Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2015/1965 E. , 2021/5259 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2015/1965
Karar No:2021/5259
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ...Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ...Mal Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : .... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Bergama ilçesi, ...Köyü sınırları içinde ve ...Altın İşletmeleri A.Ş.'nin uhdesinde bulunan IV. Grup maden ruhsat sahasındaki mülkiyeti Hazine'ye ait 30, ...ve ...parsel sayılı taşınmazların 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesine göre açık teklif usulü satışına ilişkin Bergama Mal Müdürlüğü tarafından 28/05/2012 tarihinde gerçekleştirilen ihale işlemlerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; dava konusu taşınmazların 28/05/2012 tarihinde gerçekleştirilen ihaleler sonucunda ...Altın İşletmeleri A.Ş.'ye (...) uhdesinde kaldığı, İzmir ili, Bergama ilçesi, ...sınırları içinde bulunan ve mülkiyeti Hazine'ye ait ... parsel sayılı taşınmazın ise aynı tarihte gerçekleştirilen ihale ile davacıya satıldığı, ... sayılı parsele ilişkin olarak davacıya yapılan satış ihalesinin iptali istemiyle ... şirketi tarafından .... İdare Mahkemesi'nin ...sayılı esasına kayden dava açıldığı, .... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararı ile "maden faaliyeti için kullanılan arazinin satış ihalesinden önce 3. kişilerin de istekli olması ve söz konusu sahanın davacı şirket dışında söz konusu alanda madencilik faaliyeti bulunmayan kişilere de satılabilme olasılığı karşısında Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün görüşü alınması gerekir iken aksi yönde tesis olunan işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle söz konusu ihalenin iptaline karar verdiği, bu kararın Danıştay Onüçüncü Dairesi'nin 09/06/2014 tarih ve E:2014/1509, K:2014/2347 sayılı kararı ile onandığı, davacının adına ihalesi yapılan ...parsele ilişkin satış ihalesinin iptal sebebi olarak ileri sürülen hususların aynı tarihte gerçekleştirilen ihaleler sonucunda ... şirketine satışı yapılan taşınmazlar yönünden de geçerli olması gerektiği ve bu satış ihalelerinin de iptali gerekeceği iddiaları ile bakılan davanın açıldığı; dava konusu olayda, 3 ayrı taşınmaza ilişkin olarak gerçekleştirilen ihalelerin iptalinin istenildiği, söz konusu taşınmazların bulunduğu alanların ... Altın İşletmeleri A.Ş.'nin sahibi olduğu IV. Grup (Altın-Gümüş) işletme ruhsatı kapsamında kaldığının görüldüğü; bu durumda, dosya içinde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden, .... İdare Mahkemesi'nce davacının üzerinde kalan taşınmaza yönelik ihalenin iptal nedeni olan Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün görüşü alınması gerekçesinin yer aldığı Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların madencilik faaliyetleri dışında kiraya verilmesi ya da satışı için; I (a) Grubu ruhsat alanlarına yönelik taleplerde il özel idarelerinin diğer grup maden ruhsat alanlarına yönelik taleplerde ise Genel Müdürlüğün görüşü alınır." düzenlemesinin başlangıcında yer alan "Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların madencilik faaliyetleri dışında kiraya verilmesi ya da satışı için" belirtmesinin bulunduğu, davaya konu taşınmazların bulunduğu alanda ... şirketinin maden ruhsatı sahibi olması nedeniyle belirtilen gerekçenin bakılan davaya uygulanması olasılığının olmadığı, ayrıca ihalenin yapılışı yönünden mevzuata aykırı bir durum görülmediğinden idarenin 3 ayrı taşınmaza ilişkin gerçekleştirdiği ihalelerde hukuka aykırılık bulunmadığı; öte yandan, davacının ihaleye konu taşınmazların bulunduğu alanda maden ruhsatı sahibi olmaması karşısında, taşınmazların anılan şirketin ruhsat sahası içinde kalmaması durumunda ise ilgili mevzuat kapsamında görüş alınması da gerekmeyeceğinden, davacının görüş alınmadığı iddiasının işlemi kusurlandıracak yönünün olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, aynı gün gerçekleştirilen ihalede kendisince alınan taşınmaz nedeniyle açılan dava sonucunda ihalenin iptaline karar verilmesine rağmen bakılan davada aynı tarihte