Yetki ve nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiili ile "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" fiili nedeniyle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 ve 8/12 maddeleri uyarınca 2 kez ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması; ayrıca, "Amir ve üstlerine iletilmesi gereken bilgi ve buyrukları zamanında iletmemek ya da olayları, olaylar ile ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi halinde de görevli ve yetkili kuruluş ve kişilerden gizlemek" fiil nedeniyle Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 6/A-5 maddesi uyarınca "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılması teklif edilmiştir.
Bu teklif İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca değerlendirilerek, İçişleri Bakanılığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 127. maddesi gereğince disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğradığından bahisle "dosyanın ilgili bölümlerinin işlemden kaldırılmasına" karar verilmesi üzerine, bu işlemin iptali istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Zamanaşımı" başlıklı 127. maddesinde; "Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren;
a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına,
b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar." kuralına yer verilmiştir.
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 maddesindeki; "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" ve 8/12 maddesindeki; "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" fiilleri, meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmış; 6/A-5 maddesindeki; "Amir ve üstlerine iletilmesi gereken bilgi ve buyrukları zamanında iletmemek ya da olayları, olaylar ile ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi halinde de görevli ve yetkili kuruluş ve kişilerden gizlemek" fiilleri ise, 4 ay kısa süreli durdurma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.
08/03/2018 günlü, 30354 sayılı (Mükerrer) Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/(6) maddesinin (ç) bendinde; "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak"; (h) bendinde; "Kasıtlı olarak gerçek dışı rapor vermek veya tutanak düzenleyip imza etmek veya ettirmek" meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiiller arasında düzenlenmiş; 8/(4) maddesinin (c) bendinin (1) numaralı alt bendinde; "Amir ve üstlerine iletilmesi gereken olayları ve bunlarla ilgili bilgileri amirlerinden ve resmen istenmesi halinde de görevli ve yetkili kuruluş ve kişilerden gizlemek" fiili on ay kısa süreli durdurma cezası gerektiren fiiller arasında sayılmış; "Zamanaşımı" başlıklı 29. maddesinde ise; "(1) Bu Kanunda sayılan fiilleri işleyenler hakkında bu fiillerin işlendiğinin disiplin amiri tarafından öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kısa ve uzun süreli durdurma cezalarında bir ay içinde, b) Meslekten çıkarma cezası ve Devlet memurluğundan çıkarma cezasında altı ay içinde, disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar. (2) Disiplin cezasını gerektiren fiillerin işlendiği tarihten itibaren iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar. (3) Zamanaşımı, tamamlanmış suçlarda suçun işlendiği, kesintisiz suçlarda kesintinin gerçekleştiği, zincirleme suçlarda ise son suçun işlendiği tarihten itibaren işlemeye başlar.(4) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 9/3/2023 Tarihli ve E: 2023/5, K: 2023/45 Sayılı Kararı ile.) (Yeniden Düzenleme:21/11/2024-7533/40 md.) Fiilin hatalı olarak vasıflandırıldığı veya düzeltilebilir bir şekil noksanlığı bulunduğu gerekçeleriyle disiplin cezasının mahkeme tarafından iptal edilmesi durumunda, kararın kesinleştiği tarihteki yetkili disiplin kurulu veya disiplin amiri, kararın tebliğinden itibaren altı ay içinde ceza verme yetki ve sorumluluğu kapsamında yeniden değerlendirme yapar." hükümleri bulunmaktadır.
