Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2016/23025 E. , 2020/5342 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2016/23025
Karar No : 2020/5342
DAVACI : …
DAVALILAR :1- …
2- … Bakanlığı / …
VEKİLİ : …
3- … Müdürlüğü / …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. Emniyet amiri rütbesinde görev yapan davacı tarafından, rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptali ile bu işlemden kaynaklanan maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istenilmektedir.
2. İşlemin dayanağı olan ve Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan 10/05/2015 tarihli, 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresi ile 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ibaresi ile 2. ve 3. fıkralarında yer alan "... sözlü sınav" ibarelerinin iptali istenilmektedir.
3. 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6638 sayılı Kanunla değişik 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan ''... ve sözlü...'' ibaresinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Dava konusu Yönetmeliğin, yargısal denetime olanak sağlamadığı ve sözlü sınava ilişkin hiçbir objektif ölçüt öngörmediği öne sürülmüştür.
Dava konusu işlemin, objektif bir puanlama sistemi ile hakkaniyete uygun, tutarlı ve tarafsız olmasını sağlayacak bir düzenleme öngörülmemiş olması nedeniyle sebep, amaç, konu ve yetki unsurları yönünden hukuka aykırı olduğu ileri sürülmüştür.
Ayrıca, sözlü sınavda sorulan sorulara verilen yanıtların teknolojik olanaklardan yararlanılarak kayıt altına alınmadığı, idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
DAVALILARIN SAVUNMASI:
Cumhurbaşkanlığı (kapatılan Başbakanlık) ve İçişleri Bakanlığı tarafından; dava konusu Yönetmeliğin, adayların lehine düzenlemeler getirdiği, sözlü sınav için (50) baraj puanının belirlenmesinin makul olduğu, anılan Yönetmelik hükümleri ile, amir sınıfı personelden beklenen yeterlilikler de dikkate alınarak bir üst rütbeye terfi edecek personelin belirlenmesi için objektif kriterler belirlendiği ve idarece üst hukuk normlarına uygun düzenleme yapıldığı belirtilmiştir.
Dava konusu sözlü sınavın, sözlü sınava giren adaylara önceden bastırılan sorular arasından soru kartı çektirilmek suretiyle icra edildiği, yazılı sınavda personelin sadece mesleki bilgisi ve genel kültürü ölçülebilmekle beraber, bu bilgilerini uygulamaya nasıl yansıtacaklarının tespiti bakımından sözlü sınava tabi tutulmaları gerektiği, ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan sözlü sınav sonucunda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
Emniyet Genel Müdürlüğü tarafından; sözlü sınavda başarı barajının aday lehine düşük tutulduğu, (50) puan alma şartı konulmasının; daha fazla katılımı sağlamak, objektiflik ve hakkaniyet açısından makul olduğu ileri sürülmüştür.
Dava konusu sözlü sınavın, sözlü sınava giren adaylara önceden bastırılan sorular arasından soru kartı çektirilmek suretiyle icra edildiği, adayların değerlendirme kriterlerinin Yönetmelikte açıkça ortaya konulduğu ve ilgili Yönetmelik hükümleri uyarınca yapılan sözlü sınav sonucunda davacının başarısız sayılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'NUN DÜŞÜNCESİ : Davacının 2015 yılında katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline; bu işlemden kaynaklanan maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi istemi ile 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresi; 28. maddesinin 1., 2., ve 3. fıkralarında yer alan "... sözlü sınava", "... sözlü sınav" ibareleri yönünden davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'NUN DÜŞÜNCESİ : Davacının Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Kamu hizmetinin etkin ve verimli şekilde yürütülebilmesi için gerekli önlemleri almakla ve bu kapsamda emniyet personelinin rütbe terfilerini kurala bağlama, kadro açıklarını kapatma, vatandaşın kamu hizmetlerinden yararlanma hakkını korurken liyakatli personeli göreve getirme, buna göre planlar yaparak kanunlara uygun genel düzenleyici işlemler ihdas etme ile yükümlü olan idarenin; emniyet hizmetlerini etkin kılmak amacıyla düzenlemiş olduğu Rütbe Terfilerine ve Değerlendirme Kurullarına İlişkin Yönetmelikte ve rütbe terfii sözlü sınavında hukuka, hizmet gereklerine ve üst normlara aykırılık bulunmadığından davanın reddine karar verilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Emniyet amiri olarak görev yapan davacı, bir üst rütbeye terfisinin yapılması kapsamında 2015 yılında katıldığı rütbe terfi sözlü sınavında (33) puan takdir edilerek başarısız sayılmıştır.