ihalesi yapılan ve aynı durumdaki diğer taşınmazların satışına ilişkin ihalelerin iptal edilmemesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, yapılan ihalelerin bir bütün olduğu ve tüm taşınmazların satışının hukuka aykırı olduğunun ortaya konulduğu, diğer taşınmazları alan şirket tarafından açılan dava kabul edilirken bakılan davanın reddedilmesinin adil yargılanma hakkı ve eşitlik ilkesine aykırı olduğu, hukuken çelişki oluşturduğu, ihale konusu taşınmazların ne amaçla alındığının önem arz etmediği, bütün parseller açısından görüş alınması gerektiği, maden ruhsatına sahip olmamasının madencilik faaliyeti yapmayacağı anlamına gelmediği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davalı Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından, 2886 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun olarak ihalelere katılmakta serbest olan kişilerin satın alma niyetinin bilinmesi ve buna göre karar alınmasının mümkün olmadığı, dava konusu taşınmazların ... şirketinin IR ...sayılı Maden Arama Ruhsatı ve İşletme İzin sahasında bulunduğu, bu şirketin anılan taşınmazları satın alma talebine istinaden mevzuat kuralları gereğince satış ihalesinin gerçekleştirildiği, kararın usul ve yasaya uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Bergama Mal Müdürlüğü tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY :
İzmir ili, Bergama ilçesinde ... Altın İşletmeleri A.Ş.'nin uhdesinde bulunan IV. Grup maden ruhsat sahasındaki mülkiyeti Hazine'ye ait ...Köyü sınırları içinde yer alan ..., ..., ...parsel ile ...sınırları içinde bulunan mülkiyeti Hazine'ye ait ... parsel sayılı taşınmazların satışının yapılması ... şirketinin ...tarih ve ...sayılı yazısıyla talep edilmiştir. İzmir Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı'nın ...tarih ve ..., ..., ..., ...sayılı Olur yazıları ile sırasıyla ..., ..., ..., ...sayılı parsellerin ...tarih ve ...sayılı Milli Emlak Tebliği uyarınca belirlenen tahmini bedelleri dikkate alınmak suretiyle 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 45. maddesine göre açık teklif usulü satışa çıkarılması uygun bulunmuştur. Bu taşınmazların satış ihalelerinin 28/05/2012 tarihinde gerçekleştirilmesine yönelik her biri için ihale onay belgeleri düzenlenmiş ve 24/04/2012 tarihinde Kaymakam Olur'ları alınmıştır. Davacı, ..., ...ve ...parsellerin ihalelerine teklif vererek katılmış ve ihaleler sonucunda ...sayılı parselin ihalesi kendi uhdesinde kalmış, diğerleri ise ... şirketinin üzerinde kalmıştır.
Akabinde, davacıya satışı yapılan ...parsel sayılı taşınmazın satış ihalesinin iptali istemiyle İzmir Valiliği'ne yapılan başvurunun 20/06/2012 tarihinde reddedilmesi üzerine ... şirketi tarafından davacıya yapılan satış ihalesinin iptali istemiyle .... İdare Mahkemesi'nin ...sayılı esasına kayden dava açılmıştır. Davacı tarafından, sadece kendi uhdesinde kalan taşınmaza yönelik ihalenin Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin 122. maddesi uyarınca Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün görüşünün alınmasına ilişkin şekil şartı yerine getirilmeden gerçekleştirildiği iddiasıyla iptali istemiyle dava açıldığı, ancak diğer ihalelerde de aynı eksikliğin bulunduğu belirtilerek bu ihalelerin de iptal edilmesi gerektiği ileri sürülerek bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 1. maddesinde, "Genel bütçeye dâhil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütülür."; 2. maddesinin 1. fıkrasında, "Bu Kanun'un yürütülmesinde, ihtiyaçların en iyi şekilde, uygun şartlarla ve zamanında karşılanması ve ihalede açıklık ve rekabetin sağlanması esastır.
"; 45. maddesinde, "Bu Kanun'un 1. maddesinde yazılı işlerden, tahmin edilen bedeli her yıl Genel Bütçe Kanunu ile tespit edilecek tutarı geçmeyen ihaleler açık teklif usulüyle yapılabilir."; 74. maddesinde, "Tarihi ve bedii değeri olanlar hariç Hazine'nin özel mülkiyetindeki yerlerin satışı, kiraya verilmesi, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerin kiraya verilmesi, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi esasları Maliye Bakanlığın'ca çıkarılacak yönetmelikte belirlenir." kurallarına yer verilmiştir.
