Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2016/2435 E. , 2021/6102 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2016/2435
Karar No : 2021/6102
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- …
2- …
3- …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- … Bakanlığı / …
(Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Av. …
2- … Bakanlığı / …
VEKİLİ : Hukuk Müş. …
3- …Büyükşehir Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
4- … Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN_KONUSU : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacılar tarafından, Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesinde faaliyet gösteren … San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait iş yerinde 03/02/2011 tarihinde meydana gelen patlama sonucu çıkan yangında hayatını kaybeden yakınları …'nın ölümünde davalı idarelerin hizmet kusurunun bulunduğu ileri sürülerek, oluştuğu iddia edilen zararlarına karşılık olarak, (fazlaya ilişkin talep hakkı saklı kalmak kaydıyla) anne … ve baba … için ayrı ayrı 100,00'er TL maddi, 30.000,00'er TL manevi; kardeş … için ise 15.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 200,00 TL maddi, 75.000,00 TL manevi tazminatın olayın meydana geldiği tarihten itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarelerce (belirlenecek hizmet kusuru esasına göre) müştereken ve müteselsilen ödenmesine karar verilmesi istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince; davacılar murisinin çalıştığı iş yerinin otomotiv yedek parça üretimi yaptığı, üretimde oksijen, asetilen, argon, lpg ve karışım gazlarının kullanıldığı ve bunların … Gaz San. ve Tic. A.Ş.'den temin edildiği, patlamaya sebebiyet veren tüplerin bu firma tarafından patlamanın meydana geldiği …San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne satıldığı ve olay hakkında hazırlanan bilirkişi raporlarına göre, … Gaz San. ve Tic. A.Ş.'nin usule uygun olmayan oksijen tüpü imalatı ve satışı sonucu bu tüplerin davacıların murisinin çalıştığı iş yerinde kullanımı sebebiyle patlamanın meydana geldiği, dosya kapsamında davalı idarelerin görev ve sorumluluklarını yerine getirmeme şeklinde hizmet kusurlarının bulunduğu iddiasının doğrulanamadığı, davacıların zararlarının oluşmasında üçüncü kişinin kusuru bulunduğu, dolayısıyla idarelerin tazmin sorumluluğunun bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENLERİN_İDDİALARI : Davacılar tarafından; meydana gelen patlamada davalı idarelerin de kusuru olduğu, iş ve işçi güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınmadığı, oluşan zarardan idarelerin de sorumlu olduğu ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMALARI : Davalı … Bakanlığı, … Bakanlığı ile … Belediye Başkanlığı tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır. Davalı …Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ise savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Sonucu itibarıyla hukuka uygun olan İdare Mahkemesi kararının gerekçesinin değiştirilerek onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
Dava dosyasının incelenmesinden; 03/02/2011 tarihinde saat 11.00'de Ankara Ostim Organize Sanayi Bölgesi, … Caddesi, … Sokak'ta faaliyet gösteren, üretim konusu yatay sondaj makinası, mikro tünel makinası, kombine geri dönüşümlü kanal temizleme aracı, delici burgu olan … Hidrolik İmalat San. Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinde 12 adet oksijen gazı tüpünün bulunduğu manifold grubunu faaliyete geçirmek için vanasının açıldığı sırada meydana gelen şiddetli patlama sonucu şirket binasının çöktüğü, çalışanların göçük altında kaldığı; aynı gün saat 19.20'de ise Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi … cadde …numarada faaliyet gösteren, otomotiv yan sanayi ürünleri imal edip ağırlıklı olarak traktör firmalarına yedek parça üreten … San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinin giriş kapısı dış mekanında konumlandırılıp içinde toplam 9 adet oksijen gazı tüpünün bulunduğu manifold grubu, benzer şekilde faaliyete alınırken şiddetli patlama ve akabinde meydana gelen yangın sonucu şirket binası çökerek çalışanların göçük altında kaldığı, davacılar tarafından, … San. ve Tic. Ltd. Şti.'nde meydana gelen patlama nedeniyle hayatının kaybeden yakınları …'nın vefatı nedeniyle uğradıkları ileri sürülen zararlarının tazmininin istenildiği anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Anayasanın 125. maddesinde, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararları ödemekle yükümlü olduğu hükme bağlanmıştır.
