T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2016/1959
Karar No:2022/4649
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Kooperatifi
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ...
Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun Belediye Meclisi'nce "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhına ilişkin alanda iki adet dolmuş hattı için otuz yıl süreyle çalışma ruhsatı verilmesine ve bunun için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale yapılmasına dair ... tarih ve ... sayılı kararı ile 04/02/2016 tarihinde gerçekleştirilen ihalenin iptali ve bu işlemler nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 100.000,00-TL manevî zararın tazminine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 14, 15 ve 67. maddeleri gereğince belediyelerin kamu yararı ve hizmet gerekleri göz önünde bulundurularak toplu taşıma ve ulaşım hizmetlerini görme veya gördürme hususlarında yetkili oldukları, bu hususun belediyeler açısından aynı zamanda bir görev olduğu, Giresun Belediyesi'nce ulaşım hizmetinin mevzuata uygun biçimde ihale yapılmak suretiyle gördürülmesine karar verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclis kararında hukuka aykırılık bulunmadığı;
Giresun Belediye Meclisinin ... gün ve ... sayılı kararı ile güzergâhı belirlenen "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhında çalışmak üzere 2 adet dolmuş çalışma ruhsatının 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 35/a maddesi uyarınca kapalı teklif usulü ile 30 yıl süreli olmak üzere, her bir çalışma ruhsatı için tahmini 500.000 TL bedel ve 15.000'er TL geçici teminat miktarı belirlendiği, söz konusu ihale şartnamesinde ruhsat verilecek sürenin, ruhsat için tespit edilen muhammen bedelin açık bir şekilde ortaya konularak ihaleye çıkıldığı, toplu taşıma hizmetinin ruhsat verme yöntemiyle yerine getirilmesi için yapılan ihale işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Dava konusu işlemler nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen 100.000 TL manevi zararın tazmini istemine gelince; dava konusu edilen Meclis kararı ile ihalenin hukuka uygun olduğu, dolayısıyla idarenin haksız veya kusurlu bir işleminden bahsedilemeyeceğinden manevi tazminat isteminin kabulüne imkân bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, hat ile ilgili ruhsat alınabilmesi için Kooperatif üyesi olunması gerektiği, ilave dolmuş ruhsatı verilmesine ilişkin Meclis kararının alındığı 08/10/2014 tarihinde yürürlükte olan Şehir İçi Dolmuş Yönetmeliği'ne göre ihale edilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu Mahkeme kararının dava konusu iki adet dolmuş hattı için otuz yıl süreyle çalışma ruhsatı verilmesine ve bunun için 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yapılmasına dair Giresun Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar doğrultusunda 04/02/2016 tarihinde yapılan ihalenin iptaline ilişkin istemin reddine ilişkin kısmının bozulması ve dava konusu işlemlerin iptaline; temyiz isteminin kısmen reddi ile temyize konu Mahkeme kararının dava konusu manevi tazminat isteminin reddine ilişkin kısmının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra ve Dairemizin 28/06/2016 ve 20/04/2022 tarihli ara kararlarına verilen cevaplar dikkate alınarak gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Davacı Kooperatifin Giresun merkezde "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhında minibüs ile yolcu taşımacılığı yaptığı, Giresun Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararıyla, anılan hatta ilave 2 adet araç verilmesi, ihale işlemleri ve ihalenin yapılması için belediye encümenine ve belediye başkanına yetki verilmesi yönünde karar alındığı, sonrasında ise ... günlü ... sayılı Belediye Encümen kararıyla, muhammen bedeli belirlenen 4 nolu hatta ilave edilen 2 araç için 2886 sayılı Kanun'un 35. maddesi gereğince kapalı teklif usulüyle 27/10/2014 tarihinde ihale yapılmasına karar verildiği, anılan işlemlere karşı dava açıldığı, ... tarih ve ... sayılı Meclis kararına karşı açılan davada ... İdare Mahkemesi'nin E:..., K:... sayılı kararı ile davanın reddedildiği ve anılan kararın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 