T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/3313
Karar No : 2025/3172
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinde sivil kaynaklı astsubay adayı olarak öğrenim görmekte olan davacı tarafından; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Suçluluğu yargı kararı ile ortaya konulamayan öğrencilerin suçlu kabul edilerek eğitim kurumundan çıkartılmasının "masumiyet karinesine" aykırı olduğu, aynı zamanda öğrenci hakkında adli soruşturma başlatılmış olmasının eğitim kurumunda çıkarma gibi ağır bir sonuca bağlanmasının "ölçülülük ilkesine" aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARENİN SAVUNMASI : Dava konusu Yönetmelik'in, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13/A maddesi uyarınca hazırlandığı, personel yetiştirme görevinin yerine getirilmesi amacıyla Akademi bünyesinde eğitim-öğretim görenler hakkında yapılacak disiplin işlemlerinin, Akademinin yetki ve sorumluluğu kapsamında olduğu; Jandarma teşkilatının halkın canını, malını, namusunu korumakla görevli olduğu, Jandarma teşkilatına personel yetiştirmek üzere kurulmuş olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinde öğrencilere yüksek disiplin ve ahlak anlayışının kazandırıldığı, cinsel taciz, cinsel saldırı gibi suçlardan dolayı adli soruşturma altında olmanın dahi teşkilatın vizyonuna ve misyonuna gölge düşüreceği; bu nedenle öngörülen eğitim kurumundan çıkarma cezasının hukuka uygun olduğu ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinin iptali istemiyle açılmıştır.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 10. maddesinde, "Jandarmanın genel olarak görev ve sorumluluk alanı; Polis görev sahası dışı olup, bu alanlar il ve ilçe belediye hudutları haricinde kalan veya polis teşkilatı bulunmayan yerlerdir. Ancak, belediye sınırları içinde olmakla birlikte hizmet gerekleri bakımından uygun görülen yerler, jandarmanın görev ve sorumluluk alanı olarak tespit edilebilir. İçişleri Bakanının kararıyla bir il veya ilçenin tamamı polis ya da jandarma görev ve sorumluluk alanı olarak belirlenebilir." hükmü; 13/A Maddesinde, " Jandarma ve Sahil Güvenlik Teşkilatlarının subay ve astsubay ve diğer personel ihtiyacını karşılamak, önlisans, lisans ve lisansüstü eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın yapmak üzere bünyesinde fakülte, enstitü, astsubay meslek yüksekokulları, eğitim ve araştırma merkezleri ve kurslar bulunan bir yükseköğretim kurumu olarak İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kurulmuştur. ... Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş usul ve esasları yönetmelikle belirlenir. " hükmü getirilmiştir.
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 10. maddesi ile 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 35/1 maddesine dayanılarak hazırlanan, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "cezalar ve mahiyeti" başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinde, "Eğitim kurumundan çıkarma: Öğrencinin, bir daha Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine bağlı hiçbir eğitim öğretim kurumu öğrenciliğine alınmamak üzere ilişiğinin kesilmesidir. Eğitim kurumundan çıkarma cezası gerektiren tutum ve davranışlar şunlardır: ...
3) Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, kalpazanlık, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, tüketim ve kullanım kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırmak, devlet sırlarını açıklamak veya açıklanmasına neden olmak, cinsel saldırı, cinsel taciz, kasten adam öldürme, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, iftira suçlarından bir ya da birden fazlasını işlediği iddiasıyla hakkında adli soruşturma başlatılmış olmak veya hakkında iddianame düzenlenmiş olmak,'' kuralına yer verilmiş bulunmaktadır.
Anayasa'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilecekleri kuralı yer almıştır. Anayasanın aktarılan hükmü ve normlar hiyerarşisi bağlamında, bir yasa hükmüne dayalı olarak hazırlanan yönetmelikler ile yasa hükümlerine açıklık getirilmesi ve yasa hükümlerinin uygulamaya geçirilmesi amaçlanır.
