Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2014/4714 E. , 2020/3658 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2014/4714
Karar No:2020/3658
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Enerji Üretim A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … (…) Genel Müdürlüğü Yücetepe / …
VEKİLLERİ : Hukuk Müşaviri …,
Hukuk Müşaviri …
İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirketin, Kütahya ili sınırları içerisinde bulunan Emet Barajı ve Hes Projesi'ne ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmediğinden bahisle proje başvurusunun iptal edilmesine ve başvuru sırasında sunulan geçici teminat mektubunun gelir kaydedilmesine ilişkin Devlet Su İşleri Hidroelektrik Enerji Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca, davalı idarece davacıdan istenilen revize fizibilite raporunun doksan gün içerisinde teslim edilmesi gerekirken bu hususa riayet edilmediği, doksan günden çok sonra sunulan "revize fizibilite için gerekçe raporu"nun da içeriği itibarıyla yönetmeliğe uygun olarak hazırlanmadığı, bu nedenle "revize fizibilite raporu" olarak kabul edilemeyeceği; bu durumda, Yönetmeliğin 8. maddesi uyarınca davacının proje başvurusunun reddedilerek iptal edilmesinde ve aynı Yönetmeliğin 6. maddesi uyarınca yönetmelikte belirlenen yükümlülüğün yerine getirilmemesi nedeniyle geçici teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, karara dayanak alınan Yönetmeliğin işleme konu süreç içinde ve karar tarihine kadar birçok değişikliğe uğradığı, eksikliklere ilişkin gerekçeli raporun sunulduğu tarihte yürürlükte olmayan bir "form"a dayanarak ve raporun forma uygun olmadığından bahisle davanın reddinin hatalı olduğu, Yönetmeliğin raporun sunulduğu ve revizenin talep edildiği tarihte yürürlükte olan hâline göre, başvuran şirketin, projenin ekonomik ve çevresel açı gibi temel noktalarında değişiklikler oluşması hâlinde farklı formülasyon teklifinde bulunma hakkı olduğunun hükme bağlandığı, bu hükmün 08/02/2007 tarihinde değiştirildiği, gerekçe raporunun sunulduğu tarihteki hâline göre, şirketlerin revize raporu sunmadan önce farklı formülasyon teklif etme hakkının olduğu, bu teklifin davalı tarafından incelenerek neticesinin gerekçeleriyle birlikte şirkete bildirileceği, redde ilişkin gerekçeli bir bildirim yapılırsa 90 gün içinde revize/tadil edilmiş fizibilite raporunu sunma yükümlülüğü altına girileceği, teslim süresinin ise farklı formülasyon teklifinin kabul edilmemesinin bildirilmesi durumunda başlayacağı, formülasyon teklifine dair ret kararı bildirilmediğinden revize fizibilite raporu sunma süresinin de başlamadığı, Mahkemenin son tarihli yönetmeliği esas alarak Ek-3A formatında bir fizibilite raporunun varlığını aramasına rağmen raporun sunulduğu tarihte veya revize talebinde bulunulan tarihte söz konusu formatın yürürlükte olmadığı, sunulan gerekçe raporunun bir revize fizibilite raporu mahiyetinde olmadığı, idareye sunulan yeni bir formülasyon çalışması niteliğinde olduğu, gerekçe raporunun yeni bir fizibilite raporuna ön hazırlık mahiyetinde olduğu, davalı idarenin 5 yıl boyunca teminat mektubu yenilenmesini kabul ederek zımnî olarak süre verdiği, idarenin revize talebinin Ek-3A formatı kapsamında bir talep olmadığı, bunun için DSİ'nin ayrı bir talepte bulunması gerektiği, revize fizibilite raporu düzenleme yükümlülüğünün ancak yeni yönetmelikte öngörülen formatı da içeren bir bildirimde bulunulması hâlinde ortaya çıkacağı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, 08/01/2007 tarihli yazıyla, fizibilite raporunun incelendiği ve belirtilen eksiklikler doğrultusunda revize edilmesi gerektiğinin davacıya bildirildiği, bu tarihten sonra teslim edilen bir revize fizibilite raporu bulunmadığı, son revize rapor teslim tarihi olan 08/04/2007 tarihinden çok sonra 27/05/2009 tarihinde revize fizibilite için gerekçe raporu adı altında yazının gönderildiği, bunun kesinlikle revize fizibilite raporu yerine geçebilecek bir rapor olmadığı, yalnızca proje