2. Daire 2012/8229 E. , 2012/9842 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
İKİNCİ DAİRE
Esas No : 2012/8229
Karar No : 2012/9842
Temyiz İsteminde Bulunan( Davacı ): …
Vekilleri: …
Karşı Taraf: 1 - Maliye Bakanlığı - ANKARA
Vekili: …
2- …
Vekili: …
İsteğin Özeti: … İdare Mahkemesi'nin … günlü, E: …, K: … sayılı kararının Danıştay İkinci Dairesi'nin 16.3.2011 günlü, E:2011/245, K:2011/1164 sayılı kararıyla kısmen onanması, kısmen de bozulması üzerine, anılan kararın bozulan kısmına uyularak aynı Mahkeme'ce verilen … günlü, E: …, K: … sayılı kararın; dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması isteminden ibarettir.
Maliye Bakanlığının
Cevabının Özeti : Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
…’nın Cevabının Özeti:Temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.
Danıştay Tetkik Hakimi: …
Düşüncesi: İdare Mahkemesi kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmüştür.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay İkinci Dairesi'nce, işin gereği düşünüldü:
Dava; …'nda Uzman olarak görev yapan davacıya 29.11.2005 - 14.1.2009 tarihleri arasında yersiz ödendiği tespit edilen denetim tazminatı tutarı olan … TL'yi hesaplanacak faiziyle birlikte geri ödemesi gerektiğinin bildirilmesine yönelik, …'nın 13.5.2009 günlü, 570 sayılı işlemi ve 29.4.2009 günlü Oluru ile bu işlemin dayanağı olarak gösterilen Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü'nün 20.4.2009 günlü, 5084 sayılı işleminin ve davacının borç çıkarma işlemi ile denetim tazminatı ödenmemesine ilişkin işlemin geri alınarak söz konusu tazminatın ödenmesine devam edilmesi amacıyla yaptığı itirazın reddine dair …'nın 1.6.2009 günlü, 743 sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
… İdare Mahkemesi'nin … günlü, E: …, K: … sayılı kararıyla davanın incelenmeksizin reddine karar verilmiş; Danıştay İkinci Dairesi'nin 16.3.2011 günlü, E:2011/245, K:2011/1164 sayılı kararıyla, anılan kararın, Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğü işleminin iptali istemine ilişkin olarak davanın incelenmeksizin reddine yönelik kısmı onanmış; …'nın 13.5.2009 günlü, 570 sayılı işlemi ve 29.4.2009 günlü Oluru ile davacının bu işlemin ve denetim tazminatı ödenmemesine yönelik işlemin geri alınarak söz konusu tazminatın ödenmesine devam edilmesi amacıyla yaptığı itirazın reddine ilişkin 1.6.2009 günlü, 743 sayılı işlemin iptali isteminin incelenmeksizin reddine dair kısmı ise; "uyuşmazlığa konu fazla ödemenin de Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 günlü, E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı gereğince herhangi bir yargı kararına gerek kalmaksızın davacıdan istenilmesi mümkün olduğundan, bu meblağın davacıdan geri istenilmesi yolunda tesis edilen işlemin, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken işlemlerden olduğu sonucuna varılmış olup, İdare Mahkemesinin işin esasına girerek bir karar vermesi gerekirken, …'nın 13.5.2009 günlü, 570 sayılı işlemi ve 29.4.2009 günlü Oluru ile davacının bu işlemin ve denetim tazminatı ödenmemesine yönelik işlemin geri alınarak söz konusu tazminatın ödenmesine devam edilmesi amacıyla yaptığı itirazın reddine dair …'nın 1.6.2009 günlü, 743 sayılı işleminin iptali istemini incelenmeksizin reddetmesinde hukuki isabet bulunmadığı; öte yandan, davacı tarafından 26.5.2009 günlü dilekçe ile yapılan itiraz başvurusunda, …'nın 13.5.2009 günlü, 570 sayılı borç çıkarma işleminin yanı sıra, denetim tazminatı ödenmemesine ilişkin işlemin de geri alınarak söz konusu tazminatın ödenmeye devam edilmesi talebinde bulunulduğu ve bu istemin …'nın dava konusu edilen 1.6.2009 günlü, 743 sayılı işlemi ile reddedildiği, İdare Mahkemesi kararında ise; davacıya ödenmekte olan denetim tazminatının kesilmesi yönünden her hangi bir irdeleme yapılmadığı görüldüğünden, Mahkeme kararında bu yönden de yasal isabet görülmediği" gerekçesiyle bozulmuştur.
