10. Daire 2001/3070 E. , 2005/157 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2001/3070
Karar No : 2005/157
Temyiz Eden (Davacı) : … Memba Suyu San. ve Tic.A.Ş.
Vekili : …
Karşı Taraf (Davalı) : Bursa Defterdarlığı - BURSA
İstemin Özeti : Fuzuli şagil olduğundan bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen 21.000.000.000 lira tutarındaki ecrimisil alacağının tahsili yolunda tesis edilen ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda … İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 21.6.2000 tarih ve E:1999/1613, K:2000/4172 sayılı kararıyla onandığı, ecrimisil düzeltme ihbarnamesine konu borcu 5.1.1998 tarihinde ödeyen davacıya iptal kararı üzerine sözkonusu alacağın 24.3.1999 tarihinde iade edildiği, davacı tarafından; ödemiş olduğu tutarın 5.1.1998-24.3.1999 döneminde davalı idare hesabında bulunması nedeniyle uğramış olduğu yasal faiz karşılığı toplam 12.804.166.660.-TL. tutarındaki zararın tazmini istemiyle açılan dava sonucunda ... İdare Mahkemesince davanın reddi yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.
D.Tetkik Hakimi : …
Düşüncesi : Kesinleşmiş yargı kararı ile hukuka aykırılığı saptanan idari işlemden kaynaklanan zararın idarece tazmin edilmesi gerektiğine karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen idare mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
Danıştay Savcısı : …
Düşüncesi : Davacı şirketten tahsil edilen 21 milyar TL ecrimisilin davacıya geri ödendiği tarihe kadar geçen sürede doğan, 12.804.166.000 TL faizin tazmini istemiyle açılan davayı reddeden, ...İdare Mahkemesi kararının temiyzen bozulması istenilmektedir.
Dosyanın incelenmesinden,Bursa Defterdarlığınca davacı adına ecrimisil ihbarnamesi düzenlendiği, davacının 21 milyar TL tutarındaki ecrimisili 5.1.1988 tarihinde idareye ödediği, ancak ecrimisil işleminin ... İdare Mahkemesince iptal edildiği ve söz konusu tutarın idarece davacıya 24.3.1999 tarihinde iade edildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda davacının idarenin iptal edilen tasarrufu nedeniyle, parasını aldığı tarihe geçen sürede zarara uğradığı açıktır.
Bu nedenle, belirtilen süreler arasında 21 milyar TL nın hesaplanacak faiz tutarının davacıya ödenmesi hakkaniyet gereği olduğundan, davayı reddeden İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Onuncu Dairesince davacının duruşma istemi 2577 sayılı Yasanın 17/2.maddesi uyarınca yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü.
Dava, fuzuli şagil olduğundan bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen 21.000.000.000 lira tutarındaki ecrimisil alacağının tahsili yolunda tesis edilen ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istemiyle açılan dava sonucunda ... İdare Mahkemesince dava konusu işlemin iptali yolunda verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 21.6.2000 tarih ve E:1999/1613, K:2000/4172 sayılı kararıyla onandığı, ecrimisil düzeltme ihbarnamesine konu borcu 5.1.1998 tarihinde ödeyen davacıya iptal kararı üzerine sözkonusu alacağın 24.3.1999 tarihinde iade edildiği, davacı tarafından ödemiş olduğu tutarın 5.1.1998-24.3.1999 döneminde davalı idare hesabında bulunması nedeniyle uğramış olduğu yasal faiz karşılığı toplam 12.804.166.660 TL. tutarındaki zararın tazmini istemiyle açılmıştır.
... İdare Mahkemesince, davalı idarece tahakkuk ettirilen ecrimisil alacağının tahsili yolundaki işlemin yargı kararı ile iptal edilmesi üzerine davalı idarece yargı kararının gereği yerine getirilerek tahsil edilen alacağın davacıya iade edildiği, uğranıldığı ileri sürülen zararın tazminat hukuku ilke ve kuralları çerçevesinde tazminine hukuki olanak bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Anayasanın 125.maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu kuralına yer verilmiştir.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12.maddesinde, ilgililer haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay'a ve idare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu davanın karar bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava süresi içinde tam yargı davası açabilirler hükmü yer almıştır.