revizyonuna ilişkin özet bilgiler içerdiği, Yönetmelikte değişen maddenin her iki hâlinde de revize raporun tesliminin zorunlu kılındığı, değişen tek şeyin revize fizibilite raporunun teslim tarihi olduğu, fizibilite raporunda tadil gerektiğine ilişkin yazının üzerinden 7,5 yıl geçmesine rağmen hâlen revize fizibilite raporunun gönderilmediği, gerekçe raporu kapsamında farklı formülasyon teklifi bulunmadığı, bu raporun yazıdan iki seneden fazla süre geçtikten sonra gönderildiği, davacının hâlâ fizibilite raporu verme süresinin başlamadığını iddia etmesinin iyi niyetle bağdaşmadığı, sürenin revize fizibilite raporu talebiyle başladığı, fizibilite raporlarında olması gereken başlıklar incelendiğinde, yürürlükte bulunan EK-3 formatına ya da sonradan ilâveten getirilen EK-3A formatına uygun bir rapor sunulmadığının anlaşıldığı, geçici teminat mektuplarının süresinin her yıl uzatılmasının ek süre verildiği anlamına gelmeyeceği, böyle bir düzenlemenin ne yönetmelikte ne de diğer mevzuatta bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'UN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü kısmen reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Kütahya ili sınırları içerisinde yer alan Emet Barajı ve Hidroelektrik Santraline ilişkin proje davacı şirketin uhdesinde kalmış ve bu kapsamda davacı tarafından davalı idareye fizibilite raporu 23/05/2006 tarihinde sunulmuştur.
Davalı idarenin … tarih ve … sayılı yazısı ile, fizibilite raporunda EİEİ Genel Müdürlüğü ve Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü ile muhtelif ihtisas birimlerince belirlenen hususlar dikkate alınarak revize fizibilite raporu hazırlanması gerektiği davacıya bildirilmiştir.
Bu yazının davacıya tebliğ edilmesi üzerine davacı tarafından 23/03/2007 tarih ve 200.000,00-TL bedelli geçici teminat mektubu davalı idareye sunulmuş olup, bu teminat mektubu (en son 31/12/2012 vadeli olmak üzere) her yıl yenilenmiştir. Davacı tarafından 27/05/2009 tarihli yazı ekinde "Emet Barajı ve HES Projesi Revize Fizibilite İçin Gerekçe Raporu" başlıklı bir rapor sunulmuştur.
Davalı idare tarafından, davacının revize fizibilite raporunu sunmaması nedeniyle proje başvurusunun iptal edilmesine ve geçici teminat mektubunun gelir kaydedilmesine dair işlem tesis edilerek davacıya bildirilmiş, bu işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte bulunan Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Yönetmeliğin 5'inci maddesi kapsamında yayımlanan DSİ ve EİE projelerinden, müracaat süresi sona eren projelerin dışında kalanlar için Su Kullanım Hakkı Anlaşması yapmak üzere DSİ’ye müracaat edilir."; 2. fıkrasında, "Müracaatla birlikte istenen belgelere ilave olarak Ek-3A formatında hazırlanmış fizibilite raporu ile formatı ve her yıl tutarı DSİ tarafından belirlenip ilan edilen, müracaat tarihinden itibaren en az bir yıl süreli geçici teminat mektubu verilir. Tüzel kişiler tarafından geliştirilecek projelerde de ilk başvuru esnasında geçici teminat mektupları verilir. Gerekmesi hâlinde geçici teminat mektubunun süresinin uzatılması DSİ tarafından istenebilir. Geçici teminat mektupları, bu Yönetmelikte belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi veya yapılan lisans başvurusunun Elektrik Piyasası Lisans Yönetmeliğinde belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi nedeniyle EPDK tarafından reddedilmesi hâlinde irat kaydedilir. Bu Yönetmeliğin 10'uncu maddesi uyarınca yapılacak olan Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı toplantısı sonucunda; en yüksek teklif ile en yüksek ikinci teklifi vermiş olan şirket veya şirketler hariç diğer şirketlerin geçici teminat mektupları, kapalı zarf ile teklif verme toplantısının tamamlanmasının ardından şirket yetkililerine tutanakla geri verilir. Alınan geçici teminat mektupları DSİ tarafından uygun bulunması hâlinde, birden fazla başvurularda yapılacak olan Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı toplantısı için de geçerli olur." kuralına yer verilmiştir.
