Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2016/530 E. , 2021/6115 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2016/530
Karar No : 2021/6115
DAVACI : ...Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ...(Mülga ...) / ...
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
2- ...Bakanlığı / ...
(Mülga ...Bakanlığı)
VEKİLİ : Av. ...
DAVANIN KONUSU : 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında ...tarihli ve ...sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istenilmiştir.
DAVACININ İDDİALARI : Davacı tarafından, Genel Müdürlüklerinin AŞTİ-Ümitköy, Batıkent-Sincan, Tandoğan-Keçiören arası metro hatlarının bir kısmının yapımını sağladığı, ancak hatların yapımında finansman sıkıntısı çekilince Bakanlar Kurulu kararı ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığının projeleri devraldığı, ikisinin yapımının bitip EGO'ya devredildiği, Bakanlık ile sözleşmeler yapıldığı, sonraki Bakanlar Kurulu Kararı ile aleyhe değişiklik yapıldığı, sözleşme hükümlerinin değiştirilmesinin sözleşmeye müdahale olduğu, Belediyenin ilk Bakanlar Kurulu kararında maliyet bedeli ödeme sorumluluğu olmadığı, %15 işletme gelirinin brüt gelirden istenmesinin haksızlık olduğu, bunun net gelirden istenmesi gerektiği, kazanılmış hakların dikkate alınmadığı ileri sürülmüştür.
DAVALILARIN SAVUNMALARI :
Cumhurbaşkanlığı (Mülga Başbakanlık) ile Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Mülga Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı) tarafından, usul yönünden, davanın süresinde olmadığı; esas yönünden, Bakanlar Kurulu Kararı değişiklik taslağının ilgili Bakanlıklarla birlikte Ankara Büyükşehir Belediyesinin de görüşlerine sunulduğu, değişiklikle proje maliyet bedeli ve brüt gelir tanımlarına açıklık getirildiği, kısmi devir yapılıp işletmeye açılan hatlardan da %15 kesinti öngörüldüğü, Belediyenin bu kısımları işlettiği ve gelir elde ettiği, projelerin kesin maliyetlerinin tamamlanınca ortaya çıkacağı, düzenlemede hukuka aykırılık bulunmadığı savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ :.Dava, 10.7.2015 tarihli ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapımına başlanan ve bir kısmı tamamlanan Ankara metroları, ...tarih ve ...sayılı ''Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'' ile Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığına devredilmiş, söz konusu Bakanlar Kurulu Kararı'nın 4. maddesinde, devir ve devir alma işleminin belediyeler ile Bakanlık arasında düzenlenecek protokollerle gerçekleştirileceği kurala bağlanmış, 8. maddesinde de ''(1) Projenin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlığın bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetin devri maliyet bedeli üzerinden gerçekleştirilir. Devir işlemi Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokol ile yapılır. (2) Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, tüm brüt gelirlerini Hazine Müsteşarlığınca belirlenen banka hesabına aktarır. Hazine Müsteşarlığı ve belediyelerle birlikte belirlenecek periyotlarda bu hasılatın % 15’i Hazine Müsteşarlığının hesaplarına aktarılır. Kalan miktar devralan kuruluş hesaplarına intikal ettirilir. (3) Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu Karar kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır. Bu husus Bakanlık ile belediyeler arasında yapılan protokollerde de ayrıca belirtilir.'' hükmü yer almıştır.
10/7/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi ile 25/10/2010 tarihli ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Şehir îçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın ''Tanımlar'' başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasına aşağıdaki bent eklenmiştir.
“ç) Proje maliyet bedeli: Projenin mülkiyet devrine kadar proje için merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamaların toplam tutarını,”
2. maddesi ile aynı Kararın 8 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “proje maliyetlerinin” ibaresi “proje maliyet bedelinin” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.
“(4) İkinci fıkrada bahsi geçen brüt gelirler, devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemine ait istasyonlarda bulunan validatörlerce sayılan yolcu sayısından (ilgili mevzuatı uyarınca ücretsiz geçiş hakkı tanınanlar hariç) elde edilen gelirleri ve devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kapsamında oluşacak reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetleri yoluyla sağlanan diğer gelirler dahil tüm brüt gelirleri ifade eder.
(5) Mülkiyet devri yapılmadan projenin işletmeye engel teşkil etmeyecek durumda devrinin yapılarak işletmeye alınması ve projeden gelir elde edilmeye başlanması durumunda bu maddenin ikinci fıkrasındaki hükümler geçerlidir.”
