T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/5186
Karar No : 2025/3166
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...
2- ...Kurumu Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi, ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava Konusu İstem : Dava; davacının Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü'nde daire başkanı olarak görev yapmakta iken bu görevinden alınması ve sosyal güvenlik uzmanı kadrosuna atanmasına ilişkin 20/08/2021 tarihli işlemin yargı kararı ile iptali üzerine Mahkeme kararı uyarınca 06/12/2022 tarihli işlem ile daire başkanı olarak atanması sonrasında tekrar görevinden alınarak sosyal güvenlik uzmanı olarak atanmasına ilişkin ...tarihli ve ... sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı işleminin iptali ile dava konusu işlem nedeniyle mahrum kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine ve uğradığı manevi zararların karşılığı olarak 1.000,00-TL manevi tazminatın tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti : ... İdare Mahkemesinin... günlü, E:..., K:... sayılı kararıyla; davacının, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğü'nde daire başkanı olarak görev yapmakta iken başka bir göreve atanmak üzere bu görevinden alınmasına ve akabinde sosyal güvenlik uzmanı kadrosuna atanmasına ilişkin 20/08/2021 tarihli işlemin iptali istemiyle açtığı dava sonucunda ...İdare Mahkemesinin 13/10/2022 (Mahkemece sehven 20/10/2021 yazılmıştır.) tarihli ve E..., K... sayılı kararı ile anılan işlemin iptaline karar verildiği, yargı kararının uygulanmasını teminen davalı idarenin 06/12/2022 tarihli işlemi ile davacının 1. dereceli daire başkanı kadrosuna atamasının yapılmasının akabinde 13/12/2022 tarihli işlem ile bildirilen 09/12/2022 tarihli işlem ile tekrar başka bir göreve atanmak için görevinden alındığı, sonrasında sosyal güvenlik uzmanı olarak atamasının yapıldığı, bu durumda, mevzuat hükümleri uyarınca bir yargı kararını aynen ve gecikmeksizin uygulamaktan başka bir seçeneği olmayan idarelerin yargı kararlarına uymaması, karar gereklerine göre işlem ve eylemde bulunmaması ya da biçimsel nitelikte uygulamalarla yargı kararlarını etkisiz ve geçersiz kılmasının söz konusu olamayacağı, aksine anlayış ve tutumun, Anayasanın ve yasanın özüne ve sözüne aykırı olduğu kadar hukuk devleti ve hukukun temel ilkelerine de açıkça aykırılık oluşturacağı tartışmasız olduğundan, davacının yargı kararının etkisiz hale getirilmesi mahiyetinde olan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı, öte yandan idarenin, iptal kararının amaç ve kapsamına göre yeni bir işlem ya da işlemler yapmak, iptal edilen idari işlemden doğan tüm sonuçları ortadan kaldırmak ve önceki hukuki durumun geçerliliğini sağlamakla yükümlü olduğu, hukuka aykırılığı yargı kararıyla saptanarak iptal edilen işlem nedeniyle fiilen bu görevi yapamadığı açık olan davacının, bu işlem sonucu uğradığı zararların davalı idarece tazmini Anayasa hükmü gereği olduğundan, dava konusu işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte ödenmesi gerektiği, söz konusu mahkeme kararını gereği gibi uygulamadığı sabit olan davalı idarenin, olayda ağır hizmet kusurunun bulunduğunun kabulü zorunlu olduğundan, davacının devam eden süreçte manevi yönden zarara uğradığı, bu nedenle manevi tazminat ödenmesini gerektirecek koşulların oluştuğu anlaşıldığından, uğradığı manevi zarara karşılık olarak davacıya takdiren 1.000,00-TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği gerekçeleriyle, dava konusu işlemin iptaline, dava konusu işlem nedeniyle davacının mahrum kaldığı parasal haklarının işlem tarihinden (09.12.2022) itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, davacının manevi tazminat isteminin kabulü ile 1.000,00-TL