T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/1231
Karar No : 2025/1706
DAVACI :...
DAVALILAR : 1- ...
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
3- ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av....
DAVANIN KONUSU : Davacı tarafından;
1) Emniyet amiri olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin,
2) 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin iptali istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Danıştay İkinci Dairesinin 21/12/2022 günlü, E:2021/903, K:2022/6697 sayılı kararıyla;
Dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1 . fıkrası yönünden,
Fıkrada, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralı yer almakta iken, Danıştay Onaltıncı Dairesince anılan düzenlemede yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresinin yürütmesinin durdurulduğu; 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle söz konusu düzenlemenin "Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur." şeklinde değiştirildiği;
Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla söz konusu düzenlemenin önceki halinde yer alan "Yazılı sınava giren adaylar, ..." ibaresinin iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği;
Yukarıda aktarılan yargı kararları üzerine fıkranın "...dan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur." halini aldığı ve bu haliyle uygulama kabiliyeti kalmadığından anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmediği;
2. fıkrası yönünden,
Düzenlemede sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu kuralına yer verildiği; söz konusu düzenleme uyarınca sözlü sınava çağrılan adayların yeterliliğinin tespiti amacıyla yapılan sınavda görevlendirilen personelin sınava girenlere göre daha üst rütbede olmasının, sınava girecek personelin objektif değerlendirilmesi bakımından memur güvencesine hizmet ettiği gibi değerlendirmeyi yapacak personel açısından da kariyer ve liyakat ilkelerine uygun olduğu;
Öte yandan, idarenin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca kendisine verilmiş olan sözlü sınav yapma görev ve yetkisini yerine getirebilmesi amacıyla anılan Kanun'a uygun olarak yönetmelikle düzenleme yapma konusunda takdir yetkisi bulunduğu; bu kapsamda söz konusu Yönetmelik hükmü ile sınava girenlere göre daha üst rütbedeki kişilerin sınavda görevlendirilmesi öngörülmek suretiyle takdir yetkisinin objektiflik ilkesine uygun olarak kullanıldığı;
Bu nedenle Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında hukuka aykırı bir yön bulunmadığı;
3. fıkrası yönünden,
Fıkrada, "(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." kuralı yer almakta iken Danıştay Onaltıncı Dairesince anılan düzenlemenin yürütülmesinin durdurulduğu, 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle söz konusu düzenlemenin "(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan), c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan), e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan), konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." şeklinde değiştirildiği;
Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemenin değişiklikten önceki halinin iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği;
Yukarıda aktarılan yargı kararları üzerine Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının tamamen yürürlükten kaldırıldığı ve halihazırda söz konusu fıkranın karşılığında herhangi bir düzenleme yer almadığından anılan düzenleme yönünden bu davada yeniden bir karar verilmesine gerek görülmediği;
4. fıkrası yönünden,
Anayasa'nın 124. maddesi uyarınca, kanun koyucunun genel prensipleri belirlemesi koşuluyla düzenlenecek konunun uygulanmasını ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların belirlenmesini yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakmasının mümkün olduğu, ancak, idarelerin düzenleme yapma yetkisinin, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak kullanılabileceği;
Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeninin, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almakta olduğu, bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmelerinin mümkün olmadığı, bu kuramın en belirgin özelliklerinden birinin de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamaması olduğu, dolayısıyla normlar hiyerarşisinde kanunlardan alt sırada gelen yönetmeliklerin de üst norm olan kanunlara aykırı olamayacağı;
