Danıştay 13. Daire Başkanlığı 2015/5818 E. , 2021/5364 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2015/5818
Karar No:2021/5364
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : … Tekstil Sanayi ve Ticaret A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Perakende Satış Hizmet Geliri ve Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkındaki Tebliğ'in iptalinin sağlanarak yürürlükten kaldırılması ve bu Tebliğ uyarınca ödenen kayıp-kaçak bedelleri ile sayaç okuma bedellerinin iadesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; tekstil sektöründe faaliyet gösteren davacı şirketin, faaliyet gösterdiği yer itibarıyla … Elektrik Dağıtım A.Ş. isimli dağıtıcı firmadan abonelik sözleşmesi uyarınca elektrik satın aldığı, 11/08/2002 tarih ve 24843 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Perakende Satış Hizmet Geliri ve Perakende Enerji Satış Fiyatlarının Düzenlenmesi Hakkındaki Tebliğ uyarınca davacıdan 'sayaç okuma bedeli' ve 'kayıp-kaçak bedeli' adı altında bazı kalemlerde para tahsil edilmekte olduğu, davacı şirket tarafından bu ödemelere dayanak olarak gösterilen Tebliğ'in iptalinin sağlanarak yürürlükten kaldırılması ve bu Tebliğ uyarınca ödemiş oldukları paraların iadesi istemiyle davalı idareye başvurduğu, söz konusu başvurunun Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Tarifeler Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedildiği, bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, yetkisiz makam tarafından tesis edildiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan Mahkeme kararının yerine getirilmesi amacıyla … tarih ve … sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu kararı ile davacının başvurusunun reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı,
Perakende elektrik satışının ve elektrik üretiminin maliyet unsurlarından biri olan kayıp-kaçak bedelinin ve sayaç okuma bedelinin tüketicilerden tahsiline düzenleyici işlemlerde cevaz verildiği ve söz konusu düzenleyici işlemlerin hâlen yürürlükte olduğu hususları göz önüne alındığında, davacı şirketin, kayıp-kaçak bedeli ile sayaç okuma bedeli uygulamasının sona erdirilmesi ve başvuru tarihine kadar tahsil edilen kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedellerinin iadesi istemiyle yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, dava konusu işlem hukuka uygun bulunduğundan, davacının tazminat talebinin de reddi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, davacıdan kayıp kaçak bedelinin alınmasının hukuka aykırı olduğu, Yargıtay’ın bu konuda birçok kararının bulunduğu, kaçak kullanım nedeniyle idarenin ve dağıtım şirketlerinin zarar etmesinin önlenmesinin yine davalı idare ile dağıtım şirketlerinin görevi olduğu, kaçak kullanım bedellerinin ilgililerden tahsil edildiği, bu uygulamaya son verilmesinin talep edildiği, kayıp kaçak bedeli tahsil edilmesinin Anayasa’ya da aykırı olduğu, Anayasa gereği kanuni düzenleme olmadan kayıp kaçak bedelinin tahsil edilemeyeceği, sayaç okuma bedeli alınmasının kanuna ve yönetmeliğe aykırı olduğu, dağıtım şirketlerinin haksız kazanç elde ettikleri, yapılan işlemin her tüketici için aynı olmasına karşın kullanıma göre sayaç okuma bedelinin alındığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, kayıp kaçak bedelinin dağıtımın bir maliyeti olduğu, vergi benzeri bir mali yükümlülük olarak nitelendirilmesinin mümkün olmadığı, bu konuda düzenleyici işlemlere açılan davaların derdest oldukları, iptal edilmemiş düzenleyici işlemlere dayanılarak tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu, 01/01/2013 tarihinden itibaren dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin ayrıştırıldığı, bu ayrışmadan önce sayaç okuma bedelinin perakende satış hizmeti kapsamında yer aldığı ancak faturalarda ayrı gösterildiği, ayrışma sonrasında ise sayaç okuma faaliyetlerinin dağıtım şirketleri tarafından yapıldığı, söz konusu bedelin AG ve OG aboneleri için maktu olarak belirlendiği, davacının ifade ettiği şekilde astronomik bir bedel olmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY:
Davacı şirket, Adana merkezli olup tekstil sektöründe faaliyet göstermektedir. Bulunduğu yer itibarıyla dava dışı … Elektrik Dağıtım A.Ş.'den abonelik sözleşmesi çerçevesinde elektrik satın almaktadır.
Dağıtım şirketleri tarafından elektrik abonesi tüketicilere kesilen faturalarda, elektrik tüketim bedeline ek olarak "sayaç okuma bedeli" ve "kayıp-kaçak bedeli" adı altında bazı ek kalemler yer almaktadır.
Davacı şirket tarafından, bu ödemelere dayanak olarak gösterilen Tebliğ'in iptalinin sağlanarak yürürlükten kaldırılması ve bu Tebliğ uyarınca ödenen tutarların iadesi talebiyle başvuruda bulunulmuş, başvurunun Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu Tarifeler Dairesi Başkanlığı'nın … tarih ve … sayılı işlemiyle reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali istemiyle açılan davada, …İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla, yetkisiz makam tarafından tesis edildiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi sonrasında davacının başvurusunun 07/03/2013 tarih ve 4305 sayılı Kurul kararı ile reddedilmesi üzerine bu işlemin iptali ve ödenen bedellerin iadesi istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, dilekçelerin görev ve yetki yönünden inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, 14. maddenin 3/a bendine göre adlî yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine, idarî yargının görevli olduğu konularda ise görevli veya yetkili olmayan mahkemeye açılan davanın görev veya yetki yönünden reddedilerek dava dosyasının görevli veya yetkili mahkemeye gönderilmesine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1- Mahkeme kararının, davacının başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali isteminin reddine ilişkin kısmında hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
2- Mahkeme kararının, davacının tazminat isteminin reddine ilişkin kısmına gelince;
İdari yargının görev alanı, idare hukuku kuralları içinde, kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüyle sınırlı bulunmaktadır.
Elektrik, su ve doğal gaz gibi bedeli karşılığında dağıtılan kamu hizmetlerinden abonman sözleşmesi ile faydalanılmakta ve bu sözleşmeler belirli bir konuyu, şartları, karşılıklı hakları ve borçları belirlemektedir. Bu açıdan, özel hukuk sözleşmesi niteliğinde bulunan abonman sözleşmeleri ve bu sözleşmeler uyarınca düzenlenen faturalardan doğan uyuşmazlıkların adlî yargıda görülmesi gerekmektedir.
Dava konusu uyuşmazlığın, "kayıp-kaçak bedeli" ve "sayaç okuma bedeli" adı altında tahsil edilen bedellerin davalıdan tahsiline yönelik kısmının, davacı tarafından tüketilen elektrik enerjisi üzerinden tahsil edilen kayıp-kaçak ve sayaç okuma bedellerinin iadesine ilişkin olduğu dikkate alındığında, söz konusu bedellerin davacı ile elektrik dağıtım şirketi arasındaki abonman sözleşmesi çerçevesinde, elektrik faturasına yansıtılan bir tutar olduğu anlaşıldığından, söz konusu bedellerin iadesi istemiyle açılan davanın görüm ve çözümü adlî yargının görev alanında bulunmaktadır.
Bu itibarla, tazminat istemi bakımından davanın görev yönünden reddine karar verilmesi gerekirken, esastan incelenen davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının bu kısmında usûl hükümlerine uygunluk bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davacının başvurusunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Kurul kararının iptali isteminin reddine ilişkin kısmında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. Temyize konu İdare Mahkemesi kararının davacının tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası gereğince bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 28/12/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.