T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/9668
Karar No : 2024/3636
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : ...
3-... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Emniyet amiri olarak görev yaptığı dönemde bir üst rütbe olan 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi için 25-29/06/2015 tarihleri arasında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılan davacı tarafından;
1. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in
a. "Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinin,
b. "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının,
c. "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının,
ç. "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinin,
d. "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin,
e. ''Yürürlük'' başlıklı 42. maddesinin,
2. 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin 2015/3 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun hakkındaki "terfi etmez" kararının iptali ile
3. Yoksun kaldığı parasal haklarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Davacı tarafından; Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun hiç bir gerekçe göstermeden 2013 ve 2014 yıllarında toplanmadığı ve bu sebeple bir üst rütbeye terfi edemeyerek mağdur olduğu, dava konusu Yönetmeliğin 2015 yılında yürürlüğe girmesiyle birlikte rütbe terfileri için bir dizi ön şartın getirildiği, oysa ki 2015 yılı öncesinde yürürlükte olan eski Yönetmelik hükümleri uyarınca, kazanılmış hak sahibi olarak "emniyet amiri" rütbesinde zorunlu bekleme süresini doldurmuş olması nedeniyle sınava tabi tutulmaksızın 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfisinin yapılması gerektiği; diğer taraftan, yürürlüğe giren yeni Yönetmelik hükümleri uyarınca girmiş olduğu yazılı ve sözlü sınavlardan da yüksek notlar almasına rağmen, liyakatsizlik gerekçesiyle bir üst rütbeye terfi ettirilmediği, meslek hayatı boyunca 341 adet maaş taltifi, 118 adet takdirnamesi, 49 adet başarı belgesi ve 16 adet üstün başarı belgesinin olduğu, 2014 yılı performans değerlendirme notunun 5,00 (çok iyi) olup, adli ya da idari bir soruşturmasının ve kıdeme müessir bir disiplin cezasının da bulunmadığı, kıdem ve liyakat yönünden kendisinden daha geride oldukları halde bir kısım emniyet amirinin terfi ederek önüne geçtiği, davalı idarece dava konusu Yönetmeliğin liyakate yönelik maddelerinin keyfi bir şekilde yorumlandığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Davalı idareler tarafından; Emniyet teşkilatında rütbe terfi işlemlerinin 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 6638 sayılı Kanun ile değişik 55. maddesi ve Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik hükümlerine göre yapıldığı, 2010 yılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile 30/06/2010 tarihinden geçerli emniyet amiri rütbesine terfi ettirilen davacının, bu rütbedeki dört yıllık zorunlu bekleme süresini 30/06/2014 tarihinde tamamlamış olması nedeniyle 2013 yılı Kurul gündemine alınmadığı, 2014 yılı terfi döneminde ise; Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı doğrultusunda, davacının da içinde bulunduğu Kurul kararında bahsi geçen bütün personel hakkında "Terfi etmez" kararı verildiği, davacı tarafından bahse konu kararın iptali yönünde bir dava açılmadığı, diğer taraftan;... sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararıyla 30/06/2016 tarihinden geçerli olmak üzere davacının 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, 17/25 Aralık dönemi ve ülke genelinde yaşanan terör örgütü kaynaklı olumsuzluklar nedeniyle çok sayıda rütbeli personelin meslekten ve kamu görevinden çıkarılma işlemleri sebebiyle 3. sınıf ve 4. sınıf emniyet müdürü rütbesinde iki yıl, emniyet amiri rütbesinde üç yıldır görev yapan personelin, bulundukları rütbelerde bir yıl daha kalmalarının uygun olacağı değerlendirilerek 2015, 2016, 2017, 2018 ve 2019 yılları terfi kurullarının tamamında aynı prensip kararının uygulandığı, hizmet gerekleri ve personel ihtiyaçları çerçevesinde 4. sınıf emniyet müdürü rütbesinde iki yıllık kıdemi bulunan hiç bir personelin 2015 yılı ve sonrasında bir üst rütbeye terfi ettirilmediği, davacı ile aynı hukuki statüde bulunan tüm personel için aynı uygulamanın yapıldığı, bu kapsamda, davacı hakkında 2018/1 sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı uyarınca "Terfi etmez" kararı verildiği, akabinde 2019/1-1 sayılı Yüksek Değerlendirme Kurulu kararı ile 30/06/2019 tarihinden geçerli 3. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirildiği, davacı hakkında tesis edilen rütbe terfi işlemlerinde ve dayanak Yönetmelik hükümlerinde herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Emniyet amiri rütbesinde görev yapan davacı tarafından; 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin 2015/3 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının, bir üst rütbeye terfi ettirilmemesine ilişkin anılan Kurul kararının dayanağı olan ve Bakanlar Kurulu'nun 2015/7685 sayılı kararıyla yürürlüğe konularak 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin; "Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. Maddesinin, "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının, "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 1. ve 3. Fıkralarının, "Yazılı sınav" başlıklı 27. Maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 28. Maddesinin, ''Yürürlük'' başlıklı 42. maddesinin iptali ve dava konusu işlem nedeniyle yoksun kalındığı ileri sürülen parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istenilmektedir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun (6638 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik) "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinde; "Polis amirleri, rütbe sırası ile Komiser Yardımcısı, Komiser, Başkomiser, Emniyet Amiri, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü, Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü, İkinci Sınıf Emniyet Müdürü, Birinci Sınıf Emniyet Müdürü ve Sınıf Üstü Emniyet Müdürüdür.
Polis amirlerinin, rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri rütbe sırası ile aşağıda gösterilmiştir....
Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakate göre yapılır.
Kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihi esas alınır. Aynı tarihte terfi edenlerden performans değerlendirme puanı yüksek olanlar, performans değerlendirme puanlarının eşitliği hâlinde bulunduğu rütbede aldığı başarı ve üstün başarı belgesi fazla olanlar, başarı ve üstün başarı belgesinin sayıca eşitliği hâlinde ise sicil numarası daha küçük olanlar diğerlerine göre kıdemli sayılırlar....
Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitiminde başarılı olunması,
şarttır....
Polis amirlerinin bir üst rütbeye terfiinde, bu rütbedeki fiili çalışma süresi esas alınır...."
hükümlerine yer verilmiştir. A Anılan Kanuna dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin; "Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Polis amirlerinden üst rütbelere terfi ettirilecek olanların kurullarda görüşülebilmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise 12 nci maddede belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılır." kuralı yer almış,"Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için; a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması, b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması, c) bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması, ç) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması, d) Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğünden üçüncü sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya birinci bölgede geçici görevli olmamak kaydıyla halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması, şarttır......" hükmü, "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurulları, terfi edecek personel hakkında; a) Bulunduğu rütbedeki performans değerlendirme, başarı ve üstün başarı belgesi bilgilerini, b) Mesleki bilgi, beceri ve davranışları ile geçmiş hizmetlerini, c) Bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile, adli mercilerce verilen cezalarını, ç) Bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile, verilen disiplin cezalarını, d) Hakkında devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturma bilgilerini, e) Bu Yönetmelikte belirtilen sınavlar sonucunda elde ettiği başarı durumlarını, dikkate alarak belirleyecekleri liyakat koşullarına göre değerlendirerek, edinecekleri kanaate göre oy çokluğu ile karar verirler.....(3) Liyakatli olduğu değerlendirilen personel hakkında, terfi edeceği rütbede boş kadro bulunması halinde "Terfi eder", boş kadro bulunmaması halinde "Kadrosuzluk nedeniyle terfi etmez" kararı verilir. Bir üst rütbeye terfi etmek için yetersiz görülen personel hakkında ise "Terfi etmez" kararı verilir......" kuralı, "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinde, " (1) Üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlar, Polis Akademisi Başkanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sınav komisyonlarınca yapılır. (2) Yazılı sınavda sorulacak soruların konuları ve oranları aşağıda belirtilmiştir: a) Polis meslek mevzuatı %40. b) Ceza muhakemesi ve ceza hukuku %10, c) Anayasa hukuku %10 ç) İdare hukuku ve idari yargı %10 d) Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi %10 e) İnsan hakları %10 f) Genel kültür %10 (3) Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınav sonuçları adaylara duyurulur" hükmü, "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur. (2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır. (3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." hükmü ile "Yürürlük" başlıklı 42. Maddesinde de, " (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer." hükmü yer almıştır.