Kanun koyucu tarafından idareye tanınan düzenleme yetkisinin başta kamu yararı olmak üzere hizmet gereklerine, hukuk devleti, hukuk güvenliği ve kazanılmış haklara riayet ilkelerine uygun olarak kullanılması gerekmektedir.
Kamu yararı kavramı, tüm devlet organlarının işlem ve eylemlerinin genel nitelikteki amacını ve aynı zamanda nedenini oluşturmakta, çeşitli hak ve özgürlükler açısından bir sınırlama nedeni niteliği de taşımakta olup; bu kavram genel bir ifadeyle bireysel, özel çıkarlardan ayrı ve bunlara üstün olan toplumsal yararı ifade etmektedir.
Yukarıda yer alan düzenlemeler uyarınca; Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, kalpazanlık, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, tüketim ve kullanım kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırmak, devlet sırlarını açıklamak veya açıklanmasına neden olmak, cinsel saldırı, cinsel taciz, kasten adam öldürme, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, iftira suçlarından bir ya da birden fazlasını işlediği iddiasıyla hakkında adli soruşturma başlatılmış olmak veya hakkında iddianame düzenlenmiş olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi'nde eğitim alan öğrencilerin öğrenciliklerinin hangi aşamasında olurlarsa olsunlar öğrencilikleri ile ilişikleri kesilecektir.
Askerlik mesleğinin önemi; askerin toplumun asayişini, kişilerin tasarruf emniyetini ve konut dokunulmazlığını korumak, halkın ırz, can ve malını muhafaza ve halkın istirahatini sağlamakla görevli olması nedeniyle bu mesleğe girecek ve sürdürecek olanların da hiç bir kuşkuya yer vermeyecek şekilde güvenilir, onurlu, iyi ahlaklı ve disiplinli kişiler arasından seçilmeleri gerekmektedir.
Maddede öngörülen suçlardan dolayı adli soruşturma altında bulunan veya hakkında iddianame düzenlenen Akademi öğrencilerinin eğitimlerine bu şekilde devamının Jandarma teşkilatının yukarıda sayılan görevleri yerine getirme amaç ve ilkelerine uygun düşmeyecektir.
Bu durumda, askerlik mesleğinin niteliği gereği bu mesleğe alınacaklarda bazı özel niteliklerin aranmasında ve toplumun huzur ve güvenliğini sağlamak, korumak ve devam ettirmek için dava konusu Yönetmelik maddesi ile getirilen düzenlemede kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesinin esasında kayıtlı iken, Danıştay Başkanlık Kurulunun, Danıştay dava daireleri arasındaki iş bölümünün belirlenmesine ilişkin 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" başlıklı kısmı uyarınca gönderme kararı verilmeksizin Dairemize devredilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığında sözleşmeli astsubay öğrencisi olarak öğrenim görmektedir.
Davacı hakkında, cinsel saldırı iddiasıyla Foça Cumhuriyet Başsavcılığınca ... sayılı soruşturma başlatılmıştır.
Davacı, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendi uyarınca Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığının ... günlü, ... sayılı işlemi ile eğitim kurumundan çıkartılmıştır.
Anılan karara karşı yapılan itiraz da, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Üst Disiplin Kurulunun ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Davacı tarafından, eğitim kurumundan çıkartılmasına ilişkin işlemin dayanağı olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
I- 2803 Sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun "Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi" başlıklı 13/A maddesinde, "(Ek: 25/7/2016-KHK-669/113 md.; Değiştirilerek kabul: 9/11/2016-6756/112 md.) Jandarma ve Sahil Güvenlik Teşkilatlarının subay ve astsubay ve diğer personel ihtiyacını karşılamak, önlisans, lisans ve lisansüstü eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın yapmak üzere bünyesinde fakülte, enstitü, astsubay meslek yüksekokulları, eğitim ve araştırma merkezleri ve kurslar bulunan bir yükseköğretim kurumu olarak İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi kurulmuştur. Akademinin ihtiyaçları Jandarma Genel Komutanlığı bütçesinden karşılanır.
Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usulleri 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
Akademinin eğitim-öğretim ve yönetim işleri Akademi Başkanı tarafından yürütülür. Hizmetin gerektirdiği hallerde İçişleri Bakanının onayıyla, diğer birim ve kurullar da teşkil edilebilir.
(...)
Akademi Başkanı, eğitim-öğretim ve yönetim işlerinin düzenli bir şekilde yerine getirilmesinden, gözetim ve denetiminden, takip ve kontrol edilmesinden sorumludur. (Ek cümleler: 15/8/2017/KHK-694/54 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/51 md.) Akademi bünyesindeki fakültelerin dekanları, Akademideki lisans eğitim ve öğretiminin yürütülmesinden Akademi Başkanına karşı sorumludur. Dekanların ataması, İçişleri Bakanınca yapılır.
(...)
Akademinin öğrenci kaynağı; lise ve dengi okullar, ön lisans, lisans, yüksek lisans mezunlarıdır. İlgili devletlerle yapılacak uluslararası anlaşmalara bağlı olarak yabancı uyruklu öğrencilerin Akademiye kabul edilmeleri Bakan onayı ile olur. Yabancı uyruklu öğrenciler eğitim-öğretimi izleyebilecek Türkçe dil yeterliklerinin sınav ile tespit edilmesinden sonra öğretime başlatılır. Yabancı uyruklu öğrenciler Akademi öğrencilerine uygulanan kurallara uymakla yükümlüdür. Akademiye alınacak öğrencilerin nitelikleri ile giriş usul ve esasları yönetmelikle belirlenir.
Akademi bünyesindeki tüm birimlerde öğrenim gören öğrencilerden öğrenim süresini başarıyla tamamlayanların subay ve astsubay nasbedilmeleri için Akademi tarafından yapılacak yeterlilik sınavında başarılı olması gerekmektedir. Yeterlilik sınavına ilişkin usul ve esaslar İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirlenir.
(...)
Akademide öğrenim gören öğrencilerin aşağıdaki hallerde öğrenimlerine son verilir:
a) Bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanlar.
b) Haklarında öğrenim gördükleri kurumdan çıkarma cezası verilerek, cezası kesinleşenler.
c) Öğrenimlerini, mevzuatta belirlenen azami süre içerisinde tamamlayamayanlar.
d) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre memur olma niteliğini kaybedenler.
e) Sağlık kurullarınca verilecek raporlara dayalı olarak Akademide öğrenime devam imkanı kalmadığı ilgili Komutanlığın sağlık komisyonunca belirlenenler.
f) Giriş ile ilgili nitelikleri taşımadıkları öğrenim sırasında anlaşılanlar.
g) 4678 sayılı Kanun kapsamında ön sözleşme yapılan subay ve astsubay adaylarından kendi isteğiyle ayrılmak isteyenler.
ğ) Bakanlıkça belirlenen devamsızlık süresi sonunda ilişik kesilmesine karar verilenler.
(c) bendi kapsamına girenler, istekleri halinde, İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliğin belirleyeceği esaslar uyarınca uygun görülecek İçişleri Bakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı kadrolarına atanabilirler. Meslek içinden öğrenciliğe alınan personelden (c) bendi kapsamına girenler ile onuncu fıkra uyarınca yapılan yeterlilik sınavından başarılı olamayanlar ise eğitim öncesi statülerine geri dönüş yaparlar." düzenlemesine; "Uygulanacak hükümler" başlıklı Ek 7. maddesinde "(Ek: 25/7/2016 –KHK- 668/19 md.; Değiştirilerek kabul: 8/11/2016-6755/19 md.) Diğer kanunlarda bu Kanuna aykırı hükümler bulunması halinde bu Kanun hükümleri uygulanır.