manevi tazminatın davalı idare tarafından davacıya ödenmesine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin temyize konu kararıyla; İdare Mahkemesi tarafından her ne kadar yargı kararının etkisiz kılınarak davacının tekrar görevden alınmasının hukuka uyarlı olmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de bu kabulün yerinde görülmediği, dava konusu olayda; davacının mahkeme kararının uygulanmasını teminen 06/12/2022 tarihli işlem ile boş bulunan 1. dereceli Daire Başkanı kadrosuna atandığı, 09/12/2022 tarihli işlem ile de, davacı hakkında Teftiş Kurulu Başkanlığı tarafından yürütülen idari soruşturma sonunda, idari yönden getirilen teklif üzerine daire başkanlığından alınarak başka bir göreve atanmasına Bakan Olur'u ile karar verildiği, bu işlem üzerine davacının 657 sayılı Kanunun 76. maddesi ve 703 sayılı KHK'nın geçiş hükümleri başlıklı geçici 1. maddesi uyarınca sosyal güvenlik uzmanı olarak atandığının görüldüğü, dava dosyasında bulunan SGK Teftiş Kurulu Başkanlığı'nın 22/08/2022 tarihli yazısının incelenmesinden; bazı firmaların, gerçekte ucuz olan tıbbi cihaz ve malzemeleri kasıtlı olarak yüksek tutarlı malzemelerin SUT kodları ile eşleştirerek kamu zararına neden oldukları, bu firmaların bazı ürünleri klinik çalışmaları ve biyouyumluluk testleri olmamasına rağmen sahte CE belgesi ve ürün görselleri ile Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemine (ÜTS) kaydettikleri, bu ürünleri yine kasıtlı olarak SUT kodları ile eşleştirdikleri, varis tedavisinde kullanılan sıvı embolizan ajan ve kateterini yüksek tutarlı olan yapay kalp kapaklarındaki kaçakların kapatılması amacıyla tanımlanan KV2048 ve KV2049 SUT kodlarına eşleştirdikleri, bu kodlara “Kardiyak Kullanım” ibaresinin eklenmesi üzerine KV2048 ve KV2049 SUT kodlarına eşli ürünlerin yeni açılan K.V4020 SUT koduna taşındığı, yeni açılan KV4020 SUT kodunda tanımlanan tedavinin dünyada başka bir örneğinin olmadığı, dünyada örneği olmayan bu varis tedavisi için açılan KV4020 SUT kodu için mevzuat gereği A Grubu başvuru yapılması gerektiği halde buna uyulmadığı, dünyada benzeri olmayan KV4020 SUT koduna eşleştirilen ürünlere hangi bilimsel komisyonun onay verdiği ve kurum yöneticisi olarak kimlerin bu dosyayı imzaladığı” hususlarıyla ilgili olarak yürütülen soruşturma neticesinde... tarihli ve ... sayılı Ara Soruşturma Raporunun düzenlendiği, söz konusu raporda; " 4. 12/06/2018 tarihli ve 2018/3 sayılı SHFK kararının yayımlanmak için Resmi Gazeteye gönderilen yazı ekinden çıkartıldığı dönemde Mevzuat Takip Daire Başkanı olan, bu daire başkanlığı görevinden alınarak Sosyal Güvenlik Uzmanı kadrosunda görevlendirilen ...'a, yeni bir idarecilik görevi verilmemesi", şeklinde düzenlenen soruşturma raporu ile davacıya yeni bir idarecilik görevi verilmemesi teklifi getirildiği, bu teklif uyarınca davacının yargı kararı uyarınca iade edildiği Daire Başkanlığı görevinden alındığı, bu durumda; idare tarafından yargı kararının uygulanmasını teminen yeniden Daire başkanlığı görevine iade edilen davacının, hakkında yapılan disiplin soruşturması sonunda düzenlenen soruşturma raporunda getirilen teklif uyarınca, idare tarafından kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek tesis olunan işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varıldığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun kabulüne, başvuruya konu mahkeme kararının kaldırılmasına; davanın reddine, karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından; yapılan müfettiş incelemesinin doğrudan kendisi ile ilgili olmadığı, Genel Müdürlüğün diğer Daire Başkanlıklarının iş ve işlemleri ile ilgili olduğu, teftişe konu malzemenin ilk başvuru, Sağlık Bakanlığı yazışmaları, Bilimsel Komisyonların oluşturulması, bilirkişi