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. ve 4. fıkraları birlikte değerlendirildiğinde, ilgililerin terfi değerlendirmesine tabi tutulabilmeleri için, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendindeki düzenlemeye uygun olarak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları şartının arandığı;
Anılan Yönetmelik'in dava konusu 28. maddesinin 4. fıkrası ile yazılı sınavın tamamlayıcısı olan ve görevin gerektirdiği niteliklere en uygun personelin bir üst rütbeye terfisi için mesleki bilgisini ve genel kültür düzeyini ölçmeyi amaçlayan sözlü sınav notuna da önem atfedilerek, başarılı sayılmak için sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alınması şeklinde belirlenen asgari başarı kriterinin makul olduğu;
Bu itibarla sözlü sınav yönünden bir başarı kriteri getiren Yönetmelik'in 28. maddesinin 4. fıkrasında hukuka aykırılık görülmediği,;
Bireysel işlem yönünden,
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu sözlü sınavın yapıldığı tarihteki haliyle "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanların sözlü sınava tabi tutulacağının kurala bağlandığı, 2. fıkrasında, sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğunun belirtildiği; 3. fıkrasında, sözlü sınava yönelik değerlendirme kriterlerine yer verildiği ve 4. fıkrasında da sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanların başarılı sayılacağının kurala bağlandığı;
Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılmasının esas olduğu, idari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetimin, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyeceği;
Bu itibarla, sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların ve cevaplarının önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesinin sağlanması gerektiği;
Dava dosyası incelendiğinde, davacının da katılmış olduğu sözlü sınavda sorulacak soruların sınavdan önce hazırlanarak cevaplarıyla birlikte tutanağa bağlandığı, sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında belirtildiği şekilde sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olduğu, sınava alınan adaylara daha önceden hazırlanan soru havuzundan kendileri tarafından çekilen sorunun yöneltildiği, bu kapsamda davacının da 490 sıra numaralı soruyu çektiği ve cevaplandırdığı, davacı hakkında sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler yönünden ayrı ayrı değerlendirme yaptığı ve bu değerlendirmelerin gerekçeleriyle birlikte tutanağa bağlandığı, yapılan değerlendirme sonucununda davacının 40 puan takdir edilmek suretiyle sözlü sınavda başarısız sayıldığının görüldüğü;
Bu durumda, Yönetmelik'in 28. maddesinde yer alan düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilen sözlü sınavda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle;
Dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının iptali istemine ilişkin olarak karar verilmesine yer olmadığına, anılan maddenin 2. ve 4. fıkralarının iptali istemi ile bireysel işlem yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, anılan karar temyiz edilmiş; Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/12/2023 günlü, E2023/1603, K:2023/3286 sayılı kararı ile dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1 ve 3. fıkralarına yönelik karar verilmesine yer olmadığına, bireysel işlem yönünden ise davanın reddine ilişkin kısımlarına dair temyiz istemi kısmen kabul edilerek; "...dava konusu düzenleyici işlemin davacının sözlü sınava katıldığı 07/06/2016 tarihinde yürürlükte olan değişik halinin hukuki denetimi yapılarak bir karar verilmesi gerekirken, yargı kararlarıyla yürütmenin durdurulmasına ve iptaline karar verilen hükümlerin uygulama kabiliyeti kalmadığı ve tatbik edilecek herhangi bir düzenleme yer almadığından bahisle verilen Daire kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Buna göre, Dairece, davacının sözlü sınava katıldığı 07/06/2016 tarihinde yürürlükte bulunan halleri incelenmek suretiyle dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarına yönelik yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Temyizen incelenen Daire kararında, düzenleyici işlem belirtilen çerçevede değerlendirildikten sonra bireysel işlemin esası incelenerek bu kısım bakımından davanın reddine karar verilmiş ise de, bireysel işlemin esası hakkında ancak işlemin hukuki denetiminin yapılmasında doğrudan dayanak teşkil eden Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarının bireysel işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan halleri hakkında, bozma kararımız üzerine yeniden yapılacak yargılama neticesinde varılacak karara göre karar verilebileceğinden, kararın bireysel işleme yönelik kısmı da hukuka uygun bulunmamaktadır.