3. maddesi ile aynı karara eklenen Geçici 2. maddede ise '' (1) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki projelerden 8 inci maddenin beşinci fıkrası kapsamında devri yapılanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’i, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının T.C. Merkez Bankasındaki ilgili hesabına defaten aktarılır. Vadesinde ödenmeyen alacaklara ilişkin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” hükmüne yer verilmiştir.
Davacı EGO Genel Müdürlüğü, metroların işletilmesinden elde edilecek hasılatın %15'inin Ankara Büyükşehir Belediyesinden tahsil edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, üstelik ödemenin hangi miktar için gerçekleştirileceğinin ve ne kadar sürede yapılacağının belirtilmediğini, önceki Bakanlar Kurulu Kararı, işletmenin devir tarihinden itibaren hasılatın %15'inin Hazine Müsteşarlığına aktarılmasını öngörürken sonraki Bakanlar Kurulu Kararı ile metronun işletmeye alınması tarihinden sonra elde edilen hasılattan ödeme yapılmasının öngörüldüğünü, bu durumun da kazanılmış hak ilkesine aykırı olduğunu, mülkiyet devri gerçekleştirilmeden hasılattan ödeme yapılmasının istenemeyeceğini, ödemenin net gelir üzerinden belirlenen oranda yapılması gerekirken brüt gelirin esas alındığını, öte yandan, ilk Bakanlar Kurulu Kararı, hasılatın %15'inin ödeneceğini düzenlemesine karşın sonraki Bakanlar Kurulu Kararı ile reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetler yoluyla sağlanan tüm gelirlerin de %15'inin Hazineye ödenmesinin düzenlendiğini bu düzenlemenin de hukuka aykırı olduğunu öne sürmektedir.
655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin 15. maddesinin (f) bendinde, ''Bakanlar Kurulunca yapımının üstlenilmesine karar verilen metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve bunlarla ilgili tesislerin ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak plan, proje ve programlarını hazırlamak, hazırlatmak, incelemek, incelettirmek ve bunları yapmak veya yaptırmak.'' Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin 2. fıkrasında ise ''Birinci fıkranın (f) bendi kapsamındaki metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlık bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetinin maliyet bedeli üzerinden devri Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, devredilen projeden sağlanan tüm brüt gelirleri Hazine Müsteşarlığınca belirlenen hesaba aktarır. Bu hasılatın protokolle tespit edilen oran esas alınarak belirlenen tutarı, hesabın bulunduğu banka tarafından Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılır. Söz konusu oranı belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu fıkra kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır.'' hükmü yer almıştır.
Uyuşmazlık konusu olayda, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararları ile dava konusu Bakanlar Kurulu kararı kapsamındaki metroların yaptırılması için EGO Genel Müdürlüğünün görevlendirildiği, metro yapımına ilişkin ihale ve diğer işlemlerin Ankara Büyükşehir Belediyesi adına EGO Genel Müdürlüğünce yürütüldüğü ve mevzuat hükümleri gereğince tüm yükümlülüklerin Belediye tarafından üstlenildiği dikkate alındığında proje maliyetinin merkezi yönetim bütçesinden karşılanan kısmının Hazine Müsteşarlığı hesabına aktarılmasından Ankara Büyükşehir Belediyesinin sorumlu tutulmasında hukuka aykırılık bulunmamaktadır.
Diğer taraftan, her ne kadar ödemenin metroların mülkiyetinin devredilmesini takiben başlaması gerektiği ileri sürülmekte ise de; metroların, düzenlenen protokollerle teslimi yapılarak işletilmeye, dolayısıyla gelir getirmeye başladığı, 655 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin anılan 15. maddesi ile verilen yetki kullanılarak Hazine Müsteşarlığı hesabına aktarılacak olan ve projeden sağlanan tüm brüt gelirler üzerinden yapılacak ödemenin oranın Bakanlar Kurulu kararıyla belirlendiği, ödemelerin, proje maliyetlerinin merkezi yönetim bütçesinden karşılanan kısmına yönelik olduğu, bir başka ifadeyle ödeme süresi ve miktarının belirsiz olduğundan söz edilemeyeceği göz önünde bulundurulduğunda da dava konusu Bakanlar Kurulu kararı ile yapılan düzenlemelerde hukuka aykırılık görülmemiştir
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapımına başlanan ve bir kısmı tamamlanan Ankara metroları, 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı ''Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı''nın (BKK) 9. maddesiyle verilen yetkiye istinaden Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile davacı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı EGO Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 25/04/2011 tarihli protokoller ile adı geçen Bakanlığa devredilmiştir.