Yönetmeliğin 8.maddesinin, 12. maddesinin 1. fıkrasının ve 20. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının iptali istemi yönünden :
Yönetmeliğin 8.maddesindeki polis amirlerinin bir üst rütbeye terfi işlemlerinin kurullarda görüşülebilmesinin kıdem sırasına, rütbelere terfilerin ise aynı Yönetmeliğin 12 nci maddesinde belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılacağına ilişkin düzenlemenin, yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasında yer alan polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için gerekli olan şartların sayılmasına ilişkin düzenlemenin, 20. maddesinin 1. fıkrasındaki, Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının terfi edecek personeller hakkında belirtilen değerlendirme kriterlerini dikkate alarak belirleyecekleri liyakat koşullarına göre karar vereceklerin öngörülmesine ilişkin düzenlemenin ve aynı maddenin 3. fıkrasındaki yapılan liyakat değerlendirmesi sonucunda ilgili personeller hakkında hangi yönde karar verileceğine dair düzenlemenin üst norm olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun (6638 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik) "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin aynı yöndeki amir hükmüne uygun olduğu anlaşıldığından hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 27. maddesinin iptali istemi yönünden :
Bu madde hükmü ile; üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlara ilişkin temel kriterlerin belirlendiği görülmekle, söz konusu yönetmelik maddesinin, hizmetin en iyi şekilde ve en uygun kişiler eliyle yürütülmesinin sağlanması amacıyla ve mesleğin gerekleri gözetilerek düzenlendiği, kamu yararı, hizmet gerekleri ile üst hukuk normlarına aykırı bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Yönetmeliğin 28. maddesinin birinci fıkrasının iptali istemi yönünden:
3201 sayılı Kanunda emniyet personelinin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için, liyakat ve kariyer ilkelerinin gereği olarak, "yazılı sınavda başarılı olma" şartının aranması karşısında, anılan yasal düzenlemeye aykırı olarak, yazılı sınava katılan adayların tamamının herhangi bir başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılmasına ilişkin rütbe terfi kapsamında yazılı sınava giren adayların (hiçbir başarı kriteri aranmadan) tamamının sözlü sınava çağrılması şeklindeki düzenlemede Kanun hükmüne uyarlık bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 28. maddesinin ikinci fıkrasının iptali istemi yönünden:
Madde hükmünde; sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu kuralına yer verildiği, söz konusu düzenleme uyarınca sözlü sınava çağrılan adayların yeterliliğinin tespiti amacıyla yapılan sınavda görevlendirilen personelin, sınava girenlere göre daha üst rütbede olmasının, sınava girecek personelin objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine hizmet ettiği gibi, değerlendirmeyi yapacak personel açısından da kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olduğu sonucuna varıldığından anılan maddesinin 2. fıkrasında hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.
Yönetmeliğin 28. maddesinin üçüncü fıkrasının iptali istemi yönünden:
Sözlü sınav komisyonlarının, üst rütbeye terfi edecek olan personeli, maddede sayılan ölçütlere göre değerlendireceği ve her üyenin verdiği puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav sonucunun belirleneceği düzenlenmiş olup, sözlü sınav komisyonlarının üst rütbeye terfi edecek personeli değerlendireceği konular düzenlenmiş olup, 3201 sayılı Yasanın 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde ve Yönetmeliğin 28. maddesinin başlığında "sözlü sınav" ifadesine yer verildiği halde, anılan Yönetmelik maddesinin içeriğinde ancak mülakata konu olabilecek değerlendirme kriterlerine yer verildiği, buna karşılık sözlü sınavın amacı olan bilgi ölçmeye yönelik değerlendirme kriterlerine ise hiç yer verilmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle Yönetmeliğin 28. maddesinin, dayanılan Yasaya aykırı olarak düzenlendiği anlaşılan 3. fıkrasında hukuka uyarlık görülmemiştir.
