T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6237
Karar No : 2025/939
DAVACI : ... adına ... Sendikası
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... (mülga ...)
VEKİLLERİ : Hukuk Hizmetleri Başkanı ...
Hukuk Müşaviri ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : ... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde "..." olarak görev yapan davacı tarafından;
1) 2015 yılına ait Sanatçı İdari Hizmet Sözleşmesi'nin tamamının,
2) 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin tamamının,
3) Devlet Tiyatroları Görev ve Çalışma Yönergesi'nin tamamının,
4) 07/06/1987 günlü, 19480 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın;
a) 2. maddesinde geçen "Ek Geçici 12" ibaresinin,
b) 3. maddesinin 1. fıkrasının 7. paragrafında yer alan "1309 ve 1310 sayılı kanunlardaki sanatçı tanımına giren personel," ve son cümlesindeki "tiyatro" ibaresinin, 8. ve 9. paragraflarının,
c) 9. maddesinin 2. fıkrasının,
ç) 12. maddesinin,
d) 13. maddesinde yer alan "ve 'Hizmet Sözleşmesi' hükümleri" ibaresinin;
e) 15. maddesinin birinci cümlesi hariç diğer kısımlarının iptali istemiyle dava açılmıştır.
YARGILAMA SÜRECİ:
Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesiyle eklenen Ek 1. maddesi uyarıca yapılan müşterek toplantıda verilen 20/04/2022 tarih ve E:2016/9567, K:2022/2008 sayılı kararla; 2015 yılına ait Sanatçı İdari Hizmet Sözleşmesinin tamamı ile Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın 3. maddesinin 1. fıkrasının 8. paragrafının iptali istemi yönünden davanın ehliyet yönünden reddine; Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın 2. maddesinde geçen "Ek Geçici 12" ibaresinin; 3. maddesinin 1. fıkrasının 7. paragrafında yer alan "1309 ve 1310 sayılı kanunlardaki sanatçı tanımına giren personel," ve son cümlesindeki "tiyatro" ibaresinin ve 9. paragrafının; 9. maddesinin 2. fıkrasının; 12. maddesinin; 13. maddesinde yer alan "ve 'Hizmet Sözleşmesi' hükümleri" ibaresinin; 15. maddesinin birinci cümlesi hariç diğer kısımları ile Devlet Tiyatroları Görev ve Çalışma Yönergesinin tamamının iptali istemi yönünden davanın reddine; 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları idari Hizmet Sözleşmesinin (46 ila 57. maddeleri arasında düzenlenen) "DİSİPLİN HÜKÜMLERİ" kısmının iptaline, diğer maddeleri yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Anılan kararın iptale ilişkin kısmı, davalılardan Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/06/2023 tarih ve E:2022/3776, K:2023/1258 sayılı kararıyla bozulmuştur.
DAVACININ İDDİALARI : Kondüvitlerin, yasal düzenleme gereğince sanatkar olarak kabulüyle, mali ve özlük hakları, disiplin, izinler gibi hususlarının tüzükle düzenlenmesi gerektiği, 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin, 5441 sayılı Kanun'un 5. maddesine aykırı olduğu, sanatçı ile sanat ve sahne uygulatıcılarına yönelik eşitlik ilkesine aykırı iki tip sözleşme türü oluşturulduğu, aynı hukuk kurallarına tabi olması gereken personel arasında ayrım yapıldığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMASI: Kondüvitlerin, 5441 sayılı Kanun'un 5. maddesinin (C) bendinde sayılan uzman memur grubu içinde yer aldığı ve yasal düzenlemelerde sanatkar memur olduklarına dair herhangi bir hükmün bulunmadığı; davaya konu edilen idari hizmet sözleşmesinin dayanağını, 5441 sayılı Kanun'un 5. ve 9. maddelerinin oluşturduğu, niteliklerinin açıkça belirlendiği, yasayla idareye doğrudan verilen göreve alma yetkisinin bir uzantısı olan çalışma usullerinin sözleşmelerle düzenlenebileceği, diğer kamu kurumlarına nazaran farklı bir yapısı olan Genel Müdürlüğün, kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi için kuruluş kanununa ve hukuka uygun olarak bir takım düzenlemeler yapmasının zaruri olduğu, mevzuata uygun olarak tesis edilen dava konusu düzenlemelerde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, bozma kararında yer alan gerekçelerle, davaya konu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları idari Hizmet Sözleşmesinin (46 ila 57. maddeleri arasında düzenlenen) "DİSİPLİN HÜKÜMLERİ" kısmının iptali istemi hakkında davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmüştür.
