T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/271
Karar No : 2025/1887
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : ... Polis Meslek Eğitim Merkezi Müdürlüğüne geçici kaydı yapılan davacı, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3-7-A maddesinde belirtilen şartları taşımadığından bahisle okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin ... günlü Polis Akademisi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle dava açmıştır.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlık, davacının mevzuatta belirlenen sağlık şartını taşımaması (renk körlüğü) nedeniyle okuldan ilişiğinin kesilmesine ilişkin olduğundan, Mahkemenin ... günlü ara kararıyla davacının sağlık şartları yönünden polis meslek eğitim merkezi öğrencisi olup olamayacağının tespiti amacıyla hakem hastane olarak sevk edildiği Hacettepe Üniversitesi Hastanesince düzenlenen ... günlü sağlık kurulu raporunda "Hastanın yapılan oftalmolojik muayenesinde en iyi görme keskinliği sağ göz 1,0; sol göz 1,0 düzeyindedir. Binoküler görme 1,0 düzeyindedir. Ön segment muayenesinde sağ göz kaş, kapak kirpikler doğal, kornea saydam, konjoktiva doğal, ön kamara normal derinlikte, pupil ortada düzgün, lens doğal, sol göz kaş, kapak kirpikler doğal, kornea saydam, konjoktiva doğal, ön kamara normal derinlikte, lens doğal. Fundus sağ gözde disk makula görülebilen retine doğal sol gözde disk makula görülebilen retine doğal. Işık Refleksi +/+; Relatif Afferent Pupil Defekti -/- Primer pozisyon ortrotropik Göz hareketleri bilateral her yöne serbest ağrısız OCT doğal, RNFL normal sınırlarda; KARAR: Hastanın tarafımıza yaptığı başvuru üzerine durumunun 03/01/2018 tarih ve 30290 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin EK 3-7-A maddelerinde (Renk körlüğü EK3-7-B-11) yer alan düzenleme yönünden incelenerek davacı hakkında ilgili yönetmelik hükümlerine göre POMEM öğrencisi olur" tespit ve tanısına yer verildiği; bu durumda davacının, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nde öngörülen sağlık şartlarını taşıdığı ve öğrenci olmasında herhangi bir sakıncı bulunmadığı hususlarının sevk edildiği hastanece düzenlenen sağlık kurulu raporuyla ortaya konulduğundan ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlem iptal edilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi Kararının Özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; davacının, davalı idarece sevk edildiği Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ... günlü sayılı sağlık kurulu raporunda "renk körlüğü" teşhisi konulduğundan bahisle ilişiğinin kesildiği, Mahkeme tarafından sevk edildiği Hacettepe Üniversitesi Hastanesince düzenlenen ... günlü sağlık kurulu raporunda davacının renk körlüğü yönünden POMEM öğrencisi olabileceği ifadelerine yer verildiği, ancak söz konusu raporda renk körlüğü testinin ne şekilde yapıldığı yönünde bir açıklamaya yer verilmediği, öte yandan yukarıda bahsedilen iki sağlık kurulu raporu arasında davacıda renk körlüğü olup olmadığı yönünde yapılan tespitler bakımından çelişki bulunduğu ve diskromatopsi (renk körlüğü) rahatsızlığının sonradan düzelmesinin mümkün olmadığı göz önüne alınarak, Dairenin 26/10/2023 günlü ara kararı ile Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinden; davacının, lens kullanıp kullanmadığı kontrol edilerek, ishihara veya başka yöntemler ile gerekli muayene ve tetkiklerinin yapılarak davacıda "kısmi veya total diskromatopsi" hastalığı bulunup bulunmadığı, varsa Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin hangi madde ve dilimi kapsamında değerlendirildiği, yapılan tespitlere göre davacının POMEM öğrencisi olup olamayacağı hususunda sağlık kurulu raporu ile rapora esas teşkil eden tetkiklerin onaylı bir örneğinin gönderilmesinin istenilmesine karar verildiği, adı geçen hastane tarafından dosyaya sunulan 10/11/2023 günlü sağlık kurulu raporunda davacıda diskromatopsi hastalığının bulunmadığı yönünde tespite yer verildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun belirtilen açıklamayla birlikte reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından; dava konusu işlemin hukuka ve mevzuata uygun olarak tesis edildiği, işleme esas sağlık kurulu raporlarının davacının okula geçici kayıt yaptırdığı anki sağlık durumunu belgelediği, bu tarihten belli bir süre geçtikten sonra alınan raporun davacının müracaatı aşamasındaki sağlık durumunu belirleyemeyeceği gibi idari işlemin aks
