Danıştay 5. Daire Başkanlığı 2016/24160 E. , 2020/5739 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2016/24160
Karar No : 2020/5739
TEMYİZ EDENLER : 1-(DAVACI) ...
2-(DAVALI) ... Valiliği
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının, Bilecik İli, Bozüyük İlçe Emniyet Müdürlüğü, Bozüyük Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliği'nde polis memuru olarak görev yapmakta iken, açılan disiplin soruşturması sonucu hakkında tesis edilen "6 Ay Kısa Süreli Durdurma Cezası"nın, ... İdare Mahkemesi kararı ile iptal edilmesine bağlı olarak, uğradığı manevi zararlarına karşılık olmak üzere 50.000,00 TL manevi tazminatın, kendisine haksız isnatların yapıldığını iddia ettiği 31/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; yargı kararı ile hukuka aykırı olduğu tespiti yapılarak iptal edilen disiplin cezasının dayanağı disiplin soruşturmasının, "davacının kendi amiri hakkında asılsız dedikodu yapmak" isnadıyla yapılmış olduğu, yapılan incelemede davacının amiri konumundaki şube müdürü hakkında, görev sırasında durdurulan kamyonun bağlı bulunduğu firma ile bir takım ilişkiler içerisinde olduğu yönündeki iddiaları ile ilgili olarak, konunun incelendiği ve nihayetinde şube müdürü hakkında disiplin soruşturması açılmayarak, dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, ancak davacı hakkında disiplin soruşturmasına neden olan amiri hakkındaki bu isnattan disiplin soruşturma raporunda hiç bahsedilmeyerek, şube müdürü ile ilgili böyle bir isnat yokmuş gibi, olaylardan hiç söz edilmeksizin raporun hazırlanmış olduğu, bu durumda ise, isnat edilen fiil düşünüldüğünde, davacının hakkında yürütülen disiplin soruşturması kapsamında manen zarar gördüğü ve yıprandığı açık olduğundan, hizmeti kötü işletmek suretiyle davacıyı manevi zarara uğratan davalı idarenin, davacının manevi zararlarına karşılık olarak 1.000,00 –TL manevi tazminatı davacıya ödemesinin hukuken makul ve kabul edilebilir olduğu gerekçesiyle, davanın kısmen kabulüne, 1.000,00 –TL manevi tazminat tutarının ... İdare Mahkemesi'ne dava açma tarihi olan 10.02.2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine, geriye kalan 49.000,00 -TL tutarındaki tazminat isteminin ise reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davacı tarafından, lehine hükmedilen miktarın uğramış olduğu manevi zararı gidermekten uzak olduğu, manevi tazminat isteminin reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararının bu kısmının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare tarafından, idarelerinin manevi tazminat ödenmesini gerektirir nitelikte ağır hizmet kusurunun bulunmadığı, İdare Mahkemesinin manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmının hukuka aykırı olduğu ve bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI : Davacı ve davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz istemlerinin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
Maddi Olay :
Davacı, Bilecik İli, Bozüyük İlçe Emniyet Müdürlüğü, Bozüyük Bölge Trafik Denetleme İstasyon Amirliği'nde polis memuru olarak görev yapmakta iken, hakkında açılan disiplin soruşturmasında, amiri hakkında çeşitli iddialarda bulunmakla, Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğünün 7/D-3 maddesi uyarınca ''Hizmet içinde resmi sıfatının gerektirdiği saygınlığı ve güven duygusunu sarsacak eylem ve davranışlarda bulunmak'' suçunu işlediğinden bahisle bir alt ceza uygulanmak suretiyle 6 ay kısa süreli durdurma cezasıyla cezalandırılmıştır.
Davacının, hakkında tesis edilmiş olan disiplin cezasına karşı açtığı davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile 6 ay kısa süreli durdurma cezası iptal edilmiştir.
Davacı tarafından,... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:.., K:... sayılı iptal kararının ardından, söz konusu disiplin cezasına dayanak teşkil eden disiplin soruşturması kapsamında disiplin suçu teşkil edecek davranışı bulunmamasına rağmen disiplin cezası ile cezalandırıldığı, haklı iken haksız konuma düşürüldüğü, kendisinin amiri hakkında yalancı, yalan haber uydurucu, iftiracı, dedikoducu pozisyonuna düşürüldüğü, akabinde görev yerinin değiştirildiği ve buna bağlı olarak manen zarar gördüğü iddialarıyla, manevi zararlarına karşılık olmak üzere 50.000,00 TL manevi tazminata, kendisine haksız isnatların yapıldığını iddia ettiği 31/08/2011 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle temyizen incelenen işbu dava açılmıştır.