görüşlerinin alınması, sonrasında 5510 sayılı Kanunun 72 inci maddesine göre oluşturulan Kurumun bu konuda karar alıcı en üst komisyonu olan Sağlık Hizmetleri Fiyatlandırma Komisyonunda (SHFK) karar alınmasına kadar ki süreçte hiçbir dahli ve bilgisinin bulunmadığı, görev ve yetkisinin sadece ilgili dairelerden gönderilen metinleri birleştirip Resmi Gazete formatına uyumlaştırmak olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN CEVABI : Davalı idareler tarafından, yargı kararının uygulanmasını teminen davacının Daire Başkanlığı görevine iade edildiği ancak sonradan yapılan disiplin soruşturması sonunda düzenlenen soruşturma raporunda yapılan teklif uyarınca, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek davacının Daire Başkanlığı görevinden alınarak sosyal güvenlik uzmanı kadrosuna atandığı, dava konusu işlem ile yargı kararının etkisiz hale getirilmediği, yargılama sürecinde davacının 03/12/2024 tarihli dilekçesi ile Bilgi Teknolojileri Genel Müdürlüğünde vekaleten yürüttüğü daire başkanlığı görevinden feragat ederek asli kadrosuna iadesini talep ettiği, temyiz isteminin reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay İkinci Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Davacının 02/11/2015 tarihinde Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde daire başkanı olarak göreve başladığı, burada görev yapmakta iken 20/08/2021 tarihli işlem ile bu görevinden alınarak Sosyal Güvenlik Uzmanı kadrosuna atandığı bu işlemin iptali istemiyle açtığı dava sonucunda ... İdare Mahkemesinin ... tarihli ve E:..., K:...sayılı kararı ile anılan işlemin iptali neticesinde Mahkeme kararı uyarınca davalı idarenin 06/12/2022 tarihli işlemi ile daire başkanı olarak atandığı, bu defa dava konusu 09/12/2022 işlemle tekrar görevinden alınarak sosyal güvenlik uzmanı olarak atanması üzerine temyizen incelenmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT :
Anayasanın "Cumhuriyetin Nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde; Türkiye Cumhuriyeti'nin toplumun huzuru, milli dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, laik ve sosyal bir hukuk Devleti olduğu belirtilmiş, "Mahkemelerin Bağımsızlığı" başlıklı 138. maddesinin son fıkrasında, “Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez.” kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinin 1. fıkrasında, “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez. ...” hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Anayasa'nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesi, Anayasa'nın 138. maddesi ve 2577 sayılı Yasa'nın 28. maddesi uyarınca idarenin, yargı kararının gereğini "aynen" ve "gecikmeksizin" yerine getirmesi zorunluluk olmakla birlikte; idarenin, yargı kararını biçimsel olarak uygulanması sonucunu doğuracak yeni işlem tesisinin de yukarıda anılan ilke ve kurallara aykırılık teşkil edeceği kuşkusuzdur.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar bölge idare mahkemesince bazı firmaların, gerçekte ucuz olan tıbbi cihaz ve malzemeleri kasıtlı olarak yüksek tutarlı malzemelerin SUT kodları ile eşleştirerek kamu zararına neden oldukları, bu firmaların bazı ürünleri klinik çalışmaları ve biyouyumluluk testleri olmamasına rağmen sahte CE belgesi ve ürün görselleri ile Sağlık Bakanlığı Ürün Takip Sistemine (ÜTS) kaydettikleri, bu ürünleri yine kasıtlı olarak SUT kodları ile eşleştirdikleri, varis tedavisinde kullanılan sıvı embolizan ajan ve kateterini yüksek tutarlı olan yapay kalp kapaklarındaki kaçakların kapatılması amacıyla tanımlanan KV2048 ve KV2049 SUT kodlarına eşleştirdikleri, bu kodlara “Kardiyak Kullanım” ibaresinin eklenmesi üzerine KV2048 ve KV2049 SUT kodlarına eşli ürünlerin yeni açılan K.V4020 SUT koduna taşındığı, yeni açılan KV4020 SUT kodunda tanımlanan tedavinin dünyada başka bir örneğinin olmadığı, dünyada örneği olmayan bu varis tedavisi için açılan KV4020 SUT kodu için mevzuat gereği A Grubu başvuru yapılması gerektiği halde buna uyulmadığı, dünyada benzeri olmayan KV4020 SUT koduna eşleştirilen ürünlere hangi bilimsel komisyonun onay verdiği ve kurum yöneticisi olarak kimlerin bu dosyayı imzaladığı” hususlarıyla ilgili olarak yürütülen soruşturma neticesinde ... tarihli ve ...sayılı Ara Soruşturma Raporunun düzenlendiği, söz konusu raporda; " 4. 