İdarenin yürütmekle yükümlü olduğu bir hizmetin kuruluşunda, düzenlenişinde veya işleyişindeki nesnel nitelikli bozukluk, aksaklık veya boşluk olarak tanımlanabilen hizmet kusuru; hizmetin kötü işlemesi, geç işlemesi veya hiç işlememesi hallerinde gerçekleşmekte ve idarenin tazmin yükümlülüğünün doğmasına yol açmaktadır.
İdarenin, kendisine görev olarak verilen kamu hizmetini yürüttüğü sırada; kişilerin, idarenin hizmet kusuru oluşturan eylemi nedeniyle uğradıkları özel ve olağandışı zararları tazminle yükümlü olduğu idare hukuku ilkelerindendir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bakılan uyuşmazlıkta; 03/02/2011 tarihinde meydana gelen patlamalara ilişkin olarak … Ağır Ceza Mahkemesinde "Taksirle Öldürme, Tehlikeli Maddeleri İzinsiz Olarak Bulundurma veya El Değiştirme, Görevi Kötüye Kullanma, Yalan Tanıklık" suçlamalarıyla görülen davada, kovuşturma ve soruşturma aşamalarında alınan bilirkişi raporları ile; Ankara İvedik Organize Sanayi Bölgesi … cadde … numarada faaliyet gösteren, otomotiv yan sanayi ürünleri imal edip ağırlıklı olarak traktör firmalarına yedek parça üreten, çelik malzemelerin şekillendirilmesi daha sonra da kaynak işlemine tabi tutulması şeklinde üretim yapılan ve kaynak işlerinde ağırlıklı olarak asetilen, oksijen ve karışım gazları kullanılan, 4 katlı, Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından 21/10/2002 tarihinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verilen, 24 kişinin çalıştığı … San. ve Tic. Ltd. Şti. unvanlı iş yerinin giriş kapısı dış mekanında konumlandırılıp içinde toplam 9 adet oksijen gazı tüpünün bulunduğu manifold grubu faaliyete alınırken şiddetli patlama ve akabinde meydana gelen yangın sonucu şirket binasının çökerek çalışanların göçük altında kaldığı; patlamada 11 kişinin öldüğü, her iki patlamada toplam 49 kişinin yaralandığı, ayrıca patlamalar sonucu Ostim Organize Sanayi Bölgesinde bir iş yerinde ağır, bir iş yerinde orta, bir iş yerinde az hasar, İvedik Organize Sanayi Bölgesinde ise 6 iş yerinde ağır, 3 iş yerinde orta, 120 iş yerinde ise az hasar meydana geldiği; olaya konu iş yerlerinin incelenmesinde; … San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin 1998 yılında kurulduğu, 2002 yılında kiraladığı İvedik Organize Sanayi Bölgesi … cadde … numaradaki iş yeri için Yenimahalle Belediye Başkanlığı tarafından 21/10/2002 tarihinde iş yeri açma ve çalışma ruhsatı verildiği, yine 2002 yılında aynı iş yerinin yangın önlemleri yönünden yeterli olduğuna ve iş yerinin faaliyetlerinde sakınca bulunmadığına dair küşat ruhsatı ve itfaiyeden rapor alındığı, söz konusu şirketin iş yerini 01/05/2005 tarihinde … cadde … numaraya taşıyarak bu adreste mevcut ticari faaliyetine devam ettiği, patlamanın meydana geldiği … numaralı bu iş yeri için ruhsat kaydı bulunmasa da, bu iş yeri ile ilgili vergi levhası, gümrük beyannamesi, Ankara Ticaret Odasından alınan oda kayıt sureti ve faaliyet belgelerinin bulunduğu, olay sonrası yapılan tespitlere ve bilirkişi tarafından çizilen temsili resimlere göre, iş yerinin bodrum katında üretilen otomotiv parçalarının son kontrollerinin yapıldığı, çay ocağında 12 ve 48 kilogram ağırlığında LPG tüplerinin bulunduğu, giriş katında kaynak ve