Anılan yasa hükmüne göre, iptal davasının karara bağlanması üzerine, açılacak tam yargı davalarında ilgililere iki seçenek tanınmıştır. Bu seçeneklerden birisi iptal davasına ilişkin kararın ilgiliye tebliğinden itibaren 60 gün içinde tam yargı davası açmak diğeri ise, iptal kararına karşı kanun yollarına başvurulması sonucunda verilecek kararın ilgiliye tebliğinden itibaren 60 günlük dava açma süresi içinde tam yargı davası açmaktır.
Dosyanın incelenmesinden, fuzuli şagil olduğundan bahisle davacı adına tahakkuk ettirilen 21.000.000.000 TL tutarındaki ecrimisil alacağının tahsili yolunda tesis edilen ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin ... İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile iptal edildiği, davacı tarafından 5.1.1998 tarihinde ödenen 21.000.000.000 TL'nın yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemiyle 8.3.1999 tarihinde idareye başvurulduğu, bu başvuru üzerine sözkonusu alacağın davalı idarece 24.3.1999 tarihinde davacıya iade edildiği, davalı idarenin temyiz istemi reddedilerek anılan mahkemenin iptal kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 21.6.2000 tarih ve E:1999/1613, K:2000/4172 sayılı kararı ile onandığı, (karar düzeltme isteminde bulunulmamıştır.) bu kararın 6.9.2000 tarihinde davacıya tebliğ edildiği, davacı tarafından yukarıda aktarılan 2577 sayılı Yasanın 12.maddesinde öngörülen 60 günlük süre içinde 28.9.2000 tarihinde, 5.1.1998 tarihinde ödediği 21.000.000.000 TL'nın idarece iade edildiği 24.3.1999 tarihine kadar geçen süre için yasal faiz ödenmemesi nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 12.804.166.660 TL tutarındaki zararın tazmini istemiyle dava açıldığı anlaşılmaktadır.
İdari işlemin yargısal bir kararla iptali halinde; bu iptal kararının işlemin yapılması sırasında unsurlarında bulunan sakatlıkları saptadığı, işlemi yapıldığı andan başlayarak ortadan kaldırdığı, bu özelliği nedeniyle geriye yürüyen sonuçlar doğurduğu, başka bir anlatımla, işlemin tesis edildiği tarihten önceki hukuki durumun geçerliliğini sağladığı, iptal edilen işlemlerden doğan zararın idarece tazmin edilmesi gerektiği İdare Hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Bu durumda, 5.1.1998 tarihinde davacıdan tahsil edilen ancak kesinleşen yargı kararı ile iptal edilen ecrimisil düzeltme ihbarnamesine konu alacak 24.3.1999 tarihinde davacıya iade edilmiş ise de, yukarıda da belirtildiği üzere hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanmış olan idari işlemden kaynaklanan zararın idarece tazmin edilmesi gerektiği açıktır.
İdare Mahkemesince, 5.1.1998 - 24.3.1999 tarihleri arasındaki dönemde idarenin hesabında bulunan, bir başka anlatımla hukuka aykırılığı yargı kararı ile saptanmış bulunan işleme dayalı olarak tahsil edilen 21.000.000.000 TL'nin tasarruf hakkından yoksun bırakılan davacıya anılan dönem için hesaplanacak yasal faiz karşılığı zararın ödenmesine karar verilmesi gerekirken, aksi yolda verilen kararda hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davacı temyiz isteminin kabulüne...İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın bozulmasına, yeniden karar verilmek üzere dosyanın adı geçen mahkemeye iadesine 1.2.2005 tarihinde oybirliği ile karar verildi.