12.06.2018 tarihli ve 2018/3 sayılı SHFK kararının yayımlanmak için Resmi Gazeteye gönderilen yazı ekinden çıkartıldığı dönemde Mevzuat Takip Daire Başkanı olan, bu daire başkanlığı görevinden alınarak Sosyal Güvenlik Uzmanı kadrosunda görevlendirilen ...'a, yeni bir idarecilik görevi verilmemesi", şeklinde olmak üzere davacıya yeni bir idarecilik görevi verilmemesi teklifi getirildiği, bu teklif uyarınca davacının yargı kararı uyarınca iade edildiği Daire Başkanlığı görevinden alındığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş ise de; dosyanın incelenmesinden söz konusu soruşturma kapsamında davacı hakkında herhangi bir disiplin cezası tesis edilmediği, "başkanlığını yürüttüğü Mevzuat Daire Başkanlığının, söz konusu tıbbi malzeme ile ilgili esas görev ve yetki sahibi olan Tıbbi Cihaz Daire Başkanlığı ya da Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığının iş ve işlemlerine dahlinin olmadığı, soruşturma sonucunda kamu zararının tazmini bakımından hakkında mali öneri getirilmesine gerek görülmediği, bu itibarla Ceza Kanunu yönünden sorumlu tutulmasını gerektirecek herhangi bir kasıtı görülmediği" gerekçeleriyle 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun uyarınca Bakanlıkça soruşturma izni verilmediği anlaşılmıştır.
Bu durumda, dosyada yer alan bilgi ve belgeler değerlendirildiğinde; hakkında ... tarihli ve ...sayılı Ara Soruşturma Raporunda değerlendirmeler neticesinde herhangi bir disiplin cezası tesis edilmeyen, adli soruşturma da bulunmayan, yargı kararı ile görevine iade edilmiş olan davacının tekrar görevden alınmasını gerektirecek başkaca somut, nesnel ve hukuken kabul edilebilir bilgi ve belgenin davalı idarece dosyaya sunulamadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Davacının daire başkanlığından alınmasına ilişkin işlem hakkında verilen kararın yukarıda belirtilen gerekçeyle bozulması üzerine Bölge İdare Mahkemesince yeniden bir karar verileceği dikkate alındığında, davacının sosyal güvenlik uzmanı kadrosuna atanmasına ilişkin işlemin iptali ile dava konusu işlemler nedeniyle mahrum kaldığı parasal ve özlük haklarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi ve manevi tazminat istemleri hakkında da yeniden bir değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerektiği açıktır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN KABULÜNE,
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... günlü, E:..., K:... sayılı kararın, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinin 2/b fıkrası uyarınca BOZULMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 6545 sayılı Kanun'la değişik 50. maddesinin 2. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın, kararı veren ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine,
4. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'na 6545 sayılı Kanun'un 27. maddesi ile eklenen Geçici 8. maddesi uyarınca karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 24/06/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X)KARŞI OY :
Davalı idarenin temyiz isteminin reddi ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ...günlü, E:..., K:... sayılı kararın onanması gerektiği oyuyla çoğunluk kararına katılmıyorum.