Bu Kanunun uygulanmasıyla ilgili tereddütleri gidermeye ve bu yönde düzenleyici ve yönlendirici işlemler yapmaya İçişleri Bakanlığı yetkilidir.
Bu Kanunda bu maddeyi ihdas eden Kanun ile yapılan düzenlemeler sebebiyle teşkilat, personel, eğitim ve diğer hususlarla ilgili olarak yeni ihtiyaçların ortaya çıkması halinde, buna ilişkin düzenleme yapmaya Cumhurbaşkanı yetkilidir." düzenlemesine yer verilmiştir.
II- 7068 Sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Kanunun amacı; Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı personeline ilişkin disiplinsizlik ve cezaları, disiplin amirlerini ve kurullarını, disiplin soruşturma usulü ile diğer ilgili hususları düzenlemektir." düzenlemesine; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Kanun; a) Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurları,
b) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları,kapsar.
(2) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı emrine verilen yükümlü erbaş ve erler hakkında 31/1/2013 tarihli ve 6413 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Disiplin Kanunu hükümleri uygulanır." düzenlemesine; "Yönetmelik" başlıklı 35. maddesinde, "(1) Disiplin kurullarının toplanma, görüşme ve karar vermesine ilişkin usul ve esaslar ile bu Kanunun uygulanmasına ilişkin diğer hususlar Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
III- Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinin kendisine bağlı birimlerde veya protokol yapılan eğitim-öğretim kurumlarında eğitim-öğretim gören öğrencilere yüklediği görevleri okul içinde ve dışında yerine getirmeyen, uyulması gerekli kurallara uymayan, yasaklanan tutum ve davranışta bulunan ve mesleğin gerektirdiği ve öğrencilik sıfatıyla ve haysiyetiyle bağdaşmayan tutum ve davranışlarda bulunan öğrenciler hakkında yapılacak disiplin işlemleri ile örnek tutum ve davranışı görülen öğrencilerin ödüllendirilmesine ilişkin esas ve usulleri belirlemektir." düzenlemesine; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine bağlı veya protokol yapılan eğitim-öğretim kurumlarında eğitim gören öğrenciler (Disiplin notunun hesaplaması esasları dışında, Kıt’a kaynağından gelen öğrenciler hariç) ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına diğer fakülte ve yüksekokullarda eğitim gören öğrencilerin, öğrencilik sıfatları devam ettiği sürece kurum içi ve dışındaki, davranış esaslarını, disiplin suçlarını, disiplin cezaları ve bu cezaları vermeye yetkili disiplin amirlerini, disiplin kurulları ile disiplin soruşturmalarını, disiplin cezalarına itiraz ve bu cezaları uygulama esas ve usulleri ile ödüllendirme ve disiplin işlemlerine ilişkin diğer konuları kapsar.
(2) Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı adına diğer fakülte ve yüksekokullarda eğitim gören öğrencilerin eğitim gördükleri yükseköğretim kurumlarında işledikleri disipline aykırı fiiller nedeniyle eğitim gördükleri Yükseköğretim Kurumlarının Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümleri saklı kalmak üzere haklarında bu Yönetmelik hükümleri uygulanır.
(3) Teşkilat mensubu olmayan enstitü öğrencilerinin öğrencilik sıfatından kaynaklanan eylem, işlem, tutum ve davranışları konusunda 18/08/2012 tarihli ve 28388 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Yükseköğretim Kurumları Öğrenci Disiplin Yönetmeliği hükümleri, diğer hususlarda ise bağlı oldukları disiplin mevzuatı hükümleri uygulanır. Teşkilat mensubu olanlar için ayrıca kendi disiplin mevzuatı hükümleri uygulanır.