21/09/2017 tarih ve 30187 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Maden Yönetmeliği ile yürürlükten kaldırılan 06/11/2010 tarih ve 27751 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve dava konusu işlemler tarihinde yürürlükte olan mülga Madencilik Faaliyetleri Uygulama Yönetmeliği'nin "Hazine'nin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerde madencilik faaliyetleri" başlıklı 122. maddesinde, "Hazinenin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufundaki yerlerde yapılan madencilik faaliyetleri için kira ve ecrimisil alınmaz. Bu alanlar madencilik faaliyetleri yapıldığı sürece madencilik faaliyetleri için ayrılmış sayılır. Madencilik faaliyeti gösterilen alanın, Hazine'nin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yer olması hâlinde, arazi mülkiyeti kapsamında izin istemez. Hazine'nin özel mülkiyetinde veya Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmazların madencilik faaliyetleri dışında kiraya verilmesi ya da satışı için; I (a) Grubu ruhsat alanlarına yönelik taleplerde il özel idarelerinin diğer grup maden ruhsat alanlarına yönelik taleplerde ise Genel Müdürlüğün görüşü alınır." kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Aktartılan mevzuat kurallarından, mülkiyeti Hazine'ye ait ve Hazine adına tapuya tescil edilmiş taşınmaz malların 2886 sayılı Kanun'da belirlenen usullere göre satışının mümkün olduğu, Hazine'ye ait taşınmaz malların satışında, taşınmaz üzerinde maden arama veya işletme ruhsatı olanlara öncelik hakkı tanınacağına veya ihaleyi yapan idarelerin ruhsat sahiplerine doğrudan satış yapacaklarına ilişkin bir hukukî düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır.
Öte yandan, maden ruhsat sahasında yer alan bu taşınmazların madencilik faaliyetleri dışında satışı için I (a) Grubu ruhsat alanlarına yönelik taleplerde il özel idarelerinden, diğer grup maden ruhsat alanlarına yönelik taleplerde ise Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nden görüş alınacağı kuralı yer almaktadır. Bu kapsamda, Hazine'nin mülkiyetinde ve maden ruhsat sahasındaki taşınmazların saha üzerinde ruhsat sahibi olanlara doğrudan satışının yapılması veya satış konusunda öncelik tanınmasına ilişkin bir kuralın bulunmadığı, bu nitelikteki taşınmazların satışı için açık ihale usulü ile yapılacak ihaleye madencilik faaliyetinde bulunmayan kişilerin de katılabileceği ve istekli olmalarının önünde herhangi bir engelin bulunmadığı, sonuçta ihalenin bu kişiler üzerinde kalabileceği dikkate alındığında, maden ruhsat sahasında yer alan taşınmazların satış ihalesinden önce mevzuat kapsamında ilgili idareden görüş alınması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, mülkiyeti Hazine'ye ait ihale konusu taşınmazların dava dışı ... şirketinin IV. Grup maden ruhsat sahasında bulunduğu, anılan şirketin 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca alınması gereken Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) olumlu belgesi ve diğer kurum görüş ve izinlerini almak suretiyle madencilik faaliyetlerini yürüttüğü alanda bulunan söz konusu taşınmazların 2886 sayılı Kanun'un 45. maddesi uyarınca açık ihale usulüyle satışına ilişkin ihalelerin 28/05/2012 tarihinde gerçekleştirildiği, IV. Grup maden ruhsat sahasında bulunan taşınmazların açık ihale usulüyle gerçekleştirilen satış ihalesinden önce Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün görüşünün alınmadığı anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu satış ihalelerinde madencilik faaliyetinde bulunmayan üçüncü kişilerin de istekli olabileceği ve söz konusu taşınmazların madencilik faaliyeti bulunmayan kişilere de satılabilme olasılığı karşısında Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün görüşünün alınması gerekirken aksi yönde tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca .... İdare Mahkemesi'nin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. DAVA KONUSU İŞLEMLERİN İPTALİNE,
4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ....-TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta giderleri avansından artan tutarın istemi hâlinde davacıya iadesine,
6. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 21/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.