Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2015/5124 E. , 2020/5081 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2015/5124
Karar No : 2020/5081
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Genel Müdürlüğü / …
VEKİLİ : Av. … / Aynı yerde
KARŞI TARAF (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. ….
İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, Kırıkkale ili, Bahşili ilçesinde 19-20 Ağustos 2014 tarihinde dere yatağının taşması sonucu kendisine ait tapunun … ada … parselde kayıtlı bulunan taşınmazda meydana gelen ve davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı öne sürülen 78.427,53 TL zararın ve bu zararın tespiti amacıyla … Sulh Hukuk Mahkemesi'nde yapılan 1.010,50 TL yargılama giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; davacıya ait olan tapunun … ada … parselde kayıtlı bulunan taşınmazın 19-20 Ağustos 2014 tarihinde Kırıkkale ili, Bahşili ilçesinde bulunan Hodar Çayı'nın taşması neticesinde zarar gördüğü, söz konusu zararın parasal değer ve kusur yönünden tespiti için … Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … D.İş sayılı dosyasında keşif ve bilirkişi incelemesi yapıldığı, keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde düzenlenen bilirkişi raporundan da anlaşılacağı üzere anılan dere taşkınının davalı idarenin gerekli tedbirleri almamasından kaynaklandığı ve davacının taşınmazında 78.427,53 TL zarar meydana getirdiği, ayrıca …. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … D.İş sayılı dosyasında davacının 1.010,50 TL yargılama gideri ödediği görüldüğünden davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklanan 78.427,53 TL zarar ve bu zararın tespiti için ödenen 1.010,50 TL yargılama giderinin davalı idare tarafından yasal faizi ile birlikte tazmini gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, yapılan tesisin gelen debiyi geçirecek yeterlilikte olduğu, tesis üzerine kurumlarının görüşü olmadan yol ve köprü yapıldığı, düzenlemelerin zamanında yapıldığı, kusurları bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava, davacı tarafından, Kırıkkale ili, Bahşili ilçesinde 19-20 Ağustos 2014 tarihinde dere yatağının taşması sonucu kendisine ait tapunun … ada … parselde kayıtlı bulunan taşınmazda meydana gelen ve davalı idarenin hizmet kusurundan kaynaklandığı öne sürülen 78.427,53 TL zararın ve bu zararın tespiti amacıyla ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nde yapılan 1.010,50 TL yargılama giderinin dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde; idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
Karar tarihinde yürürlükte bulunan haliyle 6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 2. maddesinin (a) fıkrasında da taşkın sular ve sellere karşı koruyucu tesisler meydana getirmek görevi Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğüne verilmiştir.
İdarenin üstlendiği kamu hizmetlerini gereği gibi yerine getirmekle zorunlu olduğu, hizmetin işleyiş ve ifası sırasında çeşitli sebeplerle gerçek veya tüzel kişilere verilen zararların hukuken geçerli bilgi ve belgelerle ispatlanması şartıyla idarece tazmininin gerekeceği idare ve sorumluluk hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Prensip olarak, idarenin bir eylem ya da işleminden dolayı tazminatla yükümlü kılınabilmesi için o olayda hizmet kusurunun ya da kusursuz sorumluluğunun bulunması zorunludur. İdarenin hukuki sorumluluğundan söz edebilmek içinse, bir zararın mevcut olması ve bu zararın idari bir işlem veya eylemden kaynaklanması, diğer bir ifadeyle, oluşan zararla idari işlem ve eylem arasında illiyet bağının kurulabilmesi gerekmektedir.
