T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2022/543
Karar No : 2025/2141
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Davalı idare bünyesinde muayene memuru olarak görev yapan davacı tarafından; 14/02/1997-18/12/2000 tarihleri arasındaki Karkamış Gümrük Müdürlüğü bünyesinde geçirdiği çalışma sürelerinin, 2. bölge çalışma süresinden sayılması talebinin reddine ilişkin ... günlü, ... sayılı işlemin ve bu işlemin dayanağı olan 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : 24/10/1996 tarihinde “muayene memurluğu” görevini ifa etmek üzere Karkamış Gümrük Müdürlüğüne atandığı, hali hazırda Sakarya Gümrük Müdürlüğünde aynı görevine devam etmekte olduğu, göreve başladığı 1996 yılından bu yana; 1995, 1999, 2004, 2008, 2012, 2021 yıllarında yürürlüğe giren altı farklı yer değiştirme yönetmeliğine tabi tutulduğu, tayin tercihlerini yaparken yürürlükte bulunan yer değiştirme yönetmeliklerine uygun şekilde çalışma hayatını planladığı, ancak son 26 yıl içerisinde ilgili yer değiştirme yönetmeliklerinin altı kez tümüyle değiştirilmesi ve tüm yönetmelikler içerisinde, önceki yönetmelikler sonucunda kazanılmış hakları geçersiz kılar nitelikte hükümler içeren “geçmiş çalışma sürelerinin intibakı” konulu geçici maddelere yer verilmesi sonucunda, görev yaptığı yerlerin bölgeleri hususunda da önemli değişiklikler olduğu ve bu değişikliklerin mağduriyetlere yol açtığı, dava konusu Yönetmelik hükmü ile yeni yönetmelik sonucu yürürlükten kaldırılan 2012 tarihli Yönetmeliğe atıf yapıldığı, yapılan atıf sonucunda geçmiş çalışma sürelerinin ve hizmet puanları intibakının yalnızca 2012 tarihli Yönetmelikte belirtilmiş bölge sistemleri uyarınca yapılacağının ifade edildiği, bunun sonucunda, geçmiş yıllarda Karkamış Gümrük Müdürlüğü bünyesindeki çalışmalarının 1. bölge hizmeti olarak değerlendirildiği, 1997 - 2000 yıllarında Karkamış Gümrük Müdürlüğünde geçen çalışma sürelerinin 1. bölge olarak değerlendirilmesinin adil olmadığı, bu durumun; gerek Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğinde yer alan, gerekse de Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte yer alan “temel ilkeler” başlıklı maddelere aykırılık teşkil ettiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davanın, Yönetmelik düzenlemesine ilişkin kısmı yönünden süre aşımı söz konusu olduğu ve süre yönünden reddi gerektiği, bununla birlikte; 07/12/2021 günlü yazı ile davacıya verilen ret cevabına ilişkin işlemin iptaline yönelik açılan davanın, yerel Mahkemede görülmesi gerektiği, davacının, 14/02/1997-18/12/2000 tarihleri arasında Karkamış Gümrük Müdürlüğünde görev yaptığı, anılan Müdürlükte geçen hizmetinin, 30/06/1995 günlü, 22329 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (mülga) Gümrük Müsteşarlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ve 12/10/1999 günlü, 23844 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (mülga) Gümrük Müsteşarlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik uyarınca 3. bölge hizmeti olarak Gaziantep’e bağlı olarak gerçekleştirildiği, 22/05/2004 günlü, 25469 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (mülga) Gümrük Müsteşarlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik uyarınca da Gaziantep’in 3. hizmet bölgesinde yer aldığı, 03/05/2008 günlü, 26865 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan (mülga) Gümrük Müsteşarlığı Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Geçmiş çalışma sürelerinin intibakı” başlıklı Geçici 