boru şekillendirme işlemlerinin yapıldığı, burada kullanılan 9'lu manifoldlu oksijen grubu ve her gruba 2 adet asetilen tüpü ile şalomaya ortak bağlantısının yapıldığı, giriş katın üzeri idari kat olup, çatı katında ise CNC ve torna ile talaşlı imalatın yapıldığı, burada argon, karışım ve asetilen tüplerinin bulunduğu, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından olaydan önce en son 2007 yılında yapılan denetimde iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden noksanlık ve mevzuata aykırılık bulunmadığının tespit edildiği, … San. ve Tic. Ltd. Şti.'ne ait iş yerinde her türlü iş güvenliği önlemleri yerine getirilmiş, standartlara uyulmuş olsa bile patlamanın meydana gelmesinin kaçınılmaz olduğu, patlamada …Gaz San. ve Tic. A.Ş.'nin ortağı ve çalışanlarının asli kusurlu olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Öte yandan, yapılan yargılamada, … San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin patlamaya sebep olan tüplere doldurduğu CNG'yi, … İnş. San. ve Maden Tic. Ltd. Şti. ile alıcı … Asetilen Gazları San. Tic. Ltd. Şti. arasında düzenlenen "müşterinin getireceği CNG tüplerine CNG doldurulması" konulu sözleşme uyarınca temin ettiği, anılan sözleşmede alıcı … Ltd. Şti.'nin aldığı gazı ısınma ve ocak gazı olarak kullanacağı, aldığı gazın satışını yapmayacağı, tüplerin satıcı firmanın istasyonu içerisinde doldurularak müşteriye teslim edileceği, müşterinin getirdiği tüplerin TSE standartlarına uygun olduğu ve gerekli periyodik bakımını yapacağını taahhüt ettiği görülmektedir.
Sonuç olarak; dava dosyasında yer alan bilgi ve belgeler ile adli yargı yerinde görülen ceza davasında düzenlenen bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; dava dışı …Gaz San. ve Tic. A.Ş.'nin ısınma amaçlı olarak temin ettiği CNG gazını öncelikle oksijen tüplerine doldurup daha sonra bu tüplere tekrar oksijen doldurarak piyasaya sunmasında idarelere atfedilebilecek bir kusur bulunmadığı, firmanın tek seferlik yaptığı bu faaliyetin tespitinin mümkün olmadığı, … San. ve Tic. Ltd. Şti.'nin her ne kadar … numaralı iş yeri için ruhsat kaydı bulunmasa da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tarafından, olaydan önce 2007 yılında yapılan denetimde iş yerinde iş sağlığı ve güvenliği yönünden noksanlık ve mevzuata aykırılık bulunmadığının tespit edildiği, olaya ilişkin düzenlenen bilirkişi raporlarında da idarelere atfedilebilecek bir kusur bulunmadığının tespit edildiği göz önüne alındığında; …San. ve Tic. Ltd. Şti.'nde meydana gelen patlamanın davalı idarelerin yürütmekte olduğu kamu hizmetlerinin eksik veya yanlış yürütülmesinden kaynaklı olmadığı, olayda davalı idarelere yüklenebilecek bir hizmet kusuru bulunmadığı ve açılan davada tazminat verilmesini gerektiren şartların oluşmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmesi gerekmekte olup, bu nedenle temyize konu Mahkeme kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin reddine,
2. Davanın reddi yolundaki … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı temyize konu kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,
3. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 08/12/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.