Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2016/4155 E. , 2021/2168 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2016/4155
Karar No : 2021/2168
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : …
Karşı Taraf (Davalı) : … Büyükşehir Belediye Başkanlığı
Vekili : Av. …
İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:…, K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : …
Düşüncesi : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, Tekirdağ İli, ... Köyü arasında il içi yolcu taşımacılığı yapan davacı tarafından, 6360 sayılı Yasa uyarınca köyün büyük şehir sınırına katılması sonrasında kendine şehir merkezindeki bazı noktaları da kapsayacak şekilde durak ve güzergah hakkı verilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Dairesi Başkanlığı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; 30.03.2014 tarihinde yapılan ilk mahalli idareler genel seçim sonrası Tekirdağ Büyükşehir Belediyesinin kurulması üzerine, ulaşıma ilişkin yetkilerin UKOME'ye geçtiği, UKOME tarafından alınan kararla da, Tekirdağ iline ilişkin ulaşım ana planı hazırlanıncaya kadar taleplerin geçici olarak durdurulduğunun görüldüğü; bu durumda; Tekirdağ ilinde ulaşıma ilişkin tüm yetkilerin UKOME'ye geçmesi nedeniyle, Tekirdağ iline ilişkin ulaşım ana planı hazırlanması gerektiğinden, yeni hat taleplerinin yeni bir karar alınıncaya kadar durdurulması, dolayısıyla davacının talebi hakkında şu an için herhangi bir işlem tesis edilmemesine ilişkin işlemde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanununun 7. maddesinin (f) fıkrasında; "Büyükşehir ulaşım ana plânını yapmak veya yaptırmak ve uygulamak; ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini plânlamak ve koordinasyonu sağlamak; kara, deniz, su ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmek ve işletmek, işlettirmek veya kiraya vermek; kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" büyükşehir belediyesinin görevleri arasında sayılmış, anılan Yasanın 9. maddesinde; “Büyükşehir içindeki kara, deniz, su, göl ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesi amacıyla, büyükşehir belediye başkanı ya da görevlendirdiği kişinin başkanlığında, yönetmelikle belirlenecek kamu kurum ve kuruluşları ile, Türkiye Şoförler ve Otomobilciler Federasyonunun görevlendireceği ilgili odanın temsilcisinin katılacağı Ulaşım Koordinasyon Merkezi kurulur. İlçe belediye başkanları kendi belediyesini ilgilendiren konuların görüşülmesinde koordinasyon merkezlerine üye olarak katılırlar. Ulaşım Koordinasyon Merkezi toplantılarına ayrıca gündemdeki konularla ilgili üye olarak belirlenmeyen ulaşım sektörü ile ilgili kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarından ihtisas meslek odalarının temsilcileri de davet edilerek görüşleri alınır.
Bu Kanun ile büyükşehir belediyesine verilen trafik hizmetlerini plânlama, koordinasyon ve güzergâh belirlemesi ile taksi, dolmuş ve servis araçlarının durak ve araç park yerleri ile sayısının tespitine ilişkin yetkiler ile büyükşehir sınırları dahilinde il trafik komisyonunun yetkileri ulaşım koordinasyon merkezi tarafından kullanılır. Ulaşım koordinasyon merkezi kararları, büyükşehir belediye başkanının onayı ile yürürlüğe girer. Ulaşım koordinasyon merkezi tarafından toplu taşıma ile ilgili alınan kararlar, belediyeler ve bütün kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilgililer için bağlayıcıdır. Koordinasyon merkezinin çalışma esas ve usulleri ile bu kurullara katılacak kamu kurum ve kuruluş temsilcileri, İçişleri Bakanlığı tarafından çıkarılacak yönetmelikle belirlenir. Büyükşehir belediyelerine bu Kanun ile verilen görev ve yetkilerin uygulanmasında, 13.10.1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun bu Kanuna aykırı hükümleri uygulanmaz.” kuralına yer verilmiştir.
