T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/8741
Karar No : 2025/3973
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Dava; ... İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken davacının, "Yetkisini veya nüfuzunu kendine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla veya kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanma" suçunu işlediğinden bahisle 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/6-ç maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla tecziye edilmesine ilişkin ... günlü, ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; müşteki ...'nin vekili tarafından yapılan şikayet üzerine hakkında soruşturma başlatılan davacının, ... İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yaptığı dönemde, ...günü ... Ankara istikameti mevkiinde meydana gelen trafik kazasına karışan ve alkollü olduğu iddia edilen ...'nün alkol ölçümünün yapılmadığı, rüşvet alındığı yönündeki çeşitli iddialar nedeniyle başlatılan disiplin soruşturması sonrasında, olay günü kazaya karışan üç kişiden ikisinin ... günü saat 01:33'de alkol ölçümünün yapıldığı, ancak ...'nün aynı gün saat 02:39'da alkol metre kullanılmak suretiyle olay yerinde değil de hastanede alkol tespitinin yapıldığı, tutulan maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağında olay anının ... günü saat 01:10'da olduğunun görüldüğü, alkol tespit tutanağının da aynı tarih saat 01:33'de tutulduğu, bu tutanakta üç şoför hakkında da 0.00 (sıfır) promil yani alkolsüz oldukları tespitinin yapıldığı, ayrıca aynı tarih saat 02:39'da hastanede yapılan ... Alkol Raporu adı altında alkol metre cihazı kullanılarak ... hakkında ölçüm yapılarak 0.00 (sıfır) promil alkol raporu düzenlendiği, alkolmetre ile yapılan alkol testinin ... tarihinde, saat 02:45'de ayrı bir tutanağa geçirildiği, davacının trafik görevlisi olarak kaza anında diğer iki kazazedeye alkol ölçümü yaptıktan sonra herhangi bir şaibe altında kalmamak için ister maddi ister yaralamalı trafik kazası olsun ... isimli şahsın alkol ölçümünü yapmaya yönelik girişimlerde bulunması gerekirken bu yetkisini kullanmadığı gibi ... tarih ve saat 05:00 sıralarında kazaya karışan diğer şahıs olan ...'yi telefonla arayarak tutanak hakkında bilgi verip aynı gün saat 13:00 sıralarında ... Meydanında buluşup elden trafik tutanağını teslim ettiği, anılan davranışı ile kusurlu olduğunun anlaşıldığı, isnat edildiği gibi davacının yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla kullandığı sonucuna varıldığı; bu durumda, kendisine isnat edilen fiiller subut bulan davacının 682 sayılı Genel Hukuk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8/6-ç maddesi gereğince ''Meslekten Çıkarma'' cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; istinaf başvurusuna konu kararın usul ve hukuka uygun olduğu ve kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı belirtilerek davacının istinaf başvurusunun reddine hükmedilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; kazaya katılan diğer şahıslardan müştekinin ifadesini ve suçlamalarının hiç birisini kabul etmediği, kaza ile ilgili bilgi almak için bir polisin olaya karışan kişileri aramasının suç sayılmayacağı, herhangi bir belgeye, şahide, ispata dayanmayan, müşteki ifadesi göz önünde bulundurarak işlem tesis edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz istemin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 334. maddesi uyarınca adli yardım talebi ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:... sayılı ara kararıyla kabul edilmiş olan davacının, aynı Kanun'un 335. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Adli yardım, hükmün kesinleşmesine kadar devam eder." düzenlemesi gereğince, adli yardım istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilerek, ayrıca dosyanın tekemmül ettiği görüldüğünden davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
... İl Emniyet Müdürlüğü ... Şube Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapmakta iken, davacının, ... günü ... istikameti mevkiinde meydan gelen trafik kazasına karışan ve alkollü olduğu iddia edilen ...'nün alkol ölçümünün yapılmadığı, rüşvet alındığı yönündeki iddialar nedeniyle disiplin soruşturması başlatılması üzerine, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu tarafından ... günlü, ... sayılı kararla, "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak sağlamak ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" disiplin suçunu işlediğinden bahisle, 682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 8/6-ç maddesi gereğince meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine, temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8/6-ç maddesinde; ''Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak sağlamak ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" meslekten çıkarmayı gerektiren fiiller arasında sayılmıştır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/6-ç maddesinde de aynı düzenleme yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için; disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin hiçbir şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.