1. maddesinde yer alan “başmüdürlüklerin gruplandırıldığı hizmet bölgelerinden sayılır” ifadesi ile birlikte 2004 tarihli Yer Değiştirme Yönetmeliğinin EK-1 sayılı cetveli incelendiğinde, davacının görev yaptığı Karkamış Gümrük Müdürlüğünün Gaziantep’e bağlı olduğu, bu itibarla 2008 tarihli Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre de davacının, Karkamış Gümrük Müdürlüğünde belirttiği dönemdeki çalışmalarının intibakının yine 3. hizmet bölgesinden sayıldığı, 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Çeşitli ve Son Hükümler” bölümünün “Geçmiş çalışma sürelerinin ve hizmet puanlarının intibakı” başlıklı Geçici 1. maddesine göre; belirtilen Yönetmelikler ve bilgiler doğrultusunda davacının 14/02/1997-18/12/2000 tarihleri arasındaki Karkamış Gümrük Müdürlüğünde geçen görev sürelerinin Gaziantep’e bağlı olarak 3. bölge hizmeti olarak değerlendirildiği, mevcut Yer Değiştirme Yönetmeliği uyarınca 1. hizmet bölgesi kapsamında intibakının sağlandığı ve bu bölgede geçen hizmetlerin 2. bölge hizmetinden sayılmasının mevzuat gereği mümkün olmadığı, ayrıca bir bölgenin veya ilin hizmet bölgesinin değiştiğinden hareketle, eski hizmet bölgesi ile karşılaştırılmasının tutarlı bir yöntem olmadığı, bölge sisteminin toplam sayısının da değiştirildiği göz önüne alındığında, davacının iddiasında belirttiği şekliyle 5 hizmet bölgeli sistem ile 3 hizmet bölgeli sistemin eşleştirme yapılarak kıyaslanmaya çalışılmasının da yanıltıcı sonuçların ortaya çıkmasına neden olacağı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği ile personelin yer değişikliği suretiyle atanmasına ilişkin usul ve esasların yeniden belirlendiği; bu kapsamda daha önceki düzenlemelerde öngörülen beş bölgeli yapının kaldırılarak, coğrafi, sosyal ve ekonomik ölçütler temel alınmak suretiyle üç bölge esaslı bir sistemin benimsendiği; her hizmet yerinin hangi bölge kapsamında değerlendirileceğinin Yönetmelik ekinde yer alan cetvel aracılığıyla somut biçimde gösterildiği, buna göre, Yönetmeliğin dava konusu maddesi ile; yürürlükten kaldırılan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre birinci, ikinci ve üçüncü hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilen sürelerin yeni sistemde birinci hizmet bölgesinde; dördüncü bölge olarak değerlendirilenlerin ikinci hizmet bölgesinde; ve beşinci bölge kapsamındaki birimlerde geçirilen hizmet sürelerinin ise üçüncü hizmet bölgesinde geçmiş sayılacağının hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır.
Bu düzenlemenin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesinde yer alan coğrafi konum, ulaşım durumu, iklim şartları, sosyo-ekonomik gelişmişlik düzeyi gibi kıstaslara dayanılarak yapıldığı ve kamu hizmetinin ülke geneline dengeli biçimde yayılması ile kamu personelinin eşit koşullarda görevlendirilmesi amacını taşıdığı görülmektedir.
Ancak bölge sistem değişikliği gerçekleştirilirken, geçmiş dönemde yapılan hizmetin hukuki durumunun nasıl ele alınacağına ilişkin öngörülerin yeterince açık şekilde düzenlenmediği, uygulamada ortaya çıkabilecek eşitsizliklerin bertaraf edilmesine yönelik önleyici hükümlere yer verilmediği ve bu nedenle farklı dönemlerde aynı yerde görev yapmış personelin farklı uygulamalara tabi tutulmasına yol açan hukuki bir durum oluştuğu, benzer koşullarda görev yapmış memurlar arasında yalnızca zaman bakımından bir ayrım esas alınarak eşit olmayan sonuçlara ulaşıldığı ve bu ayrımın nesnel bir temele dayanmadığı anlaşılmaktadır.