Yönetmeliğin 42. maddesinin iptali istemi yönünden :
Dava konusu Yönetmeliğin Resmi Gazete'de yayımlandığı 10/05/2015 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş olmasının, terfiye tabi olan emniyet personeli açısından herhangi bir hak ihlaline yol açmadığı anlaşıldığından, yönetmeliğin yürürlüğüne ilişkin madde hükmünde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Davacının bir üst rütbeye terfi ettirilmemesine ilişkin dava konusu işlemin iptali istemi yönünden:
Dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı emniyet amirinin adli ya da idari bir soruşturmasının ya da kıdeme müessir bir disiplin cezasının bulunmadığı, çok sayıda maaş taltifi, takdirname, başarı ve üstün başarı belgesine sahip olduğu, 2014 yılı performans değerlendirme notunun 5,00, 2015 yılı rütbe terfi yazılı sınav notunun 87,50, sözlü sınav notunun 80, ortalamasının 83,75 ve hizmet içi kurs sonu sınav sonucunun 97,50 puan olduğunun anlaşıldığı, davalı idarece liyakat değerlendirmesinde göz önünde bulundurulması gereken kıdem, sicil, ödül ve takdirnameler, eğitim ve öğrenimle kazanılan bilgi, beceri ve davranışlar, geçmişte alınan cezalar, geçirilen ve devam eden soruşturmalar gibi ölçütlerin, rütbe terfiine aday personeller yönünden eşit, objektif ve istikrarlı şekilde uygulanmadığı sonucuna varıldığından, davacının bir üst rütbeye terfi etmemesi yönündeki dava konusu bireysel işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Öte yandan; dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasının, davacının doğrudan 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi etmesi sonucunu doğurmayacağı, davalı idarece yukarıda değinilen hususlar da göz önünde bulundurulmak suretiyle davacının durumunun "yeniden" değerlendirilerek bu konuda ayrıca bir işlem tesis edileceği açıktır. Bu durumda davacının yoksun kalınan maaş ve diğer özlük haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemi bu aşamada kabul edilemeyeceğinden yerinde görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin; 8. maddesi, 12. maddesinin 1. fıkrası, 20. maddesinin 1. ve 3. fıkraları, 27. maddesi, 28. maddesinin 2. fıkrası ve 42. maddesi yönünden davanın reddine, aynı Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarındaki düzenlemeler yönünden ve davacının 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi etmeyeceği yönünde verilen Kurul kararının iptaline, yoksun kaldığı ileri sürülen maaş ve diğer özlük haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesi tarafından Danıştay Başkanlık Kurulunun 01/08/2016 günlü, K:2016/32 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 1. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Danıştay Beşinci Dairesine, Danıştay Beşinci Dairesi tarafından ise Danıştay Başkanlık Kurulunun 18/12/2020 günlü, K:2020/62 sayılı kararının "Ortak Hükümler" kısmının 6. fıkrası uyarınca ayrıca bir gönderme kararı verilmeksizin Dairemize devredilen dosyada, duruşma için belirlenen 12/06/2024 günü, davacı vekili Av. ...'ın gelmediği, davalılar Cumhurbaşkanlığı ve İçişleri Bakanlığını temsilen Hukuk Müşaviri ...'ın geldiği, davalı Emniyet Genel Müdürlüğünü temsilen ise Av. ...'nun geldiği görülerek, Danıştay Savcısının hazır bulunduğu açık duruşmaya başlanıldı.
Duruşmada hazır bulunan taraflara usulüne göre söz verilip dinlenildikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, emniyet amiri olarak görev yaptığı 2015 yılında 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesi üzerine; 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinin, "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının, "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının, "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinin, "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin, ''Yürürlük'' başlıklı 42. maddesinin, 4. sınıf emniyet müdürü rütbesine terfi ettirilmemesine ilişkin 2015/3 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulunun hakkındaki "terfi etmez" kararının iptali ile yoksun kaldığı parasal haklarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi
istemiyle bakılan davayı açmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan; 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun (6638 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik) "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinde; "Polis amirleri, rütbe sırası ile Komiser Yardımcısı, Komiser, Başkomiser, Emniyet Amiri, Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürü, Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürü, İkinci Sınıf Emniyet Müdürü, Birinci Sınıf Emniyet Müdürü ve Sınıf Üstü Emniyet Müdürüdür.