İdarenin hukuki sorumluluğunun varlığı ve kapsamı yukarıda aktarılan unsurlar dahilinde oluşmakla birlikte; zararın varlığı ve niceliğinin ortaya konulmasında; maddi olayın tüm unsurlarıyla incelenmesi ve tazmin sorumluluğu açısından bir tespitin yapılması da yargının görevidir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın bulunduğu bölgede 19-20 Ağustos 2014 tarihinde meydana gelen dere taşması neticesinde zarar gördüğü iddia edilerek söz konusu zararın idarenin kusurundan kaynaklanıp kaynaklanmadığının tespiti için ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin … D.İş sayılı dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen 29/09/2014 tarihli kusur tespitine ilişkin bilirkişi raporunda; sel afetinin Hodar Çayının aşırı yağış alması nedeniyle taşması sonucu meydana geldiği, Hodar Çayı'nın 45-50 km² lik bir alandan beslendiği, drenaj sahasının dik yamaçlardan oluşması nedeniyle bu bölgede büyük sel taşkını oluşması ihtimalinin çok yüksek olduğu, beslenme havzasında boşluklu kayaçların olmadığı için yağmur sularının yer altına süzülemediği ve bu nedenle yağmur sularının ani akışa geçtiği, dere üzerine yapılan köprü ve menfezler ile dere kaynağı arasındaki yükseklik farkının yer yer 350-450 metreye yaklaşmasının yağmurların ani sel baskınına dönüşmesine sebep olduğu, Hodar Çayı üzerinde bir adet demiryolu köprüsü ve üç adet menfez bulunduğu, söz konusu köprünün dört, menfezlerin ise iki açıklı olduğu, köprü ve menfezlerin bu haliyle sel sularını karşılamaya yeterli olmadığı, bu köprü ve menfezlerin devamında sel sularını tahliye edebilecek olan kanal ve dere yatağının yeterince korunmadığı, dava konusu sel baskınında da dere içi malzemelerin dere üzerinde bulunan köprü ve menfezleri tıkadığı, bu nedenle yaşanan dere taşkınının dere etrafında bulunan ev ve arazilerin zarar görmesine sebep olduğu, ancak menfezlerin açık hale getirilmesi ve en az on yılda bir dere ıslahı yapılması gibi gerekli tedbirlerin alınmasıyla böyle bir afetten korunmanın mümkün olacağı yönünde görüş ve kanaatinin belirtildiği görülmektedir.
Öte yandan; söz konusu dere taşkınının davacının taşınmazlarında meydana getirdiği zararın parasal değerinin tespiti için ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin anılan dosyasında yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen 16/10/2014 tarihli hesap bilirkişisine ait raporunda, sel neticesinde dava konusu taşınmazda oluşan zararın davacının hissesine ait kısmının 78.427,53 TL olduğunun belirtildiği anlaşılmaktadır.
Olayda, tabii afet olarak değerlendirilebilecek aşırı yağış olup olmadığının Meteoroloji Genel Müdürlüğünden alınacak geçmiş yıllar boyunca ve olay tarihinde bölgede meydana gelen yağışlara ilişkin belge ile birlikte değerlendirilmesi gerekmekteyken bu yönde bir inceleme ve araştırma yapılmadığı, davacılar tarafından dere yatağının temizlenmesi için davalı idareye başvuruda bulunulup bulunulmadığının araştırılmadığı ayrıca, Sulh Hukuk Mahkemesince hazırlanan raporda taşkının oluşmasına demiryolu köprüsünün de sebebiyet verdiği tespitinde bulunulmasına rağmen, köprüyü yapan idarenin kusuru araştırılmayarak tüm kusurun davalı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'ne yüklendiği görüldüğünden, mahkemece, belirtilen inceleme ve araştırmalar yapılmadan hüküm kurulmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.
Öte yandan, dava dosyasında yer alan, 16/10/2014 tarihli zarar tespitine ilişkin hesap bilirkişi raporunda zarar hesabı yapılırken, eski hale getirme amacıyla yapılacak masraflar ve zarar gören ürün bedeli konusunda yapılan hesaplamalarda resmi verilerin kullanılmadığı, hesaplamaların neye dayandığı somut bir şekilde ortaya konulmadığı görülmektedir. Bu nedenle, anılan raporun, hesaplama yöntemi bakımından hükme esas alınabilecek nitelikte olmadığı sonucuna varılmakta olup; İdare Mahkemesince kusur oranları tespit edildikten sonra, zarar miktarının tespiti amacıyla yeniden bilirkişi incelemesi yaptırılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın kabulüne ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren onbeş (15) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 19/11/2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.