DANIŞTAY SAVCISI: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, ... Devlet Tiyatrosu Müdürlüğünde "Kondüvit" olarak görev yapan davacı tarafından; 2015 yılına ait Sanatçı İdari Hizmet Sözleşmesi'nin tamamının, 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin tamamının, Devlet Tiyatroları Görev ve Çalışma Yönergesi'nin tamamının, 07/06/1987 tarih ve 19480 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Sanatçıları ve Sanatçıların Sözleşmeli Olarak Çalıştırılmalarına Dair Esaslar'ın; 2. maddesinde geçen "Ek Geçici 12" ibaresinin, 3. maddesinin 1. fıkrasının 7. paragrafında yer alan "1309 ve 1310 sayılı kanunlardaki sanatçı tanımına giren personel," ve son cümlesindeki "tiyatro" ibaresinin, 8. ve 9. paragraflarının, 9. maddesinin 2. fıkrasının, 12. maddesinin, 13. maddesinde yer alan "ve 'Hizmet Sözleşmesi' hükümleri" ibaresinin; 15. maddesinin birinci cümlesi hariç diğer kısımlarının iptali istemi ile açılmıştır.
Danıştay 2. Dairesinin 20.04.2022 tarihli ve E.2016/9567,E.2022/2008 sayılı kararıyla, 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları idari Hizmet Sözleşmesinin 46 ila 57. maddeleri arasında düzenlenen disiplin hükümlerine ilişkin kısmının iptaline, dava konusu iptale yönelik diğer talepler yönünden davanın reddine karar verildiği, davanın reddine yönelik kısımların kesinleştiği, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/06/2023 tarihli ve E.2022/3776,K.2023/1258 sayılı kararıyla Danıştay İkinci Dairesinin anılan kararının iptale yönelik kısmının bozulmasına karar verildiği anlaşılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca, temyiz üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen kararlara uyulması zorunlu olduğundan, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun bozma gerekçesi gözetilerek dosyanın incelenmesine geçildi.
657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun ''Kapsam'' başlıklı 1. maddesinde Devlet Tiyatrosunu sanatkar memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve stajyerlerinin kendi özel kanunları hükümlerine tabi oldukları belirtilmiştir.
657 Sayılı Kanunun Ek Geçici 12. maddesinde ''(Ek: 31/7/1970 - 1327/90 md.; Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/4 md.) Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar, sanatkar olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 10/6/1949 tarihli ve 5441 Sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1309 Sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1310 Sayılı Kanun ile bu kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. ...'' hükmüne,
5441 sayılı Devlet Tiyatrosu Kuruluşu Hakkında Kanunun 5. maddesinde (Bu Kanunun adı, 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nın 68 inci maddesiyle “Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiştir.)'' (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.)
...
C) Kondüvitler, suflörler, atelye şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar, sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları, kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri, aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet Tiyatroları uzman memurları adını alırlar.
...