Dava konusu işleme esas soruşturma raporu ile dava dosyasındaki diğer bilgilerin ve belgelerin incelenmesinden, davacının "Yetkisini veya nüfuzunu kendine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin veya dostluk nedeniyle kötüye kullanmak" fiilini işlediğinden bahisle "Meslekten Çıkarma" çıkarma cezası ile cezalandırılmış ise de, davacı ve ekip arkadaşı polis memuru hakkında yapılan şikayet üzerine görevi kötüye kullanma suçlaması ile ... Cumhuriyet Başsavcılığınca yürütülen ceza soruşturması sonucunda ... günlü, Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kararla delil yetersizliği sebebiyle kovuşturmaya yer olmadığına karar verildiği, şikayetcinin iddiası dışında davacının yetkisini veya nüfuzunu çıkar sağlamak veya kin ya da dostluk nedeniyle kötüye kullandığına dair şüpheden uzak biçimde somut delilin mevcut bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda; davacıya isnat edilen suçun sübut bulduğuna ilişkin, her türlü şüpheden uzak, kesin, somut ve inandırıcı delil elde edilemediği anlaşılmakla, dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddine dair Mahkeme kararına yönelik yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 25/09/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
682 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8/6-ç maddesinde; ''Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak sağlamak ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" meslekten çıkarmayı gerektiren fiiller arasında sayılmış, 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 8/6-4 maddesinde de aynı düzenlemeye yer verilmiştir.
Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 131. maddesinde; "... Memurun ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz." hükmüne yer verilmiştir.
Kamu görevlilerinin disiplin cezasıyla cezalandırılabilmeleri için, disipline aykırı eylem veya işlemlerinin sübut bulup bulmadığının, usulüne uygun olarak yapılacak soruşturma ile ortaya konulması, soruşturma aşamasında kamu görevlisinin lehinde ve aleyhinde olan her türlü bilgi ve belgenin toplanması, bilahare disipline aykırı davranış olarak tespit edilen eylemin şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanarak bu eyleme uygun olan disiplin cezası maddesinin tayini ve uygulanması gerekmektedir.
Ceza mahkemesi kararlarının disiplin cezalarına etkisinin, 657 sayılı Kanun'un yukarıda metnine yer verilen 131. maddesi kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Kamu görevlisinin disiplin cezasının sebebini oluşturan eylem ve davranışlarının, aynı zamanda ceza kanunu bakımından da suç oluşturması durumunda disiplin yaptırımı ile birlikte ceza yaptırımının da uygulanması söz konusu olabilecektir. Ceza yargılamasında suçun niteliği ve delillerin takdirinde uygulanan ilke ve kurallar ile disiplin hukukunda uygulanan ilke ve kuralların birbirinden farklı olması nedeniyle kamu görevlisinin ceza kanununa göre mahkum olması veya olmaması halleri, kural olarak anılan kamu görevlisine ayrıca disiplin cezası verilmesine engel olmayacaktır.
Bu çerçevede, maddi gerçeği ortaya çıkarma konusunda daha geniş ispat araçları kullanılan ceza yargılamasının, "maddi olguların tespiti" yönünden hukuk hakimini bağlayacağına ilişkin genel kuralın, idari yargı mercilerince de kıyasen uygulanacağı açıktır.