ini de ispatlamayacağı, Yönetmelik gereği muayene tarihinden sonra süre verilmeyeceği, hakem hastaneye kişinin sağlık özgeçmişini gösteren tüm raporlar ile ilgili tüm bilgi-belgelerin, gönderilmesi gerektiği, kişi hakkında fenne ve usule uygun rapor düzenlenmesinin ancak böyle mümkün olabileceği, davacının muayenesinin sağlık komisyonunca da yapıldığı, hakem hastane raporunun düzenleme ile ilgili usul ve esaslar açısından uygun bir rapor olmadığı, zira hastane sağlık kurullarının kendisine sevk edilen kişi hakkında sadece tanı, tespit ve ilgili Yönetmelikteki dilimi yazmakla yetkili olduğu, bunun haricinde bahse konu idari işlem hakkında öğrenci olup olamayacağı yönünde idari karar verme yetkisi bulunmadığı, renk körlüğü durumunun medikal veya cerrahi tedavisi bulunmadığı, bu nedenle kişinin normal olarak değerlendirilmesi tıbben mümkün olmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince; Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosyanın tekemmül ettiği anlaşıldığından davalının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7035 sayılı Kanun ile değişik 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara ve bir örneğinin de ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın, kararı veren ... İdare Mahkemesine gönderilmesine, 21/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava; ... Polis Meslek Eğitim Merkezi (POMEM) Müdürlüğü bünyesinde 28. dönem öğrenci adayı olan davacının, Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3-7-A (diskromatopsi - renk körlüğü) maddesinde belirtilen şartları sağlamadığından bahisle "POMEM öğrencisi olamaz" kararı verilerek eğitim merkezi ile ilişiğinin kesilmesi yönünde tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda; davacının, ETSŞY gereğince sağlık kurulu raporu almak üzere sevk edildiği Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesince düzenlenen 01/08/2022 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda; "Teşhis: Diskromatopsi Karar: ETSŞY Ek-3-7-B-11 maddesine göre Polis Okulu öğrencisi olamaz." ifadelerine yer verildiği, anılan rapora istinaden davacının okulla ilişiğinin kesildiği, Mahkemece hakem hastane olarak sevk edildiği Hacettepe Üniversitesi Hastanesince düzenlenen 21/03/2023 tarihli Sağlık Kurulu Raporunda "... Emniyet Teşkilatı Sağlık Şartları Yönetmeliği'nin Ek-3-7-A maddelerinde (Renk körlüğü EK-3-7-B-11) yer alan düzenleme yönünden incelenerek davacı hakkında ilgili Yönetmelik hükümlerine göre POMEM ÖĞRENCİSİ OLUR" ifadelerine yer verildiği, anılan rapor üzerine Mahkemece iptal kararı verildiği, istinaf aşamasında Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesince ise İdare Mahkemesince karara esas alınan raporda renk körlüğü testinin ne şekilde yapıldığı yönünde bir açıklamaya yer verilmediği gerekçesiyle ishihara veya başka yöntemler ile gerekli muayene ve tetkiklerinin yapılarak davacıda "kısmi veya total diskromatopsi" hastalığı bulunup bulunmadığının tespiti amacıyla davacının yeniden hastaneye sevk edildiği, Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesinin 10/11/2023 tarihli sağlık kurulu raporunda "... RENKLİ GÖRME DOĞAL. DİSKROMATOPSİ YOK. KARAR: POMEM ÖĞRENCİSİ OLUR" yönünde tespite yer verildiği gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verildiği anlaşılmaktadır.
