T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/4755
Karar No : 2025/3176
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR): 1- ... Bakanlığı
2- ... Genel Komutanlığı
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVACI : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem: Dava; davacının, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi emrinde ... olarak eğitim göremekte iken hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44/1-d-16 maddesi uyarınca "eğitim kurumundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Öğrenci Disiplin Kurulunun ... günlü, ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararla; dava konusu işlemin dayanağı olan Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "Öğrenci disiplin kurulları ve kararların kesinleşmesi" başlıklı 20. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, "eğitim kurumundan çıkarma" cezasının İçişleri Bakanlığının onayı ile kesinleşmesi gerekirken, bu usule uyulmadan tesis edilen dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararla; istinaf başvurusuna konu edilen Mahkeme kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunarak, 2577 sayılı Kanun'un 45/3 maddesi uyarınca istinaf başvurularının reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idareler tarafından; davacının, ... Jandarma Komando Teröristle Mücadele Harekatı Okul Komutanlığında eğitim gördüğü dönemde, çıktığı hafta sonu çarşı izninde iki arkadaşı ile birlikte alkol aldığı, eğitim merkezine dönmek için bindiği dolmuşta arka tarafta oturan arkadaşının ... isimli yabancı uyruklu bayanı taciz ettiği iddiası üzerine başlayan tartışmada, araçta bulunan iki bayan polise “Burası Jandarma bölgesi siz karışamazsınız” şeklinde karşılık verdiği, daha sonra olay yerine gelen Jandarma devriye personeline “Bir ay sonra astsubay olacağız, bunun hesabını size sorarız” şeklinde mukavemette bulunduğu; davacının “Bu karakola tayinim çıkarsa sizinle o zaman görüşürüz, Uzman Jandarma beni karakola götüremez, teşkilat küçük görüşeceğiz. Şuna bak 2 kademeli Uzman Çavuş, sen mi alacan lan kimliğimi!” şeklindeki beyanı olduğu; davacının söz ve davranışlarının Jandarma ekipleri tarafından tanzim edilen tutanak ve karakol personelinin ifade tutanaklarında yer aldığı, davacının sevk edildiği Foça Devlet Hastanesinde 1,69 promil alkollü olduğunun tespit edildiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Cevap verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : İstemin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Danıştay Sekizinci Dairesinin esasında kayıtlı iken, Danıştay Başkanlık Kurulunun, Danıştay dava daireleri arasındaki iş bölümünün belirlenmesine ilişkin 19/07/2023 günlü, K:2023/33 sayılı kararının "Ortak Hükümler" başlıklı kısmı uyarınca gönderme kararı verilmeksizin Dairemize devredilen dosyada, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığında ... olarak öğrenim görmektedir.
Davacı, hakkında yürütülen disiplin soruşturması sonucunda Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 16 numaralı alt bendi uyarınca Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Eğitim Merkezi Komutanlığının ... günlü, ... sayılı işlemi ile eğitim kurumundan çıkartılmıştır.
Anılan karara karşı yapılan itiraz da, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Üst Disiplin Kurulunun ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedilmiştir.
Bunun üzerine, temyizen incelenen dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "Cezalar ve mahiyeti" başlıklı 44. maddesinde, "(1) Cezalar ve mahiyetleri aşağıda gösterilmiştir; (d) Eğitim kurumundan çıkarma: Öğrencinin, bir daha Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisine bağlı hiçbir eğitim öğretim kurumu öğrenciliğine alınmamak üzere ilişiğinin kesilmesidir. Eğitim kurumundan çıkarma cezası gerektiren tutum ve davranışlar şunlardır:
(...)
16) Eğitim kurumu içinde veya dışında, tek veya toplu halde Devlet büyüklerine, Jandarma ve Sahil Güvenlik Teşkilatı personeline, eğitim kurumu; yöneticilerine, amirlerine, üstlerine, öğretim elemanlarına, memurlarına veya güvenlik kuvvetlerine karşı; fiili saldırıda bulunmak veya dövmek veya dövme girişiminde bulunmak, söz, yazı veya fiil ile hakaret etmek veya tehdit etmek veya bu gibi hareketleri düzenlemek yahut kışkırtmak" düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Dava konusu eğitim kurumundan çıkarma cezası, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "Cezalar ve mahiyeti" başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 16 numaralı alt bendi uyarınca tesis edilmiştir.
Anılan Yönetmelik'in 44/1-d-3 maddesinin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay İkinci Dairesince verilen 24/06/2025 günlü, E:2023/3313, K:2025/3172 sayılı kararla; "7068 sayılı Kanun'un 2. maddesinde ifade edildiği üzere bu Kanun, Emniyet Genel Müdürlüğü teşkilatında çalışan her sınıftan memurlar ile Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı teşkilatlarında görev yapan subay, astsubay, sözleşmeli subay, sözleşmeli astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş ve sözleşmeli erler ile diğer sınıflardaki memurlar hakkında uygulanmakta olup; Akademide eğitim-öğretim gören ve öğrenci statüsünde bulunanlar, Kanun kapsamında yer almamaktadır.