Polis amirlerinin, rütbelerde ve meslek derecelerinde zorunlu en az bekleme süreleri rütbe sırası ile aşağıda gösterilmiştir....
Rütbelere terfi ettirilecek personelin kurullarda görüşülmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise bu maddede öngörülen sınav ve eğitim şartı saklı kalmak üzere liyakate göre yapılır.
Kıdem sırasının tespitinde, bulunulan rütbeye terfi tarihi esas alınır. Aynı tarihte terfi edenlerden performans değerlendirme puanı yüksek olanlar, performans değerlendirme puanlarının eşitliği hâlinde bulunduğu rütbede aldığı başarı ve üstün başarı belgesi fazla olanlar, başarı ve üstün başarı belgesinin sayıca eşitliği hâlinde ise sicil numarası daha küçük olanlar diğerlerine göre kıdemli sayılırlar....
Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitiminde başarılı olunması,
şarttır....
Polis amirlerinin bir üst rütbeye terfiinde, bu rütbedeki fiili çalışma süresi esas alınır...."
hükümlerine yer verilmiştir. A Anılan Kanuna dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin, dava konusu işlem tarihi itibarıyla;
"Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Polis amirlerinden üst rütbelere terfi ettirilecek olanların kurullarda görüşülebilmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise 12 nci maddede belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılır."
"Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,
ç) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,
d) Dördüncü sınıf emniyet müdürlüğünden üçüncü sınıf emniyet müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya birinci bölgede geçici görevli olmamak kaydıyla halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması,
şarttır....."
"Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinde, "(1) Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurulları, terfi edecek personel hakkında;
a) Bulunduğu rütbedeki performans değerlendirme, başarı ve üstün başarı belgesi bilgilerini,
b) Mesleki bilgi, beceri ve davranışları ile geçmiş hizmetlerini,
c) Bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile, adli mercilerce verilen cezalarını,
ç) Bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile, verilen disiplin cezalarını,
d) Hakkında devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturma bilgilerini,
e) Bu Yönetmelikte belirtilen sınavlar sonucunda elde ettiği başarı durumlarını,
dikkate alarak belirleyecekleri liyakat koşullarına göre değerlendirerek, edinecekleri kanaate göre oy çokluğu ile karar verirler.
...
(3) Liyakatli olduğu değerlendirilen personel hakkında, terfi edeceği rütbede boş kadro bulunması halinde "Terfi eder", boş kadro bulunmaması halinde "Kadrosuzluk nedeniyle terfi etmez" kararı verilir. Bir üst rütbeye terfi etmek için yetersiz görülen personel hakkında ise "Terfi etmez" kararı verilir
.... ''
"Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinde, " (1) Üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlar, Polis Akademisi Başkanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Yazılı sınavda sorulacak soruların konuları ve oranları aşağıda belirtilmiştir:
a) Polis meslek mevzuatı %40.
b) Ceza muhakemesi ve ceza hukuku %10
c) Anayasa hukuku %10
ç) İdare hukuku ve idari yargı %10
d) Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi %10
e) İnsan hakları %10
f) Genel kültür %10
(3) Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınav sonuçları adaylara duyurulur.
"
"Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur.
(2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.
(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;
a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği,
b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti,
c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği,
d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri,
konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir."
"Yürürlük" başlıklı 42. maddesinde, " (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer."