İlgili Mevzuat:
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın 125. maddesinin ilk fıkrasında; "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır" hükmü yer almakta olup, aynı maddenin son fıkrasında; idarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
2577 sayılı Kanunun 12. maddesinde; ilgililerin haklarını ihlal eden bir idari işlem dolayısıyla Danıştay'a ve İdare ve vergi mahkemelerine doğrudan doğruya tam yargı davası veya iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi, ilk önce iptal davası açarak bu davanın karara bağlanması üzerine, bu husustaki kararın veya kanun yollarına başvurulması halinde verilecek kararın tebliği veya bir işlemin icrası sebebiyle doğan zararlardan dolayı icra tarihinden itibaren dava açma süresi içinde tam yargı davası açılabileceği; bu halde de ilgililerin 11. madde uyarınca idareye başvurmak haklarının saklı olduğu kuralı yer almaktadır.
Hukuki Değerlendirme:
DAVACININ TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMESİ
Dayandığı hukuksal nedenler ve gerekçesi yukarıda açıklanan İdare Mahkemesi kararının, manevi tazminat isteminin 49.000,00 TL'lik kısmının reddine ilişkin hüküm fıkrası, aynı gerekçe ile Dairemizce de uygun bulunmuş olup davacının temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar, kararın anılan hüküm fıkrasının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
DAVALI İDARENİN TEMYİZ İSTEMİNİN İNCELENMESİ
Manevi tazminat, idarenin bir işlemi veya eylemi nedeniyle kişilerin manevi değerlerinde oluşan eksilmenin giderilmesi aracıdır.
Manevi zarar ise, kişinin şahıs varlığında iradesi dışında meydana gelen eksilme olup; kişinin kendisinin veya yakınlarının şan, şeref, kişilik hakları ve vücut bütünlüğüne yönelik eylem ve işlemler nedeniyle duyduğu derin ruhsal ve bedensel acı, üzüntü ve elem olarak tanımlanmaktadır. İdarenin mali sorumluluğuna gidilmesi suretiyle, duyulan acı ve üzüntünün kısmen de olsa maddi edimlerle telafi edilmesi olan manevi tazminatın bir zenginleşme aracı olmadığı da açıktır.
Ayrıca manevi zararın tazminine hükmedilirken, ilgililerin sosyal ve ekonomik durumu dikkate alınarak olay nedeniyle duyduğu elem ve ızdırabın kısmen giderilmesini sağlayacak hukuka aykırılığı ortaya koyacak ve hukuka aykırılığı özendirmeyecek bir miktarın belirlenmesi gerekmektedir.
Olayda, hukuka aykırılığı yargı kararı ile tespit edilen 6 ay kısa süreli durdurma cezasına ilişkin işlemin ağır hizmet kusuruyla tesis edilmediği ve söz konusu işlem nedeniyle gerçekleşmiş bir manevi zarardan da sözedilemeyeceğinden, davacıya manevi tazminat verilmesini gerektirecek bir durum olmadığı sonucuna ulaşıldığından, İdare Mahkemesinin davacının manevi tazminat isteminin kısmen kabulüne ilişkin kısmında hukuka uygunluk görülmemiştir.
Bu itibarla, davanın kısmen kabulüyle 1.000,00 TL manevi tazminat tutarının dava açma tarihi olan 10/02/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine ilişkin hüküm fıkrasında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin kabulüne, davacının temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının davanın kısmen kabulüyle ... TL manevi tazminat tutarının dava açma tarihi olan 10/02/2012 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idare tarafından davacıya ödenmesine ilişkin hüküm fıkrasının BOZULMASINA,
3. Anılan İdare Mahkemesi kararının ... TL tutarındaki tazminat isteminin reddine ilişkin hüküm fıkrasının ONANMASINA,
4. Bozulan hüküm fıkrası yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
5. 2577 sayılı Kanun'un (geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 10/12/2020 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olduğundan, temyiz isteminin reddi ile kararın onanması gerektiği görüşüyle çoğunluk kararına katılmıyoruz.