Bu çerçevede, Dairece, dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarına yönelik yeniden bir karar verildikten sonra dava konusu bireysel işlemin esası yeniden değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekmektedir.." gerekçesiyle Danıştay İkinci Dairesi kararının anılan kısmı bozulmuş; davacının, davanın reddine yönelik diğer temyiz istemleri yönünden ise söz konusu karar onanarak kesinleşmiştir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, meslek hayatı boyunca herhangi bir disiplin cezasının olmadığı, çok sayıda başarı belgesi, takdirname ve maaş taltifi ile ödüllendirildiği, sicil ve performans değerlendirme notlarının iyi/pekiyi olduğu, 2016 yılı rütbe terfi yazılı sınavında başarılı olduğu, akabinde sözlü sınava girdiği, ve 40 puan verilerek başarısız sayıldığı, sözlü sınavda başarılı olma şartı getirilmesinin subjektif değerlendirmelere yol açtığı ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI : Davalı idarelerce, davacının 07/06/2016 tarihinde 3. komisyonda sözlü sınava alındığı, davacıdan sınav öncesinde mevzuata uygun olarak komisyonca hazırlanan sorulardan kendi iradesi doğrultusunda çektiği soruyu okuyarak cevaplandırmasının istenildiği, davacının 490 sıra numaralı soruyu çektiği, soruya ait cevabın da sınav öncesinde hazırlandığı, davacı hakkında sözlü sınav değerlendirme karar formunun sözlü sınav komisyonu üyelerince ayrı ayrı doldurularak imza altına alındığı, verilen puanların gerekçelerinin belirtildiği, Yönetmelik'in 28. maddesinde belirtilen kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda davacının 40 puanla başarısız sayıldığı, rütbe terfi sözlü sınavına ait görüntü ve ses kaydının alınmadığı, sınavın hukuka uygun ve şeffaf bir şekilde gerçekleştirildiği, sözlü sınavda 50 puan alma şartının kamu yararı ve hizmetin gereği olduğu, davacının 672 sayılı KHK ile kamu görevinden çıkarıldığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bozma kararına uyularak, Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin 1 ve 3. fıkraları ile bireysel işlem yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Dava, emniyet amiri olarak görev yapmakta olan davacı tarafından, bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlem ile 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, davacının 2016 yılı rütbe terfi işlemlerine esas olmak üzere 25-26 Mayıs 2016 tarihlerinde yapılan yazılı sınavda başarılı olması üzerine sözlü sınava girmeye hak kazandığı, 07.07 2016 tarihinde girmiş olduğu sözlü sınavda 40 puan alarak başarısız olması nedeniyle rütbe terfisinin yapılmaması üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı,Danıştay İkinci Dairesinin 21/12/2022 tarih ve E:2021/903, K:2022/6697 sayılı kararıyla dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1 ve 3. fıkralarının iptali istemine ilişkin olarak karar verilmesine yer olmadığına, anılan maddenin 2 ve 4. fıkralarının iptali istemi yönünden davanın reddine, davacının bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden davanın reddine karar verildiği, anılan kararın temyizen incelenmesi sonucunda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/12/2023 tarihli ve E:2023/1603,K:2023/3286 sayılı kararıyla Danıştay İkinci Dairesinin temyize konu 21/12/2022 tarih ve E:2021/903, K:2022/6697 sayılı kararının dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. ve 3. fıkralarına yönelik dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ve bireysel işlem bakımından davanın reddine ilişkin kısımlarının bozulmasına, kararın diğer kısmının onanmasına karar verildiği, böylece Daire kararının dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. ve 4. fıkralarına ilişkin kısımları yönünden kesinleştiği anlaşılmaktadır.
2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen kararlara, ilgili dava daireleri tarafından uyulması zorunlu olduğundan, anılan bozma kararının gerekçesi gözetilerek dosya incelendiğinde;
3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanununun ''Terfi ve atama'' başlıklı 55. Maddesinin davanın açıldığı tarihte yürürlükte bulunan haliyle 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması, şarttır." hükmüne,
18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer almaktadır.
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in davanın açıldığı tarihteki haliyle "Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. Maddesinin 1. Fıkrasının (c) bendinde Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için; ''Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,'' gerekli şartlar arasında sayılmıştır.
Aynı yönetmeliğin dava konusu işlem tarihi itibariyle yürürlükte bulunan ve 05/05/2016 tarihli ve 29703 sayılı resmi gazetede yayımlanan anılan yönetmelikte değişiklik yapılmasına dair yönetmelik ile değişik'' Sözlü sınav '' başlıklı 28.maddesinde ''(1) (Değişik:11/4/2016-2016/8770 K.) Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur.
(2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.
(3) (Değişik:11/4/2016-2016/8770 K.) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),
b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),
c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),
d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),
e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),
konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.
(4) (Ek: 11/4/2016-2016/8770 K.) Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır.'' düzenlemesine yer verilmiştir.
Dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasının iptali istemine yönelik olarak yapılan incelemede;
İdarenin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca kendisine verilmiş olan sözlü sınav yapma görev ve yetkisini yerine getirebilmesi amacıyla anılan Kanun'a uygun olarak yönetmelikle düzenleme yapma konusunda takdir yetkisi bulunduğu, idarenin terfi sırasındaki personel arasından kadro durumu gözetilerek mümkün olduğunca en nitelikli olanların terfisinin sağlanması amacına yönelik olarak, yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanların sözlü sınava katılmalarına izin veren düzenlemenin kamu yararı kişi yararı dengesini gözeten, hizmet gereklerine de uygun bir düzenleme olduğu, sınavda asgari başarı şartını içeren en az 50 puan alınması şeklinde belirlenen puanın makul bir puan olduğu, dolayısıyla anılan yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasındaki düzenlemede üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının iptali istemine yönelik olarak yapılan incelemede;
İdarenin 3201 sayılı Kanun'un 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca rütbe terfi edecek liyakatli personelin tespit edilebilmesi bakımından yapılacak sözlü sınavın kriterlerini belirlemek konusunda takdir yetkisi bulunmakta ise de; belirlenecek sözlü sınav değerlendirme kriterlerinin sözlü sınav ile değerlendirmeye ve ölçmeye, aynı zamanda bu değerlendirmenin de objektif ve yargı yerlerince denetlenebilmesine imkan verecek tarzda düzenlenmesi gerektiği açıktır.
Anılan düzenleme incelendiğinde,(c) bendinde maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti kriterine, (e) bendinde Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri kriterine yer verildiği görülmektedir.
Bir personelin maiyetindeki personeli sevk ve idare kabiliyeti, hizmetteki aksaklık ve eksiklikleri, tehdit ve riskleri görüp göremediği, gerekli tedbirleri zamanında alıp alıp alamadığı ve çözüme dair seçenekleri ortaya koyup koyamadığı, maiyeti ile iletişimin iyi olup olmadığı ve görevin başarılması için yeterli motivasyonu sağlayıp sağlayamadığı gibi birçok etkeni içinde barındıran bir değerlendirme kriteridir. Dolayısıyla bir personelin maiyetini sevk ve idare kabiliyeti kriteri ancak o kişi ile uzun süre birlikte görev yapan amirlerinin değerlendirebileceği bir husus olup sözlü sınav süresi içerisinde sorulan sadece bir soruya verilen cevap ve gözleme dayalı olarak değerlendirilebilecek bir kriter olmadığı, bu nedenle söz konusu kriterin objektif bir değerlendirmeye ve yargısal denetime imkan verecek tarzda bir düzenleme olmadığından hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Türk Dil Kurumu Sözlüğüne göre ''Eşgüdüm: bir işle ilgili türlü bağlantılarda ya da birkaç iş arasında, belli bir ereğe en iyi biçimde ulaşabilmek için, bağlantı kurarak birliktelik, uyum ve düzen sağlama.'' olarak tanımlanmaktadır.
Eşgüdüm, bir başka ifade ile, bir birimin düzenli ve sürekli çalışabilmesi için amaçlar, faaliyetler, organlar ve bireyleri arasında uyum ve işbirliğinin sağlanmasıdır. Eşgüdüm (koordinasyon) sorumlu kişiler arasında doğrudan görüşmelerle sağlanabilecektir. Eşgüdümün sağlanması için, planlar yapılırken daha başlangıçta hem kurum içi hemde kurum dışı faktörlerin koordinasyonunun sağlanması gerektiği açıktır.
Denetim (kontrol), plan çerçevesinde alınan kararların ne ölçüde başarıya ulaştığını gösterir. Bu açıdan denetim, ne yapıldığını, nereye ulaşıldığını, nerede bulunulduğunu belirlemeye yarayan bir fonksiyondur. Denetim Süreci amaç ve planlar ışığında standartların belirlenmesi, Yapılan faaliyetlerin (mevcut başarıların) ölçülmesi gibi aşamaları içerir.
