T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/3930
Karar No : 2025/4590
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacının, ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde polis memuru olarak görev yaptığı dönemdeki eylemleri nedeniyle hakkında yürütülün disiplin soruşturması neticesinde, "görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak veya personel arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" fiilin işlediğinden bahisle, 682 sayılı KHK'nın 8/6-(a) maddesi uyarınca, "meslekten çıkarma" cezasıyla tecziyesine ilişkin İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; haklarında disiplin soruşturması yürütülen emniyet mensubu personelin disiplin soruşturma ve eklerini inceleme hakkına sahip olduğu, davacı tarafından son savunma istem yazısının kendisine tebliğ edildiği tarih olan 10/07/2017 tarihinden sonra davalı idareden 7 günlük yasal savunma süresi içerisinde kalan 11/07/2017 tarihli dilekçe ile soruşturma dosyası ve son savunma süresinin istenildiği, söz konusu talebin ... İl Emniyet Müdürlüğünce 12/07/2017 tarihli yazıyla Hukuk Müşavirliğine gönderildiği ve davacının talebi hakkında başkaca bir işlem de yapılmadığı, ancak davacı tarafından yasal savunma süresi içerisinde dosya inceleme ve daha sonra savunma yapma talebinde bulunulduğundan savunma süresinin devam etmeyerek kesildiğinin kabul edilmesi gerektiği; savunma süresinin, davacının başvurusu hakkında 7068 sayılı Kanun kapsamında soruşturma evraklarını incelettikten sonra işlemeye başlayacağının açık olduğu, aksi durumun, davacının savunma hakkının kısıtlanması manasına geleceği ve bu haliyle yapılan soruşturmanın Anayasa ve anılan Kanun ile koruma altına alınan savunma hakkının kullanılmasını olanaksız hale getireceği, bu itibarla, disiplin hukuku ilkeleri çerçevesinde usulüne uygun olarak davacıya savunma hakkı tanınmaksızın tesis edilen işlemde hukuka hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; yasal mevzuat ile İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunun, genel olarak bir itiraz mercii veya cezanın uygun görülmemesi halinde son karar mercii olarak düzenlendiği, ilk elden doğrudan ceza verebileceği durumların sınırlı olarak belirlendiği, buna göre, Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun bütün emniyet teşkilatı mensuplarına Devlet memurluğundan çıkarma cezasını, emniyet genel müdürüne bütün disiplin cezalarını, emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan 1., 2., 3. ve 4. meslek derecelerindeki personel hakkında sadece meslekten çıkarma cezasını, Emniyet Genel Müdürlüğü merkez ve taşra teşkilatındaki tıbbi, teknik ve mali hizmetler veren şube müdürlükleri ve daha üst kadrolara, emniyet hizmetleri sınıfı dışından atama yapılması halinde, bu kadrolara atananlar hakkında meslekten çıkarma cezasını ilk elden ve doğrudan verebileceği; Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun bunun haricinde ilk elden ve doğrudan disiplin cezası veremeyeceği, olayda ise, davacının polis memuru olduğu ve 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 13. maddesinde, polis memurlarının meslek derecesinin 12 olarak belirlendiği, bu itibarla, meslek derecesi 12 olan bir emniyet hizmetleri sınıfı mensubuna meslekten çıkarma disiplin cezası verme yetkisi bulunmayan İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulunca tesis edilen dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka uyarlık, işlemin iptali (sehven davanın reddi yolunda yazılmıştır) yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, davalı idarenin istinaf başvurusunun gerekçeli olarak reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; disiplin soruşturmasının mevzuatla belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yürütüldüğü, davacıya yasal haklarının kullandırıldığı, isnat edilen eylemin sübuta ermesi nedeniyle tesis edilen dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında bir karar verilmeksizin, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; ... İl Emniyet Müdürlüğü emrinde görevli polis memuru ...'nin 04/08/2015 tarihinde BİMER üzerinde yaptığı başvuruda, Edremit İlçe Emniyet Müdürü M.B., polis memurları davacı ve ... ile başpolis memuru ...'nın FETÖ/PDY mensubu oldukları, bu sebeple personel arasında ayrımcılık yaptıkları iddiası ile komiser yardımcısı ... ve polis memuru ...'nın, Cumhurbaşkanı ve hükümet aleyhine hakaret içerikli söylemlerde bulundukları, başpolis memuru ...'nın Cumhurbaşkanının şahsına ve aile mensupları hakkında hakaret içerikli sözler sarf ettiği iddiaları üzerine yapılan disiplin soruşturması neticesinde; davacının, polis memuru ...'nin ifadesinde geçen diğer personel içerisinde rencide edilip hakarete uğradığını belirten dilekçesini almadığı, memurlar hakkında "bunlar hükümetin taraftarı, bizden değil bunlar iş bilmez" diyerek personel arasında ayrımcılık yaptığı, amirleri ile aşırı samimi olup, zaman zaman başkomiser Ü.A. ile görev sırasında "abi" diyerek konuştuğu, yine polis memuru ...'nin alınan ifadesinde, davacının başkomiser Ü.A. ile çok samimi görüldükleri ve "abi" diye hitap ettiği, FETÖ/PDY iltisaklı personele Kaymakamlıkça takdirname verilmesinde etkin rol aldığını beyan ettiği, davacının söz konusu davranışlarının, Devlet memurlarının tarafsızlık yükümlülüğüne aykırı olduğu ve bu nedenle kusurlu bulunduğu, hakkında isnat olunan görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyası düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yaparak veya personel arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak suçlamasının sübuta erdiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin tesis edilmesi üzerine temyizen bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte bulunduğu şekliyle 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Rütbeler, Meslek Dereceleri ve Görev Unvanları" başlıklı 13. maddesinde,
Meslek
Rütbeler dereceleri Görev Unvanları
...