hükümleri yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I - DAVA KONUSU DÜZENLEMELERİN İNCELENMESİ:
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in;
a."Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinin incelenmesi:
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinde; "(1) Polis amirlerinden üst rütbelere terfi ettirilecek olanların kurullarda görüşülebilmesi kıdem sırasına göre, rütbelere terfiler ise 12 nci maddede belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
Polis amirlerinin bir üst rütbeye terfi işlemlerinin kurullarda görüşülebilmesinin kıdem sırasına, rütbelere terfilerin ise aynı Yönetmelik'in 12. maddesinde belirtilen şartları taşımak kaydıyla liyakate göre yapılacağına ilişkin dava konusu düzenleme, emniyet hizmetinin gereklerine ve üst norm olan 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun (6638 sayılı Kanun'un 22. maddesiyle değişik) "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin aynı yöndeki amir hükmüne uygun olduğundan, anılan düzenlemede hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
b. "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesi :
Her ne kadar davacı tarafından, dava dilekçesinde "12. maddenin" şeklinde bir ifadeye yer verilmek suretiyle iptal isteminde bulunulmuş ise de, davacının durumu ve menfaati gözetilerek dava dilekçesinde belirttiği iddialar da dikkate alındığında, anılan ifadenin "12. maddenin 1. fıkrasının (c) bendinin" iptali istemi olarak ele alınması ve incelemenin bu çerçevede yapılması gerektiği sonucuna varılmaktadır.
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,
ç) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,
d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması, şarttır.
(2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz." kuralı yer almıştır.
Anayasa'nın 124. maddesi ile idarelere, kamu hizmetinin daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarma ve bu yönetmeliklerde değişiklikler yapabilme yetkisinin verilmiş olduğu ve bu yönetmeliklerin Anayasa, yasa, tüzük ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi ve öngörülen biçim ve yetki koşullarına uyularak çıkarılması dışında, söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasında kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmadığı açıktır.
Dava konusu Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, ilgililerin terfi değerlendirmesine tabi tutulabilmeleri için yazılı ve sözlü sınavda başarılı olma şartının arandığı görülmektedir. 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca, yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmanın kurullarda personelin üst rütbeye terfisinin görüşülebilmesi için aranan şartlardan olduğu dikkate alındığında, Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan düzenlemenin üst norm olan 3201 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemeyle aynı nitelikte olduğu görülmektedir.
Bu durumda, Yönetmelik'in 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
c. "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesi:
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında, "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurulları, terfi edecek personel hakkında;
a) Bulunduğu rütbedeki performans değerlendirme, başarı ve üstün başarı belgesi bilgilerini,
b) Mesleki bilgi, beceri ve davranışları ile geçmiş hizmetlerini,
c) Bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile, adli mercilerce verilen cezalarını,
ç) Bulunduğu rütbede, affa uğramış olsa bile, verilen disiplin cezalarını,
d) Hakkında devam etmekte olan soruşturma ve kovuşturma bilgilerini,
e) Bu Yönetmelikte belirtilen sınavlar sonucunda elde ettiği başarı durumlarını, dikkate alarak belirleyecekleri liyakat koşullarına göre değerlendirerek, edinecekleri kanaate göre oy çokluğu ile karar verirler." kuralı yer almıştır.
Yönetmelik'in 20. maddesinin 1. fıkrasında, Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının terfi edecek personeller hakkında belirtilen değerlendirme kriterlerini dikkate alarak belirleyecekleri liyakat koşullarına göre karar verecekleri öngörülmüş olup, üst norm olan 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin rütbe terfileri ile ilgili kuralları bir bütün halinde dikkate alındığında, söz konusu düzenlemenin dayanağı olan Kanun hükmüne uygun olarak belirlenmiş olduğu, rütbe terfileri bakımından herhangi bir hak kısıtlanmasının söz konusu olmadığı, üst norm olan Kanun hükümlerini aşan nitelikte bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu düzenlemede hukuka aykırılık görülmemiştir.
"Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 3. fıkrasının incelenmesi:
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 3. fıkrasında, "Liyakatli olduğu değerlendirilen personel hakkında; terfi edeceği rütbede boş kadro bulunması halinde “Terfi eder.”, boş kadro bulunmaması halinde “Kadrosuzluk nedeniyle terfi etmez.” kararı verilir. Bir üst rütbeye terfi etmek için yetersiz görülen personel hakkında ise "Terfi etmez." kararı verilir." kuralına yer verilmiş olup, Danıştay İkinci Dairesinin 19/01/2023 günlü, E:2021/1196, K:2023/266 sayılı kararında "Düzenlemenin, 28/05/2020 günlü, 31138 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 27/05/2020 günlü, 2581 sayılı Cumhurbaşkanı Kararıyla yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 10. maddesiyle değiştirildiği görüldüğünden, bu isteme yönelik olarak davanın konusuz kaldığı" gerekçesiyle düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 30/10/2023 günlü, E:2023/1905, K:2023/2116 sayılı kararıyla onandığı ve kesinleştiği görüldüğünden, anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmemiştir.