Bakılan dava, davacının rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin iptaline ve bu işlemden kaynaklanan maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine, sınavın dayanağı olan ve Bakanlar Kurulunun 2015/7685 sayılı kararıyla yürürlüğe konulan 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresinin ve 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ibaresi ile 2. ve 3. fıkralarında yer alan "... sözlü sınav" ibarelerinin iptaline, ayrıca 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6638 sayılı Kanunla değişik 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan ''... ve sözlü...'' ibaresinin iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulmasına karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
Anayasa'ya Aykırılık İddiasının İncelenmesi:
Davacı tarafından; 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu'nun 6638 sayılı Kanunla değişik 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendinde yer alan ''... ve sözlü...'' ibaresinin Anayasa'ya aykırı olduğu ileri sürülmüş ise de, terfi edecek personelin seçilmesi için kullanılacak yöntemlerden birinin sözlü sınav olarak belirlenmesinde ve bu sınavın ilke, yöntem ve usullerinin belirlenmesinin idareye bırakılmasında Anayasada yer alan kamu yararı ve hukuk güvenliği ilkelerine aykırılık bulunmadığından, Anayasa'ya aykırılık iddiası ciddi görülmemiştir.
İlgili Mevzuat:
2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 124. maddesinde, "Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzel kişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilirler." hükmüne yer verilmiştir.
3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun "Terfi ve Atama" başlıklı 55. maddesinin 11. fıkrasında, "Kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbelerdeki en az bekleme sürelerinin tamamlanması,
b) Bekleme süresi içindeki yıl sayısı kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanının alınması,
c) Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı olunması,
d) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmet içi eğitimde başarılı olunması, şarttır." hükmü yer almaktadır.
Anılan Kanuna dayanılarak hazırlanan ve 10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin "Yazılı sınav" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında, "Üst rütbeye terfi edecek personelin mesleki bilgi ve genel kültür düzeyini ölçmek üzere yapılacak yazılı sınavlar, Polis Akademisi Başkanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde sınav komisyonlarınca yapılır." kuralına; "Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 1. fıkrasında ise, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralına yer verilmiştir.
Dava Konusu Yönetmeliğin İncelenmesi:
Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan yer alan "... sözlü sınavda..." ibaresinin incelenmesi:
10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesinde, "(1) Polis amirlerinin üst rütbeye terfiinin Merkez veya Yüksek Değerlendirme Kurulunda görüşülebilmesi için;
a) Bulunulan rütbe için öngörülen bekleme süresinin tamamlanmış olması,
b) Bulunulan rütbede, kurul gündemine alındığı tarih itibarıyla son performans puanı da dahil olmak üzere, zorunlu en az bekleme süresi kadar iyi veya çok iyi performans değerlendirme puanı alınmış olması,
c) Bu Yönetmeliğe uygun olarak yapılacak yazılı ve sözlü sınavda başarılı sayılması,
ç) Polis Akademisi Başkanlığınca düzenlenecek yöneticilikle ilgili hizmetiçi eğitimde başarılı olunması,
d) Dördüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğünden Üçüncü Sınıf Emniyet Müdürlüğü rütbesine terfi etmek için zorunlu ikinci bölge hizmetinin en az bir kez yapılmış veya halen bu bölge hizmetinin ifa ediliyor olması, şarttır.
