T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/2033
Karar No : 2025/3308
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Bakanlığı
2- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde ... olarak görev yapan davacı; Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-ç maddesinde yer alan "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" fiili uyarınca meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle dava açmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla davacının, geçmişte emrinde çalışan personele, nüfuzunu kötüye kullanarak, A. T. isimli şahıs ve ailesi hakkında çeşitli sorgulamalar yaptırdığı; söz konusu sorgulamaların herhangi bir adli veya idari soruşturma kapsamında gerçekleştirilmediğinin belirlendiği; sübuta eren fiili kapsamında, davacı hakkında, 7068 sayılı Kanun'un 8/6-(ç) maddesi hükmü uyarınca meslekten çıkarma cezası uygulanmasına yönelik dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla usul ve esas yönünden hukuka uygun olan İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasını gerektiren bir neden bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; kendisine isnat edilen fiillerle ilgili soruşturma ve ceza verme zaman aşımı süresinin dolduğu; savunma hakkının ihlal edildiği; hakkındaki iddiaların soyut olduğu; çıkar ve menfaat sağlayacak bir bilgiye ulaştığını kabul etmemekle birlikte, bu bilgilere ulaşmış olsa dahi, bu bilgilerin kişisel çıkar için kullanıldığı hususunun ispatlanamadığı; adil yargılanma hakkının ihlal edildiği; dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idareler tarafından; davacı hakkında tesis edilen işlemde mevzuata aykırı bir husus bulunmadığı gibi, dilekçede ileri sürülen hususlar 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesinde sayılan sebeplere uymadığından, temyiz isteminin reddi gerektiği yolunda cevap verilmiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İstanbul İl Emniyet Müdürlüğü emrinde ... olarak görev yapan davacının, hakkında yürütülen soruşturma sonucunda, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının, "Yetkisini veya nüfuzunu kendisine veya başkalarına çıkar sağlamak amacıyla ya da kin ve dostluk gibi nedenlerle kötüye kullanmak" fiili uyarınca, meslekten çıkarma cezasıyla cezalandırılmasına ilişkin kısmının iptali istemiyle temyizen incelenen davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 129. maddesinin 2. fıkrasında, memurlar ve diğer kamu görevlileri ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları ve bunların üst kuruluşları mensuplarına savunma hakkı tanınmadıkça disiplin cezası verilemeyeceği hükme bağlanmıştır.
7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Savunma Hakkı" başlıklı 31. maddesinde; "(1) Disiplin amirleri veya disiplin kurulları tarafından savunma alınmadan disiplin cezası verilemez. (2) Disiplin amirince veya yetkili disiplin kurulu başkanı ya da görevlendireceği kurul üyelerinden biri tarafından ilgiliden savunma istenir. Savunma için verilen süre yedi günden az olamaz. Süresi içinde savunmasını yapmayan personel, savunma hakkından vazgeçmiş sayılır. (3) Hakkında disiplin soruşturması yapılan personel, ikinci fıkra gereğince kendisinden savunma istenmesinden itibaren soruşturma evrakını inceleme hakkına sahiptir. (4) Hakkında meslekten çıkarma cezası veya Devlet memurluğundan çıkarma cezası istenen personel, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapma hakkına sahiptir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Disiplin cezaları bakımından memurlara, 7 günden az olmamak üzere tanınan savunma hakkı; memuriyetten çıkarma ve meslekten çıkarma cezaları açısından, soruşturma evrakını incelemeye, tanık dinletmeye, disiplin kurulunda sözlü veya yazılı olarak kendisi veya vekili vasıtasıyla savunma yapmaya kadar, daha geniş bir şekilde tanınmış bulunmaktadır.
Yasa koyucu, disiplin cezası bakımından, ilgili açısından en ağır sonuçları doğuran Devlet memurluğundan çıkarma ve meslekten çıkarma cezasının verilmesinde, bu şekilde bir savunma hakkının tanınmasını, memur statüsü açısından önemli bir güvence olarak öngörmüştür.
Anayasa'nın 129; 657 sayılı Kanun'un 129 ve 130 ile 7068 sayılı Kanun'un 31. maddelerinin birlikte değerlendirilmesinden; Devlet memurlarının veya diğer kamu görevlilerinin, görevlerine son verilmesi sonucunu doğuran disiplin cezalarının verilebilmesi için, söz konusu disiplin cezalarını vermeye yetkili merciiler tarafından, ilgili kamu görevlisinin; hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını öğrenmesi sağlanarak, savunma yapmasına imkan tanınmasının hukuken zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda; disiplin kurulunca, hakkında meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılması teklif edilen ilgiliye, son savunma hakkı tanınması ve ilgilinin, disiplin kurulunda sözlü savunma yapma talebinde bulunması durumunda, kendisine sözlü olarak savunma hakkı verilmesi gereklidir.
Uyuşmazlık konusu olayda; davacı hakkındaki soruşturma işlemlerinin tamamlamasına müteakip, 15/03/2019 tarihinde tebliğ edilen yazı ile davacının, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu kapsamında hazırlanan ücret tarifesine göre, ilk 10 sayfa ücretsiz olmak üzere, ekleriyle birlikte toplam 640 sayfa karşılığı 962,78 TL yatırdığına dair banka dekontuyla birlikte müracaatı halinde, soruşturma raporunun teslim edileceği belirtilerek, son savunmasının istenildiği ve savunma yapması için davacıya 7 gün süre verildiği; davacının, sözlü savunma yapma isteminde bulunduğu; disiplin soruşturmasına ilişkin görüşmenin, 28/03/2019 tarihinde, Emniyet Genel Müdürlüğü Yüksek Disiplin Kurulunda yapılacağının, 20/03/2019 tarihinde, davacıya tebliğ edildiği; davacı vekilinin 22/03/2019 günlü dilekçesiyle soruşturma dosyasına ilişkin bilgi ve belgelerin tamamının davacıya tebliğ edilmediği; ayrıca, soruşturma aşamasında, müvekkilinin ifadesinin alınmadığı, sağlık problemleri nedeniyle 20/03/2019 ile 29/03/2019 tarihleri arasında raporlu olduğu, hastalık raporunda belirtilen sürenin bitiminden itibaren tanınacak süre içerisinde savunmasını ibraz edebileceği belirtilerek, ek süre talebinde bulunulduğu; davacı vekiline, 25/03/2019 tarihinde tebliğ edilen yazı ekinde, disiplin soruşturma raporunun bir örneğinin gönderildiği anlaşılmaktadır.
Buna göre; davacının talebinin, Bilgi Edinme Hakkı Kanunu'nun 4. maddesinde belirtilen bilgi edinme hakkını aşan ve bu kapsamda değerlendirilmesi mümkün olmayan, savunma hakkı kapsamında olduğu, savunma hakkının tam manasıyla kullanılabilmesinin, ancak tüm dosya kapsamının bilinmesiyle mümkün olabileceği dikkate alındığında, kabul edilebilir mazereti olan ve bunu belgeleyen davacıya, soruşturma raporunun tamamının incelenmesi ve sözlü savunma hakkının kullanılabilmesi için, makul bir süre verilmeden tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık; davanın reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine dair Bölge İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 02/07/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.