(4) Akademi tarafından yapılacak protokoller çerçevesinde eğitim-öğretim gören öğrenciler ve kursiyerler, SUEM ve ASEM öğrencileri ile Meslek İçi Eğitim Merkezi kursiyerleri, eğitimleri süresince öğrencilik sıfatından kaynaklanan eylem ve davranışları konusunda Akademi tarafından belirlenen davranış kurallarına uymak zorundadırlar. Eğitim Merkezlerinde eğitim gören teşkilat mensubu personele işlemiş oldukları disiplin suçlarından dolayı teşkilat mensuplarına uygulanan mevzuat hükümleri uygulanır. Teşkilat mensubu olmayan öğrenciler ve kursiyerler ise öğrencilik sıfatından kaynaklanan eylem ve davranışları konusunda bu Yönetmelik hükümlerine, diğer hususlarda bağlı oldukları disiplin mevzuatı hükümlerine tabidir." düzenlemesine; "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 13/A maddesi, 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazete yayınlanan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 35/1 maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." düzenlemesine; "Tanımlar ve Kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelikte geçen;
(...)
s) Öğrenci : Akademi bünyesindeki eğitim merkezi, fakülte ve meslek yüksekokullarında ve protokol yapılan eğitim-öğretim kurumlarında, eğitim ve öğretime tabi tutulan ve/veya okuyan subay ve astsubay adayları ile eğitim protokolleri kapsamında eğitim verilen dost ve müttefik ülkelerin personelini (Kıt’a kaynağından gelen öğrenciler hariç),
(...)
aa) Teşkilat Mensubu: Jandarma Genel Komutanlığı veya Sahil Güvenlik Komutanlığı kadrolarında görev yapan; subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaşlar, sözleşmeli subay ve sözleşmeli astsubay, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurları, (...) ifade eder." düzenlemesine; "Cezalar ve mahiyeti" başlıklı 44. maddesinde, "(1) Cezalar ve mahiyetleri aşağıda gösterilmiştir; (d) Eğitim kurumundan çıkarma: Öğrencinin, bir daha Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine bağlı hiçbir eğitim öğretim kurumu öğrenciliğine alınmamak üzere ilişiğinin kesilmesidir. Eğitim kurumundan çıkarma cezası gerektiren tutum ve davranışlar şunlardır:
(...)
3) Zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, yağma, dolandırıcılık, sahtecilik, kalpazanlık, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, tüketim ve kullanım kaçakçılığı hariç kaçakçılık, resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırmak, devlet sırlarını açıklamak veya açıklanmasına neden olmak, cinsel saldırı, cinsel taciz, kasten adam öldürme, yalan yere tanıklık, yalan yere yemin, suç uydurma, iftira suçlarından bir ya da birden fazlasını işlediği iddiasıyla hakkında adli soruşturma başlatılmış olmak veya hakkında iddianame düzenlenmiş olmak" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanunu'nun 13/A maddesi ile Jandarma ve Sahil Güvenlik Teşkilatlarının subay, astsubay ve diğer personel ihtiyacını karşılamak, ön lisans, lisans ve lisansüstü eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın yapmak üzere bünyesinde fakülte, enstitü, astsubay meslek yüksekokulları, eğitim ve araştırma merkezleri ve kurslar bulunan bir yükseköğretim kurumu olarak İçişleri Bakanlığına bağlı Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi (Akademi) kurulmuş; Akademinin kendisine bağlı birimlerinde veya protokol yapılan eğitim-öğretim kurumlarında eğitim-öğretim gören öğrencilerin disiplin işlemlerine ilişkin usul ve esaslar da, dava konusu Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği (Yönetmelik) ile düzenlenmiştir.
Yönetmelik'te; öğrencilerin, öğrencilik sıfatları devam ettiği sürece kurum içi ve dışındaki, davranış esasları, disiplin suçları, disiplin cezaları ve bu cezaları vermeye yetkili disiplin amirleri, disiplin kurulları ile disiplin soruşturmaları, disiplin cezalarına itiraz ve bu cezaları uygulama esas ve usulleri ile ödüllendirme ve disiplin işlemlerine ilişkin diğer konular düzenlenmiş, Yönetmelik'in "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde de; bu Yönetmelik'in, 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesi ile 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 35/1 maddesine dayanılarak hazırlandığı belirtilmiştir.