(2) 6/8/1992 tarihli ve 92/3393 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 23 üncü maddesinin yedinci fıkrası kapsamına girenler için birinci fıkranın (d) bendinde yer alan şart aranmaz." kuralı yer almıştır.
Anayasanın 124. maddesi ile idarelere, kamu hizmetinin daha etkin ve verimli yürütülmesi amacıyla kendi görev alanlarını ilgilendiren konularda yönetmelik çıkarma ve bu yönetmeliklerde değişiklikler yapabilme yetkisinin verilmiş olduğu ve bu yönetmeliklerin Anayasa, yasa, tüzük ve hukukun genel ilkelerine aykırı hükümler içermemesi ve öngörülen biçim ve yetki koşullarına uyularak çıkarılması dışında, söz konusu düzenleme yetkisinin kullanılmasında kamu hukuku yönünden herhangi bir engel bulunmadığı açıktır.
Dava konusu Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasında, ilgililerin terfi değerlendirmesine tabi tutulabilmeleri için, sözlü sınavda başarılı olma şartının arandığı görülmektedir. Yazılı sınavın tamamlayıcısı olan ve görevin gerektirdiği niteliklere en uygun personelin bir üst rütbeye terfisi için mesleki bilgisini ve genel kültür düzeyini ölçmeyi amaçlayan sözlü sınavda başarılı olma şartının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca, kurullarda personelin üst rütbeye terfisinin görüşülebilmesi için aranan şartlardan birisi olduğu dikkate alındığında, Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "...sözlü sınavda..." ibaresinin, üst norm olan 3201 sayılı Kanunda yer alan düzenlemeye uygun olduğu görülmektedir.
Kaldı ki, Yönetmeliğin 12. maddesinin tamamının iptali istemiyle açılan davada, Dairemizin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararı ile; iptali istenen düzenlemenin kurullarda personelin rütbe terfiinin görüşülebilmesi için gerekli şartları içerdiği, söz konusu şartların Kanun'a uygun olarak belirlendiği, rütbe terfileri bakımından herhangi bir hakkın kısıtlanmasının söz konusu olmadığı gibi, üst norm konumundaki Kanun hükümlerini aşan bir yönünün de bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bu durumda, Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan yer alan "... sözlü sınavda" ibaresinde de hukuka aykırılık görülmemiştir.
Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ibaresi ile 2. ve 3. fıkralarında yer alan "... sözlü sınav" ibarelerinin incelenmesi:
10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında, "Yazılı sınava giren adaylar, sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." kuralı yer almıştır.
Anılan maddenin 2. fıkrasında, "Sözlü sınav için oluşturulan komisyon üyeleri, sınava girecek personelden en az bir üst rütbede olmak zorundadır." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin Sözlü sınav" başlıklı 28. maddesinin 3. fıkrasında ise, "Sözlü sınav komisyonlari üst rütbeye terfi edecek personeli;
a) Bir konuyu kavrama ve ifade edebilme yeteneği,
b) Temsil ve maiyetindeki personelini sevk ve idare kabiliyeti,
c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı,
ç) Analitik düsünme, problem çözme ve doğru karar verebilme yeteneği,
d) Planlama, eşgüdüm ve denetim becerileri,
konularında yüz tam puan üzerinden değerlendirir. Her üyenin vermiş olduğu puanların aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilir." kuralı yer almıştır.
Sözlü sınavda başarılı olma şartının, 3201 sayılı Emniyet Teşkilat Kanunu'nun 55. maddesinin 11. fıkrasının (c) bendi uyarınca, kurullarda personelin üst rütbeye terfisinin görüşülebilmesi için aranan şartlardan birisi olduğu dikkate alındığında, Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ibaresi ile 2. ve 3. fıkralarında yer alan "... sözlü sınav" ibarelerinin de üst norm olan Kanun hükümlerine uygun olduğu görülmektedir.