Bu kapsamda, davacının 14/02/1997 – 18/12/2000 tarihleri arasında Karkamış Gümrük Müdürlüğü bünyesinde geçen hizmet süresinin, birinci bölge hizmet süresi olarak intibak ettirildiği, ancak aynı görev yerinde, davacıdan sonra benzer sürelerle görev yapan personelin hizmetinin ikinci bölge kapsamında değerlendirilmesinin idarenin aynı nitelikteki hizmetler bakımından çelişkili ve eşitlik ilkesine aykırı uygulamalar yapması sonucunu doğurduğu, davalı idarece yürürlüğe konulan önceki yönetmelikler incelendiğinde; Karkamış Gümrük Müdürlüğü’nün hiçbir dönemde birinci bölge kapsamında yer almadığı, nitekim dava konusu Yönetmeliğin ekinde yer alan cetvelde de, Karkamış Gümrük Müdürlüğü'nün ikinci bölge hizmet yeri olarak belirlendiği görülmekle,
hizmetin ifa edildiği yerin niteliklerinde herhangi bir değişiklik olmadığı hâlde, yalnızca görevin yürütüldüğü dönemin Yönetmelik öncesi olması gerekçesiyle bu sürenin ikinci bölge hizmetinden sayılmamasının eşitlik ilkesi ile bağdaşmadığı, aynı koşullarda hizmet sunmuş kişilere dönemsellik esasına göre farklı işlem tesis edilmesinin hukuki güvenlik ve adalet ilkelerinin yanı sıra idarenin benzer durumlara benzer çözümler üretme yükümlülüğü ile de çeliştiği anlaşılmaktadır.
Anayasa’nın 10. maddesinde güvence altına alınan eşitlik ilkesinin, idari işlemlere yansıması bakımından benzer durumda bulunan kişilerin aynı uygulamalara tabi tutulması, farklı uygulamaların ise açık, makul ve objektif nedenlere dayanması gerektiği; dava konusu uyuşmazlıkta ise bu ilkenin gereklerinin yerine getirilmediği, benzer durumda bulunan kamu görevlileri arasında farklı hukuki sonuçlar doğuran bir norm oluşturulduğu bu nedenle Yönetmeliğin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin Karkamış Gümrük Müdürlüğü yönünden eşitlik ilkesine aykırı sonuçlar doğurduğu anlaşıldığından dava konusu Yönetmelik metninde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmamaktadır.
Hukuka aykırı olduğu değerlendirilen düzenleyici işleme bağlı olarak tesis edilen bireysel işlemin de, aynı sakatlıktan etkilendiği ve bu nedenle hukuka uygunluk taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin Karkamış Gümrük Müdürlüğü yönünden iptal edilmesi; ve bu düzenleme esas alınarak tesis edilen bireysel işlemin de iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı tarafından, Karkamış Gümrük Müdürlüğü bünyesinde geçirilen çalışma sürelerinin, 2. Bölge çalışma süresinden sayılması talebinin reddine ilişkin Ticaret Bakanlığı tarafından tesis edilen ... günlü, ... sayılı işlemin ve söz konusu işleme gerekçe olarak gösterilen 11 Mayıs 2021 tarihli ve 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin, 1. fıkrasının, (a) bendinin iptali istenilmektedir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 72. maddesi ile 19/04/1983 tarih ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 28. maddesine dayanılarak; yer değiştirme suretiyle atamaya tabi olan Ticaret Bakanlığı personelinin atanmalarında, hizmetin gereklerini esas alarak atamayı belirli kurallara bağlamak, görevde verimliliği artırmak ve yurdun değişik hizmet bölgeleri ile birimlerinde görev yapmalarını sağlayarak hizmetin sürekliliğini temin etmek amacıyla hazırlanan; Ticaret Bakanlığının taşra teşkilatı kadrolarında bulunan gümrük ve dış ticaret bölge müdürlüklerinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 4. maddesinin (A) fıkrasına göre istihdam edilen personelden yer değiştirme suretiyle atamaya tabi olanları kapsayan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği, 11/05/2021 tarih ve 31481 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Geçmiş çalışma sürelerinin ve hizmet puanlarının intibakı" başlıklı geçici 1. Maddesin 1. Fıkrasının (a) bendinde: " (1) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan personelin;
a) 25 inci madde ile yürürlükten kaldırılan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre; 1, 2 ve 3 üncü hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilmiş hizmet süreleri 1 inci hizmet bölgesinde, 4 üncü hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilmiş hizmet süreleri 2 nci hizmet bölgesinde, 5 inci hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilmiş hizmet süreleri ise 3 üncü hizmet bölgesinde geçirilmiş sayılır." hükmüne yer verilmiştir.
