Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2016/1580 E. , 2021/6947 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2016/1580
Karar No : 2021/6947
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : … Kaymakamlığı … / …
İSTEMLERİN_KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adıyaman ili, Çelikhan ilçesi, Çat Barajı Gölü sahasında alabalık üretimi yapan davacı tarafından, 02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddesinden yararlanmak için yaptığı başvurunun reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Çelikhan İlçe Tahkim Komisyonu kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla; her ne kadar davacı 2009, 2010, 2011 ve 2012 yıllarına ilişkin olarak 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeden yararlanmak için başvuruda bulunmuş ise de, dava dosyasında bulunan bilgi ve belgelerden, davacının 2011 yılında yaptığı üretimler için 28/11/2011, 2012 yılında yaptığı üretimler için ise 14/06/2012 tarihli dilekçeyle idareye başvurarak tüm balık desteklemeleri hakkından feragat ettiğini, başka bir ifadeyle anılan yıllara ilişkin doğrudan gelir desteğinden yararlanmak istemediğini açıkça belirttiği görüldüğünden, 2011 ve 2012 yılları için feragat ettiği haktan 02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeye dayanarak yararlanmasına hukuken imkan bulunmadığının açık olduğu, bu nedenle davacının 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeden yararlanmak için yaptığı başvurunun 2011 ve 2012 yılları yönünden reddedilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı; davacının 2009 ve 2010 yıllarına ilişkin olarak 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeden yararlanmak için yaptığı başvuruya gelince; 02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeden yararlanmak için başvurabilecek durumda olduğu anlaşılan davacının, Geçici 3. maddeden yararlanmak için yaptığı başvuru üzerine, davalı idarece, haksız yere destekleme ödemesinden yararlanıp yararlanmadığı hususunda yeniden inceleme yapılması, diğer bir ifadeyle davacının hak sahibi olan kişilerden olup olmadığı hususunun anılan geçici madde uyarınca yeniden tespit edilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin, böyle bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan daha önceki tespitlere dayanılarak 2009 ve 2010 yılları için 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeden yararlanmak için yaptığı başvurunun doğrudan reddedilmesine ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin 2009 ve 2010 yıllarına ilişkin kısmı yönünden iptaline, 2011 ve 2012 yıllarına ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacı tarafından, 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddenin açık bir şekilde ödemeden yararlanabileceklerine ilişkin düzenleme getirdiği, görevi kötüye kullanma, kamu kurumu aleyhine dolandırıcılık, resmi belgede sahtecilik suçları kapsamında ... Ağır Ceza Mahkemesinde görülen ceza davası dosyasına sunulan 30/06/2015 tarihli bilirkişi raporunda yavru balık desteklemelerinin fatura karşılığı olduğu, faturaların sunulmasının yeterli olduğu ve zaten yavru balıkların üretildiği yerde gerekli tespitlerin Bakanlık tarafından yapıldığı, bu durumda Tebliğ ve 6495 sayılı Kanun hükümlerine göre destekten yararlanmaları gerektiği, buna rağmen ilk derece mahkemesince 2011 ve 2012 yıllarına yönelik kısmın reddedilmesinin hukuka aykırı olduğu; davalı idare tarafından ise, dava konusu komisyon kararında 2009 ve 2010 yılları için 5488 sayılı Kanuna eklenen Geçici 3. maddeden yararlanma talebinin … tarih ve … sayılı Adıyaman Valiliği İl Tahkim Komisyonu kararının 5. maddesi ile reddedilerek davacının Geçici 3. maddeden yararlanamayacağının belirtildiği, bu durumda davacının asıl iptalini istemesi gereken kararın Adıyaman Valiliği İl Tahkim Komisyonu kararı olduğu ve bu karar açısından dava açma süresinin geçtiği, soruşturma raporuna dayanak teşkil eden bilirkişi raporlarında soruşturma kapsamındaki firmaların tam kapasite ile üretim yaptığını beyan ederek destekleme ödemesi almalarına rağmen gerçekte üretim miktarlarının tam kapasite olmadığının tespit edildiği, tam kapasite üretim yapılmadığı tespit edilmesine rağmen şirketlerin satın aldığı yem faturalarının da araştırıldığı, yem faturalarının sahte olduğunun belirlendiği, yem faturalarının balık desteklemelerinden yararlanmak için ibrazı öngörülen belgelerden olmadığı için haksız desteklemeler geri alınırken sadece bu sahte faturalara dayanılmayarak gerçek üretim yapılmadığının somut olarak tespiti üzerine haksız desteklemelerin geri alındığı, Geçici 3. maddenin her sahte fatura durumunda değil mer'i mevzuat uyarınca öngörülen belgelerin sahteliği durumunda gerçek üretimin tespit edilmesi şartıyla uygulanacağının açık olduğu, 2009 ve 2010 yıllarına ilişkin Destekleme Tebliğleri incelendiğinde yem faturasının balık desteklemelerinden yararlanabilmek için ibrazı öngörülen belgelerden olmadığının görüleceği, sırf bu nedenle dahi başvurunun Geçici 3. madde kapsamında değerlendirilemeyeceği iddialarıyla temyize konu kararın aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmakta olup davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz istemin reddi ile İdare Mahkemesi kararının davanın kısmen reddine ilişkin kısmının onanması, davalı idarenin temyiz isteminin kabulü ile dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmın bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyize Konu Kararın Davanın Reddine İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın reddine ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize Konu Kararın Dava Konusu İşlemin İptaline İlişkin Kısmının İncelenmesi:
MADDİ OLAY :
Adıyaman İli, Çelikhan İlçesi, Çat Baraj Gölü sahasında alabalık üretimi yapan davacıya, 2010/13 sayılı Hayvancılığın Desteklenmesi Hakkında Uygulama Esasları Tebliğ uyarınca projesinde belirtilen tam kapasite üzerinden 2010 yılı yavru balık desteklemesi ödenmiş, Mülga Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen rapora istinaden, davacının balık tesisinin tam kapasite ile çalışmasının mümkün olmadığının tespit edilmesi üzerine fazla ödenen desteklemeler geri alınmıştır.