15.06.2006 tarih ve 26199 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Büyükşehir Belediyeleri Koordinasyon Merkezleri Yönetmeliğinin "Ulaşım Koordinasyon Merkezi" başlıklı üçüncü kısmının “Görev ve yetkileri” kenar başlıklı 18. maddesinde “(1) UKOME, büyükşehir içindeki kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde her türlü taşımacılık hizmetlerinin koordinasyon içinde yürütülmesini sağlamak üzere; ulaşım, trafik ve toplu taşıma konularında üst düzeyde yönlendirici karar alma, uygulama, uygulatma ve ilgili mevzuattaki usulüne göre gereken tesisleri kurma, kurdurma ve işletme hak ve yetkilerine haizdir. Bu amaçla; a) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, mevzuatla yetkili kılındığı durumlarda mahalli ihtiyaç ve şartlara göre trafik düzeni ve güvenliğini sağlamak amacıyla gerekli tedbirleri almakla, … ç) Kara, deniz, göl, nehir, kanal ve demiryolu üzerinde işletilen her türlü servis ve toplu taşıma araçları ile taksi sayılarını, bilet ücret ve tarifelerini, zaman ve güzergâhlarını belirlemek; otobüs, taksi, dolmuş ve servis durak yerleri ile karayolu, yol, cadde, sokak, meydan ve benzeri yerler üzerinde araç park yerlerini tespit etmekle…d) Karayolu taşımacılığına ait mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, trafik düzeni ve güvenliği yönünden belediye sınırları içinde ticari amaçla çalıştırılacak yolcu ve yük taşıtları ile motorsuz taşıtların çalışma şekil ve şartları ile bu taşıtların teknik özelliklerini tespit etmek, çalıştırılabileceği yerler ile güzergâhlarını tespit etmek ve sayılarını belirlemek, bunlara izin ve çalışma ruhsatı vermekle, e) Büyükşehir belediyesinin sınırları içinde, ulaşım, toplu taşıma ve trafik mevzuatının büyükşehir belediyesine verdiği yetki doğrultusunda uygulamaya yönelik yönlendirici karar almak ve görüş oluşturmakla,...” görevli ve yetkilidir kuralı, “Ulaşım Koordinasyon Birimi” kenar başlıklı 21. maddesinde, “(1) UKOME'nin sekreterya hizmetleri, büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde bu amaçla oluşturulacak ulaşım koordinasyon birimi tarafından yürütülür.”; “Görevleri" kenar başlıklı 22. maddesinde ise, “(1) Ulaşım koordinasyon birimi; a) Başkanın emir ve talimatları doğrultusunda gündemi hazırlar ve üyelere duyurur. b) Görüşme tutanaklarını düzenler. c) Alınan kararları yazar, üyelerin imzalarını tamamlatır ve ilgili mercilere gönderir. ç) UKOME toplantılarına üye gönderen kurum ve kuruluşlarla irtibatı sağlar. d) Büyükşehir belediye ve mücavir alan sınırları içinde nazım plana uygun arazi kullanım ve ulaşım planlama çalışmaları doğrultusunda büyükşehir ulaşım planının yapılması için gereken ön çalışmaları yaparak kurula sunar.” hükümlerine yer verilmiştir.
Yukarıda anılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, toplu taşıma araçları ile taksi sayılarının, bu araçların güzergahları ile bunların çalışma şekil şartlarının belirlenmesi konusunda karar verme yetkisinin Ulaşım Koordinasyon Merkezine ait olduğu anlaşılmakta olup; büyükşehir belediye başkanlığı bünyesinde oluşturulan ulaşım koordinasyon biriminin ya da daire başkanlığı ve şube müdürlüğünün bu konuda işlem tesis etme yetkisinin bulunmadığı açıktır.
Bu durumda, davacının durak ve güzergah talebinin Ulaşım Koordinasyon Merkezi tarafından incelenip karara bağlanması gerekirken, bu konuda yetkisi bulunmayan Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Daire Başkanlığı tarafından tesis edilen, dava konusu işlemde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmamakta olup; işin esasını inceleyen Mahkeme kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 08/04/2021 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.
KARŞI OY :
X- Dava dosyasının incelenmesinden; davacının, sahibi olduğu (…) nolu araca ilişkin olarak şehir içinde durak hakkı verilmesi talebinin, UKOME'nin … ve … sayılı kararlarıyla ikinci bir karara kadar tüm işlemlerin durdurulduğu gerekçesiyle reddine ilişkin davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı; Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi UKOME tarafından … tarih ve … sayılı kararla, "yeni hat talepleri, hat uzatma ve değişiklikleri, yeni taksi (T plaka) durak ve plaka talepleri, durak hakkı olup plakası olmayan veya ticari plakası olup durak hakkı olmayan ticari taksiler, yeni minibüs (M plaka) hat ve plaka talepleri ile mevcut hatlarda güzergah değişikliği talepleri; İl sınırı dışı yeni D-4 belgesi talepleri, yeni personel servis araç (S plaka) talepleri ile yeni okul servis araçları (J plaka) talepleri ikinci bir UKOME kararı alınıncaya kadar durdurulmuş" yönünde karar alındığı, alınan karardan sonra Tekirdağ iline ilişkin ulaşım ana planının hazırlanması için, Pamukkale Üniversitesi ile protokol imzalandığı, Üniversite tarafından hazırlanacak olan ulaşım ana planı sonrası, tüm taleplerin yeniden değerlendirilerek yeni bir karar alınacağı anlaşılmaktadır.
Bu hale göre; durak ve güzergah belirleme konusunda yetkili olan UKOME'ce, üst düzeyde yönlendirici karar alınarak; yeni hat ve güzergah taleplerinin daha sonra değerlendirilmesi yönünde karar alınması nedeniyle, ulaşım koordinasyon birimince, bu UKOME kararı esas alınarak tesis edilen bildirim niteliğindeki işlemde yetki yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden; temyize konu kararın onanması gerektiği oyu ile çoğunluk kararına katılmıyorum.