Bu itibarla, hali hazırda görev yapan memur ve diğer kamu görevlilerini ilgilendiren 7068 sayılı Kanun'un 35/1 maddesinin, Akademide eğitim-öğretim gören öğrencilerin disiplin işlemlerine yönelik usul ve esasların yönetmelikle düzenleneceğine ilişkin bir yetki vermediği, bir başka anlatımla maddenin, dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olmadığı anlaşılmaktadır.
Yönetmeliğin dayanağı olarak gösterilen diğer 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; onyedinci fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların da öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmıştır.
Anılan düzenlemede Akademinin kuruluşu, görev ve çalışma usullerinin İçişleri Bakanlığınca çıkarılan Yönetmelik'le belirleneceği ifade edilmekle birlikte, öğrencilerin disiplin suçları, disiplin yönünden verilecek cezaların türleri (uyarma, kınama, hafta sonu izinsizliği, eğitim kurumundan çıkarma gibi) ve miktarı, bu cezaları vermeye yetkili disiplin amirleri ile kurulları ve kurulların oluşumu, cezalara karşı itiraz gibi disiplin işlemlerinin Yönetmelik'le belirleneceğine ilişkin herhangi bir hükme ise yer verilmemiştir.
Öte yandan, aynı maddede; "...çıkarılacak Yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların..." öğrenimlerine son verileceği ifade edilmekle birlikte, anılan düzenlemenin disiplin suçu ve cezalarının Yönetmelik'le belirlenmesine dayanak alınabilecek nitelikte bir düzenleme olarak kabulü mümkün değildir.
Bu durumda, 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin de, dava konusu uyuşmazlık kapsamında Yönetmelik'in dayanağı olamayacağı sonuç ve kanaatine varıldığından, davacının, eğitim kurumundan çıkarma cezasıyla cezalandırılmasında esas alınan Yönetmelik'in yasal dayanağının bulunmaması nedeniyle, Yönetmelik'in dava konusu 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 3 numaralı alt bendinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesine yer verilerek Yönetmelik'in 44/1-d-3 maddesinin iptaline karar verilmiştir.
Bu durumda, yasal dayanağı bulunmadığı Dairemizin 24/06/2025 günlü, E:2023/3313, K:2025/3172 sayılı kararı ile ortaya konulan Yönetmelik'in, 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 16 numaralı alt bendi uyarınca tesis edilen dava konusu işlemde de hukuka uygunluk bulunmadığından, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurularının reddine ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararında da sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARELERİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı temyize konu kararın yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunanlar üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 24/06/2025 tarihinde oyçokluğu ile kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY (X):
Dava; davacının, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi emrinde ... olarak eğitim göremekte iken hakkında yapılan disiplin soruşturması sonucunda Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44/1-d-16 maddesi uyarınca "eğitim kurumundan çıkarma" cezası ile cezalandırılmasına ilişkin, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Başkanlığı Öğrenci Disiplin Kurulu işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmış;
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin "Dayanak" başlıklı 3. maddesinde" (1) Bu Yönetmelik 10/3/1983 tarihli ve 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev ve Yetkileri Kanununun 13/A maddesi, 23/01/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazete yayınlanan 682 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 35/1 maddesine dayanılarak hazırlanmıştır." düzenlemesi yapılmıştır.
Yönetmeliğin yasal dayanağının olup olmadığı incelendiğinde;
Yönetmeliğin dayanakları arasında 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasına yer verildiği, bu maddenin Yönetmeliğin yasal dayanağını oluşturduğu, yine aynı maddenin 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların öğrenimlerine son verileceği hükmüne yer verildiği, bu düzenlemeler Kanun'da yer alırken, idarenin Yönetmelik çıkarma yetkisinin yargı kararı ile kısıtlanmasının, çözümsüzlük doğuracağı sonucuna varılmıştır.
Kaldı ki, Anayasa'nın 124. maddesinde, "Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler. " hükmü yer almış olup; idarelerinin kendi görev alanı ile ilgili konularda yönetmelik çıkarması için kanunda bu konunun yönetmelik ile düzenlenir kuralı getirilmesine ihtiyacı bulunmamaktadır. Ancak idarenin düzenleme yaparken, yasamanın görev alanına giremeyeceğinde tartışma bulunmamaktadır.
Bu durumda uyuşmazlıkta çözülmesi gereken öncelikli mesele; eğitim hakkına, disiplin cezası verilmesi yoluyla kısıtlama getiren düzenlemelerin idari tasarruf olan yönetmelikle yapılıp yapılamayacağıdır.