Davacının işletme yetkilisinin "kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik" suçlamalarından yargılandığı davada 30/06/2015 ve 22/01/2016 tarihli bilirkişi raporları dosyaya sunulmuş, bu raporlarda davacının destekleme ödemesinden yararlanması gerektiği görüşüne yer verilmiş, raporlar esas alınarak ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararıyla yüklenen suçun sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmadığı gerekçesiyle sanıkların beraatine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, 02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddeden yararlanılarak iade edilen destekleme tutarının geri verilmesi ile 2011 ile 2012 yıllarına ilişkin desteklemelerin ödenmesi için davalı idareye 30/09/2013 tarihli dilekçe ile başvuruda bulunulmuştur.
Bakılan dava, bu başvurunun, 2009 ve 2010 yıllarına ait desteklemelerden haksız yere yararlandırıldığından, bu nedenle 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. madde kapsamına girmediğinden, 2009 ve 2010 yıllarındaki desteklemelere ilişkin olarak bu Kanundan faydalandırılamayacağı; 2011 ve 2012 yıllarında ise dilekçelerinde yavru ve porsiyonluk balık desteklemelerinden faydalanmak istemedikleri belirtildiğinden ve söz konusu yıllarda herhangi bir destekleme müracaatları bulunmadığından bahisle reddine ilişkin … tarih ve … sayılı Çelikhan İlçe Tahkim Komisyonu kararının iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
02/08/2013 tarih ve 28726 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6495 sayılı Kanun'un 36. maddesi ile 5488 sayılı Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddede, "...25/4/2006 tarihinden itibaren desteklemelerden yararlanmak için başvuruda bulunduğu hâlde, meri mevzuat uyarınca desteklemelerden yararlanabilmek için ibrazı öngörülen makbuz, fatura ve diğer belgelerin gerçeğe aykırı, usulsüz veya sahte olduğu gerekçesiyle desteklemeden yararlandırılmayanlara veya yararlandıkları destekleme tutarları aynı gerekçe ile bu Kanunun 23 üncü maddesi doğrultusunda geri alınanlara, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç ay içinde Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığına başvurmaları ve Bakanlık tarafından yapılan incelemede bunların gerçek üretim yaptığının tespit edilmesi hâlinde hak ettikleri destekleme ödemeleri yapılır. Yapılan ödemelere faiz işletilmez, masraf veya ek ödeme adı altında herhangi bir ödeme yapılmaz. Ancak bu hükümden yararlananlardan bu Kanunun 23 üncü maddesi çerçevesinde tahsil edilmiş olan faiz, 13/2/2011 tarihli ve 6111 sayılı Kanuna göre alınan TEFE/ÜFE tutarı, katsayı tutarı ve geç ödeme zamları iade edilir. Bu hüküm yararlandıkları destekleme tutarlarının, aynı gerekçelerle geri alınması yönünde haklarında takip başlatılanlar için de uygulanır ve maddede öngörülen şartların oluşması hâlinde haklarındaki takip işlemlerine son verilir. Ancak bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra maddenin kapsadığı dönemlere ilişkin olarak haklarında takip başlatılanların, takibe ilişkin yazının tebliğ tarihinden itibaren bir ay içinde anılan Bakanlığa başvurmaları hâlinde bunlar da madde hükmünden aynı şartlar dâhilinde yararlandırılır. Bu maddeden yararlananlara 23 üncü maddenin ikinci fıkrası uyarınca uygulanması öngörülen herhangi bir hak mahrumiyeti uygulanmaz. (...)" hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, davacı firmanın 2010/13 sayılı Tebliğ kapsamında 2010 yılı yavru balık desteklemesinden yararlanmak üzere 490 ton/yıl olan üretim kapasitesine uygun şekilde 1.960.000 adet yavru balık satın aldığına ilişkin belgelerle idareye başvuruda bulunduğu görülmektedir.
