Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2016/15249 E. , 2021/2101 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2016/15249
Karar No : 2021/2101
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : …
Vekili : Av. …
Karşı Taraf (Davalı) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. …
İstemin Özeti : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : …
Düşüncesi : Mahkeme kararının kısmen onanması kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava; servis taşımacılığıyla iştigal eden davacının, Kuşadası İlçesi'ndeki öğrencileri alarak Söke İlçesi' nde bulunan özel bir okula taşımak için yapmış olduğu güzergah izin belgesi talebinin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı, Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü işlemi ile bu işlemin dayanağı olan Aydın Büyükşehir Belediyesi "P" Plaka Tahsisli Özel Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin 14. maddesinin (d) bendinin iptali talebiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince, Söke Belediyesi ve Kuşadası Belediyesi' nin kendi halkının personel ve öğrenci taşımacılığı ihtiyacını sınırlı sayıda "P" plaka vermek suretiyle karşılamaya çalıştıkları, Kuşadası Belediyesi' nşn 97 adet "P" plaka, Söke Belediyesi'nin ise 182 adet "P" plaka verdiği ve bu plakalı araçlar ile ilk tahsis belgesi aldıkları ilçe belediyesi sınırları dışında iki nokta arasında personel ve öğrenci taşındığı, bu anlamda daha evvel verilmiş plakalar ve tahsis edilmiş güzergahlarda çalışan toplu taşıma araçlarının bu faaliyetlerinin; Aydın ölçeğinde sektörde faaliyet gösteren tüm kişi ve firmalar için rekabet kurallarına uygun, adil ve hakça bir düzenleme ile sürdürülmesi gerektiği, bu anlamda ikametgahları Kuşadası ilçesi olan, dolayısıyla ilgili Yasa ve bu yasaya dayalı olarak çıkarılan Yönetmelik hükmü uyarınca Kuşadası ilçesi' nde toplu taşıma ve servisçilik faaliyetinde bulunan kişi ve firmaların faaliyet sahasında bulunan öğrencilerin, esasen Söke İlçesinde faaliyet gösteren davacı tarafından Kuşadası'ndan alınıp Söke İlçesi'nde bulunan okula taşınmasının yasaklanmasına ilişkin dava konusu Yönetmelik hükmünde Anayasa ve 5216 sayılı Kanun'la verilen yetkilere ve getirilen esaslara aykırı bir yön bulunmadığı, bu duruma göre hukuka aykırı bulunmayan dava konusu Yönetmelik hükmüne istinaden tesis edilen … tarih ve … sayılı Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü işleminde de hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Aydın Büyükşehir Belediyesi "P" Plaka Tahsisli ve Özel Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin 14. maddesinin (d) bendi yönünden yapılan inceleme:
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
Güzergah izin belgesi talebinin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden yapılan inceleme:
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana planını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile servis ve taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil şartlarının belirlenmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup; büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin ya da daire başkanlığının bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.
Bu durumda, servis taşımacılığıyla iştigal eden davacının, Kuşadası İlçesi'ndeki öğrencileri alarak Söke İlçesi' nde bulunan özel bir okula taşımak için yapmış olduğu güzergah izin belgesi talebinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından incelenip karara bağlanması gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan Aydın Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı Toplu Taşıma Şube Müdürlüğü tarafından tesis edilen, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemin bu kısmı yönünden iptal kararı verilmesi gerekirken, yukarıda yer verilen gerekçeyle davanın reddine karar veren İdare Mahkemesi kararının bozulması gerekmektedir.
Açıklanan nedenlerle; … İdare Mahkemesinin temyize konu kararının Aydın Büyükşehir Belediyesi "P" Plaka Tahsisli Özel Servis Araçları Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmeliğin 14. maddesinin (d) bendi yönünden onanmasına, güzergah izin belgesi talebinin reddine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden bozulmasına, dosyanın bozulan kısmı yönünden yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 06/04/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.