Ancak, maddi olguların tesbitinden sonra ceza hakimince yapılan "suçluluk" tesbitinin, ceza hukuku bakımından dikkate alınan "suçun unsurları" ile "manevi unsur"a dayalı olduğu, disiplin suçu bakımından öngörülen suçun unsurları ile manevi unsurun çoğu kez ceza yargılamasından farklı olduğu dikkate alındığında, "aynı suç" gibi görünen eylemler bakımından, ceza yargılaması ile disiplin işleminin sonucu bakımından örtüştürülmesi ve aynı sonuca bağlanması mümkün değildir.
Bu itibarla; ceza yargılamasında elde edilen maddi olguların, idari yargı merciilerini bağlayıcılığı kabul edilmekle birlikte, disiplin suçunun oluşup oluşmadığı hususunda, her disiplin suçunun unsurları bakımından ayrıca değerlendirilme yapılması gerekmektedir.
Bakılan davada, davacının ''Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak sağlamak ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" eylemi nedeniyle meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırıldığı, "görevi kötüye kullanma" suçlamasıyla yürütülen ceza kovuşturmasında ise, Küçükçekmece Cumhuriyet Savcılığınca "Kovuşturmaya Yer Olmadığına" karar verildiği görülmektedir.
Sözü edilen KYOK kararı incelendiğinde, "görevi kötüye kullanma" niteliğindeki suçlama bakımından kovuşturma yapmaya yeter nitelikte delil elde edilemediğinden (delil yetersizliğinden) bahisle karar verildiği görülmektedir.
Görevin kötüye kullanılması niteliğindeki eylemin ceza hukuku bakımından cezalandırılabilmesi için "zarar" şartı aranmakta iken, aynı eylemin disiplin suçunu oluşturması için; görevin kötüye kullanılarak "kendisine veya başkasına çıkar sağlamak" olduğu, herhangi bir zarar oluşumunun aranmadığı görülmektedir.
Dolayısıyla, ceza hukuku anlamındaki suçlama ile disiplin hukuku bakımından öngörülen suçlama birbirinden farklı olduğundan, sözü edilen kararın; idari yargı merciini bağlayıcılığından söz edilemez.
Bu durumda, davacının ''Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak sağlamak ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" niteliğindeki disiplin suçunun sübuta erip ermediğinin dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi suretiyle tesbiti gerekmektedir.
Soruşturma dosyasındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; ... tarihinde meydana gelen trafik kazasıyla ilgili anons üzerine kaza mahalline giden davacının, maddi hasarlı trafik kazasında sürücü ... nün tam kusurlu olduğuna dair tutanak düzenlediği, arada bulunan diğer iki kişinin alkol muayenesinin alkolmetre ile yapıldığı, sürücü ... nün alkollü olduğu yönündeki iddialara karşın, alkolmetreyi üflemediğinden bahisle alkol tesbitinin yapılmadığı, ancak, hastanede kan tahlili yapılacağının belirtilerek sürücünün hastaneye götürüldüğü, sürücünün kan tahlilinin yaptırılmadığı gibi kaza saatinden yaklaşık 1 saat 5 dakika sonra sürücü ... nün "0" promil alkollü olduğuna ilişkin alkolmetre tesbit tutanağının düzenlendiği görülmektedir.
Bu durumda, sürücünün alkollü olduğu iddialarına rağmen, kaza mahallinde sürücünün alkol tesbitini reddettiğinden bahisle alkol tesbitinin yapılmaması, ilgilinin Hastaneye sevk edilmek üzere olay yerinde ayrıldıktan sonra, bu defa sürücünün kendi isteğiyle alkolmetreyi üflediğinden bahisle ve şikayetçinin yokluğunda "0" promil alkollü olduğuna ilişkin tutanak düzenlenmesi hususları birlikte değerlendirildiğinde, davacının, kazanın meydana gelmesinde gerçek durumun aydınlatılması konusunda sürücünün yararına ve şikayetçinin zararına olmak üzere yetkisini kötüye kullandığı sonucuna varılmakla, tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, bu itibarla temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı karar, hukuka ve usule uygun bulunduğundan onanması gerektiği düşüncesiyle, kararın bozulması yolundaki çoğunluk kararına katılmıyorum.