Devlet Tiyatroları sanatkar memurları, uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınırlar. Yapılacak idari sözleşmelere bu maddede belirtilen hizmet özellikleri de yazılır. Bunların sözleşmelerinin sonunda hizmete devamları da aynı usule tabidir. Mali hakları ve özellikleri bu kanun içinde kalmak ve Devlet memuru niteliklerine halel gelmemek üzere sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurların hizmete alınma, hizmete devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülükleri idari sözleşmelerinde belirtilir.'' hükmüne, dava açma tarihi itibarıyla yürürlükte olan şekliyle 19. maddesinde ''Sanatkarların sözleşme prim, tedavi, ayrılış ve ölüm tazminatı, askerlik, izin, yaz tatili aylarında Devlet Tiyatrosu dışında kendi hesaplarına çalışma, yolluk, inceleme seyahati ve disiplin işleriyle yabancı sanatkar ve trup getirme ve Tiyatronun iç ve yönetim işleri bir tüzükle belirtilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 12. maddesinde, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü bünyesinde uzman memur çalıştırılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
5441 sayılı Kanun'un, 703 sayılı KHK ile mülga olan, ancak dava konusu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin imzalandığı tarihte yürürlükte olan değişik 3/B maddesinde, Devlet Tiyatrolarının disiplin işlerine bakmak üzere oluşturulan Disiplin Kurulunun yapısı ve karar alma usulüne yer verilmiş, yürürlükte olan değişik 5. maddesinde, kondüvitlerin uzman memur oldukları ve bu uzman memurların sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınacakları, bu sözleşmede mali hakları hizmete alınma ve devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülüklerine yer verileceği düzenlenmiş, 19. maddesinde ise, disiplin işlerini de kapsayan bir tüzük çıkarılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca davacının tabi olduğu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 4. maddesinde, "İlgili görevinde 5441 / 1310 sayılı yasa ve 657 sayılı yasanın ilgili maddeleri ve sözleşme hükümleri ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün mevcut veya çıkarılacak Tüzük, Kararname, Yönetmelik, Yönerge, Genelge, Karar ve Duyurularına tam olarak uymak zorundadır. Aksi takdirde sözleşmenin disiplin hükümleri uygulanır. Sözleşme dönemi içinde Kanun, Tüzük, Kararname, Yönetmelik ve Yönerge değişikliği veya yeniden düzenlenmesi durumlarında bu mevzuatla sözleşme arasında çelişki doğduğu takdirde, yeni mevzuat hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 46 ila 57. maddeleri arasında düzenlen disiplin hükümlerinde ise; sahne ve sanat uygulatıcılarına verilecek disiplin cezalarının uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma olarak belirlendiği, disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllerin sayıldığı, disiplin cezalarına yönelik usul ve esasların belirlendiği, sözleşmede hüküm bulunmayan durumlarda 657 sayılı Kanun'un 125. maddesindeki disiplin hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.
Yukarıda belirtilen 5441 sayılı Kanun hükümlerine göre uzman memurlarla yapılacak sözleşme esas ve ilkelerinin tüzükle düzenlenmesi gerekmektedir. Belirtilen konuda, 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin imzalandığı tarihe kadar tüzükle bir düzenleme yapılmamış olmakla birlikte, bu durum anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmamaktadır. Kanun'da, sözleşmeli uzman memur çalıştırılması, Tüzük çıkarılması koşuluna bağlanmadığından, Kanun hükümlerinin uygulanmasının tüzük çıkarılmasına kadar ertelenmesi de söz konusu değildir. Esasen Kanun'un yürürlüğe girdiği 1949 yılından bu yana tüzüğün çıkarılmamış olması karşısında, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün sözleşmeli uzman memur çalıştırmadan faaliyetini sürdürebilmesi de düşünülemez.
Anılan Kanun hükmüyle uzman memur statüsü düzenlenmiş ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne uzman memurlarla idari sözleşme yapma yetkisi tanınmıştır. Ayrıca Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün, Kanun gereği farklı statülerde istihdam edeceği bu personelin niteliklerini ve disiplin hükümleri de dahil olmak üzere yükümlülüklerini belirleme hususunda yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.