2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği, 13/A maddesinin 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek disiplin notu yetersiz olanların öğrenimlerine son verileceği hüküm altına alınmış, bu düzenlemelerle Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrencileri disiplin düzenlemelerinin 2803 sayılı Kanun uyarınca çıkarılmış olan yönetmelikle yapılacağı, açıkça kabul edilmiştir. Yasa kuralı disiplin ile ilgili düzenlemeyi yönetmeliğe bıraktığından, Kanun'un öngördüğü yönetmeliğin hangisi olduğunun bu aşamada bir önemi bulunmamaktadır.
Anayasa'nın 7. maddesinde “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye Büyük Millet Meclisinindir. Bu yetki devredilemez". Anayasa’nın açıkça kanunla düzenlenmesini öngörmediği konularda kanunda açık ifadelerle düzenleme yapılarak, ayrıntıların düzenlenmesini yürütmenin türevsel nitelikteki düzenleyici işlemlerine bırakılması mümkündür.
Öğrenci disiplin cezaları, eğitim ve öğretimin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla öngörülmüş yapma veya yapmama biçiminde beliren davranış kurallarının ihlali hâlinde uygulanan idari yaptırımlardır. Öğrencilere sunulan eğitim ve öğrenim hizmetinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla ihdas edilen disiplin suç ve cezaları öğrencilerin özel hayata saygı gösterilmesini isteme hakkı, ifade özgürlüğü, eğitim ve öğrenim hakkı gibi pek çok hak ve özgürlüğüne sınırlama getiren bir nitelik taşımaktadır. Bu itibarla disiplin suç ve cezaları sebebi veya sonucu itibarıyla çeşitli temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması sonucunu doğurabilir. Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca temel hak ve özgürlüklerin sınırlanması ise ancak kanuni düzenlemelerle yapılabilir.
Anayasa’nın 13. maddesinde sınırlama ölçütü olarak belirtilen kanunilik ilkesi, 2. maddesinde güvenceye alınan hukuk devleti ilkesi ışığında yorumlanmalıdır. Bu durumun bir gereği olarak temel hak ve özgürlükleri sınırlamaya yönelik kanuni düzenlemelerin şeklen var olması yanında, keyfîliğe izin vermeyecek şekilde belirli, ulaşılabilir ve öngörülebilir düzenlemeler niteliğinde olması gerekir.
Hukuk devletinin temel unsurlarından biri de belirlilik ilkesidir. Bu ilkeye göre yasal düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfî uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi gerekir. Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup kişinin kanundan belirli bir kesinlik içinde hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini verdiğini bilmesini zorunlu kılmaktadır. Kişi ancak bu durumda kendisine düşen yükümlülükleri öngörebilir ve davranışlarını ayarlayabilir. Hukuki güvenlik ilkesi bireylerin tüm eylem ve işlemlerinde devlete güven duyabilmesini, devletin de yasal düzenlemelerinde bu güven duygusunu zedeleyici yöntemlerden kaçınmasını gerekli kılar.
2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında, Akademinin kuruluş, görev ve çalışma usullerinin 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu hükümleri saklı olmak kaydıyla Yükseköğretim Kurulunun da görüşü alınarak İçişleri Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle belirleneceği; 17. fıkranın (a) alt bendinde de, bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak disiplin yönetmeliğinine göre uygulanacak yaptırıma yer verildiği ancak; Akademinin kendisine bağlı birimlerinde veya protokol yapılan eğitim-öğretim kurumlarında eğitim-öğretim gören öğrencilerin disiplin suçları ve cezalar yönünden yasal düzenleme yapılmadığı, bu hususların yönetmeliğe bırakıldığı görülmektedir.
Bu itibarla; 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 2. fıkrasında yer alan "yönetmelikle" ibaresinin "disiplin" yönünden ve 2803 sayılı Kanun'un 13/A maddesinin 17. fıkranın (a) alt bendin "bu Kanun hükümlerine göre çıkarılacak yönetmelikle belirlenecek" ibaresinin, Anayasa'nın 2., 7. 13. ve 42. maddelerine aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından, anılan yasa kuralının itiraz yoluyla incelenmesi ve iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması, verilecek kararın beklenerek dava hakkında karar verilmesi oyu ile Anayasa'ya aykırı bir hususun bulunmadığı yönündeki Daire kararına katılmıyorum.
Öte yandan; Danıştay İkinci Dairesince verilen 24/06/2025 günlü, E:2023/3313, K:2025/3172 sayılı karar, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44/1-d-3 maddesinin iptali istemiyle açılan davaya ilişkindir. Bu davada bireysel işlem, aynı Yönetmeliğin "Cezalar ve mahiyeti" başlıklı 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 16 numaralı alt bendi uyarınca tesis edilmiş olduğundan, Anayasa'ya aykırılığın bu davada da incelenebileceği açıktır
Dava konusu bireysel işlemin incelenmesine gelince;
Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi Öğrenci Ödül ve Disiplin Yönetmeliği'nin 44. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendinin 16 numaralı alt bendinin yasal dayanağı bulunduğunda, uyuşmazlığın bu çerçevede incelenerek karar verilmesi gerektiği sonucuna varıldığından, esas yönünden de Daire kararına katılmıyorum.