Bunun üzerine, aynı Mahkeme'ce bozma kararına uyularak verilen … günlü, E: …, K: … sayılı kararla; …'nda, 5429 sayılı Kanun'un 45/I maddesine istinaden kadro karşılığı sözleşmeli statüde çalıştırılan Uzman ve Uzman Yardımcılarına, 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın II sayılı Cetvelinde düzenlenen Özel Hizmet Tazminatının, aynı Karar'ın 11/(1)-a maddesi ile saklı tutulan 1997/9021 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca ödenmesi gerektiği; buna karşın III sayılı Cetvelde düzenlenen Denetim Tazminatının ise 2006/10344 sayılı Karar'ın yine 11/(1)-a maddesi uyarınca ödenemeyeceği sonuç ve kanaatine varıldığından davalı idarece tesis edilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan davacı tarafından Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 günlü, E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararı uyarınca idarece yapılan ödemenin ancak dava açma süresi içinde geri istenebileceği belirtilmiş olsa da, yapılan ödemenin açık hatadan kaynaklanmış olduğu görüldüğünden, aynı İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı uyarınca süre sınırı aranmaksızın idarece geri istenebileceği kanaatine varıldığından bu iddianın yerinde görülmediği gerekçesiyle dava reddedilmiştir.
Davacı, dava konusu işlemlerin hukuka aykırı olduğunu öne sürmekte ve Mahkeme kararanın temyizen incelenerek bozulmasını istemektedir.
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin varlığına bağlı olup, davacı tarafından, Mahkeme kararının, denetim tazminatı ödenmemesine ilişkin işlemin geri alınarak söz konusu tazminatın ödenmesine devam edilmesi amacıyla yaptığı itirazın reddine dair işlemin iptali istemi yönünden davanın reddine ilişkin hüküm fıkrasıyla ilgili olarak ileri sürülen hususlar bunlardan hiçbirisine uymamaktadır.
Kararın diğer hüküm fıkrasına gelince;
Dava dosyasının incelenmesinden, …'nın 2.2.2009 günlü, 178 sayılı ve 3.3.2009 günlü, 115 sayılı yazıları ile, kurumlarında Uzman ve Uzman Yardımcıları kadroları karşılık gösterilmek suretiyle sözleşmeli olarak istihdam edilen personele 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ekli III sayılı Cetvelin E. Denetim Hizmetleri Bölümünde öngörülen denetim tazminatının ödenip ödenmeyeceği, ödenmeyecek ise 5429 sayılı Yasa'nın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren ödenen söz konusu tazminatın ilgililerden tahsil edilip edilmeyeceği hususlarında Maliye Bakanlığı'ndan görüş istenildiği, adı geçen Bakanlığın 20.4.2009 günlü, 5084 sayılı yazısı üzerine de davacıya yersiz ödendiği tespit edilen denetim tazminatı tutarı olan … TL'yi hesaplanacak faiziyle birlikte geri ödemesi gerektiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının ise, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır.
Yapılan ödemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan "Açık hata" halinin ise; yapılan ödemede, ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmektedir. Uygulamada bu çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde ve hiç gereği yokken yapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır.
Bu durumda; …'nca mevzuatın yanlış yorumlanması nedeniyle 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca davacıya denetim tazminatı ödenmesinde, davacının hilesinin, gerçek dışı beyanının neden olmadığı, ayrıca açık hatanın da bulunmadığı görüldüğünden; söz konusu ödemelerin, yukarıda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca idari dava açma süresi içerisinde geri istenmesi mümkün iken, anılan ödemelerin bu süre geçtikten sonra geri istenilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; davacının temyiz isteminin kısmen kabulü ile … İdare Mahkemesi'nce verilen … günlü, E: …, K: … sayılı kararın, 1.6.2009 günlü, 743 sayılı işlemin; davacının denetim tazminatının ödenmemesine ilişkin işlemin geri alınarak söz konusu tazminatın ödenmeye devam edilmesi amacıyla yaptığı itirazın reddine dair kısmının iptali istemiyle ilgili olarak davanın reddine yönelik hüküm fıkrası hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, davacının temyiz isteminin reddi ile bu kısmının onanmasına; davacıya sehven ödendiği tespit edilen denetim tazminatının geri istenilmesine ilişkin işlemler ile borç çıkartma işleminin geri alınması amacıyla yaptığı itirazın reddine dair 1.6.2009 günlü, 743 sayılı işlemin söz konusu itiraza yönelik kısmının iptali istemi açısından davanın reddine ilişkin kısmına dair davacının temyiz isteminin ise kabulüyle, anılan kısmın 2577 sayılı Yasanın 49. maddesinin 1/b fıkrası uyarınca bozulmasına; aynı maddenin 3622 sayılı Kanun'la değişik 3. fıkrası gereğince ve yukarıda belirtilen hususlar da gözetilerek bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın adı geçen Mahkeme'ye gönderilmesine, tebliğ tarihini izleyen onbeş gün içinde Danıştay'a kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 13.12.2012 tarihinde, oybirliğiyle karar verildi.