T.C.
D A N I Ş T A Y
ONÜÇÜNCÜ DAİRE
Esas No:2016/5056
Karar No:2022/3710
TEMYİZ EDENLER : 1. (DAVALI) … Kurumu
VEKİLİ : Av. …
2. (DAVACI) … Akaryakıt Dağıtım Ticaret A.Ş.
VEKİLLERİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının iptale ilişkin kısmının davalı idare tarafından, redde ilişkin kısmının davacı tarafından temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı tarafından, "zayi edilen 8.013 litre ulusal marker bedeli olarak hesaplanan 2.957.739,00-TL'nin şirketlerince 7 iş günü içerisinde kurum hesabına yatırılması aksi takdirde bu tutarın, teminat mektuplarının nakde çevrilmesi suretiyle tahsil edilmesi" yönündeki … tarih ve …sayılı işlemin, "… Bankası tarafından düzenlenen ve şirketlerince idareye sunulan … tarih ve …sayılı, 12.500.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesi" yönündeki …tarih ve …sayılı işlemin ve ... Bankası tarafından düzenlenen 12.500.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesi üzerine, 2.957.739,00-TL tahsil edilerek kurum hesabına aktarılması (Mahkeme kararında "ve ... Bankası'ndan bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınması" olarak yazılmıştır.) yönündeki … tarih ve …sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; davacı şirketin akaryakıta eklemek üzere teslim aldığı ulusal markerden (kullanılmayan) 8.013 litre ulusal markeri eksik teslim ettiği hususunun TÜBİTAK raporlarıyla ortaya konulduğu, bunun üzerine, zayi edilen ulusal markerin ekleneceği akaryakıt miktarından kaynaklanan vergi kaybının karşılığı olarak saptanan 2.957.739,00-TL ulusal marker bedeli karşılığı tutarın davacı şirketten istenilmesine ve ödenmemesi hâlinde teminat mektuplarının nakde çevrilmesi suretiyle tahsil edileceğine ilişkin işlem ile davacı şirket tarafından idareye sunulan en eski tarihli teminat mektubunun nakde çevrilmesine ilişkin işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı;
Davacı şirket tarafından söz konusu ulusal marker bedelinin süresi içerisinde yatırılmaması üzerine, anılan teminat mektubu nakde çevrilerek 2.957.739,00-TL ulusal marker bedelinin tahsil edildiği ve ... Bankası'ndan bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alındığı, ulusal markerin zayi edilmesi ve zayi edilen ulusal marker bedelinin süresi içerisinde ödenmemesi hâlinde, davacı şirketin teminat mektubunun sadece ulusal marker bedeli kadarının nakde çevrilmesi gerektiği, bu bağlamda davacı şirketin zayi ettiği ulusal marker bedelini süresi içerisinde ödememesi sebebiyle anılan teminat mektubu nakde çevrilerek 2.957.739,00-TL ulusal marker bedelinin tahsil edilmesinde hukuka aykırılık görülmemiş ise de, hukuken geçerli herhangi bir sebep gösterilmeksizin ... Bankası'ndan bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınmasında ise hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle kısmen davanın reddine, kısmen dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, aleyhlerine harca hükmedilemeyeceği, İdare Mahkemesi'nce ... bankasından bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınmasına ilişkin yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu; davacı tarafından, ulusal marker bedelinin yasal düzenlemelerde yer almadığı, dolayısıyla davalı idarenin cezaların kanuniliği ilkesine aykırılık teşkil ettiği, İdare Mahkemesi'nce bu yönde bir değerlendirme yapılmadığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMALARI : Davacı tarafından, teminat mektubunun nakde çevrilmesi üzerine bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınmasının hukuka aykırı olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.
Davalı idare tarafından, dava konusu işlemlerin hukuka uygun olarak tesis edildiği, davacının temyiz isteminin reddine karar verilmesi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
ESAS YÖNÜNDEN:
MADDİ OLAY:
Dağıtıcı lisansı sahibi davacı şirketin, akaryakıta eklemek üzere teslim aldığı ulusal markerden kullanılmayan 334.154 litrelik kısmının iadesini talep etmesi üzerine, TÜBİTAK'ta yapılan ölçüm ve analiz sonucunda; davacı şirket tarafından iade edilen 24 farklı ulusal marker kabından birinde (BA113 no'lu kap) ulusal marker konsantrasyon değerinin %89 olduğu, bu kap içindeki maddenin yoğunluğunun teslim edilen yoğunluktan farklı olduğu, zira davacı şirkete teslim edilen BA113 no'lu kabın yoğunluğu 0.9330 iken, davacı şirket tarafından teslim edilen kabın yoğunluğunun 0.9229 olduğu, BA113 no'lu kap içerisindeki ulusal markerin kap içerisinden alınıp yerine eksilen kadar çözücü konulmuş olabileceği, aksi hâlde teslim edilen ulusal markerin konsantrasyonunun verilenden %11 daha düşük çıkma ihtimalinin teknik olarak mümkün olmadığı tespitlerinin yapıldığı, bu ölçüme davacı şirket tarafından itiraz edilmesi üzerine TÜBİTAK tarafından yeniden ölçüm yapıldığı ancak sonucun değişmediği, sonuç olarak yapılan hesaplama neticesinde beyan edilen miktara göre eksik teslim edilen ulusal marker miktarının 8.013 litre olduğunun TÜBİTAK tarafından davalı idareye bildirildiği, bunun üzerine davalı idarenin … tarih ve …sayılı işlemi ile, zayi edilen 8.013 litre ulusal marker bedeli olarak hesaplanan 2.957.739,00-TL'nin 7 iş günü içerisinde kurum hesabına yatırılması aksi takdirde bu tutarın, teminat mektuplarının nakde çevrilmesi suretiyle tahsil edileceğinin davacı şirkete bildirildiği, ardından …tarih ve …sayılı işlem ile, ... Bankası tarafından düzenlenen ve davacı şirket tarafından idareye sunulan … tarih ve …sayılı, 12.500.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesine karar verildiği, davacı şirket tarafından söz konusu ulusal marker bedelinin süresi içerisinde yatırılmaması üzerine de, anılan teminat mektubu nakde çevrilerek 2.957.739,00-TL ulusal marker bedelinin tahsil edildiği anlaşılmaktadır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, idari işlemler hakkında, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından iptal davası açılabileceği belirtilmiş; aynı Kanun'un 14. maddesinde, dava dilekçeleri üzerinde yapılacak ilk incelemede idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlemin dava konusu olup olmadığının inceleneceği; 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise, kesin ve yürütülmesi gereken nitelikte olmayan işleme karşı açılan davanın reddedileceği kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1. Davalı idarenin "Zayi edilen 8.013 litre ulusal marker bedeli olarak hesaplanan 2.957.739,00-TL'nin davacı şirket tarafından 7 iş günü içerisinde kurum hesabına yatırılması aksi takdirde bu tutarın, teminat mektuplarının nakde çevrilmesi suretiyle tahsil edilmesi" yönündeki … tarih ve …sayılı işleminde, "... Bankası tarafından düzenlenen ve davacı şirket tarafından idareye sunulan …tarih ve …sayılı, 12.500.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesi" yönündeki … tarih ve …sayılı işleminde ve "... Bankası'nca düzenlenen … tarih ve …sayılı 12.500.000,00-TL tutarında kesin teminat mektubunun 2.957.739,00-TL'lik kısmının nakde çevrilerek hesaplarına yatırılması" yönündeki … tarih ve … sayılı işlemin belirtilen kısmında hukuka aykırılık bulunmadığından, bu kısımlar yönünden davanın reddine ilişkin temyize konu Mahkeme kararında hukukî isabetsizlik bulunmamaktadır.
2. Temyize konu Mahkeme kararının … tarih ve …sayılı işlemin ... Bankası'ndan bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınmasına ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle anılan işlemin iptali yönünden yapılan değerlendirmede ise;
Bir idarî işlemin iptal davasına konu olabilmesi için kesin ve yürütülmesi zorunlu bir işlem olması gerekmektedir. Kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemler, idarelerin kamu gücüne dayanarak, tek yanlı irade beyanıyla tesis ettikleri, ayrıca başka bir işlemin varlığına gerek olmaksızın doğrudan doğruya çeşitli hukukî sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini gösteren işlemlerdir.
Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından dava dilekçesinde geçen ifadelerle "... Bankası tarafından düzenlenen … tarih ve … sayılı 12.500.000,00-TL bedelli teminat mektubunun nakde çevrilmesi üzerine, 2.957.739,00-TL tahsil edilerek kurum hesabına aktarılması ve ... Bankası'ndan bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınması" yönündeki … tarih ve …sayılı işlemin de iptalinin istenildiği, temyize konu Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmında ise, "hukuken geçerli herhangi bir sebep gösterilmeksizin ... Bankası'ndan bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınmasında hukuka uygunluk bulunmadığı" değerlendirmesinin yapıldığı görülmektedir.
Davalı idare tarafından tesis edilen ... Bankası'na hitaplı … tarih ve … sayılı dava konusu işlemde ise, davacı şirketin anılan Bankadan almış olduğu teminat mektubunun zayi edilen ulusal marker bedeli olarak hesaplanan 2.957.739,00-TL'sine ilişkin kısmının nakde çevrilerek idarenin hesabına aktarılması hususuna yer verildiği ve bu kısmın hukuka uygun olduğu görülmekle birlikte anılan işlemde davalı idare tarafından bakiye kısım için re'sen yeni teminat mektubu alınması yönünde bir işlem tesis edilmediğinden, bu yönden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının incelenmesi mümkün bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin bu kısmı yönünden incelenmeksizin ret kararı verilmesi gerekirken dava konusu işlemin iptaline ilişkin olarak verilen İdare Mahkemesi kararının bu kısmında hukukî isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. … İdare Mahkemesi'nin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının davanın reddine ilişkin ilişkin kısımlarında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının buna ilişkin kısımlarının ONANMASINA,
3. Davalının temyiz isteminin kabulüne;
4. Temyize konu Mahkeme kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesi uyarınca BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,
6. 2577 sayılı Kanun'un Geçici 8. maddesi uyarınca, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (on beş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 19/10/2022 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.