Bütün bu açıklamalar dikkate alındığında, bir personelin Planlama, eşgüdüm ve denetim becerilerinin ölçülmesi ancak o personel ile uzun süre birlikte görev yapan amirlerinin değerlendirebileceği bir husus olup sözlü sınav süresi içerisinde sorulan sadece bir soruya verilen cevap ve gözleme dayalı olarak değerlendirilebilecek bir kriter olmadığı, bu nedenle söz konusu kriterin objektif bir değerlendirmeye ve yargısal denetime imkan verecek tarzda bir düzenleme olmadığından hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin bireysel işlem yönünden yapılan incelemede;davacı hakkında düzenlenen sözlü sınav puan değerlendirme formu incelendiğinde, 25 puan üzerinden değerlendirilen Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi kriteri için davacı hakkında sınav komisyonunun bütün üyeleri tarafından 15 puan, bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri kriterleri hakkında davacı için bütün komisyon üyeleri tarafından her bir kriter için ayrı ayrı olarak 15 puan üzerinden 5 puan olmak üzere toplam olarak 40 puan takdir edildiği, sözlü sınav değerlendirme karar formunun verilen notun gerekçesi bölümünde her bir kriter için önceden matbu olarak hazırlanmış muhtemel üç gerekçeden, düşük puan verilme gerekçesi olarak da her bir komisyon üyesi tarafından aynı gerekçenin işaretlendiği, her bir kriter yönünden bütün komisyon üyeleri tarafından ayrı ayrı değerlendirme yapılmasına rağmen aynı gerekçelerle aynı puanların takdir edilmesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu,bu durumun takdir yetkisinin objektif kullanılmadığını gösterdiği, sözlü sınavın yukarıda belirtilen gerekçeyle hukuka aykırı değerlendirme kriterine dayanılarak yapıldığı, dolayısıyla sözlü sınavın usulüne uygun olarak yapılmadığı, bu haliyle dava konusu işlemde mevzuata ve hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle,
1. Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrası yönünden iptal isteminin reddine, aynı yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrasının (c) ve (e) bentlerinin iptaline,
2. Davacının emniyet amiri olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince: Danıştay İkinci Dairesinin 21/12/2022 günlü, E:2021/903, K:2022/6697 sayılı kararının Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/12/2023 günlü, E2023/1603, K:2023/3286 sayılı kararıyla kısmen bozulması üzerine, 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca bozma kararına uyularak, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten sonra dosyadaki bilgi ve belgeler de incelenmek suretiyle bozulan kısım yönünden işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı, emniyet amiri olarak görev yapmakta iken 2016 yılında bir üst rütbeye terfi için katıldığı rütbe terfi yazılı sınavında başarılı olmuştur. 07/06/2016 tarihinde rütbe terfi sözlü sınavına katılmış ve tarafına 40 puan verilerek başarısız sayılmıştır.
Bunun üzerine davacı, bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in 28. maddesinin iptali istemiyle bakılan davayı açmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin -davanın açıldığı tarihteki haliyle- 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca için düzenlenecek yöneticilik ile ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması,
şarttır.";
18. fıkrasında, "Rütbe terfileri ve sınavlar ile meslek içi yöneticilik eğitim kursları, eğitim tarih ve süreleri ile değerlendirme kurullarının çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanun'a dayanılarak Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla kabul edilen ve 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in -davanın açıldığı tarihteki haliyle-
"Kurul gündemine alınma şartları" başlıklı 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,
ç) Polis Akdemisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,
d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması,
şarttır.
(2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz.";
"Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinde, "(1) Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur.
(2) Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır.
(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),
b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),
c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),
d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),
e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),
konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir.
(4) Sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılır." düzenlemeleri yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
I - BOZULAN KISIM YÖNÜNDEN DAVA KONUSU DÜZENLEMENİN İNCELENMESİ :
Bozma kararı üzerine; 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in;
28. maddesinin 1. fıkrasının incelenmesi:
Anayasa'nın yukarıda aktarılan 124. maddesi uyarınca, yasa koyucunun genel prensipleri belirlemesi koşuluyla düzenlenecek konunun uygulanmasını ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların belirlenmesini yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakmasının mümkün olduğu görülmektedir. Ancak, idarelerin düzenleme yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak kullanılabilir.
Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir. Bu kuramın en belirgin özelliklerinden biri de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamamasıdır. Dolayısıyla normlar hiyerarşisinde kanunlardan alt sırada gelen yönetmeliklerin de üst norm olan kanunlara aykırı olamayacağı açıktır.
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralı yer almakta iken, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesince anılan düzenlemede yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresinin yürütülmesi durdurulmuş; 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle söz konusu düzenleme "Yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanlar, sözlü sınava tabi tutulur." şeklinde değiştirilmiştir.
Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla söz konusu düzenlemenin önceki halinde yer alan "Yazılı sınava giren adaylar, ..." ibaresinin "...3201 sayılı Kanun'da emniyet personelinin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için liyakat ve kariyer ilkelerinin gereği olarak "yazılı sınavda başarılı olma" şartının aranması karşısında, anılan yasal düzenlemeye aykırı olarak, yazılı sınava katılan adayların tamamının herhangi bir başarı kriteri aranmadan sözlü sınava çağrılmasına ilişkin uyuşmazlık konusu düzenlemede ilgili Kanun hükmüne uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görülmektedir.
Yukarıda aktarılan yargı kararları üzerine, dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 1. fıkrasının yargı kararlarına uygun olarak yeniden düzenlendiği, bu doğrultuda yürürlüğe konulan düzenleme ile objektif niteliğe sahip olan yazılı sınavdan en az elli puan alınmasının gerektiği, bu haliyle düzenlemenin liyakat ilkesine, üst hukuk normu niteliğindeki 3201 sayılı Kanun ile hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır.
28. maddesinin 3. fıkrasının tamamının incelenmesi:
Anayasa'nın yukarıda aktarılan 124. maddesi uyarınca, yasa koyucunun genel prensipleri belirlemesi koşuluyla düzenlenecek konunun uygulanmasını ve uygulamaya ilişkin ayrıntıların belirlenmesini yürütmeye, bir başka ifadeyle idarelere bırakmasının mümkün olduğu görülmektedir. Ancak, idarelerin düzenleme yapma yetkisi, yasama organının çizdiği sınırlar içinde, başta Anayasa olmak üzere, kanun, tüzük gibi üst hukuk normlarına aykırı olmamak kayıt ve şartına bağlı olarak kullanılabilir.
Normlar hiyerarşisi kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm ihtiva etmeleri mümkün değildir. Bu kuramın en belirgin özelliklerinden biri de, bir düzenlemenin hiyerarşik sıralamada daha altta bulunan bir düzenleme ile değiştirilememesi ve kaldırılamamasıdır. Dolayısıyla normlar hiyerarşisinde kanunlardan alt sırada gelen yönetmeliklerin de üst norm olan kanunlara aykırı olamayacağı açıktır.
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında, "(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği, b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı, ç) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği, d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri, konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." kuralı yer almakta iken, Danıştay (Kapatılan) Onaltıncı Dairesince anılan düzenlemenin yürütülmesinin durdurulmasına karar verilmiş; 05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle söz konusu düzenleme "(3) Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli; a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan), b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan), c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan), d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan), e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan), konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." şeklinde değiştirilmiştir.
Danıştay Beşinci Dairesinin 20/06/2018 günlü, E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla anılan düzenlemenin değişiklikten önceki halinin "...dava konusu Yönetmelik'in dayanağı olan Yasa hükmünde açıkça "sözlü sınav" şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmelik'in 28. maddesinin başlığında da "sözlü sınav" ibaresine yer verildiği halde madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmiş olup, sözlü sınavının amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmediğinden anılan maddenin 3. fıkrasında eksik düzenleme nedeniyle hukuka uyarlık bulunmamaktadır." gerekçesiyle iptal edildiği, anılan kararın Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/11/2020 günlü, E:2019/179, K:2020/2522 sayılı kararıyla onandığı ve iptal kararının kesinleştiği görülmektedir.
Yukarıda aktarılan yargı kararları üzerine ve kararın iptal gerekçesi doğrultusunda dava konusu Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının yeniden düzenlendiği, anılan düzenlemeyle liyakat ilkesine uygun olarak sözlü sınav kriterleri getirildiği, söz konusu kriterlerin ölçme ve değerlendirme amacına hizmet ettiği, bu haliyle düzenlemenin, liyakat ilkesine, üst hukuk normu niteliğindeki 3201 sayılı Kanun ile hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır.
II - DAVACININ RÜTBE TERFİ SÖZLÜ SINAVINDA BAŞARISIZ SAYILMASINA İLİŞKİN İŞLEMİN İPTALİ İSTEMİNİN İNCELENMESİ :
Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in dava konusu sözlü sınavın yapıldığı tarihteki haliyle "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında, yazılı sınava giren adaylardan yüz üzerinden en az elli puan almış olanların sözlü sınava tabi tutulacağı kurala bağlanmış; 2. fıkrasında, sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyelerinin, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorunda olduğu belirtilmiş; 3. fıkrasında, sözlü sınava yönelik değerlendirme kriterlerine yer verilmiş ve 4. fıkrasında da sözlü sınavda yüz üzerinden elli ve üzeri puan alanlar başarılı sayılacağı kurala bağlanmıştır.