03/11/2015 tarih ve E:2015/2494, K:2015/9203 sayılı kararıyla onandığı, anılan Danıştay kararı sonrasında Giresun Belediye Meclisi'nin ... gün ve ... sayılı işlemi ile bahsi geçen ilâve iki adet dolmuş için, otuz yıl süreyle çalışma ruhsatı verilmesine ve bunun için 2886 sayılı Kanun uyarınca ihale yapılmasına karar verildiği, bunun üzerine de bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 15. maddesinin (f) bendinde; "Toplu taşıma yapmak; bu amaçla otobüs, deniz ve su ulaşım araçları, tünel, raylı sistem dâhil her türlü toplu taşıma sistemlerini kurmak, kurdurmak, işletmek ve işlettirmek.", (p) bendinde; " Kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek." Belediyelerin yetkileri ve imtiyazları arasında sayılmış, aynı maddenin 2. fıkrasında; ''Belediyelerin (e), (f) ve (g) bentlerinde belirtilen hizmetleri Danıştayın görüşü ve İçişleri Bakanlığının kararıyla süresi kırkdokuz yılı geçmemek üzere imtiyaz yoluyla devredebileceği toplu taşıma hizmetlerini imtiyaz veya tekel oluşturmayacak şekilde ruhsat vermek suretiyle yerine getirebileceği gibi toplu taşıma hatlarını kiraya verme veya 67 nci maddedeki esaslara göre hizmet satın alma yoluyla yerine getirebileceği'' kuralı düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu edilen Belediye Meclisi kararının dayanağı olan ve dolmuş hattına iki adet dolmuş ilave edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle açılan davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 03/11/2015 tarih ve E:2015/2494, K:2015/9203 sayılı kararıyla onandığı, davacı Kooperatif tarafından yapılan kararın düzeltilmesi istemi üzerine, Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 15/03/2017 tarih ve E:2016/507, K:2017/1619 sayılı kararıyla karar düzeltme istemi kabul edilerek "idarenin trafik hizmetiyle ilgili takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gerekleri yönünden hukuka uygun kullanıp kullanmadığının tespiti amacıyla davaya konu hususun konunun uzmanı bilirkişi heyeti oluşturularak yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi sonrasında ortaya konulması gerekirken, idarenin beyanlarıyla yetinilmek suretiyle dosyadaki mevcut bilgi ve belgelere dayanılarak verilen eksik incelemeye dayalı mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu" gerekçesiyle ... İdare Mahkemesi'nin bahse konu kararının bozulduğu, ... İdare Mahkemesi bozma kararına uyarak ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, "...davacının yolcu taşımacılığı yaptığı 4 nolu hatta (organize sanayi hattı) ilave 2 adet araç verilmesine ilişkin işlemin, herhangi bir güzergâh, durak yeri ya da durak sayısı değişikliği içermediği, bu nedenle zaten beklemeli olarak hizmet verilen söz konusu güzergâhın hizmet etki alanında ya da hizmet edeceği nüfus sayısında herhangi bir değişme olmayacağı, bu nedenle mevcut minibüslerin yolcu oranlarının düşeceği, trafiğin olumsuz etkileneceği, yeniden araç tahsisini gerektiren bilimsel, nesnel, objektif bir gerekçenin davalı idarece sunulmadığı, davacı hattının geçtiği bölgede mevcut hatların taşıma kapasitelerinin yeterli olduğu, bölgede yeni kamu yatırımı, hızlı nüfus artışı getiren toplu konut uygulaması, eğitim, sağlık tesisi vb. bir kentsel gelişimin bulunmadığı, ulaşım hizmetinin sunumunda en ucuz, mümkün olduğunca en fazla mesafede ve tek vasıtayla yerleşim içerisindeki bir noktadan diğer bir noktaya, kesintisiz, konforlu erişim imkanının sunulmasının kamu yararının tesisi için önemli olduğu, ancak trafik düzenlenmesinin farklı tür ve kapasitelerdeki dolmuş araçları ile bir bütün olarak ele alınması gerektiği halde dava konusu işlemin bütüncül bir yaklaşımla tesis edilmediği, entegre ulaşım planlaması yapılmadan ve bütüncül yaklaşım sergilenmeden, dava konusu düzenlemenin kamu yararı sağlamayacağının anlaşılması karşısında, tesis olunan dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı" gerekçesiyle Giresun Belediye Meclisi'nin ... gün ve ... sayılı kararının "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhına ilave 2 adet araç verilmesine ilişkin kısmının iptaline karar verildiği, anılan kararın Danıştay Sekizinci Dairesi'nin 21/10/2022 tarih ve E:2018/1208, K:2022/5860 sayılı kararıyla onandığı anlaşılmaktadır.
Dairemizin 20/04/2022 tarih ve E:2016/1959 sayılı ara kararı ile davalı idareye anılan İdare Mahkemesi kararı doğrultusunda bir işlem tesis edilip edilmediği, bir işlem tesis edildi ise bu işlemin hangi yönde olduğu hususu sorulmuş, verilen cevapta, "Giresun Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile Mahkeme kararı gereğince iptaline hükmedilen "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhına ilave 2 adet araç ilave edilmesi işlemi uygulanmamış, araç ilave edilmemiştir" beyanlarına yer verilmiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin dayanağı olan Giresun Belediye Meclisi'nin ... gün ve ... sayılı kararının "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhına ilave 2 adet araç verilmesine ilişkin kısmının iptal edildiği dikkate alındığında, bu karar çerçevesinde tesis edilen dava konusu ilave iki adet dolmuş için otuz yıl süreyle çalışma ruhsatı verilmesine ve bunun için ihale yapılmasına dair Giresun Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar doğrultusunda 04/02/2016 tarihinde yapılması planlanan ihalede hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu Mahkeme kararında bu yönüyle hukukî isabet bulunmamaktadır.
Manevi tazminat istemi yönünden yapılan incelemede, idarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle maddi veya manevi tazminata hükmedebilmesi için, öncelikle ortada idarenin haksız (kusurlu) bir işlemi veya eylemi bulunmalı, diğer yandan bu işlem veya eylemler sebebiyle meydana gelen maddi veya manevi bir zararın bulunması gerekmektedir.
Davacının manevi tazminat istemine konu idari işlemlerin Mahkeme kararı ile iptal edildiği, iki adet dolmuş hattı için otuz yıl süreyle çalışma ruhsatı verilmesine ve bunun için ihale yapılmasına ilişkin işlemin ağır bir hizmet kusuru olarak değerlendiremeyeceği, hukuken tazmini gereken bir manevi zararın bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, Mahkeme kararının manevi tazminat istemi yönünden davanın reddine ilişkin kısmında sonucu itibarıyla hukuki isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin kısmen reddine,
2. ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemler nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen manevî zararın tazmini isteminin reddine ilişkin kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının bu kısmının yukarıda belirtilen GEREKÇEYLE ONANMASINA,
3. Davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne;
4. ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... , K:... sayılı kararının, "4 Numaralı Hat (Organize Sanayi Hattı)" güzergâhına iki adet dolmuş hattı için otuz yıl süreyle çalışma ruhsatı verilmesine ve bunun için 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu uyarınca ihale yapılmasına dair Giresun Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karar doğrultusunda 04/02/2016 tarihinde yapılan ihalenin iptali istemine yönelik kısmının reddine yönelik kısmının BOZULMASINA,
5. Bu kısımlar yönünden DAVA KONUSU İŞLEMLERİN İPTALİNE,
6. Dava kısmen ret, kısmen iptal kararı ile sonuçlandığından, ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan ... -TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
7. Ayrıntısı aşağıda gösterilen davacı tarafından yapılan ...-TL temyiz yargılama giderinin yarısı olan ...-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, kalan ...-TL'nin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
8. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
9. Fazla yatırılan ...-TL harç ile ilk derece aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,
10. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
11. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 07/12/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.