Anılan Bakanlar Kurulu Kararında, 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 15/06/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile değişiklik yapılmıştır.
Bakılan dava, yapılan bu değişikliklerin iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
USUL YÖNÜNDEN:
Davalı idareler tarafından, davanın süresinde açılmadığı ileri sürülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, Hazine Müsteşarlığının, 2015/7759 sayılı dava konusu Bakanlar Kurulu Kararının (BKK) uygulanması suretiyle mülkiyeti veya işletmesi devredilen metrolardan 10/07/2015-01/01/2016 tarihleri arasında elde edilen brüt gelirlerin % 15'inin Müsteşarlıklarının ilgili hesabına aktarılması gerektiğine ilişkin ...tarih ve E....sayılı yazısının davacıya tebliği üzerine, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 gün içinde, 08/02/2016 tarihinde açılan davanın süresinde olduğu görüldüğünden, söz konusu iddialara itibar edilmemiştir.
ESAS YÖNÜNDEN:
İlgili Mevzuat:
Mülga 3348 sayılı Ulaştırma Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun'un 9. maddesinin (a) bendinde, "Devletçe yaptırılacak demiryolları, limanlar, barınaklar ve bunlarla ilgili teçhizat ve tesislerin, kıyı koruma yapıları, kıyı yapı ve tesislerinin ve hava meydanlarının ve bunlarla ilgili tesislerin alakalı kuruluşlarla işbirliği yaparak plan ve programlarını hazırlamak, gerçekleştirilmesi için gerekli tedbirleri almak ve imkanları sağlamak, araştırma, etüt- istikşaf, proje, keşif, şartname ve inşaatları ile bakım ve onarımlarını yapmak veya yaptırmak, yapımı tamamlananları ilgili kuruluşlara devretmek, yapılmış olanların bakımı ve onarımlarının organizasyonu için esaslar hazırlamak"; (b) bendinde, "Kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, özel idareler, hakikî ve hükmî şahıslarca yaptırılacak (a) bendinde yazılı işler ile teleferik, finiküler, şehiriçi raylı ulaşım sistemleri, metro ve demiryollar, limanlar, hava meydanlarıyla ilgili tünel gibi tesislerin proje ve şartnamelerini incelemek ve onamak, şehiriçi raylı ulaşım sistemlerinin ülke ihtiyaçlarına uygun standartlaştırılması ve bakım üniteleri ile ilgili düzenleyici tedbirlerin alınmasını sağlamak"; (c) bendinde, "Yukarıda (a) ve (b) bentlerinde belirlenen işlerden her türlü kamu kurum ve kuruluşları, belediyeler, özel idareler, tüzel ve gerçek kişilerce yaptırılacak olanların proje ve şartnamelerini inceleyip tasdik etmek" Demiryollar, Limanlar ve Hava Meydanları İnşaatı Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; geçici 7. maddesinde de, "Büyükşehir belediyelerinin bu Kanunun yürürlük tarihi itibarıyla yapımı devam etmekte olan şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro projeleri, Bakanlıkça devralınabilir. Devir alım ve yapımı tamamlanmış olanlarının devir işlemleri, bu Kanunun 9 uncu maddesinin (a) bendinde belirtilen koşullar dikkate alınmak suretiyle ve (e) bendinde belirtilen hükümler çerçevesinde düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir." hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda aktarılan Kanun hükümlerine istinaden kabul edilen 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı 'Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Bakanlar Kurulu Kararı'nın 4. maddesinde, devir alma işleminin belediyeler ile Bakanlık arasında düzenlenecek protokollerle gerçekleştirileceği kurala bağlanmış; 8. maddesinde, ''(1) Projenin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlığın bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetin devri maliyet bedeli üzerinden gerçekleştirilir. Devir işlemi Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokol ile yapılır. (2) Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, tüm brüt gelirlerini Hazine Müsteşarlığınca belirlenen banka hesabına aktarır. Hazine Müsteşarlığı ve belediyelerle birlikte belirlenecek periyotlarda bu hasılatın % 15’i Hazine Müsteşarlığının hesaplarına aktarılır. Kalan miktar devralan kuruluş hesaplarına intikal ettirilir. (3) Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin yüzde ellisinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu Karar kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır. Bu husus Bakanlık ile belediyeler arasında yapılan protokollerde de ayrıca belirtilir.'' hükmü yer almış; 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de, davalı Bakanlıkça projeleri devralınmasına izin verilen belediye ve projeler arasında, Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait 3 metro projesi sayılmıştır.
