Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2016/3360 E. , 2021/1833 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2016/3360
Karar No : 2021/1833
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ...Bakanlığı / ...
VEKİLİ : 1. Hukuk Müşaviri Yrd. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) : 1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
İSTEMİN_KONUSU : .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir Emniyet Müdürlüğü, Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğünde polis memuru olan davacılar murisinin, Bozyaka Hizmet Binası Memur Gazinosu'nda bir polis memurunun başka bir polis memurunu öldürmesi sonrasında yaşanan olay sırasında ölümünde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, baba ... için 5.000,00 TL maddi, 15.000,00 TL manevi, anne ... için 5.000,00 TL maddi, 15.000,00 TL manevi, kardeşleri ... için 10.000,00 TL manevi, ... için 10.000,00 TL manevi, ... için 10.000,00 TL manevi olmak üzere toplam 10.000,00 TL maddi, 60.000,00 TL manevi zararın yasal fazi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada, 20/03/2014 havale tarihli ıslah dilekçesi ile talep edilen tazminat miktarının ıslah suretiyle artırılması sonucu baba ... için 53.926,00 TL maddi, anne ... için 59.881,00 TL maddi olmak üzere toplam 113.807,00 TL maddi ile 60.000,00 TL manevi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini ile istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla; Mahkemelerinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının, baba ... için 5.000,00 TL maddi, anne ... için 5.000,00 TL maddi olmak üzere toplam 10.000,00 TL maddi tazminat isteminin kabulüne ve baba ... için 15.000,00 TL, anne ... için 15.000,00 TL, kardeşleri ..., ... ve ... için 5.000,00'er olmak üzere toplam 45.000,00 TL manevi tazminat isteminin kabulüne ilişkin ilişkin kısımlarının Danıştay Onuncu Dairesi'nin 23/05/2014 tarih ve E:2009/11858, K:2014/3349 sayılı kararı ile onanarak kesinleştiği, davacılar ..., ... ve ...'nın manevi tazminat istemlerinin kısmen reddine ilişkin kısmı ile davacılar ... ve ...'nın maddi tazminat istemlerinin 2577 sayılı Yasanın 6459 sayılı Yasa ile değişik 16. maddesine göre artırılan miktarı ile ilgili olarak yeniden bir karar verilmek üzere bozulduğu anlaşıldığından, bozma kararına uyulmak suretiyle, olayın gerçekleşme şekli, zararın niteliği ve kalıcılığı dikkate alındığında, duyulan elem ve ızdırabın kısmen de olsa giderilebilmesi amacıyla davacılar ..., ... ve ...(her biri için) için 5.000,00' er TL daha manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 26/02/2007 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesi gerektiği gerekçesiyle baba ... için 48.926,00 TL, anne ... için 54.881,00 TL olmak üzere toplam 103.807,00 TL maddi tazminatın ıslah dilekçesinin dava dosyası kayıtlara girdiği 20/03/2014 tarihinden itibaren işletilecek yasal faiziyle birlikte ödenmesine, davacılar ..., ... ve ... için (her biri için) 5.000,00' er TL olmak üzere toplam 15.000,00 TL manevi tazminatın davalı idareye başvuru tarihi olan 26/02/2007 tarihinden itibaren uygulanacak yasal faizi ile birlikte davacılara ödenmesine karar verilmiştir.
TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacılara 24/07/2009 tarihinden itibaren vazife malullüğü aylığı bağlandığı, müteveffanın babasına 17/05/2006 tarihinde 6.500,00 TL tutarında personel vefat yardımının yapıldığı, bu yardım ve aylığın tazminat miktarından indirilmesinin gerektiği, davacılar lehine hükmedilen tazminat miktarının fahiş olduğu, manevi tazminata faiz işletilemeyeceği belirtilerek İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacılar tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile İdare Mahkemesi kararının kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
A- İdare Mahkemesi Kararının, Maddi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi:
İNCELEME VE GEREKÇE :
MADDİ OLAY :
İzmir Emniyet Müdürlüğü, Çevik Kuvvet Şube Müdürlüğünde polis memuru olan davacılar murisinin, Bozyaka Hizmet Binası Memur Gazinosu'nda bir polis memurunun başka bir polis memurunu öldürmesi sonrasında yaşanan olay sırasında ölümünde davalı idarenin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle, baba ... için 5.000,00 TL maddi, anne ... için 5.000,00 TL maddi, yasal fazi ile birlikte tazminine karar verilmesi istemiyle açılan davada, 20/03/2014 havale tarihli ıslah dilekçesi ile talep edilen tazminat miktarının ıslah suretiyle artırılması sonucu baba ... için 53.926,00 TL maddi, anne ... için 59.881,00 TL maddi olmak üzere toplam 113.807,00 TL maddi tazminatın olay tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte tazmini istenilmektedir.
İLGİLİ MEVZUAT:
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesinde, "Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz. Bu Kanun hükümleri, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
.... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının anne için 5.000,00 TL, baba için 5.000,00 TL olmak üzere toplamda 10.000,00 TL tutarında maddi tazminat ödenmesine ilişkin kısmı Danıştay Onuncu Dairesinin 23/05/2014 tarih ve E:2009/11858, K:2014/3349 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiğinden, bu kısım temyiz incelemesinin dışında kalmaktadır.