Anılan Yönetmeliğin "Fizibilite Raporlarının Hazırlanması ve Teslimi" başlıklı 8. maddesinde ise, "DSİ ve/veya EİE tarafından geliştirilen projelere müracaat olması hâlinde, şirketler Ek-3A'da belirtilen esaslar dâhilinde hazırlayacakları fizibilite raporlarını DSİ’ye teslim ederler. Fizibilite ve/veya kesin projesi hazır olan projelerde; DSİ tarafından gerekli görülmesi durumunda, fizibilite raporu istenir. Fizibilite raporları incelendikten sonra fizibilitesi uygun bulunanlar arasından Hidroelektrik Kaynak Katkı Payı toplantısında Su Kullanım Hakkı Anlaşması imzalamaya hak kazanan şirkete, Ek-3'te belirtilen format doğrultusunda detaylı/güncellenmiş fizibilite raporu hazırlaması için doksan günü geçmeyecek bir süre için fizibilite raporu teslim tarihi verilir. Şirket, projenin bulunduğu havzada mevcut, inşa hâlinde ve mutasavver projeler ile havzadaki mevcut ve gelecekteki bütün ihtiyaçları, menba developmanı ve mansap su haklarını göz önünde bulundurarak son yılları da kapsayan hidrolojik verilere göre tadil çalışmalarını yapar. Şirket tarafından hazırlanan fizibilite raporu EİE projesi olması hâlinde sekiz nüsha, DSİ projesi olması hâlinde ise beş nüsha olarak hem yazılı, hem de CD ortamında DSİ'ye teslim edilir. Hazırlanan fizibilite raporunun ilk sayfasında Ek-7'de verilen formatta Yönetici Bilgilendirme Formu yer alır. DSİ ve/veya EİE projeleri dışında geliştirilen yeni projeler için şirket, Ek-4'te belirtilen format doğrultusunda bir ön rapor hazırlayarak DSİ’ye müracaat eder. Hazırlanan ön raporun ilk sayfasında Ek-8'de verilen formatta Yönetici Bilgilendirme Formu yer alır. DSİ, EİE’nin de görüşünü alarak altmış gün içerisinde teklif edilen projenin mevcut, inşa hâlinde ve mutasavver projeler ile ilişkisi açısından değerlendirmesini yapar, müracaatın uygun görülmesi hâlinde durumu şirkete bildirir ve 7'nci maddede belirtilen işlemlerin gerçekleştirilmesinden sonra, şirketten/şirketlerden Ek-3’de belirtilen esaslar dâhilinde fizibilite raporu hazırlanmasını ister. Projeye birden fazla müracaat olması hâlinde DSİ tarafından doksan günü geçmemek üzere şirketlere aynı fizibilite raporu teslim tarihi verilir ve bütün fizibilite raporları aynı tarihte teslim alınır. Şirket veya şirketler, projenin bulunduğu havzada mevcut, inşa hâlinde ve mutasavver projeler ile havzadaki mevcut ve gelecekteki bütün ihtiyaçlar, menba developmanı ve mansap su haklarını gözönünde bulundurularak son yılları da kapsayan hidrolojik verilere göre, belirtilen format doğrultusunda fizibilite raporunu hazırlar ve beş nüsha olarak yazılı ve CD ortamında DSİ'ye teslim eder. DSİ ve/veya EİE projeleri dışında tüzel kişiler tarafından geliştirilen projeler için tüzel kişiler tarafından DSİ’ye müracaatı takiben doksan gün içerisinde fizibilite raporu teslim edilmediği takdirde veya teslim edilen fizibilite raporunun yeterli bulunmaması hâlinde şirket veya şirketlere durum gerekçeleri ile eş zamanlı ve yazılı olarak bildirilir ve belirtilen süre sonunda proje diğer müracaatlara açılır. Şirket tarafından fizibilite raporu hazırlanma safhasında; havzada mevcut, inşa hâlinde ve mutasavver projeler ile mansap su haklarına ilişkin konular etüt edilir. Bu konularda DSİ ve/veya EİE’den bilgi talebinde bulunulması hâlinde, eldeki bilgiler DSİ ve/veya EİE tarafından şirkete temin edilir. Bu kapsamda havzanın özelliğine ve olabilecek gelişmesine bağlı olarak öngörülemeyen, ancak ileride oluşabilecek ihtiyaçlar