ç. "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinin incelenmesi:
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sınav komisyonlarının teşkili" başlıklı 27. maddesinde, "(1) Üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlar, Polis Akademisi Başkanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sınav komisyonlarınca yapılır.
(2) Yazılı sınavda sorulacak soruların konuları ve oranları aşağıda belirtilmiştir:
a) Polis meslek mevzuatı %40.
b) Ceza muhakemesi ve ceza hukuku %10.
c) Anayasa hukuku %10.
ç) İdare hukuku ve idari yargı %10.
d) Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi %10.
e) İnsan hakları %10.
f) Genel kültür %10.
(3) Yazılı sınav yüz tam puan üzerinden değerlendirilir. Yazılı sınav sonuçları adaylara duyurulur." kuralına yer verilmiştir.
Aktarılan düzenleme ile üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlara ilişkin temel kriterlerin belirlendiği, emniyet hizmetlerinin kamu düzeni ve güvenliğin sağlanması açısından taşıdığı önem dikkate alındığında, mevzuat hükümlerini uygulayarak kendisine verilen görevleri yerine getirmekle yükümlü olan bir emniyet mensubunun, üst rütbeye terfisi için, polis meslek mevzuatının yanı sıra hukuk, insan hakları, Atatürk ilkeleri ve inkılap tarihi ile genel kültür konularında da belli oranda bilgi birikimine sahip olması gerektiği, nitekim ülkemizde yapılan ve görevde yükselme niteliği taşıyan tüm sınavlarda da benzer bir sistemin uygulandığı, idarenin bu tür sınavlarda sorulacak soruların konularını ve oranlarını belirlemede takdir yetkisine sahip olduğunun kabulü gerektiği, bu bakımdan, dava konusu edilen Yönetmelik maddesinin, hizmetin en iyi şekilde ve en uygun kişiler eliyle yürütülmesinin sağlanması amacıyla ve mesleğin gerekleri gözetilerek düzenlendiği görüldüğünden, kamu yararı, hizmet gerekleri ile üst hukuk normlarına uygun olarak hazırlanan Yönetmelik düzenlemesinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
d. "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesi:
Dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralı yer almış olup Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemede yer alan "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresinin iptaline karar verilmiş, anılan karar Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onanmış ve iptal kararı kesinleşmiştir.
Öte yandan söz konusu kural, 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 11/04/2016 günlü, 2016/8770 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesi ile değiştirilmiştir.
Buna göre, fıkranın "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresi dışında kalan kısmının iptali istemine yönelik olarak davanın konusuz kaldığı anlaşılmış, bu itibarla, davacının iptalini talep ettiği düzenleme yürürlükte olmadığından ve düzenlemenin iptaline ilişkin istem hakkında karar verilmesine yer bulunmadığından anılan düzenleme yönünden karar verilmesine gerek görülmemiştir.
28. maddesinin 2. fıkrasının incelenmesi :
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 2. fıkrasında, "Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır." kuralına yer verilmiştir.
Anılan düzenlemede sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu kuralına yer verildiği, söz konusu düzenleme uyarınca sözlü sınava çağrılan adayların yeterliliğinin tespiti amacıyla yapılan sınavda görevlendirilen personelin sınava girenlere göre daha üst rütbede olmasının, sınava girecek personelin objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine hizmet ettiği gibi değerlendirmeyi yapacak personel açısından da kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, idarenin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca kendisine verilmiş olan sözlü sınav yapma görev ve yetkisini yerine getirebilmesi amacıyla anılan Kanun'a uygun olarak yönetmelikle düzenleme yapma konusunda takdir yetkisi bulunmakta olup, bu kapsamda söz konusu yönetmelik hükmü ile sınava girenlere göre daha üst rütbedeki kişilerin sınavda görevlendirilmesi öngörülmek suretiyle takdir yetkisinin objektiflik ilkesine uygun olarak kullanıldığı anlaşılmıştır.