Anayasa Mahkemesinin E:2019/110, K:2021/85 sayılı kararında; "44. ...Diğer yandan hukuk kurallarının belirliliğinin sağlanması yalnızca kanunla düzenleme yapılması anlamına gelmemektedir. Belirlilik ilkesi, yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Yasal dayanağının bulunması ve erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olması gibi gereklilikleri karşılaması koşuluyla yürütmenin düzenleyici işlemleriyle de hukuki belirlilik sağlanabilir. Asıl olan muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır...." denilmek suretiyle kanunilik şartının ne şekilde yorumlanması gerektiğine açıklık getirilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin bu kararı ışığında bir değerlendirme yapıldığında; sanat ve sahne uygulatıcılarına yönelik dava konusu disiplin hükümlerininin, erişilebilir, bilinebilir ve örgörülebilir olması gibi gereklilikleri karşılamaya matuf olması nedeniyle kanunilik ilkesi yönünden de hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin (46 ila 57. maddeleri arasında düzenlenen) "DİSİPLİN HÜKÜMLERİ" kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle, davanın bu kısmının da reddine karar verilmesinin gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci ve Onikinci Dairelerince, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'na 3619 sayılı Kanun'un 10. maddesi ile eklenen Ek 1. maddesi uyarınca yapılan müşterek toplantıda, 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları idari Hizmet Sözleşmesinin 46 ila 57. maddeleri arasındaki disiplin düzenlemeleri, "... disipline ait yaptırımların sadece kanunla düzenlenmesi gerekirken, idari hizmet sözleşmesinde düzenlenen disiplin hükümlerinin, Anayasa’nın 38. maddesinde düzenlenen 'suçta ve cezada kanunilik' ilkesine ve Anayasa’nın 128. maddesinin 2. fıkrasında hükme bağlanan 'kanuni düzenleme' ilkesine aykırılık" oluşturduğu gerekçesiyle hukuka uygun bulunmayarak "iptal" edilmiştir. Davalı idarelerden Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünce kararın bu kısmına karşı temyiz yoluna başvurulması üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 05/06/2023 tarih ve E:2022/3776, K:2023/1258 sayılı kararıyla "bozma" kararı verilmiş olup, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine göre Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmadığından, bozma kararına uyularak, bozulan kısım yönünden Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlenip, dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü bünyesinde, 31/07/2007 tarihinde "..." olarak göreve başlayan davacı tarafından, Devlet Tiyatroları Sanat ve Yönetim Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararı gereğince Devlet Tiyatroları Sahne Uygulatıcılığına kabul edilmesinden sonra, 2015 yılı Devlet Tiyatroları İdari Hizmet Sözleşmesini (Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İçin) 03/03/2015 tarihinde imzalamasına müteakiben bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT :
1- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu
Kapsam:
Madde 1 – (Değişik: 30/5/1974 - KHK-12/1 md.; Aynen kabul 15/5/1975 - 1897/1 md.)
Bu Kanun, Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar, İl Özel İdareleri, Belediyeler, İl Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında veya Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde çalışan memurlar hakkında uygulanır.
Sözleşmeli ve geçici personel hakkında bu Kanunda belirtilen özel hükümler uygulanır.
(Değişik: 19/2/1980 - 2261/5 md.) Anayasa Mahkemesi üye ve yedek üyeleri ile raportörleri; hakimlik ve savcılık mesleklerinde veya bu mesleklerden sayılan görevlerde bulunanlar, Danıştay ve Sayıştay meslek mensupları ve Sayıştay savcı ve yardımcıları, Üniversitelerin, İktisadi ve Ticari İlimler Akademilerinin, Devlet Mühendislik ve Mimarlık Akademilerinin, Devlet Güzel Sanatlar Akademilerinin, Türkiye ve Orta - Doğu Amme İdaresi Enstitüsünün öğretim üye ve yardımcıları, Cumhurbaşkanlığı Senfoni Orkestrası üyeleri, Genelkurmay Mehtaran Bölüğü Sanatkarları, Devlet Tiyatrosu ile Devlet Opera va Balesi ve Belediye Opera ve tiyatroları ile şehir ve belediye konservatuvar ve orkestralarının sanatkar memurları, uzman memurları, uygulatıcı uzman memurları ve stajyerleri; Spor-Toto Teşkilatında çalışan personel; subay, astsubay, uzman jandarma, uzman erbaş ve sözleşmeli erbaş ve erler ile Emniyet Teşkilatı mensupları özel kanunları hükümlerine tabidir.
Tiyatro, opera, bale sanatkarları ve orkestra teknik personeli:
Ek Geçici Madde 12 – (Ek: 31/7/1970 - 1327/90 md.; Değişik: 23/12/1972 – KHK-2/4 md.) Devlet Tiyatro, Opera ve Balesinin özel kanunlarına göre, stajyer, uzman memurlar, uygulatıcı uzman memurlar, sanatkar olarak çalışan personeli hakkında, bu Kanun esasları çerçevesinde hazırlanacak kendi özel kanunları yürürlüğe girinceye kadar, 10/6/1949 tarihli ve 5441 Sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1309 Sayılı Kanun, 14/7/1970 tarihli ve 1310 Sayılı Kanun ile bu kanunlarda atıf yapılan kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur. ...