Sözlü sınavda başarısız sayılma işleminin, diğer tüm idari işlemlerin yargısal denetiminde olduğu gibi yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden yargısal denetiminin yapılması esastır. İdari işlemin yetki, şekil gibi salt usule ilişkin unsurları ile sınırlı olarak yapılacak bir yargısal denetim, hukuk devleti ilkesinin sağladığı güvenceyi temin etmeyecektir.
Bu itibarla sözlü sınav öncesinde, sınav komisyonunca sınavda sorulacak soruların önceden hazırlanması ve tutanağa bağlanması, her adaya sorulan soruların kayda geçirilmesi ve sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi, böylece sözlü sınavın nesnel olarak yapılması ve yargısal denetimin tüm unsurlarıyla gerçekleştirilmesi sağlanmalıdır.
Dava dosyası incelendiğinde, davacının da 07/06/2016 tarihinde katılmış olduğu sözlü sınavda sorulacak soruların söz konusu sınavdan önce hazırlanarak cevaplarıyla birlikte tutanağa bağlandığı, sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 2. fıkrasında belirtildiği şekilde sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olduğu, sınava alınan adaylara daha önceden hazırlanan soru havuzundan kendileri tarafından çekilen sorunun yöneltildiği, bu kapsamda davacının da 490 sıra numaralı soruyu çektiği ve cevaplandırdığı, davacı hakkında sözlü sınav komisyonu üyelerinin Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler yönünden ayrı ayrı değerlendirme yaptığı ve bu değerlendirmelerin gerekçeleriyle birlikte tutanağa bağlandığı, yapılan değerlendirme sonucununda davacının 40 puan takdir edilmek suretiyle sözlü sınavda başarısız sayıldığı görülmektedir.
Bu durumda, Yönetmelik'in 28. maddesinde yer alan düzenlemelere uygun olarak gerçekleştirilen sözlü sınavda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1 ve 3. fıkralarının iptali istemine ilişkin DAVANIN REDDİNE oybirliğiyle,
2. Emniyet amiri olarak görev yapmakta iken bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE oyçokluğuyla ,
3. Dava ret ile sonuçlandığından, aşağıda dökümü yer alan ...-TL
yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına; 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacının adli yardım isteminin kabul edilmesi nedeniyle ertelenen yargılama giderlerinin tahsili için kararın kesinleşmesinden sonra müzekkere yazılmasına,
4. Bakılan davanın kesinleşen kısımları için davalı idareler lehine vekalet ücretine hükmedildiğinden, bu aşamada davalı idareler lehine yeniden vekalet ücretine hükmedilmemesine;
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 10/04/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
10/05/2015 günlü, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelik'in "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin -05/05/2016 günlü, 29703 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 1. maddesiyle değiştirilen- 3. fıkrasında, "Sözlü sınav komisyonları üst rütbeye terfi edecek personeli;
a) Yazılı sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (25 puan),
b) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği (15 puan),
c) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti (15 puan),
ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (15 puan),
d) Analitik düşünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği (15 puan),
e) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri (15 puan),
konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava dosyası incelendiğinde, davacının 07/06/2016 tarihinde sözlü sınava alındığı, davacıdan sınav öncesinde komisyonca hazırlanan sorulardan kendi iradesi doğrultusunda çektiği soruyu okuyarak cevaplandırmasının istenildiği, davacının 490 sıra numaralı soruyu çektiği ve cevaplandırdığı, bu soru dışında davacıya herhangi bir soru yöneltilmediği ve davacı hakkında Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasında belirtilen kriterler doğrultusunda yapılan değerlendirme sonucunda 40 puanla başarısız sayıldığı görülmekte olup, davacıya yöneltilen sorunun Yönetmelik'in 28. maddesinin 3. fıkrasının (c) ve (e) bentlerinde sayılan kriterlerin ölçülmesine uygun olmadığı dikkate alındığında, davacının bir üst rütbeye terfi için 2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu nedenle davacının bir üst rütbeye terfi için 07/06/2016 yılında katıldığı sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline karar verilmesi gerektiği oyuyla anılan işlem yönünden davanın reddine yönelik olarak verilen kararın bu kısmına katılmıyoruz.