T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/9494
Karar No : 2025/46
TEMYİZ EDEN (DAVACI) :...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:...sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; ... Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, Şırnak Emniyet Müdürlüğünde görev yaptığı dönemde; "suç tasnii" ve "Kaçakçılık yapmak" fiillerini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 ve 8/22 maddeleri uyarınca iki kez meslekten çıkarma cezası ile tecziyesine ilişkin ...günlü, ...sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti :... İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; tüm dosya kapsamı ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; dava konusu disiplin cezasını gerektiren eylemin sübuta erip ermediği konusunda usülüne uygun olarak soruşturma yapıldığı, tutanakların tutulduğu, ifadelerin alındığı, soruşturma sonucunda düzenlenen raporda da davacının, disiplin cezasını gerektiren suçu işlediği sonucuna varılarak davacı hakkında Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükmü uyarınca dava konusu meslekten çıkarma cezasının tayin edildiği görülmekle; davacının adli ve idari yargı soruşturma dosyalarından kaçakçılık ve suç uydurma fiilini işlediğinin sübuta erdiği, davacının eyleminin sabit olduğu, uygulanan cezanın eylem ile uyumlu olduğu ve eylem ile ceza arasında orantılılık ilkesine de riayet edildiği, diğer taraftan davacı hakkında aynı eylemler nedeniyle ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda da kaçakçılık suçundan hapis cezasıyla cezalandırıldığı, suç uydurma suçundan ise hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verildiği, işbu kararın da 13/04/2017 tarihinde kesinleştiği Uyap üzerinden görüldüğünden, davacının Emniyet Örgütü Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 ve 8/22 maddeleri uyarınca ''meslekten çıkarma'' cezasıyla tecziyesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; İdare Mahkemesi kararının dayandığı gerekçe usul ve yasaya uygun olup, kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, aracını bakım için tamirciye bıraktığını fakat aracın çalındığı, bunu öğrendiği gün ilgili yerlere şikayette bulunduğu, aracı çalan şahsıların araçla sigara kaçakçılığı yaparken jandarmanın fark etmesi üzerine aracı bırakarak kaçtıkları, yapılan kaçakçılıkla herhangi bir ilgisinin olmadığı, kaçakçılık suçundan dolayı hakkında açılan ceza davası sonucunda her ne kadar mahkumiyetine karar verilmişse de anılan karar aleyhine istinaf yoluna başvurduğu ve henüz kesinleşmediği, olayı gerçekleştiren kişilerin yakalanamadığı; dolayısıyla faili belli olmayan bir suçtan dolayı hakkında meslekten çıkarma cezasının tesis edildiği, anılan cezanın ölçülülük ilkesine aykırı olduğu, verilen disiplin cezasının tipliklik kuralına uymadığı ve bir alt ceza uygulanmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından, Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca, ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize iletilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
... Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak görev yapan davacının, ... Emniyet Müdürlüğünde görev yaptığı dönemde, sahibi olduğu aracın gece vakti jandarma ekibini fark etmesi üzerine geri dönerek geldiği istikamete doğru hızla kaçmaya başlaması üzerine jandarma ekiplerince takibe alındığı, aracın su kanalına düşerek durduğu, karanlıktan dolayı fiziki özellikleri tam olarak tespit edilemeyen erkek olduğu değerlendirilen iki şahsın araçtan inerek kaçtıkları, araçta yapılan aramada çok sayıda kaçak sigara ele geçirildiği, öte yandan davacı tarafından aracı bakım için tamirciye bıraktığı ve aracın oradan çalındığını beyan ederek ilgili makamlara şikayette bulunulduğu, anılan olaylar sebebiyle davacı hakkında Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında ve suç uydurma suçundan dolayı dava açıldığı ve anılan fiillerden dolayı disiplin soruşturması başlatıldığı, yapılan soruşturma sonucunda davacının "suç tasnii" ve "kaçakçılık yapmak" fiillerini işlediğinden bahisle Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 ve 8/22 maddeleri uyarınca iki kez meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına karar verildiği, anılan disiplin cezalarının iptali istemiyle temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde; "Hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme, veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira" fiilleri; 8/22. maddesinde ise; "Kaçakçılık yapmak veya kaçakçılarla ilişki kurmak" fiilleri meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I- Kararın, dava konusu işlemin Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6 maddesi kapsamında verilen meslekten çıkarma cezasına yönelik davanın reddine ilişkin kısmı yönünden;
Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararı ile; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca verilen dava konusu disiplin cezasının yasal dayanağı olan, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 83. maddesinin birinci cümlesinin, "yaptırım konusu eylemleri yasal düzeyde belirlememesi ve bireylerin hangi somut olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını belirli bir açıklık ve kesinlikte öngörebilmelerine yasal çerçevede imkan tanımaması nedeniyle, Anayasa'nın 38. ve 128. maddelerine aykırı olduğu" gerekçesiyle iptaline karar verilmiş ve anılan madde, 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı "Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun"un 37. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
08/03/2018 günlü, 30354 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi ile "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre re'sen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun hükümleri uyarınca verilmiş addolunur." kuralı getirilmiştir.
Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde; hırsızlık, gasp, dolandırıcılık, irtikap, rüşvet, zimmet, ihtilas, ırza geçme, ırza tasaddi, sahtecilik, banka veya kredi kartlarının kötüye kullanılması, kalpazanlık, kasden adam öldürme veya bu suçları işlemeye teşebbüs etmek, emniyeti suiistimal, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç tasnii, iftira meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem olarak hükme bağlanmıştır. 7068 sayılı Kanun'da, Tüzük'ün 8/6 maddesindeki fiillere ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiş; anılan Kanun'un 9. maddesinde, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiiller ile ilgili olarak, 657 sayılı Kanun hükümlerinin; 34. maddesinde ise, bu Kanun'da hüküm bulunmayan hallerde 657 sayılı Kanun'un disipline ilişkin hükümlerinin uygulanacağı belirtilmiştir.
7068 sayılı Kanun'un atıfta bulunduğu 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin 1. fıkrasının E bendinin (g) alt bendinde, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmıştır.
09/05/2014 günlü, 28995 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Anayasa Mahkemesinin 16/01/2014 günlü, E:2013/110, K:2014/8 sayılı kararıyla; "Dava konusu kuralda belirsiz olduğu ileri sürülen “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerin” tümünün önceden öngörülmesinin ve tespitinin olanaksız olduğu ve söz konusu hareketlerin tek tek ortaya konulmasının mümkün olmadığı, normun daha kesin ve açık bir düzenlemeye olanak tanımaması nedeniyle kullanıldığı anlaşıldığından anılan kavramların kullanılmasında belirlilik ilkesine aykırılık bulunmamaktadır."
...
"İdarenin faaliyetleri çok çeşitli, karmaşık ve değişken olduğundan disiplin cezasını gerektirecek fiillerin tümünün kanunda tek tek belirlenmesi güçtür. Kuralın incelenmesinden de görüleceği üzere memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler denilmek suretiyle disiplin cezası gerektiren fiil ve hareketlerin çerçevesinin çizildiği anlaşılmaktadır." gerekçesiyle 657 sayılı Kanun'un 125/E-g maddesinin Anayasa'ya aykırı olmadığına karar verilmiştir.
Öte yandan, idare hukuku alanında, kural olarak idari işlemlerin yargısal denetimi tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yapılmaktadır. İdari işlem niteliğindeki disiplin cezasının da tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan mevzuata göre yargısal denetiminin yapılması gerekmekte ise de, lehe olan normun uygulanması ilkesinin disiplin cezaları yönünden de geçerli olduğunun kabulü gerekmektedir. Dolayısıyla fiilin işlendiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunan mevzuat ile daha sonra yürürlüğe giren mevzuat hükümleri farklı ise, disiplin cezası ile cezalandırılacak olan kişilerin lehine olan mevzuat hükmü dikkate alınmalıdır.
Buna göre; Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesine dayanılarak tesis edilen dava konusu disiplin işleminin, 7068 sayılı Kanun'un Geçici 1. maddesi uyarınca, 7068 sayılı Kanun kapsamında verilmiş sayılacağı; ancak Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi hükmü gereği meslekten çıkarma disiplin cezasını gerektiren "suç tasnii" suçunun, 7068 sayılı Kanun'da disiplin cezasını gerektirecek eylem olarak düzenlenmediği; yine anılan fiilin Devlet memurluğu sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketler kapsamında da olmadığı dikkate alındığında, bu fiile istinaden Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca verilen disiplin cezasında, hukuka uygunluk değerlendirmesinin, anılan Tüzüğe göre lehe düzenleme olan 7068 sayılı Kanun çerçevesinde yapılması gerektiği anlaşılmaktadır.
Bu bağlamda, davacının disiplin cezası ile cezalandırılmasına temel olan ve Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesinde yer alan "suç tasnii" fiili, mevcut hukuki durum itibarıyla 7068 sayılı Kanun ile herhangi bir cezai yaptırıma bağlanmayarak disiplin suçu olmaktan çıkarıldığından, dava konusu işlemin davacının Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/6. maddesi uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin kısmında hukuka uyarlık; davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
II- Kararın, dava konusu işlemin Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/22 maddesi kapsamında verilen meslekten çıkarma cezasına yönelik davanın reddine ilişkin kısmı yönünden;
Uyuşmazlıkta, İdare Mahkemesince her ne kadar ... Asliye Ceza Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında yapılan yargılama sonucunda davacının kaçakçılık suçundan hapis cezasıyla cezalandırıldığı belirtilmiş ise de UYAP ortamında yapılan inceleme sonucunda; dava konusu meslekten çıkarma cezasına dayanak olay nedeniyle davacının 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'na muhalefet suçundan yargılandığı ceza davasında;... Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:...sayılı kararıyla 3 yıl 9 ay hapis ve 3.740,00 TL adli para cezası ile cezaladırılmasına karar verildiği; anılan kararın, ... Bölge Adliye Mahkemesi... Ceza Dairesinin... günlü, E..., K:... sayılı kararı ile bozulduğu, bozma sonrası ...Asliye Ceza Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla "atılı suç bakımından sanığın mahkumiyetine yeter derecede kesin, net ve inandırıcı bir delil elde edilemediği ve atılı suçun sanık tarafından işlendiği sabit olmadığı" gerekçesiyle davacının beraatine karar verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, davacının işlediği iddia edilen fiil sebebiyle yargılandığı ceza davasının sonucunun araştırılması ve ceza yargılaması sonuçlandıktan sonra yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken, bu husus gözetilmeksizin davanın reddi yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bu kısmında da hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 07/01/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.