2- 5441 sayılı Devlet Tiyatrosu Kuruluşu Hakkında Kanun (Bu Kanunun adı, 2/7/2018 tarihli 703 sayılı KHK’nın 68 inci maddesiyle “Devlet Tiyatroları Personeli Hakkında Kanun” şeklinde değiştirilmiştir.)
Madde 5 – (Değişik: 14/7/1970 - 1310/1 md.) ...
C) Kondüvitler, suflörler, atelye şefleri, sahne makyajcıları ve perukacıları, atelye ressamları, butaforlar, sahne ışıkçıları, sahne set ve makinist ve makinistleri, sahne marangozları, sahne demircileri, sahne terzileri, sahne kunduracıları, kaşörler, sahne amirleri ve yardımcıları, sahne kostümcüleri, aksesuvarcılar, sahne uzmanları ile sanat ve yönetim kurulu tarafından görevlerinin özelliği belirtilecek ihtisası bulunan elemanlar da Devlet Tiyatroları uzman memurları adını alırlar.
...
Devlet Tiyatroları sanatkar memurları, uygulatıcı uzman memurları ve uzman memurları sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınırlar. Yapılacak idari sözleşmelere bu maddede belirtilen hizmet özellikleri de yazılır. Bunların sözleşmelerinin sonunda hizmete devamları da aynı usule tabidir.
Mali hakları ve özellikleri bu kanun içinde kalmak ve Devlet memuru niteliklerine halel gelmemek üzere sanatkar memurlar, uygulatıcı uzman memurlar ve uzman memurların hizmete alınma, hizmete devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülükleri idari sözleşmelerinde belirtilir.
Madde 19 – (dava açma tarihi itibarıyla yürürlükteki şekliyle) Sanatkarların sözleşme prim, tedavi, ayrılış ve ölüm tazminatı, askerlik, izin, yaz tatili aylarında Devlet Tiyatrosu dışında kendi hesaplarına çalışma, yolluk, inceleme seyahati ve disiplin işleriyle yabancı sanatkar ve trup getirme ve Tiyatronun iç ve yönetim işleri bir tüzükle belirtilir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun Ek Geçici 12. maddesinde, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğü bünyesinde uzman memur çalıştırılabileceği düzenlemesine yer verilmiştir.
5441 sayılı Kanun'un, 703 sayılı KHK ile mülga olan, ancak dava konusu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin imzalandığı tarihte yürürlükte olan değişik 3/B maddesinde, Devlet Tiyatrolarının disiplin işlerine bakmak üzere oluşturulan Disiplin Kurulunun yapısı ve karar alma usulüne yer verilmiş, yürürlükte olan değişik 5. maddesinde, kondüvitlerin uzman memur oldukları ve bu uzman memurların sanat ve yönetim kurulu kararı üzerine Genel Müdürle aralarında yapılacak bir yıl süreli idari sözleşmelerle göreve alınacakları, bu sözleşmede mali hakları hizmete alınma ve devamı şekilleri ile sair özellik ve yükümlülüklerine yer verileceği düzenlenmiş, 19. maddesinde ise, disiplin işlerini de kapsayan bir tüzük çıkarılacağı belirtilmiştir.
Ayrıca davacının tabi olduğu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 4. maddesinde, "İlgili görevinde 5441 / 1310 sayılı yasa ve 657 sayılı yasanın ilgili maddeleri ve sözleşme hükümleri ile Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün mevcut veya çıkarılacak Tüzük, Kararname, Yönetmelik, Yönerge, Genelge, Karar ve Duyurularına tam olarak uymak zorundadır. Aksi takdirde sözleşmenin disiplin hükümleri uygulanır. Sözleşme dönemi içinde Kanun, Tüzük, Kararname, Yönetmelik ve Yönerge değişikliği veya yeniden düzenlenmesi durumlarında bu mevzuatla sözleşme arasında çelişki doğduğu takdirde, yeni mevzuat hükümleri uygulanır." kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu İdari Hizmet Sözleşmesi'nin 46 ila 57. maddeleri arasında düzenlen disiplin hükümlerinde ise; sahne ve sanat uygulatıcılarına verilecek disiplin cezalarının uyarma, kınama, aylıktan kesme, kademe ilerlemesinin durdurulması ve devlet memurluğundan çıkarma olarak belirlendiği, disiplin cezasını gerektiren fiil ve hâllerin sayıldığı, disiplin cezalarına yönelik usul ve esasların belirlendiği, sözleşmede hüküm bulunmayan durumlarda 657 sayılı Kanun'un 125. maddesindeki disiplin hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüştür.