Bir hiyerarşik normlar sistemi olan hukuk düzeninde, alt düzeydeki normların, yürürlüklerini üst düzeydeki normlardan aldığı kuşkusuzdur. Normlar hiyerarşisinin en üstünde evrensel hukuk ilkeleri ve Anayasa bulunmakta, daha sonra gelen kanunlar ve Cumhurbaşkanlığı kararnameleri yürürlüğünü Anayasa'dan, yönetmelikler ise yürürlüğünü kanun ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinden almaktadır. Dolayısıyla; bir normun, kendisinden daha üst konumda bulunan ve dayanağını oluşturan bir norma aykırı veya bunu değiştirici nitelikte bir hüküm getirmesi mümkün bulunmamaktadır.
Buna göre, dava konusu Yönetmeliği çıkaran davalı idarenin, düzenleme yapma konusunda sahip olduğu takdir yetkisini yürütülen hizmetin özelliklerine uygun olarak kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek üst hukuk normlarına aykırı olmayacak şekilde kullandığı kanaatiyle davacının, Karkamış Gümrük Müdürlüğü bünyesinde geçirilen çalışma sürelerinin, 2. Bölge çalışma süresinden sayılması talebinin reddine ilişkin Ticaret Bakanlığı tarafından tesis edilen ... günlü, ... sayılı işlemin ve söz konusu işleme gerekçe olarak gösterilen 11 Mayıs 2021 tarihli ve 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin, 1. fıkrasının, (a) bendinin iptali istemlerinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; duruşma için belirlenen 30/04/2025 günü, davacı ... ile vekili Av. ...'nin geldikleri, davalı idareyi temsilen Hukuk Müşaviri ...'in geldiği görülerek, Danıştay Savcısının hazır bulunduğu açık duruşmaya başlandı. Duruşmada hazır bulunan taraflara usulüne göre söz verilip dinlenildikten ve Savcının düşüncesi alındıktan sonra duruşmaya son verildi. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin esası incelendi, gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY :
Davalı kurum bünyesine muayene memuru olarak görev yapan davacı tarafından; 14/02/1997-18/12/2000 tarihleri arasındaki Karkamış Gümrük Müdürlüğünde geçirilen çalışma sürelerinin, 2. bölge çalışma süresinden sayılması talebinin reddine ilişkin Ticaret Bakanlığı tarafından tesis edilen ... günlü, ... sayılı işlemin ve söz konusu işleme gerekçe olarak gösterilen 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinin iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasa'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabileceği düzenlenmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun "Yer değiştirme suretiyle atanma" başlıklı 72. maddesinde, kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmaların, hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye'nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılacağı; aynı maddenin son fıkrasında da, yer değiştirme ile ilgili atama esaslarının Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirleneceği kurala bağlanmıştır.
10/07/2018 günlü, 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 441 ile 473. maddeleri arasında Ticaret Bakanlığına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.