İdari işlemlerin yargısal denetimi, kural olarak dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka uygunluğunun denetimine ilişkindir. İşlemin sebep unsurunun, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hususlara dayalı olması halinde, davalı idarece anılan uzmanlık alanına ilişkin bilgi ve görüşlere dayalı olarak işlem tesis edilmesi gerektiği gibi, sözü edilen işlemlerin yargısal denetiminde, yargı merciince de, anılan sebep unsurunu oluşturan özel ve teknik bilginin hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerekecektir.
Nitekim, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun 266. maddesinde; "Mahkeme, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bilgiyi gerektiren hâllerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar verir...." hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlıkta; dava konusu işlemin, davacının sağlık şartlarını taşımadığına ilişkin Sağlık Kurulu raporuna dayalı olduğu göz önüne alındığında; işlemin dayanağı olan Sağlık Kurulu raporunun hukuka aykırı olduğu iddiasıyla açılan davalarda yapılacak yargısal denetimde, özel ve teknik bilgi içeren Sağlık Kurulu raporunun, bilim ve fenne uygunluğu, yapılan tetkik ve tahlil sonuçları ile teşhis ve tanının hukuka uygunluğunun belirlenmesi, bu amaçla da; işleme dayanak Sağlık Kurulu raporunun hastalık branşına uygun uzman bilirkişilere incelettirilmesi gerekecektir.
Mahkemece görüşüne başvurulan ve bilirkişi niteliğinde olan hakem Hastane tarafından yapılacak incelemede; dayanak Sağlık Kurulu raporunun usul ve fenne aykırı olduğu, hastalığın tesbitine ilişkin yeterli tetkik yapılmadığı ya da tanı için ileri tetkik yapılması gerektiğinin belirlenmesi halinde; davacının sağlık şartlarını sağlayıp sağlamadığının belirlenebilmesi için yeniden tetkik ve tahlile tabi tutulması, önceki rapora itibar edilemeyeceğine ilişkin açıklamalar içeren raporun Mahkemeye ibrazı, Mahkemece de, sözü edilen raporun yeterli bulunması halinde hükme esas alınması gerektiği açıktır.
Esasen, yukarıda aktarılan yargılama süreci, HMK 266. maddede öngörülen "özel ve teknik bilgi içeren" konulara ilişkin uyuşmazlıklarda uygulanacak yargılama yöntemine daha uygun olacağı gibi; dava konusu işlemin sebep unsurunun denetimine ilişkin idari uyuşmazlıklar bakımından da, "işlem yargılaması" esasına dayanan idari yargılama hukukunun da özüne uygun olacaktır.
Öte yandan, Mahkemelerce, işlemin dayanağının tamamen bertaraf edilmesinin hukuken hiçbir izahı ve dayanağı bulunmadığı gibi, davacının doğrudan ve yeniden sağlık muayenesine tabi tutulmasına ilişkin uygulama, Mahkemeleri, idari fonksiyon içinde yürütülecek idari usulün bir parçasına dönüştürecek ve "yargılama" fonksiyonundan uzaklaştıracaktır.
Bu itibarla; davacının sağlık şartlarını taşımadığına ilişkin işleme dayanak alınan Sağlık Kurulu raporuyla ilgili hiçbir inceleme ve değerlendirme içermeyen, anılan rapora niçin itibar edilemeyeceğine ilişkin tesbitlere ve açıklamalara yer vermeyen, davacının doğrudan sağlık muayenesine tabi tutulması suretiyle düzenlenen Sağlık Kurulu raporları hükme esas alınarak verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmadığı görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyorum.