T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2016/4625
Karar No : 2022/3980
DAVACI : … A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVALILAR : 1. … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
2. … Elektrik Dağıtım A.Ş.
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU :
1. Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin (Yönetmelik) 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "(...) Eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular başvuru tarihi itibarıyla veya eksikliklerin giderildiğine ilişkin belgelerin İlgili Şebeke İşletmecisinin evrakına giriş tarihi itibari ile değerlendirmeye alınır. Bu başvuruların değerlendirmesi eksikliklerin tamamlandığı tarih itibarıyla yapılmış olan başvurularla birlikte yapılır." ibaresinin iptali istenilmektedir.
2. Söz konusu kural uyarınca … Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemin iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI :
Lisanssız elektrik üretimi başvurusunda tespit edilen eksik evrağın verilen süre içerisinde dağıtım şirketine sunulduğu, anılan başvurunun Mayıs ayında teknik değerlendirmesinin yapılması gerekirken Haziran ayında yapılarak reddedildiği, Yönetmelik hak kaybına neden olacak şekilde düzenlendiğinden çalışma ve sözleşme hürriyetine aykırı olduğu, ilk başvuru neticesinde tamamlanan belgelerin içeriği itibarıyla diğer başvurulara göre herhangi bir avantaj sağlamadığı, başvuru tarihi esas alınarak verilen çağrı mektubunun geri alınmasının idarî istikrar, haklı beklenti ve kazanılmış hak ilkelerinin ihlâli niteliğinde olduğu ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Öncelikle, usule ilişkin olarak, … Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından dava süresinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Esasa ilişkin olarak ise, Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nda, lisanssız üretim yapan tesislerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceğinin belirtildiği, Yönetmelik ve ilgili tebliğin yürürlüğe girmesinden sonra lisanssız elektrik üretimi başvurularındaki artıştan dolayı elektrik arz güvenliğinin sağlanması amacıyla mevzuatta değişiklik yapıldığı, Yönetmeliğe eklenen Geçici 10. madde çerçevesinde, Türkiye Elektrik İletim A.Ş. (TEİAŞ) tarafından yapılan teknik çalışmaların sonuçlandırılamaması ve kapasitelerin net olarak belirlenmesindeki gecikmeler nedeniyle başvuruların teknik değerlendirmesi haricinde sürecin ilgili şebeke işletmecilerince yürütüldüğü, söz konusu Yönetmelik değişikliğinin elektrik üreticilerinin başvurularının doğrudan reddedilmesinin önüne geçmek için üreticilerin lehine yapılan bir düzenleme olduğu, lisanssız elektrik üretiminde eksiksiz ve tam başvuru yapılmasının önem arz ettiği savunulmuştur.
… Elektrik Dağıtım A.Ş. (…) tarafından, lisanssız elektrik üretimi başvurularının ilgili mevzuat uyarınca değerlendirildiği, eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunulduğu, TEİAŞ’ın 26/04/2016 tarihli yazısı gereğince diğer başvurularda olduğu gibi davacı şirket açısından da trafo merkezi bazlı tahsis edilebilir lisanssız güneş/rüzgâr enerjisi kapasite ilanının yayımlanmasının beklendiği, usule aykırı işlemlerin idare tarafından hukuka uygun hâle getirmek amacıyla geri alınabileceği, davacı şirketin kapasite talebi 570 kW iken, Nevşehir-2 Trafo Merkezinde bağlanabilecek kapasitenin 220 kW olması nedeniyle bağlantı başvurusunun olumsuz sonuçlandığı, anılan trafo merkezinden başvuru tarihi ile değerlendirme tarihi arasında herhangi bir şekilde kapasite tahsisi yapılmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ: Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI …'UN DÜŞÜNCESİ: Dava; Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan; "(...) Eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular başvuru tarihi itibarıyla veya eksikliklerin giderildiğine ilişkin belgelerin İlgili Şebeke İşletmecisinin evrakına giriş tarihi itibari ile değerlendirmeye alınır. Bu başvuruların değerlendirmesi eksikliklerin tamamlandığı tarih itibarıyla yapılmış olan başvurularla birlikte yapılır." düzenlemesinin ve anılan düzenleme uyarınca … Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından tesis edilen … tarih ve … referans numaralı işlemin iptali istemi ile açılmıştır.
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu’nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanmasıdır." hükmü;
"Dağıtım faaliyeti" başlıklı 9. maddesinin 2. fıkrasında ise; "Dağıtım şirketi, lisansında belirtilen bölgedeki dağıtım sistemini elektrik enerjisi üretimi ve satışında rekabet ortamına uygun şekilde işletmek, bu tesisleri yenilemek, kapasite ikame ve artırım yatırımlarını yapmak, dağıtım sistemine bağlı ve/veya bağlanacak olan tüm dağıtım sistemi kullanıcılarına ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin hizmet sunmakla yükümlüdür." hükmü;
"Lisanssız yürütülebilecek faaliyetler" başlıklı 14. maddesinde ise; "(1) Lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler şunlardır:
a) İmdat grupları ve iletim ya da dağıtım sistemiyle bağlantı tesis etmeyen üretim tesisi
b) Kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi
c) Belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan elektrik üretim tesisi
ç) Mikrokojenerasyon tesisleri ile Bakanlıkça belirlenecek verimlilik değerini sağlayan kojenerasyon tesislerinden Kurulca belirlenecek olan kategoride olanları
d) Ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi
(2) Bakanlar Kurulu, rekabetin gelişmesi, iletim ve dağıtım sistemlerinin teknik yeterliliği ve arz güvenliğinin temini ilkeleri çerçevesinde, lisanssız faaliyet yapabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin kurulu güç üst sınırını kaynak bazında beş katına kadar artırmaya yetkilidir.
(3) Lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisi son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan alınır.
(4) Bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
(5) Sermayesinin yarısından fazlası belediyeye ait olan tüzel kişilerce, belediyeler tarafından işletilen su isale hatları ile atık su isale hatları üzerinde teknik imkânın olması ve DSİ tarafından uygun bulunması hâlinde enerji üretim tesisi kurulabilir. Su isale hattı üzerinde birden fazla belediyenin tahsis hakkı bulunması durumunda, hidroelektrik enerji tesisi ilgili belediyeler arasında yapılacak protokole göre kurulur ve işletilir. Bu fıkra kapsamındaki tesisler için DSİ ile imzalanması gereken su kullanım hakkı anlaşmalarına ilişkin düzenlemeler ve değişiklikler, Elektrik Piyasasında Üretim Faaliyetinde Bulunmak Üzere Su Kullanım Hakkı Anlaşması İmzalanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte üç ay içerisinde yapılır.
(6) (Ek:4/6/2016-6719/20 md.) Birinci fıkranın (b) bendi kapsamında olan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı enerji üretim tesisleri için başvuru tarihinden başvuruya konu üretim tesislerinin tamamının geçici kabulü yapılana kadar, Kurul tarafından yönetmelik ile belirlenen istisnalar dışında pay devri yapılamaz. Pay devri yapılması hâlinde ilgili tüzel kişiye ait bağlantı anlaşması çağrı mektubu iptal edilir.
(7) (Ek:4/6/2016-6719/20 md.) Dağıtım ve görevli tedarik şirketlerinin; doğrudan ve dolaylı ortakları, kontrolünde olan tüzel kişiler, bu tüzel kişilerin doğrudan ve dolaylı ortaklıklarında istihdam edilen kişiler ve bu kişilerin kontrolünde olan tüzel kişiler ilgili dağıtım şirketinin dağıtım bölgesi ve ilgili dağıtım şirketinin hissedarı olduğu dağıtım bölgesinde, bu madde kapsamında rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim faaliyeti başvurusunda bulunamaz." hükmü yer almakta olup, bu hüküm gereği lisanssız üretim yapan tesislerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esaslar ise çıkartılan Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik ile belirlenmiştir.
02/10/2013 tarih ve 28783 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu Yönetmeliğin amacı elektrik piyasasında; 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 14 üncü maddesi kapsamında, tüketicilerin elektrik ihtiyaçlarının tüketim noktasına en yakın üretim tesislerinden karşılanması, arz güvenliğinin sağlanmasında küçük ölçekli üretim tesislerinin ülke ekonomisine kazandırılması ve etkin kullanımının sağlanması, elektrik şebekesinde meydana gelen kayıp miktarlarının düşürülmesi amacıyla lisans alma ile şirket kurma yükümlülüğü olmaksızın, elektrik enerjisi üretebilecek gerçek veya tüzel kişilere uygulanacak usul ve esasların belirlenmesidir." hükmü,
"Bağlantı başvurusunun değerlendirilmesi ve sonuçlandırılması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında ise; "Bu Yönetmelik kapsamında üretim yapmak isteyen gerçek veya tüzel kişilerin her takvim ayı içinde alınan başvuruları ile İl Özel İdarelerinden yönlendirilen başvurular, İlgili Şebeke İşletmecisi tarafından, takip eden ayın ilk yirmi günü içinde toplu olarak değerlendirilir ve sonuçlandırılır. Eksik veya yanlış evrak verenlerin başvuruları değerlendirmeye alınmaz. Eksik veya yanlışlığın mahiyeti hakkında, başvuru sahibine eksikliklerin on iş günü içerisinde tamamlanması için bildirimde bulunulur. Eksik belgelerin süresinde tamamlanmaması hâlinde, başvuru reddedilerek sunulan belgeler başvuru sahibine iade edilir ve ilgili İl Özel İdaresine konu hakkında bilgi verilir. Eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular başvuru tarihi itibariyle veya eksikliklerin giderildiğine ilişkin belgelerin İlgili Şebeke İşletmecisinin evrakına giriş tarihi itibari ile değerlendirmeye alınır. Bu başvuruların değerlendirmesi eksikliklerin tamamlandığı tarih itibariyle yapılmış olan başvurularla birlikte yapılır." hükmü yer almaktadır.
Lisanssız elektrik üretim sektörü ülkemizde ekonomik ve teknik gerekçeler neticesinde daha çok kurulu gücü 1 MW’a kadar olan güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinde gelişme göstermiştir. Arz güvenliği açısından düşünüldüğünde, bu tesislerin elektrik üretmesi ve üretilen elektriğin miktarı tamamen doğa koşullarına bağımlı olup, kontrol edilmesi mümkün görülmemektedir. Bu nedenle, TEİAŞ tarafından söz konusu üretim tesislerine belirli kapasiteler tahsis edilmektedir.
Lisanssız elektrik üretimi başvuruları aylık olarak yapılmakta olup, başvurular ilgili şebeke işletmecisi tarafından, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca değerlendirilmektedir. Kamu hizmetini sağlamakla görevlendirilmiş olan EPDK, sürekli ve düzenli biçimde, kamu hizmeti sağlama amacına yönelik gereksinimlerin giderilmesi için, dava konusu hüküm ile, elektrik üreticilerinin başvurusunun direkt reddedilmesi yerine, üreticilerin lehine bir düzenleme ile eksiklik ve yanlışlığın giderilmesi için onlara bir imkân sağlamıştır.
Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 6-1. maddesinde; "Bu Yönetmelik kapsamına giren üretim tesisleri, dördüncü fıkra kapsamında belirtilen istisnalar dışında, dağıtım sistemine bağlanır. İlgili Şebeke İşletmecisi, üretim tesisinin teknik özelliklerine ve bağlantı noktası itibarıyla dağıtım sisteminin mevcut kapasitesine göre üretim tesisini YG veya AG seviyesinden dağıtım sistemine bağlayabilir. Bağlantı başvurusu talebi, ancak İlgili Mevzuat ve İlgili Teknik Mevzuat hükümleri kapsamında reddedilebilir." hükmü yer almaktadır.
Dağıtım şirketlerinin lisanssız elektrik üretim tesislerinin bağlantı görüşünü nasıl değerlendireceği ve sonuçlandıracağı Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte ve buna ilişkin olarak çıkartılan Tebliğ’de ayrıntılı olarak düzenlenmektedir. Söz konusu Yönetmelikte, mevcut kapasiteye ulaşıncaya kadar yapılacak değerlendirme çerçevesinde, dağıtım sistemine bağlanılabileceği belirtilmiştir. Dağıtım şirketince yapılacak ön değerlendirme ve teknik değerlendirmeler kapsamında, dağıtım şirketlerinin mevcut bağlanabilir kapasitelerini de göz önünde bulundurmaları gerekmektedir. Diğer bir anlatımla, kullanılabilir kapasitenin ve bağlanılabilirlik oranının belirlenmesi, dağıtım şirketlerince yapılacak teknik ve hukuki değerlendirme sürecinin ayrılmaz bir parçasıdır.
Bu nedenle, 17/08/2016 tarihinde yapılan teknik değerlendirme komisyonuna alınması karar verilen davacı şirkete ait başvurunun, bağlanabileceği TEİAŞ trafo merkezi olan Nevşehir-2 TM’de 220 kW lisanssız bağlanılabilir GES/RES kapasitesinin olduğu tespit edilmiş, davacı şirketin 570 kW olan talebi, TEİAŞ TM’de bağlanılabilecek kapasitenin 220 kW olması nedeniyle, bağlantı başvurusu, TEİAŞ TM kapasitesi nedeniyle olumsuz sonuçlanmıştır.
Netice olarak, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan, dava konusu edilen düzenlemede ve anılan düzenleme uyarınca … Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından tesis edilen … tarih ve … referans numaralı işlemde hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Davacı şirket kurmayı planladığı güneş enerjisi santrali için 17/03/2016 tarihinde …'a lisanssız elektrik üretimi başvurusunda bulunmuştur.
Aralarında davacı şirketin de bulunduğu başvuruların ön değerlendirmesi 06/06/2016 tarihinde yapılmış ve şirkete ait başvuruda, başvuru yapılan yapıya ilişkin yapı ruhsatının bulunmadığı tespit edilerek …'ın kurumsal internet adresinde 07/06/2016 tarihinde ilan edilmiştir.
Söz konusu eksik evrak 11/06/2016 tarihinde …'a sunulmuş, şirketin başvurusunun Şubat-Mart-Nisan 2016 dönemi başvuruları ile birlikte ön değerlendirmesinin yapılması sonucunda teknik değerlendirmeye alındığı 12/07/2016 tarihinde ilan edilmiştir. Bunun üzerine, şirketin başvurusu Mayıs 2016 dönemine ait başvurular ile birlikte teknik değerlendirmeye alınmış olup, olumlu sonuçlanan teknik değerlendirme 20/07/2016 tarihinde yayımlanmıştır.
Teknik değerlendirme neticesinde şirket tarafından 03/08/2016 tarihinde çağrı mektubu talebinde bulunulmuştur. Ancak, şirketin başvurusunun sehven Mayıs 2016 dönemi başvuruları ile birlikte değerlendirildiği anlaşıldığından, Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrası uyarınca Haziran 2016 dönemi başvuruları ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin 17/08/2016 tarihinde komisyon kararı alınmıştır.
Yeniden yapılan teknik değerlendirme sonucunda TEİAŞ Nevşehir-2 Trafo Merkezinde bağlanılabilecek kapasitesinin 220 kW, şirketin talebinin ise 570 kW olması nedeniyle başvuru olumsuz sonuçlanmıştır.
Başvurunun olumsuz sonuçlandığı …'ın kurumsal internet adresinde 19/08/2016 tarihinde ilan edilmiş olup, davacı şirket tarafından, süreç yanlış yönetildiğinden dolayı meydana gelen hak kaybının giderilmesi talebiyle 07/09/2016 tarihinde …'a ihtarname çekilmiştir.
İhtarnameye istinaden süreç ve değerlendirme açısından herhangi bir hak kaybının oluşmadığı ve eşit taraflar arasında ayrım gözetmeksizin işlem yapıldığından bahisle, anılan talebin 19/09/2016 tarihli işlem ile reddi üzerine bu işlem ile dayanağı Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasında yer alan "(...) Eksiksiz olarak yapıldığı tespit edilen başvurular başvuru tarihi itibarıyla veya eksikliklerin giderildiğine ilişkin belgelerin İlgili Şebeke İşletmecisinin evrakına giriş tarihi itibari ile değerlendirmeye alınır. Bu başvuruların değerlendirmesi eksikliklerin tamamlandığı tarih itibarıyla yapılmış olan başvurularla birlikte yapılır." ibaresinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı ... tarafından, dava süresinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür.
Davalı ...'ın usule yönelik itirazı geçerli görülmeyerek esasın incelenmesine geçildi.
ESAS YÖNÜNDEN:
İLGİLİ MEVZUAT:
6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu'nun 1. maddesinde, bu Kanun'un amacının elektriğin yeterli, kaliteli, sürekli, düşük maliyetli ve çevreyle uyumlu bir şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için, rekabet ortamında özel hukuk hükümlerine göre faaliyet gösteren, mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir elektrik enerjisi piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenleme ve denetimin yapılmasının sağlanması olduğu; uyuşmazlık tarihi itibarıyla 14. maddesinde, imdat grupları ve iletim ya da dağıtım sistemiyle bağlantı tesis etmeyen üretim tesisi, kurulu gücü azami bir megavatlık yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisi, belediyelerin katı atık tesisleri ile arıtma tesisi çamurlarının bertarafında kullanılmak üzere kurulan elektrik üretim tesisi, mikrokojenerasyon tesisleri ile Bakanlıkça belirlenecek verimlilik değerini sağlayan kojenerasyon tesislerinden Kurulca belirlenecek olan kategoride olanları, ürettiği enerjinin tamamını iletim veya dağıtım sistemine vermeden kullanan, üretimi ve tüketimi aynı ölçüm noktasında olan, yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesisinin lisans alma ve şirket kurma yükümlülüğünden muaf faaliyetler olduğu, Bakanlar Kurulu'nun rekabetin gelişmesi, iletim ve dağıtım sistemlerinin teknik yeterliliği ve arz güvenliğinin temini ilkeleri çerçevesinde, lisanssız faaliyet yapabilecek yenilenebilir enerji kaynaklarına dayalı üretim tesislerinin kurulu güç üst sınırını kaynak bazında beş katına kadar artırmaya yetkili olduğu, lisans alma yükümlülüğünden muaf olan yenilenebilir enerji kaynaklarından elektrik enerjisi üreten kişilerin ihtiyacının üzerinde ürettiği elektrik enerjisinin sisteme verilmesi hâlinde elektrik enerjisinin son kaynak tedarik şirketince, 10/5/2005 tarihli ve 5346 sayılı Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Elektrik Enerjisi Üretimi Amaçlı Kullanımına İlişkin Kanunda kaynak türü bazında belirlenen fiyatlardan alınacağı, bu kişilerin sisteme bağlanmasına ilişkin teknik usul ve esaslar ile satışa, başvuru yapılmasına ve denetim yapılmasına ilişkin usul ve esasların Kurum tarafından çıkarılan yönetmelikle düzenleneceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Sözlük anlamı ile "düzenli hâle koymak, düzen vermek, tanzim ve tertip etmek" olarak tanımlanan "düzenleme", kamu hukukunda kural koyma ile eş anlamlıdır. Kural ise; sürekli, soyut, nesnel, genel (kişilik dışı) durumları belirleyen ve gösteren bir içeriğe sahiptir.
İdare, Anayasa ve kanunlardan aldığı yetki ile kural koyma (düzenleme yapma) yetkisine sahiptir. "Kural işlemler" (ya da diğer adıyla genel düzenleyici işlemler), üst hukuk kurallarına uygun olarak hukuk düzenine yeni kural getiren ya da mevcut bir kuralı değiştiren veya kaldıran tek yanlı idarî işlemlerdir. Düzenleme yetkisini kullanarak tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge gibi genel düzenleyici işlemler tesis eden idarenin bir işleminin düzenleyici nitelik taşıdığının kabul edilebilmesi için, söz konusu işlemin sürekli, soyut, nesnel, genel durumları belirleyen ve gösteren hükümler içermesi, başka bir anlatımla, belirtilen nitelikte kurallara yer vermiş olması gerekmekte olup, bu genel düzenlemelerin üst hukuk kurallarına aykırı hükümler içermemesi zorunludur.
Düzenleyici kurumlar, ilgili bulundukları piyasada düzenleme ve denetleme görevi üstlenmekte olup, bu kurumların temel işlevi toplumsal ve ekonomik hayatın temel hak ve özgürlükler ile yakından ilişkili alanlarındaki kamusal ve özel kesim etkinliklerini, birtakım kurallar koyarak düzenlemek, konulan kurallara uyulup uyulmadığını izlemek ve denetlemektir. Elektrik piyasası ile ilgili olarak düzenlemeler yapma yetkisine sahip olan davalı EPDK da, 6446 sayılı Kanun'un verdiği yetkiye dayanarak kurallar ihdas etmiştir.
Buna göre, Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrasının dava konusu ilgili kısmında, eksiksiz yapılan bağlantı başvurularının başvuru tarihi itibarıyla, eksik ya da yanlış evrakla yapılan başvuruların bu hususa ilişkin gerekli belgelerin ilgili şebeke işletmecisinin evrakına giriş tarihi itibarıyla değerlendirmeye alınacağı; söz konusu başvuruların, eksikliklerin giderildiği tarih itibarıyla yapılmış olan diğer başvurularla birlikte değerlendirileceği belirtilmiştir.
Yönetmeliğin 8. maddesinin 1. fıkrası, lisanssız elektrik üretimine yönelik yapılan bağlantı başvurularında eksik veya hatalı belge sunulması hâlinde bu başvuruların doğrudan reddedilmesini engelleyerek başvuru sahiplerinin ilgili şebeke işletmecisi tarafından bildirilen eksiklikleri verilen süre içerisinde gidermeleri durumunda değerlendirmeye tâbi tutulacağını öngörmüştür. Böylece, ilgili şebeke işletmecisinin ön değerlendirmesi sonucunda tespit edilen eksik başvuruların ikinci defa ön değerlendirmesinin yapılması sağlanarak başvuru sahiplerine yeni bir hak tanınmıştır.
Bunun üzerine, ön değerlendirmesi olumlu sonuçlanan başvuruların eksikliklerini giderdiği tarih itibarıyla yapılmış olan mevcut diğer başvurularla teknik değerlendirmeye alınması eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkesine uygun düşecektir. Zira, eksik ya da yanlış belgelerle yapılan ilk başvuru tarihi ile eksikliklerin tamamlandığı tarih arasında bağlanabilecek trafo merkezi kapasite tahsisinde farklılıklar olabilir. Bu nedenle, başvurunun tam ve eksiksiz yapıldığı tarihin ön değerlendirme için baz alınması gerekir. Eksik ya da yanlış belgelerle yapılan ilk başvuru tarihinin ön değerlendirme sürecini başlattığının kabulü durumunda ise, söz konusu başvuru aynı dönemde eksiksiz yapılan diğer başvurulara kıyasla avantaj sağlayacağı gibi, eşitlik ilkesine de aykırı olacaktır.
Bununla birlikte, davacı şirket tarafından başvurusuna ilişkin teknik değerlendirmenin olumlu sonuçlandığından dolayı başvuru tarihi esas alınarak verilen çağrı mektubunun geri alınmasının idarî istikrar, haklı beklenti ve kazanılmış hak ilkelerinin ihlâli niteliğinde olduğu ve başvuru dosyasının ...'a eksiksiz olarak teslim edildiği ileri sürülmüş ise de, davacı şirkete çağrı mektubu verilmediği ve başvuru dosyasında başvuru yapılan yapıya ait yapı ruhsatı bulunmadığı anlaşıldığından, davacının bu iddialarına itibar edilmemiştir.
Davacı şirketin bağlantı başvurusunun Mayıs ayında teknik değerlendirmesinin yapılması gerekirken Haziran ayında yapılarak reddedildiği iddiasına gelince;
23/03/2016 tarih ve 29662 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dalr Yönetmelik ile Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğe eklenen Geçici 10. maddede, "5. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olan rüzgâr ve güneş enerjisine dayalı üretim tesislerinin bağlantılarına ilişkin dağıtım şirketleri ve/veya OSB dağıtım lisansı sahibi şirketler ile sistem kullanım anlaşması yapılmış trafo merkezlerinin tamamına ilişkin kapasiteler, TEİAŞ tarafınden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içerisinde internet sayfasında yayımlanır." kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu Yönetmelik değişikliği çerçevesinde, TEİAŞ'ın 26/04/2016 tarih ve 159519 sayılı yazısıyla, tüm kapasitelerin Mayıs ayı sonuna kadar Teşekkülleri internet sitesinde yayımlanacağı, bu kapsamda 23 Mart tarihinden sonra yapılan başvurular ile 23 Mart tarihinden önce yapılan ancak eksiklik bildirimi yapılıp eksikliklerin tamamlanması sürecini olumlu tamamlayan projelerin komisyonca değerlendirilmesinin yapılacak kapasite ilanı sonrasında mümkün olabileceği ...'a bildirilmiştir.
Dairemizin 31/05/2017 tarihli ara kararıyla, TEİAŞ Genel Müdürlüğü'nden, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Geçici 10. maddesi uyarınca, 2016 yılı Mayıs ayı sonuna kadar ilan edileceği duyurulan bağlanabilir lisanssız üretim kapasitelerinin hangi tarihte ilan edildiği, Mart 2016-Ağustos 2016 döneminde lisanssız GES/RES başvurusunda bulunan başvuru sahiplerinin Nevşehir Trafo Merkezine bağlanabilmesi için hangi kriterlerin baz alındığı, anılan trafo merkezine ilgili dönemde aylık bazda kaç MW'lık kapasite tahsis edildiği, Mart 2016-Ağustos 2016 döneminde ilgili şebeke işletmecisi tarafından davacı şirkete Nevşehir Trafo Merkezine bağlantı için çağrı mektubu verilmiş olsaydı bu başvuru için ilave kapasite tahsisi yapılıp yapılamayacağı sorulmuştur.
Ara kararına cevaben alınan … tarih ve … sayılı yazıda, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin Geçici 10. maddesi uyarınca, 2016 yılı Mayıs ayı sonuna kadar ilan edileceği duyurulan bağlanabilir lisanssız üretim kapasitelerinin 31/05/2016 tarihinde ilan edildiği, 31/05/2016 tarihinde yayımlanan listede Nevşehir Trafo Merkezi için çağrı mektubu verilen GES kapasitesinin 40,79 MW ve tahsis edilen maksimum GES/RES kapasitesinin ise 41 MW olarak açıklandığı, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik kapsamında lisanssız GES/RES başvurusunda bulunanların başvurularını değerlendirirken öncelikle yapılan başvurunun sistem bağlantısı kapsamında başvuru yapılan trafo merkezinde yeterli kapasitenin olup olmadığına bakıldığı, daha sonra Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliğin ilgili hükümleri kapsamında lisanssız GES/RES başvurusunun değerlendirildiği, Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelikte 23/03/2016 tarihinde yapılan değişiklikle tüm trafo merkezleri için bağlanabilir RES/GES kapasitelerinin TEİAŞ internet sitesinde yayımlanması kuralının getirildiği, bu kural doğrultusunda yayımlanan kapasitelerin tahsis edilmiş olacağı ve Dağıtım Şirketleri/OSB'ler tarafından artık TEİAŞ'a ilave kapasite talebi yapılmayacağı, "Elektrik Piyasasında Lisanssız Elektrik Ürelimine İlişkin Yönetmelik Kapsamında Kapasite Tahsis Tablosu"nun ilki 31/05/2016 tarihinde yayımlanmak üzere TEİAŞ internet sayfasında her ay yayımlandığı, Teşekküllerince lisanssız GES ve RES kapasite tahsisi yapılırken trafo merkezi bazlı bağlanabilir kapasitenin yanı sıra tüm Türkiye sistemi lisanssız GES/RES bağlantı kapasite limitlerinin de dikkate alındığı, bu doğrultuda ilgili şebeke işletmecilerinden gelen çağrı mektubu bilgileri ve Teşekküllerince yapılan teknik çalışmalar neticesinde hazırlanan listenin yayımlandığı, yukarıda adı geçen tabloda tahsis edilen kapasitelerin geçerli olduğu, kurulacak lisanssız GES/RES projelerine çağrı mektubu verilmeden önce yukarıda bahsedilen tablodaki kapasitelere dikkat edilmesi gerektiği, dolayısıyla yayımlanan tablodaki başvuruya açık kapasiteler dışında ilave kapasite tahsisinin yapılmadığı belirtilmiştir.
Bu kapsamda, trafo merkezi bazlı tahsis edilebilir lisanssız GES/RES kapasite ilanının TEİAŞ'ın internet sitesinde yayımlandığı 31/05/2016 tarihinden sonra davacı şirketin başvurusunun ön değerlendirmesinin 06/06/2016 tarihinde yapıldığı, şirkete ait başvuruda, başvuru yapılan yapıya ilişkin yapı ruhsatının bulunmadığı tespit edilerek ...'ın kurumsal internet adresinde 07/06/2016 tarihinde ilan edildiği, söz konusu eksik evrağın 11/06/2016 tarihinde ...'a sunulduğu, Yönetmeliğin 8. maddesi gereğince şirketin başvurusunun Haziran 2016 dönemi başvuruları ile birlikte değerlendirilmesi gerektiği, ancak sehven Mayıs 2016 başvuruları ile birlikte değerlendirilerek olumlu sonuçlandığının davacı şirkete bildirildiği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan, şirketin bağlantı başvurusunun Haziran 2016 dönemi başvuruları ile birlikte yapılan teknik değerlendirmesi sonucunda olumsuz sonuçlandığı, zira şirketin Nevşehir-2 Trafo Merkezine bağlantı için kapasite talebi 570 kW iken, anılan trafo merkezinde bağlanabilecek kapasitenin 220 kW olduğu, dolayısıyla yeterli bağlantı kapasitesi bulunmadığından şirketin başvurusunun reddedildiği görülmektedir.
Bu itibarla, yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, eşit taraflar arasında ayrım gözetilmemesi ilkesine uygun olarak bağlantı başvuru sahipleri lehine düzenleme yapıldığı, TEİAŞ'ın kapasite ilanı sonrasında Yönetmeliğe uygun olarak davacı şirketin başvurusunun dağıtım şirketi tarafından değerlendirildiği, söz konusu başvurunun değerlendirilmesi neticesinde yeterli bağlantı kapasitesi olmadığından dolayı başvurunun reddedildiği sonucuna varıldığından, dava konusu Yönetmelik kuralı ve uygulama işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …-TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3. Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca …-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 03/11/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.