Söz konusu Karar'a istinaden Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı ile davacı Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı EGO Genel Müdürlüğü arasında imzalanan 25/04/2011 tarihli protokollerle Bakanlar Kurulu Kararında sayılan 3 adet metro projesi Bakanlığa devredilmiştir.
Bu arada Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının kuruluş ve görevlerine ilişkin mevzuatta değişiklik olmuş, 3348 sayılı Kanun, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ile yürürlükten kaldırılmıştır.
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle, 655 sayılı Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin (KHK) 15. maddesinin 1. fıkrasının (f) bendinde, ''Bakanlar Kurulunca yapımının üstlenilmesine karar verilen metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve bunlarla ilgili tesislerin ilgili kuruluşlarla işbirliği yaparak plan, proje ve programlarını hazırlamak, hazırlatmak, incelemek, incelettirmek ve bunları yapmak veya yaptırmak.'' Altyapı Yatırımları Genel Müdürlüğünün görevleri arasında sayılmış; aynı maddenin 2. fıkrasında, ''Birinci fıkranın (f) bendi kapsamındaki metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlık bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetinin maliyet bedeli üzerinden devri Hazine Müsteşarlığının uygun görüşü alınarak düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan proje maliyetlerinin ifa edildiği tarihe kadar, devredilen projeden sağlanan tüm brüt gelirleri Hazine Müsteşarlığınca belirlenen hesaba aktarır. Bu hasılatın protokolle tespit edilen oran esas alınarak belirlenen tutarı, hesabın bulunduğu banka tarafından Hazine Müsteşarlığı hesaplarına aktarılır. Söz konusu oranı belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermayesinin %50’sinden fazlasına sahip olduğu şirket olması halinde ve herhangi bir sebeple faaliyetlerinin sonlandırılması halinde, bu fıkra kapsamında ilgili kuruluş tarafından yerine getirilmesi gereken tüm yükümlülükler ilgili belediye tarafından üstlenilmiş sayılır.'' hükmü; "Devralınacak metro ve raylı sistemler" başlıklı geçici 5. maddesinde de, "(1) Büyükşehir belediyelerinin 13/7/2010 tarihi itibarıyla yapımı devam etmekte olan şehir içi raylı ulaşım sistemleri ve metro projeleri, Bakanlıkça devralınabilir. (2) Bakanlar Kurulunca devralınabileceğine karar verilen her bir proje bakımından ayrı ayrı geçerli olmak üzere, yüklenicilerin belediyelerle akdedilmiş bulunan sözleşmeleri ile aynı şartlarda işi yürütmeye yazılı olarak muvafakat etmeleri kaydı ile Bakanlık; söz konusu projelerin mevcut sözleşmeleri ile devralınmasına da karar verebilir. (3) Devir alım ve yapımı tamamlanmış olanlarının devir işlemleri, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi ve ikinci fıkrasında belirtilen hükümler çerçevesinde düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. (4) Devir konusunda belediyelerle yapılacak protokoller ile belediyelerin yüklenicilerle yapmış bulundukları sözleşmelerin Bakanlıkça devralınması amacı ile Bakanlık ile yükleniciler arasında yapılacak sözleşmeler ve bu devirlerle ilgili yapılacak diğer işlemler damga vergisi ve harçlardan müstesnadır." kuralı yer almıştır.
655 sayılı KHK'nin anılan hükümlerine istinaden 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 15/06/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı dava konusu Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi ile 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasına,
“ç) Proje maliyet bedeli: Projenin mülkiyet devrine kadar proje için merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamaların toplam tutarını,” bendi eklenmiş;
2. maddesi ile de aynı Kararın 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “proje maliyetlerinin” ibaresi “proje maliyet bedelinin” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye “(4) İkinci fıkrada bahsi geçen brüt gelirler, devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemine ait istasyonlarda bulunan validatörlerce sayılan yolcu sayısından (ilgili mevzuatı uyarınca ücretsiz geçiş hakkı tanınanlar hariç) elde edilen gelirleri ve devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kapsamında oluşacak reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetleri yoluyla sağlanan diğer gelirler dahil tüm brüt gelirleri ifade eder.