Anılan Kararname'nin ''Taşra Teşkilatı'' başlıklı 465. maddesinde, "Bakanlık taşra teşkilatı bu bölüme ekli (I) sayılı Cetvelde gösterilen gümrük ve dış ticaret bölge müdürlükleri ile her ilde kurulan ticaret il müdürlükleri ve 3218 sayılı Kanuna göre tespit edilen serbest bölgelerde bakanlık tarafından kurulan serbest bölge müdürlüklerinden oluşur. Taşra teşkilatının birimleri ile çalışma usul ve esasları Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
(2) Serbest bölge müdürlükleri doğrudan Bakanlığa bağlıdır." hükmü düzenlenmiş ve ''Ortak Hükümler'' bölümünün ''Düzenleme Görev ve Yetkisi'' başlıklı 508. maddesinde, Bakanlıkların görev, yetki ve sorumluluk alanlarına giren konularda idari düzenlemeler yapabileceği belirtilmiştir.
657 sayılı Kanun'un 2. ve 72. maddesi hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 25/06/1983 günlü, 18088 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren "Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik"in "Özel Yönetmelikler" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında; Kurumların bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 6 ay içinde halen görevde bulunan memurların geçmiş hizmetlerinin bu Yönetmelik çerçevesinde nasıl değerlendirileceğini ve bu Yönetmeliğin çeşitli maddelerinde kurumlarca tespiti öngörülen diğer hususları kapsıyan özel Yönetmeliklerini Devlet Personel Dairesinden olumlu görüş alınmak sureti ile çıkaracakları, özel Yönetmeliklerde bu Yönetmeliğe aykırı hükümler yer alamayacağı ancak, Mülki İdare Amirliği Hizmetleri, Emniyet Hizmetleri, Jandarma Hizmetleri ve Sahil Güvenlik Hizmetleri sınıflarına dâhil personel hakkında kendi özel yönetmeliklerinin uygulanmasına devam edileceği hükme bağlanmış, 2. fıkrasında ise; "Ticaret Bakanlığı Gümrük ve Dış Ticaret Bölge Müdürlüklerinde görev yapan yer değiştirme suretiyle atamaya tabi personelin yer değiştirme suretiyle atanmasına ilişkin usul ve esaslar, bu Yönetmelik hükümlerine tabi olmaksızın; a) Bu personelin yerine getirdiği kamu hizmetinin stratejik önemi ve niteliği ile hizmet gereklilikleri, b) Kadro imkanı ve hizmet ihtiyacı, c) Ekonomik, sosyal ve kültürel şartlar ile ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren hizmet birimlerinin iş ve işlemleri göz önünde bulundurulmak suretiyle oluşturulan hizmet bölgeleri veya hizmet birimleri arasında personelin adil ve dengeli dağılımının sağlanması, hususları dikkate alınarak Ticaret Bakanlığınca özel yönetmelikte belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin "Geçmiş çalışma sürelerinin ve hizmet puanlarının intibakı" başlıklı Geçici 1. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "(1) 6 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan personelin; a) 25 inci madde ile yürürlükten kaldırılan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre; 1, 2 ve 3 üncü hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilmiş hizmet süreleri 1 inci hizmet bölgesinde, 4 üncü hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilmiş hizmet süreleri 2 nci hizmet bölgesinde, 5 inci hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilmiş hizmet süreleri ise 3 üncü hizmet bölgesinde geçirilmiş sayılır." kuralı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
1- Düzenleyici işlem yönünden;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesi uyarınca, memurların yer değiştirme suretiyle atanmalarında, hizmetin gereği ile mazeret durumları esas alınmakta; bu atamaların ise Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları bakımından benzerlik ve yakınlık gösteren iller esas alınarak oluşturulan hizmet bölgeleri arasında dengeli ve adil bir sistem çerçevesinde yapılması gerekmektedir.