Diğer yandan, Dairemizin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararı ile; dava konusu Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sicil numarası küçük olandan başlamak üzere sözlü sınava tabi tutulur." ibaresi ile aynı maddenin 2. fıkrası yönünden, davalı idarece üst hukuk normlarına uygun düzenleme yapıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiş; anılan Yönetmeliğin 28. maddesinin 3. fıkrası yönünden ise, Kanun hükmünde açıkça 'sözlü sınav' şeklinde yapılan düzenlemeye uygun olarak Yönetmeliğin 28. maddesinin başlığında da 'sözlü sınav' ibaresine yer verildiği halde, madde içeriğinde sadece mülakata yönelik değerlendirmelere yer verilmek ve sözlü sınavın amacı olan bilgi ölçmeye yönelik hususlara yer verilmemek suretiyle eksik düzenleme yapıldığı gerekçesiyle iptal kararı verilmiştir.
Bu durumda, yukarıda yer verilen hususlar ile Dairemizin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararında belirtilen gerekçeler birlikte değerlendirildiğinde, Yönetmeliğin 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ibaresi ile 2. ve 3. fıkralarında yer alan "sözlü sınav" ibarelerinde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Dava Konusu İşlemin ve Tazminat İsteminin İncelenmesi:
Davacının katıldığı sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin incelenmesi:
10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin, davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin dava konusu bireysel işlemin dayanağı hükümlerinden olan 28. maddesinin sözlü sınavın içeriğine ilişkin 3. fıkrası ile 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "Yazılı sınava giren adaylar" ibaresinin Dairemizin 20/06/2018 tarih ve E:2016/24760, K:2018/15074 sayılı kararıyla iptal edilmiş olması karşısında, söz konusu sınavda puanların belirlenmesinde ölçme ve değerlendirme esaslarına uygun bir değerlendirme yapıldığından söz edilmesine hukuken imkan bulunmadığından, davacının sözlü sınav sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemde de hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Öte yandan; bu kararın, davacının sözlü sınavında başarılı olduğu yolunda bir sonuç doğurmayacağı, dava konusu başarısız sayılma işleminin dayanağı olan ve hukuka aykırılığı tespit edilen Yönetmelik hükümlerinin düzenlediği hususlarda yapılacak yeni düzenlemelerle belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde yeniden yapılacak sözlü sınav sonucunda ortaya çıkacak olan değerlendirme ve puana göre işlem tesis edilmesine yönelik olduğu açıktır.
Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemden kaynaklanan maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi isteminin incelenmesi:
Dava konusu başarısız sayılma işleminin iptaline ilişkin yukarıda yer verilen gerekçemizin, davacının sözlü sınavda başarılı olduğu sonucunu doğurmaması, yeniden yapılacak sözlü sınavda değerlendirilmesine yönelik olması nedeniyle, bu aşamada davacının maddi hak kaybının varlığından söz edilemeyeceğinden, davanın bu talebe ilişkin kısmının reddi gerekmektedir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.10/05/2015 tarih ve 29351 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Emniyet Hizmetleri Sınıfı Personeli Rütbe Terfileri ve Değerlendirme Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına İlişkin Yönetmeliğin 12. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde yer alan "... sözlü sınavda" ibaresi ile 28. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "... sözlü sınava" ve aynı maddenin 2. ve 3. fıkralarında yer alan "... sözlü sınav" ibareleri yönünden davanın REDDİNE,
2. Davacının sözlü sınavda başarısız sayılmasına ilişkin işlemden kaynaklanan maddi kayıplarının yasal faiziyle birlikte ödenmesine karar verilmesi talebi yönünden davanın REDDİNE,
3. Davacının 2015 yılında katıldığı rütbe terfi sözlü sınavı sonucunda başarısız sayılmasına ilişkin işlemin İPTALİNE,
4. Dava kısmen iptal, kısmen ret ile sonuçlandığından, aşağıda ayrıntısı gösterilen …TL yargılama giderinin yarısı olan …TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, yargılama giderinin kalan kısmı olan …TL'nin ise davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
5. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen …TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
6. Posta gideri avansından varsa artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
7. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2020 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.