(5) Mülkiyet devri yapılmadan projenin işletmeye engel teşkil etmeyecek durumda devrinin yapılarak işletmeye alınması ve projeden gelir elde edilmeye başlanması durumunda bu maddenin ikinci fıkrasındaki hükümler geçerlidir.” fıkraları eklenmiştir.
Kararın 3. maddesi ile aynı Karara eklenen Geçici 2. maddede ise, ''(1) 9 uncu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamındaki projelerden 8 inci maddenin beşinci fıkrası kapsamında devri yapılanların bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’i, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının T.C. Merkez Bankasındaki ilgili hesabına defaten aktarılır. Vadesinde ödenmeyen alacaklara ilişkin 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır.” düzenlemesi yer almıştır.
Dava konusu karardan sonra, 18/01/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Vergi Kanunları ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 67. maddesi ile 655 sayılı Ulaştırma ve Altyapı Alanına İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin "Altyapı Yatırımları" başlıklı 15. maddesinin ikinci fıkrası; "Cumhurbaşkanınca yapımının üstlenilmesine karar verilen teleferik, füniküler, monoray, metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemlerinin Bakanlıkça yapımının tamamlanmasından sonra, Bakanlık bağlı, ilgili veya ilişkili kuruluşları dışında bir kuruluşa mülkiyetinin maliyet bedeli üzerinden devri düzenlenecek protokoller ile gerçekleştirilir. Ancak proje, projenin tümü tamamlanmadan önce işletmeye açılabilecek durumda ise düzenlenecek protokoller ile mülkiyet devrine kadar işletmenin devri ile hizmete açılabilir. Devralan kuruluş, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan ve/veya karşılanacak olan toplam proje maliyet bedelini, mülkiyet ve/veya işletme devir tarihinden itibaren bu bedelin ifa tarihine kadar her ay ilgili belediyenin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan Cumhurbaşkanınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hesaplanan kesinti tutarının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilgili hesaba aktarılmasıyla öder. Devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermaye payına sahip olduğu şirket olması halinde ilgili belediye, yükümlülüklerin yerine getirilmesinden devralan kuruluş ile birlikte müteselsilen sorumludur. Vadesinde kısmen veya tamamen ödenmeyen taksit tutarlarının tahakkuk eden gecikme zammıyla birlikte vade tarihinden itibaren yirmi beş iş günü içerisinde ödenmemesi halinde bu tutarlar için 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümleri uygulanır. Bu maddenin uygulamasına ilişkin diğer usul ve esaslar Cumhurbaşkanınca belirlenir." şeklinde değiştirilmiş; aynı Kanunun 68. maddesi ile de “Bakiye tutarların tahsili" başlıklı Geçici 10. madde; "(1) Bu maddeyi ihdas eden Kanunla değiştirilen 15 inci maddenin ikinci fıkrası, bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla hâlihazırda işletmesi devredilmiş olan projelerin bu maddenin yayımı tarihinden önce hesaplanan yönteme göre ödenmeyen bakiye tutarlarını da kapsar. Bu maddenin yayımı tarihinden önce bu projeler kapsamında kısmen veya tamamen ödenmeyen tutarlar bu maddenin yayımı tarihinden itibaren 180 gün içinde Hazine ve Maliye Bakanlığının Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasındaki ilgili hesabına defaten aktarılır.” 655 sayılı KHK'ye eklenmiştir.
Aktarılan yasal değişiklikler üzerine 01/05/2019 tarih ve 30761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar ile 10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Dava Konusu Düzenlemenin 1. Maddesinin İncelenmesi:
10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi ile 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın ''Tanımlar'' başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrasına,
“ç) Proje maliyet bedeli: Projenin mülkiyet devrine kadar proje için merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamaların toplam tutarını,” bendi eklenmiştir.