20/03/2014 havale tarihli ıslah dilekçesi ile miktar artırım talebi üzerine İdare Mahkemesi tarafından verilen baba için 48.926,00 TL; anne için 54.881,00 TL tutarında tazminat ödenmesine ilişkin kabul kararı işbu temyiz incelemesinin maddi tazminat yönünden konusunu oluşturmaktadır.
Davalı idarenin 30/05/2016 tarihli temyiz dilekçesi ve eklerinde sunulan belgelerden davacılara 24/07/2009 tarihinden itibaren vazife malullüğü aylığının bağlandığı anlaşılmaktadır.
Aktif dönemde işlemiş dönem zararı, desteğin ölüm tarihinden bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, desteğin emsali polis memurunun aylar itibarıyla aldığı görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibarıyla ödenen vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malullüğü aylığı tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin hesaplanmayacağı da dikkate alınmalıdır.
Aktif dönemde işleyecek dönem zararı, bilirkişi raporunun düzenlendiği tarihten desteğin yasal emeklilik yaşını dolduracağı tarihe kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde de, desteğin emsali polis memurunun aylar itibarıyla alabileceği görev aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibarıyla ödenecek vazife malullüğü aylıkları dikkate alınarak, desteğin görev aylığı üzerinden her bir davacıya ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından her bir davacıya bağlanan vazife malullüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destekten yoksun kalma zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontoya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Pasif dönemdeki zararı, desteğin yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih ile muhtemel ömrünün sonuna kadar olan dönemi ifade eder. Bu dönemde, yasal emeklilik yaşını tamamladığı tarih itibarıyla ve yasal emekli olma koşullarına sahip olduğu farzedilen desteğin alacağı emekli aylıkları ile SGK tarafından davacılara bağlanan ve aylar itibariyle ödenecek vazife malullüğü aylıkları dikkate alanarak, desteğin emekli aylığı üzerinden eşine ve annesine ayıracağı destek tutarı ile SGK tarafından bu davacılara bağlanan vazife malulüğü aylık tutarı arasındaki fark, davacıların destek zararını oluşturmaktadır. Bu dönemdeki zarar kalemlerinin -fiilen gerçekleşmemiş olması nedeniyle- peşin sermaye değerlerinin (her yıl %10 artırılmak ve %10 iskontaya tabi tutulmak suretiyle 1/kn formülü uygulanarak) dikkate alınması gerekmektedir.
Ayrıca Mahkeme tarafından yeniden yaptırılacak bilirkişi incelemesinde, vazife malullüğü aylığı indirilirken, vazife malüllüğü aylığının, adi malüllük aylığını aşan, bir başka ifade ile adi malüllük aylığına yapılan zamma ilişkin kısmını, vazife malüllüğüne sebep olan olay nedeniyle sağlanan yarar olarak kabulüne olanak bulunmadığı, bu zammın, kamu görevlileri/hak sahipleri yönünden ifa amacını taşıyan bir ödeme niteliğinde olup, yarar kabul edilip hesaplanan zarardan indirim yapılacak bir kalem olmadığı, aksine bir yaklaşımın, vazife malûllüğüne sebep olan olaydan dolayı kamu görevlilerine/hak sahiplerine bağlanan vazife malüllüğü aylığının idarenin bir lütfu, kamu görevlileri/hak sahipleri yönünden ise gerçekleşmesi istenilen ve beklenilen bir olay olduğu sonucunun ortaya çıkacağı hususları da göz önünde bulundurulmalıdır.
Sosyal yardım fonundan babaya 17/05/2006'da yapılan 6.500,00 TL personel vefat yardımı ise, Türk Borçlar Kanunu'nun 56. maddesinde belirtiltiği üzere ifa amacıyla yapılan ödemelerden olmadığından dolayı, tazminat miktarından indirilmesi gereken bir yarar olarak kabul edilmesine olanak bulunmamaktadır.
B- İdare Mahkemesi Kararının, Manevi Tazminat İsteminin Kabulüne İlişkin Kısmının İncelenmesi
.... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E: ..., K: ...sayılı kararının baba ve anne için ayrı ayrı 15.000,00 TL, toplamda 30.000,00 TL; kardeşler için ayrı ayrı 5.000,00 TL, toplamda 15.000,00 TL olmak üzere 45.000,00 TL tutarında manevi tazminat ödenmesine ilişkin kısmı, Danıştay Onuncu Dairesi'nin 23/05/2014 tarih ve E:2009/11858, K:2014/3349 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiğinden, bu kısım temyiz incelemesinin dışında kalmaktadır.
Danıştay Onuncu Dairesi'nin 23/05/2014 tarih ve E:2009/11858 sayılı kısmen onama kısmen bozma yönündeki karara uymak suretiyle İdare Mahkemesince verilen kardeşler için ayrı ayrı 5.000,00 TL, toplamda 15.000,00 TL manevi tazminatın ödenmesine yönelik karar işbu temyiz incelemesinin konusunu oluşturmaktadır.
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın manevi tazminata ilişkin kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bu kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Davanın kabulüne ilişkin temyize konu .... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının manevi tazminata ilişkin kısmının ONANMASINA, maddi tazminata ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım için yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen günden itibaren 15 (on beş) gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 14/04/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.