Buna karşın, 01/08/2010 tarihli yavru balık tespit tutanağına göre tesiste 897.600 adet yavru balık olduğu sonucuna varılmış , 24/11/2010 tarihinde tesisin üretim kapasitesine ilişkin yapılan denetimler sonucu düzenlenen tutanakta tesiste ağ kafes sayısının eksik olduğu ve bir kısmının da boş olduğu, kafeslere ağ takılı olmadığı, projeye göre tesiste 8 adet olması gereken ağ kafesin 5 adet olduğu, ağ kafeslerdeki stoklama yoğunluğunun projede öngörülen yoğunluktan düşük olduğu, her ne kadar tam kapasite kadar yavru balık satın alma faturası mevcut ise de, yukarıda tespit edilen eksiklerle tesisin tam kapasite çalışmasının mümkün olmadığı, bu nedenle destekleme çalışmalarında kapasitenin tam kapasite olan 490 ton/yıl yerine, 187 ton/yıl olarak hesaplanacağı belirtilmiş, 04/03/2011 tarihinde yapılan tesis denetiminde 2 adet ağ kafesinin tesiste bulunmadığı tespit edilmiş, … Cumhuriyet Başsavcılığınca 12/04/2011 tarihinde yapılan keşifte davacının tesisinin de aralarında bulunduğu, her birinin proje kapasitesi 490 ton/yıl olan 4 işletmenin birlikte değerlendirilmesi sonucu, davacıya ait işletmede belirtilen miktarda balık bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
Uyuşmalığın çözümü bakımından, 2010 yılında yararlandığı yavru balık desteği ödemeleri, Bakanlık müfettişlerince başlatılan soruşturma sonucunda düzenlenen rapora istinaden haksız olduğundan bahisle geri alınan davacının, Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. madde hükümlerinden yararlanıp yararlanamayacağının incelenmesi gerekmektedir.
Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. maddenin yukarıda yer verilen hükmü uyarınca; geçmiş desteklemelerin ödenmesi için "gerçek üretim" yapılması; dolayısıyla desteğin "hak edilmesi" gerektiği açıktır. Bu nedenle, 2010 yılında beyan ettiği tam kapasite üzerinden 1.960.000 yavru balığı tesise bırakamayacağı idarece ve … Cumhuriyet Başsavcılığınca 12/04/2011 tarihinde gerçekleştirilen keşif ile tespit edilen davacının, beyan ettiği miktarda üretim yapmadığından Tarım Kanunu'na eklenen Geçici 3. madde hükümlerinden yararlanamayacağı anlaşılmaktadır.
Öte yandan; tesis yöneticilerinin kamu kurum ve kuruluşları zararına dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlamalarından yargılandığı davada, … Ağır Ceza Mahkemesince … tarih ve E:…, K:… sayılı kararla yüklenen suçun sanıklar tarafından işlendiğinin sabit olmadığı gerekçesiyle sanıkların beraatine karar verilmiş olması; ceza hukuku ile idare hukukunun ilke ve kuralları ile bunun sonucu olarak yapılan hukuki değerlendirmeler birbirinden farklılık arz ettiğinden, dava dosyalarında mevcut bilgilerden gerçek üretimi bu kadar olmayan davacı firmanın 2010 yılında ödenen yavru balık desteklemesinin idarece belirlenmiş olan kısmından haksız olarak yararlandığı sonucunu değiştirmeyecektir.
Nitekim, ceza davası dosyasına sunulan 30/06/2015 ve 22/01/2016 tarihli bilirkişi raporlarında davacı firmanın destekleme ödemesinden yararlanabilmesi için yavru balık alım faturasının ibrazının yeterli olduğu, yavru balık alım faturalarının sahte olduğuna ilişkin bir tespit ve beyanın da bulunmadığı belirtilerek desteklemeden yararlanması gerektiği görüşüne yer verilmiş, davacı firma tarafından gerçek üretim yapılıp yapılmadığı yönünden bir değerlendirme yapılmamıştır.
Bu sebeple, ceza yargılaması sırasında düzenlenen ve müsnet suçla sınırlı olarak inceleme içeren bilirkişi raporlarının işbu uyuşmazlık bakımından hükme esas alınmasına hukuki olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, Mahkeme kararının dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmında hukuka uyarlık bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin REDDİNE,
2. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,
3. Dava konusu işlemin kısmen iptaline, davanın kısmen reddine ilişkin temyize konu … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmınının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 27/12/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.