Anayasa'nın 124. maddesinde; Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği kurala bağlanmıştır. Bu bağlamda kural olarak idarenin düzenleme yetkisi, yasama yetkisinden farklı olarak asli değil, türevsel niteliktedir. Buna göre, yürütme organının bir konuda düzenleme yapabilmesi için yasama organınca yetkilendirilmesi gerekmektedir.
Dava konusu Yönetmelik'in dayanakları arasında gösterilen ve 23/01/2017 günlü, 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 682 sayılı KHK, 08/03/2018 günlü, 30354 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmış olup, anılan Kanun'un 35/1. maddesinde, disiplin kurullarının toplanma, görüşme ve karar vermesine ilişkin usul ve esaslar ile bu Kanun'un uygulanmasına ilişkin diğer hususların Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği öngörülmüştür.
7068 sayılı Kanun'un 2. maddesinde ifade edildiği üzere bu Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurlar ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurlar hakkında uygulanmakta olup; Akademide eğitim-öğretim gören ve öğrenci statüsünde bulunanlar, Kanun kapsamında yer almamaktadır.
Bu itibarla, hali hazırda görev yapan memur ve diğer kamu görevlilerini ilgilendiren 7068 sayılı Kanun'un 35/1 maddesinin, Akademide eğitim-öğretim gören öğrencilerin disiplin işlemlerine yönelik usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğine ilişkin bir yetki vermediği, bir başka anlatımla maddenin, dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olmadığı anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin dayanağı olarak gösterilen diğer 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; onyedinci fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların da öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan düzenlemede Akademinin kuruluşu, görev ve çalışma usullerinin İçişleri Bakanlığınca çıkarılan Yönetmelik'le belirleneceği ifade edilmekle birlikte, öğrencilerin disiplin suçları, disiplin yönünden verilecek cezaların türleri (uyarma, kınama, hafta sonu izinsizliği, eğitim kurumundan çıkarma gibi) ve miktarı, bu cezaları vermeye yetkili disiplin amirleri ile kurulları ve kurulların oluşumu, cezalara karşı itiraz gibi disiplin işlemlerinin Yönetmelik'le belirleneceğine ilişkin herhangi bir hükme ise yer verilmemiştir.
Öte yandan, aynı maddede; "...çıkarılacak Yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların..." öğrenimlerine son verileceği ifade edilmekle birlikte, anılan düzenlemenin disiplin suç ve cezalarının Yönetmelik'le belirlenmesine dayanak alınabilecek nitelikte bir düzenleme olarak kabulü mümkün değildir.
Bu durumda, 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin de, dava konusu uyuşmazlık kapsamında Yönetmelik'in dayanağı olamayacağı sonuç ve kanaatine varıldığından, davacının, eğitim kurumundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasında esas alınan Yönetmelik'in yasal dayanağının bulunmaması nedeniyle, Yönetmelik'in dava konusu 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinin İPTALİNE,
2. Aşağıda dökümü yapılan ...-TL yargılama gideri ile karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 24/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) ANAYASA'YA AYKIRILIK ve ESAS YÖNÜNDEN KARŞI OY :
Dava konusu uyuşmazlık, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisinde sivil kaynaklı astsubay adayı olarak öğrenim görmekte olan davacının; Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinin iptali iptali isteminden kaynaklanmaktadır.
2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmış;
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde" (1) Bu Yönetmelik 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 13/A maddesi, 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazete yayınlanan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 35/1 maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." düzenlemesi yapılmıştır.