Üçüncü Sınıf 4 Moral Eğitim Merkezi Müdür Yardımcısı, Hukuk Müşaviri, Şube
Emniyet Müdürü Müdürü, İlçe Emniyet Müdürü, İlçe Emniyet Müdür Yardımcısı,
Öğretim Görevlisi, Pilot
...
Polis Memuru 12 ...Nokta Memuru, Devriye Memuru, Koruma Memuru, Trafik Memuru,
Telsiz Memuru, Memur
..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Disiplin cezasına konu eylemin işlendiği tarihte yürürlükte olan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün 8/1. maddesinde; "Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasal düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, laikliğe aykırı veya bölücü davranışlarda bulunmak ya da emniyet mensupları arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" fiilleri meslekten çıkarma cezasını gerektiren eylem, işlem, tutum ve davranışlar arasında sayılmıştır.
Anayasa Mahkemesinin 13/01/2016 günlü, E:2015/85, K:2016/3 sayılı kararıyla, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü'nün dayanağı niteliğindeki 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanun'un 83. maddesinin birinci cümlesinin iptaline karar verilmesi sonrasında, 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 8/6-(a) maddesinde, "Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak veya personel arasında bu yolda ayrım yapıcı tutum ve davranışlarda bulunmak" eylemi, meslekten çıkarma cezasını gerektiren fiil olarak düzenmiş, aynı KHK'nın "Emniyet teşkilatı disiplin kurullarının görev ve yetkileri" başlıklı 17. maddesinin 2. fıkrasında, "Emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan 1 inci, 2 nci, 3 üncü ve 4 üncü meslek derecelerindeki personel hakkında meslekten çıkarma cezası vermeye Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulu yetkilidir."; "Disiplin amirlerinin ve kurullarının belirlenmesi ve çalışmasına dair esaslar" başlıklı 26. maddenin 1. fıkrasında, "Karar vermeye yetkili disiplin amirinin veya disiplin kurulunun tespit ve tayininde, disiplinsizlik yaptığı iddia edilen personelin son görev ve sıfatı esas alınır.", "Geçiş hükümleri" başlıklı Geçici 1. maddesinde de, "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce 657 sayılı Kanun, 6413 sayılı Kanun ve 3201 sayılı Kanun ile 23/3/1979 tarihli ve 7/17339 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü hükümlerine göre resen veya yetkili disiplin kurullarınca verilmiş olan disiplin cezaları bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uyarınca verilmiş addolunur. (2) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihte devam etmekte olan disiplin soruşturmaları ile ilgili olarak bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri uygulanır." hükümlerine yer verilmiştir.
05/04/1980 günlü, 16951 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve halen yürürlükte bulunan Emniyet Teşkilatı Disiplin Kurullarının Çalışma Esas ve Yöntemlerine İlişkin Yönetmelik'in Ek 1. maddesinde, "(Değişik:RG-25/06/2003-25149) Yetkili disiplin kurulunun saptanmasında, memurun suç tarihindeki kadrosu esas alınır. Mehil müddetinde suç işleyen personel, (Değişik ibare:RG-26/2/2016-29636) ilişik kestiği yer kadrosunda görevli kabul edilir. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulu, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kuruludur." kuralı yer almıştır.
Öte yandan; 682 sayılı KHK, 31/01/2018 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisinde görüşülerek yasalaşmış ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun, 08/03/2018 günlü, 30354 mükerrer sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri incelendiğinde, emniyet hizmetleri sınıfı mensuplarının rütbeleri, meslek dereceleri ve görev unvanlarının ayrı ayrı belirlendiği; ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde yetkili disiplin kurulunun tespit ve tayininde, üst memur hakkında disiplin cezası vermeye yetkili disiplin kurulunun olduğunun kurala bağlandığı; emniyet hizmetleri sınıfında bulunanlardan 1., 2., 3. ve 4. meslek derecelerindeki personel hakkında meslekten çıkarma cezasını vermeye ise Bakanlık Yüksek Disiplin Kurulunun yetkili kılındığı görülmektedir.
Uyuşmazlık konusu olayda; 12. meslek derecesine sahip polis memuru davacı ile birlikte aralarında 4. meslek derecesinde bulunan ve ilçe emniyet müdürü olarak görev yapan 3. sınıf emniyet müdürü M.B'nin de bulunduğu bazı personel hakkında disiplin soruşturması yürütüldüğü ve soruşturma sonucunda, söz konusu personelin bir kısmının farklı türlerden disiplin cezaları ile tecziye edildiği, davacı ile M.B. hakkında da, 682 sayılı KHK'nın 8/6-a maddesinden "meslekten çıkarma" cezası verildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda; aynı soruşturma kapsamında aralarında üst memur niteliğinde olan ve 4. meslek derecesinde bulunan 3. sınıf emniyet müdürü M.B. ile aynı eylemlere iştiraki bulunan polis memuru davacı hakkında disiplin cezasını vermeye yetkili disiplin kurulunun İçişleri Bakanlığı Yüksek Disiplin Kurulu olması karşısında, dava konusu işlemde yetki unsuru yönünden hukuka aykırılık bulunmadığından, Bölge İdare Mahkemesince, uyuşmazlığın esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, dava konusu işlemin yetkili disiplin kurulu tarafından tesis edilmediği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'a 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.