Bu nedenle, Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında hukuka aykırı bir yön bulunmamaktadır.
28. maddesinin 3. fıkrasının incelenmesi:
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." kuralına yer verilmiş olup, Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemenin "...dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Yasa hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görüldüğünden, anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmemiştir.
e. ''Yürürlük'' başlıklı 42. maddesinin incelenmesi
Dava konusu Yönetmelik'in Resmi Gazete'de yayımlandığı 10/05/2015 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiş olmasının, terfiye tabi olan emniyet personeli açısından herhangi bir hak ihlaline yol açmadığı anlaşıldığından, Yönetmelik'in yürürlüğüne ilişkin madde hükmünde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
II. DAVACININ 4. SINIF EMNİYET MÜDÜRÜ RÜTBESİNE TERFİ ETTİRİLMEMESİNE İLİŞKİN 2015/3 SAYILI EMNİYET GENEL MÜDÜRLÜĞÜ YÜKSEK DEĞERLENDİRME KURULU KARARININ İNCELENMESİ:
Dava konusu sözlü sınav işleminin dayanağı olan 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar," ibaresinin "...3201 sayılı Kanun'da emniyet personelinin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için liyakat ve kariyer ilkelerinin gereği olarak "yazılı sınavda başarılı olma" şartının aranması karşısında, anılan yasal düzenlemeye aykırı olarak yazılı sınava katılan adayların tamamının herhangi bir başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılmasına ilişkin uyuşmazlık konusu düzenlemede yukarıda alıntısı yapılan Kanun hükmüne uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle; Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının ise "...dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Kanun hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görülmektedir.
Bu durumda, davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan Yönetmelik hükümlerinin Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilerek iptal edilmiş olması karşısında, söz konusu hukuka aykırı düzenlemelere dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemin davacıya ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
III. DAVACININ YOKSUN KALDIĞI PARASAL HAKLARININ İŞLETİLECEK YASAL FAİZİYLE BİRLİKTE ÖDENMESİNE VE ÖZLÜK HAKLARININ İADESİNE KARAR VERİLMESİ İSTEMİNİN İNCELENMESİ :
Davacının sözlü sınavda başarısız sayılması işleminin hukuka aykırı olduğuna ilişkin yukarıda yer verilen gerekçemizin davacının sözlü sınavda başarılı olduğu sonucunu doğurmayıp, yeniden yapılacak sözlü sınavda değerlendirilmesine yönelik olması nedeniyle bu aşamada davacının maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve özlük haklarının iadesine hükmedilmesi istemine ilişkin karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in
a. "Polis amirlerinin rütbe terfii" başlıklı 8. maddesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
b. "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE, ,
c.I "Merkez ve Yüksek Değerlendirme Kurullarının değerlendirme ve karar usulü" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE
c.II 20. maddesinin 3. fıkrasının iptali istemi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
ç. "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
d.I. "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
d.II. 28. maddesinin 2. fıkrasının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
d.III. 28. maddesinin 3. fıkrasının iptali istemi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
e. ''Yürürlük'' başlıklı 42. maddesinin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. ... sayılı Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Değerlendirme Kurulu kararının davacının terfi edemeyeceğine ilişkin kısmının iptali istemi yönünden dava konusu işlemin İPTALİNE
3. Davacının yoksun kaldığı parasal haklarının işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine ve özlük haklarının iadesine karar verilmesi istemi yönünden KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
4. Dava, kısmen iptal, kısmen karar verilmesine yer olmadığı, kısmen davanın reddi ile sonuçlandığından, aşağıda dökümü yapılan ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ...-TL'nin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davalı İçişleri Bakanlığı tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davalı İçişleri Bakanlığı üzerinde bırakılmasına, diğer yarısı olan ...-TL'nin davacıdan alınarak davalı İçişleri Bakanlığına verilmesine, posta giderinden artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya ve davalı idarelerden İçişleri Bakanlığına iadesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı işler için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine; davacı vekili duruşmaya katılmadığından duruşmasız işler için belirlenen ...-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 12/06/2024 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.