Yönetmeliğin yasal dayanağının olup olmadığı incelendiğinde;
Yönetmeliğin dayanakları arasında 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasına yer verildiği, bu maddenin Yönetmeliğin yasal dayanağını oluşturduğu, bu düzenleme Kanun'da yer alırken, idarenin Yönetmelik çıkarma yetkisinin yargı kararı ile kısıtlanmasının, çözümsüzlük doğuracağı sonucuna varılmıştır.
Kaldı ki, Anayasa'nın 124. maddesinde, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. " hükmü yer almış olup; idarelerinin kendi görev alanı ile ilgili konularda yönetmelik çıkarması için kanunda bu konunun yönetmelik ile düzenlenir kuralı getirilmesine ihtiyacı bulunmamaktadır. Ancak idare düzenleme yaparken, yasamanın görev alanına giremeyeceğin de tartışma bulunmamaktadır.
Uyuşmazlıkta öncelikle çözülmesi gereken öncelikli mesele; eğitim hakkına, disiplin cezası verilmesi yoluyla kısıtlama getiren düzenlemelerin idari tasarruf olan yönetmelikle yapılıp yapılamayacağıdır.
2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmış, madde metni ile 2803 sayılı Kanun hükümlerine göre olarak öğrenci disiplin düzenlemelerinin yönetmelikle yapılacağı, bu yönetmelikte belirlenen disiplin uygulamaları sonucu yetersiz disiplin notu olanların, öğrenimlerine son verileceği açıkça kabul edilmiştir. Yasa kuralı disiplin ile ilgili düzenlemeyi yönetmeliğe bıraktığından, Kanun'un öngördüğü yönetmeliğin hangisi olduğunun bu aşamada bir önemi bulunmamaktadır.
Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen hukuk devletinin temel unsurlarından biri de belirlilik ilkesidir. Bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup kişinin kanundan belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu kılmaktadır. Kişi ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuki güvenlik ilkesi bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar
Anayasa'nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez". Anayasa’nın açıkça kanunla düzenlenmesini öngörmediği konularda kanunda açık ifadelerle düzenleme yapılarak, ayrıntıların düzenlenmesini yürütmenin türevsel nitelikteki düzenleyici işlemlerine bırakılması mümkündür.
Öğrenci disiplin cezaları, eğitim ve öğretimin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla öngörülmüş yapma veya yapmama biçiminde beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan idari yaptırımlardır. Öğrencilere sunulan eğitim ve öğrenim hizmetinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla ihdas edilen disiplin suç ve cezaları öğrencilerin özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkı, ifade özgürlüğü, eğitim ve öğrenim hakkı gibi pek çok hak ve özgürlüğüne sınırlama getiren bir nitelik taşımaktadır. Bu itibarla disiplin suç ve cezaları sebebi veya sonucu itibarıyla çeşitli temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması sonucunu doğurabilir. Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması ise ancak kanuni düzenlemelerle yapılabilir.
Anayasa’nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik ilkesi, 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır. Bu durumun bir gereği olarak temel hak ve özgürlükleri sınırlamaya yönelik kanuni düzenlemelerin şeklen var olması yanında, keyfîliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.
2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmakla birlikte; Akademinin kendisine bağlı birimlerinde veya protokol yapılan eğitim-öğretim kurumlarında eğitim-öğretim gören öğrencilerin disiplin suçları ile ilgili yasal düzenleme yapılmadığı, bu hususların yönetmeliğe bırakıldığı görülmektedir.
Bu itibarla; 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin, Anayasa'nın 2., 7. 13. ve 42. maddelerine aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, anılan yasa kuralının itiraz yoluyla incelenmesi ve iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması, verilecek kararın beklenerek dava hakkında karar verilmesi oyu ile Anayasa'ya aykırı bir hususun bulunmadığı yönündeki Daire kararına katılmıyorum.
Dava konusu düzenleyici işlemin incelenmesine gelince;
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinin yasal dayanağı bulunduğunda, uyuşmazlığın bu çerçevede incelenerek karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, esas yönünden de Daire kararına katılmıyorum.