04/04/2015 günlü, 29316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6638 sayılı sayılı Kanun'un 33. maddesiyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'na eklenen Geçici 28. maddenin birinci fıkrasında; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önceki son beş yıl içinde disiplin kurullarınca meslekten veya Devlet memurluğundan çıkarma cezasıyla tecziye edilmesi gerektiği halde 657 sayılı Kanunun 127 nci maddesine göre ceza verme yetkisi zamanaşımına uğradığı için cezalandırılamayan Emniyet Teşkilatı mensupları, bir ay içinde kamu kurum ve kuruluşlarına nakledilmek üzere İçişleri Bakanlığı tarafından Devlet Personel Başkanlığına bildirilir." düzenlemesi yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacının "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş ise de; zamanaşımı nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin iptali talebi ile ilgili olarak itirazın reddi kısmı yönünden davacının temyiz istemi incelendiğinde:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın dava konusu işlemin iptali yolundaki kısmının usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, davacının 2 kez ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş ise de; zamanaşımı nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin dava konusu işlemin iptali talebi ile ilgili olarak itirazın reddi kısmı yönünden davacının temyiz istemi incelendiğinde:
Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup, bu yaptırımların memurların özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi, kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından da objektif ve kamusal önemleri bulunmaktadır.
Bu bakımdan disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar pozitif olarak mevzuatta belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır.
İlgililer bakımından güvence niteliği taşıyan zamanaşımı süreleri, kamu düzenine ilişkin olmaları nedeniyle disiplin soruşturmasını açmaya yetkili amirlerce uyulması zorunlu olan süreler olduğundan, bu süreler geçirildikten sonra yapılan disiplin soruşturması esas alınarak verilen disiplin cezaları hukuka aykırı olacaktır.
Kural olarak, zamanaşımına uğrayan bir fiille ilgili yapılan soruşturmada ilk önce fiilin belirlenmesi ve akabinde zamanaşımına uğrayıp uğramadığının değerlendirilmesi; zamanaşımı tespit edilmesi halinde ise, fiilin sübuta erip ermediği tartışılmadan zamanaşımına uğradığı saptanarak dosyanın işlemden kaldırılması gerekmektedir. Ancak zamanaşımına uğrayan fiile disiplin cezası dışında ayrıca bir idari yaptırım (örneğin, 3201 sayılı Kanun'un Geçici 28. maddesi gereğince başka kuruma atanma gibi) öngörülmüş ise, bu halde fiilin sübuta erip ermediği değerlendirilmesi yapıldıktan sonra zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırma kararı verilmelidir.
Somut uyuşmazlıkta, davacının da aralarında bulunduğu bazı emniyet personeli hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda hazırlanan disiplin raporunda, soruşturmacı müfettişlerce, davacıya isnat edilen eylemler yönünden Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/7 ve 8/12 maddeleri uyarınca meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması yönünde kanaatte bulunulmuş ise de, Yüksek Disiplin Kurulunca, fiilinin sübuta erip ermediği konusunda bir değerlendirme yapılmaksızın, sadece isnat edilen eylemler için zamanaşımı süresinin dolduğunun tespitiyle sınırlı inceleme yapılarak dosyanın ilgili bölümlerinin işlemden kaldırılmasına karar verildiği görülmektedir.
Yukarıda açıklandığı üzere; Geçici 28. madde kapsamında bulunan iki ayrı meslekten çıkarma cezasıyla ilgili olarak, Yüksek Disiplin Kurulunca, isnad edilen fiillerin sübûta erip ermediğinin, fiillerin sübuta erdiği sonucuna varılmış ise işlendikleri tarih esas alınarak ceza verme yetkisinin zaman aşımına uğrayıp uğramadığının tespit edilmesi gerekirken, fiillerin sübutiyetine ilişkin değerlendirme yapmaksızın, doğrudan zamanaşımı nedeniyle işlemden kaldırma kararı verilmesine hukuka uyarlık bulunmamakta olup, davanın reddi yolunda hüküm kuran İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine yönelik Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının davacının "4 ay kısa süreli durdurma" cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş ise de; zamanaşımı nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin işlemin iptali talebi ile olarak itirazın reddi kısmının ONANMASINA;
2. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararının davacının 2 kez ayrı ayrı meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilmiş ise de; zamanaşımı nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılmasına ilişkin dava konusu işlemin iptali talebi ile ilgili olarak itirazın reddi kısmının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 27/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.