Yukarıda belirtilen 5441 sayılı Kanun hükümlerine göre uzman memurlarla yapılacak sözleşme esas ve ilkelerinin tüzükle düzenlenmesi gerekmektedir. Belirtilen konuda, 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin imzalandığı tarihe kadar tüzükle bir düzenleme yapılmamış olmakla birlikte, bu durum anılan Kanun hükümlerinin uygulanmasına engel oluşturmamaktadır. Kanun'da, sözleşmeli uzman memur çalıştırılması, Tüzük çıkarılması koşuluna bağlanmadığından, Kanun hükümlerinin uygulanmasının tüzük çıkarılmasına kadar ertelenmesi de söz konusu değildir. Esasen Kanun'un yürürlüğe girdiği 1949 yılından bu yana tüzüğün çıkarılmamış olması karşısında, Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün sözleşmeli uzman memur çalıştırmadan faaliyetini sürdürebilmesi de düşünülemez.
Anılan Kanun hükmüyle uzman memur statüsü düzenlenmiş ve Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğüne uzman memurlarla idari sözleşme yapma yetkisi tanınmıştır. Ayrıca Devlet Tiyatroları Genel Müdürlüğünün, Kanun gereği farklı statülerde istihdam edeceği bu personelin niteliklerini ve disiplin hükümleri de dahil olmak üzere yükümlülüklerini belirleme hususunda yetkili kılındığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, hukuk devleti ilkesinin gereklerinden olan belirlilik ilkesi, bireylerin hukuk kurallarını önceden bilmeleri, tutum ve davranışlarını bu kurallara göre güvenle belirleyebilmeleri anlamını taşımaktadır. Belirlilik ilkesi yalnızca yasal belirliliği değil daha geniş anlamda hukuki belirliliği ifade etmektedir. Bu bağlamda, Anayasa Mahkemesinin E:2019/110, K:2021/85 sayılı kararında; "44. ...Diğer yandan hukuk kurallarının belirliliğinin sağlanması yalnızca kanunla düzenleme yapılması anlamına gelmemektedir. Belirlilik ilkesi, yalnızca yasal belirliliği değil, daha geniş anlamda hukuki belirliliği de ifade etmektedir. Yasal dayanağının bulunması ve erişilebilir, bilinebilir ve öngörülebilir olması gibi gereklilikleri karşılaması koşuluyla yürütmenin düzenleyici işlemleriyle de hukuki belirlilik sağlanabilir. Asıl olan muhtemel muhataplarının mevcut şartlar altında belirli bir işlemin ne tür sonuçlar doğurabileceğini öngörmelerini mümkün kılacak bir normun varlığıdır...." denilmek suretiyle kanunilik şartının ne şekilde yorumlanması gerektiğine açıklık getirilmiştir.
Anayasa Mahkemesinin bu kararı ışığında bir değerlendirme yapıldığında; sanat ve sahne uygulatıcılarına yönelik dava konusu disiplin hükümlerininin, erişilebilir, bilinebilir ve örgörülebilir olması gibi gereklilikleri karşılamaya matuf olması nedeniyle kanunilik ilkesi yönünden de hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, dava konusu 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları İdari Hizmet Sözleşmesi'nin (46 ila 57. maddeleri arasında düzenlenen) "DİSİPLİN HÜKÜMLERİ" kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2015 yılına ait Sanat ve Sahne Uygulatıcıları idari Hizmet Sözleşmesinin (46 ila 57. maddeleri arasında düzenlenen) "DİSİPLİN HÜKÜMLERİ" kısmının iptali istemi hakkında DAVANIN REDDİNE,
2. Aşağıda ayrıntısı gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına; temyiz aşamasında davalı Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yatırılan ve kullanılan ...-TL posta ücretinin davacıdan alınarak davalı Bakanlığa verilmesine; artan posta ücretinin kararın kesinleşmesinden sonra aidiyetlerine göre davalı idarelere iadesine,
3. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/03/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.