için meteorolojik şartlardan kaynaklanabilecek azalmalar dikkate alınmaksızın yıllık ortalama suyun DSİ’ce belirlenecek oranı şirket tarafından fizibilitede dikkate alınır. Şirket veya şirketler yapılacak fizibilite revizyonu ve fizibilite çalışmalarında, DSİ ve/veya EİE projesi formülasyonuna göre teknik, ekonomik ve çevresel açıdan üstünlüğünün ve yapılabilirliğinin ortaya konulması veya ilave hidrolojik değerler ile yapılan hesaplamalar çerçevesinde proje temel karakteristiklerinde değişiklikler oluşması hâlinde farklı formülasyon teklifinde bulunabilir. Projelerinde revize yapılması talep edilen ve/veya DSİ ve/veya EİE projesi formülasyonuna göre farklı formülasyon teklifinde bulunan şirket veya şirketlerin teklifleri DSİ ve/veya EİE tarafından kabul edilebilir bulunmayan şirket veya şirketlere durum DSİ tarafından gerekçeleri ile birlikte bildirilir. Bu tarihten itibaren şirket doksan gün içerisinde tadil edilmiş fizibilite raporunu DSİ’ye teslim eder. Şirketin ilave süre talep etmesi hâlinde, bu süre, DSİ ve/veya EİE tarafından proje ile ilgili gerekçelerin uygun bulunması durumunda uzatılabilir. Aksi takdirde bu şirket veya şirketlerin başvurusu reddedilmiş sayılır. DSİ ve/veya EİE projesi için farklı formülasyon teklifinde bulunulduğu hâlde kabul edilmeyen projelerde, bu Yönetmeliğin yayımına kadar tadil edilmiş fizibilite raporunu teslim etmemiş şirketler için tadil edilmiş fizibilite raporunu teslim süresi bu Yönetmeliğin yayımı tarihinden itibaren başlamış sayılır." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu işlemin davacının proje başvurusunun iptal edilmesine ilişkin kısmı yönünden davanın reddi yolundaki Mahkeme kararında hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
Dava konusu işlemin davacının geçici teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin kısmı yönünden;
Yönetmeliğin 6. maddesinde su kullanım hakkı anlaşması imzalayabilmek için başvuru esaslarının belirlendiği, 8. maddesinde ise fizibilite raporlarının hazırlanması ve teslimi ile ilgili sürecin ne şekilde işleyeceğinin düzenlendiği, Yönetmelikte belirlenen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda geçici teminat mektuplarının irat kaydedileceğinin belirtildiği, fizibilite raporlarının teslim edilmemesi, eksik olması veya revize edilmesinin gerektiği durumlarda süresi içinde fizibilite raporu sunmayan şirketlerin başvurularının reddedilmiş sayılacağı, revize fizibilite raporunun teslim edilmemesinin geçici teminatın gelir kaydedilmesine neden olacağına ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, davacı şirketin dava konusu projenin mevcut şartlarla ekonomik olmayacağı gerekçesiyle davalı idareye revize fizibilite raporu için gerekçe raporunu sunduğu, davalı idarenin bunun üzerine herhangi bir geri bildirim yapmadığı ve davacının da bu süreçte revize fizibilite raporunu sunmadığı görülmekle birlikte, revize fizibilite raporunun sunulmamasının yönetmelikte geçici teminatın gelir kaydedilmesine neden olacağına ilişkin açık bir düzenlemeye yer verilmemesi karşısında, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, proje başvurusunun iptaline ilişkin olarak davanın reddine dair kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının, geçici teminat mektubunun irat kaydedilmesine ilişkin olarak davanın reddine dair kısmının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 15/12/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.