Bu yasal dayanak doğrultusunda çıkarılan 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği ile eski mevzuata göre "beş bölge" olarak uygulanan bölge hizmeti sisteminin "üç bölge" olarak uygulanacağı düzenlenmiş, dava konusu Geçici 1. maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde ise, yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte Ticaret Bakanlığında görev yapan personelin geçmiş hizmet sürelerinin yeni üç bölgeli sisteme nasıl intibak ettirileceği kurala bağlanmıştır. Bu kapsamda, Yönetmeliğin 25. maddesiyle yürürlükten kaldırılan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği hükümlerine göre birinci, ikinci ve üçüncü hizmet bölgesi olarak değerlendirilen hizmet birimlerinde geçirilen sürelerin yeni sistemde birinci hizmet bölgesinde; dördüncü bölgede geçirilen sürelerin ikinci hizmet bölgesinde; beşinci bölge kapsamındaki birimlerde geçirilen hizmet sürelerinin ise üçüncü hizmet bölgesinde geçmiş sayılacağı hüküm altına alınmıştır. Bu düzenleme ile önceki hizmetlerin yeni sisteme uygun biçimde eşleştirildiği görülmektedir.
Anayasa’nın 128. maddesi ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 3. ve 7. maddeleri uyarınca idare, kamu hizmetinin gerekleri doğrultusunda görevde yükselme ve yer değiştirme esaslarını belirleme, kadro planlaması yapma ve personel rejimini düzenleme konusunda takdir yetkisine sahiptir. Dava konusu düzenleme, idarenin personel politikalarında sadeleştirme ve denge sağlama amacı taşıyan, beş bölgeli sistemden üç bölgeli sisteme geçişi sağlayan, kamu yararı gözetilerek tesis edilmiş bir düzenlemedir. Dava konusu düzenleme ile geçmiş hizmetlerin yeni sistemde hangi bölge kapsamında değerlendirileceği açıkça belirlenmiş olup, bu düzenleme kazanılmış hakları ihlal etmeksizin, yalnızca idari uygulamalara ilişkin esaslarda değişiklik yapmaktadır.
Bu yönüyle, kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde hazırlanmış olan 11/05/2021 günlü, 31481 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ticaret Bakanlığı Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin dava konusu Geçici 1. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
2- Bireysel işlem yönünden;
Davacı, daha önce görev yaptığı Karkamış Gümrük Müdürlüğünde geçirdiği sürenin, yeni bölge sistemi kapsamında ikinci bölge hizmetinden sayılması gerektiği gerekçesiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin bireysel işlemin iptalini talep etmiştir. Ancak yukarıda da açıklandığı üzere, önceki düzenlemelerde davacının Karkamış’ta geçirdiği hizmet süresi üçüncü hizmet bölgesi kapsamında değerlendirilmekte iken, dava konusu Yönetmelikle yapılan yeni bölge eşleştirmesinde daha önce üçüncü hizmet bölgesinde yer alan birimlerin birinci hizmet bölgesine karşılık geldiği açık olup, davacının hizmet süresinin ikinci bölgeden sayılmasına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Dosyadaki bilgi ve belgelerden, davacının görev yaptığı birimin, önceki sistemde üçüncü hizmet bölgesi kapsamında olduğu ve buna uygun olarak yeni sistemde birinci bölge çalışma süresinden sayıldığı anlaşılmaktadır.
İdarenin bu değerlendirmesi, Yönetmelik hükmü çerçevesinde objektif kıstaslara dayalı olarak gerçekleştirilmiş olup; davacının hizmet süresinin ikinci bölge kapsamında değerlendirilmesine yönelik beklentisi kazanılmış hak teşkil etmediğinden, başvurunun reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE;
2. Aşağıda dökümü yapılan ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre duruşmalı davalar için belirlenen ...-TL avukatlık ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine, posta ücretinden artan tutarın davacıya iadesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 30/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.