Mülga 655 sayılı KHK ile 2010/1115 sayılı BKK'nın hükümlerinden anlaşılacağı üzere; şehir içi metro ve raylı ulaşım sistemlerinin, esasında mahalli bir tesis ve ihtiyaç olması sebebiyle büyükşehir belediye mevzuatı uyarınca "ulaşım ve toplu taşıma hizmetlerini yürütüp bu amaçla gerekli yapım işlerini tamamlama" görevi kapsamında söz konusu belediyelerin görevleri arasında yer almasına karşın, yüklü maliyetleri de gözetilerek Türkiye'nin nüfus açısından en büyük ve stratejik konumu haiz iki iline yönelik ulaşım hizmetlerinin aksamaması için İstanbul ve Ankara illerindeki metro projelerinin ivedilikle tamamlanarak kamunun kullanımına sunulması hedeflenmiş, bu amaçla ekonomik gücü ve kaynaklara ulaşım imkanı daha üstün olması sebebiyle söz konusu proje bedellerinin merkezi yönetim bütçesinden karşılanmak üzere, ilgili büyükşehir belediyeleri tarafından protokolle davalı Bakanlığa devredilmesi ve Bakanlıkça yapımı tamamlandığında maliyet bedeli üzerinden ilgili kurum/kuruluşa tekrar devri öngörülmüş, böylelikle proje maliyetleri geçici olarak merkezi yönetim bütçesine yüklenmiştir.
25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 1. maddesi ile yapılan dava konusu değişiklikle; proje maliyet bedeli, projenin mülkiyet devrine kadar proje için merkezi yönetim bütçesinden yapılan harcamaların toplam tutarı olarak tanımlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kararları ile dava konusu Bakanlar Kurulu kararı kapsamındaki metroların yaptırılması için EGO Genel Müdürlüğünün görevlendirildiği, metro yapımına ilişkin ihale ve diğer işlemlerin Ankara Büyükşehir Belediyesi adına EGO Genel Müdürlüğünce yürütüldüğü ve mevzuat hükümleri gereğince tüm yükümlülüklerin Belediye tarafından üstlenildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden; Bakanlar Kurulu Kararında yapılan dava konusu değişiklikle proje maliyet bedeli tanımına açıklık getirildiği görülmekte olup, projeye yönelik bütün harcamaları dikkate almak suretiyle yapılan "proje maliyet bedeli" tanımında dayanağı mevzuatın lafzına, amacına ve hukuka aykırı bir yön görülmemiştir.
Dava Konusu Düzenlemenin 2. Maddesinin İncelenmesi:
10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 2. maddesi ile 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “proje maliyetlerinin” ibaresi “proje maliyet bedelinin” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye 4. ve 5. fıkralar eklenmiştir.
Söz konusu düzenlemeler ile brüt gelir kavramına açıklık getirilerek brüt gelirlerin, devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemine ait istasyonlarda bulunan validatörlerce sayılan yolcu sayısından (ilgili mevzuatı uyarınca ücretsiz geçiş hakkı tanınanlar hariç) elde edilen gelirleri ve devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kapsamında oluşacak reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetleri yoluyla sağlanan diğer gelirler dahil tüm brüt gelirleri ifade edeceği belirtilmiş; mülkiyet devri yapılmadan projenin işletmeye engel teşkil etmeyecek durumda devrinin yapılarak işletmeye alınması ve projeden gelir elde edilmeye başlanması durumunda da 8. maddenin 2. fıkrasının uygulanması, dolayısıyla mülkiyet devredilmeksizin salt işletmenin devredilmesi halinde de elde edilecek brüt gelirlerden Hazineye % 15 pay aktarılması öngörülmüştür.
Ancak, 01/05/2019 tarih ve 30761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar ile 10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Dolayısıyla, dava konusu Kararın 2. maddesi ile getirilen düzenlemelerin, yürürlükten kaldırılmış olması sebebiyle esasının incelenmesine hukuki olanak bulunmadığı anlaşılmış olup, bu madde yönünden karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.
Dava Konusu Düzenlemenin 3. Maddesinin İncelenmesi:
Dava konusu Kararın 3. maddesi ile Bakanlar Kurulu Kararına geçici 1. ve 2. maddeler eklenmiştir.
a) Geçici 1. Maddenin İncelenmesi :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, iptal davalarının idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı; "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) bendinde, dava dilekçesinin, davacının dava açma ehliyeti olup olmadığı yönünden inceleneceği; "İlk inceleme üzerine verilecek karar" başlıklı 15. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, davacının, iptali istenen işlem yönünden dava açma ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığında davanın reddine karar verileceği hükümlerine yer verilmiştir.
Geçici 1. madde ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi kapsamındaki İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait projelerden Bakanlıkça mülkiyet devri olmaksızın işletmesi devredilenlerin devir tarihinden dava konusu geçici maddenin yürürlüğe girdiği 10/07/2015 tarihine kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’inin geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının ilgili hesabına defaten aktarılacağı düzenlenmiştir.
Geçici 1. maddede yer alan düzenleme İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına yönelik olup, davacının bu madde yönünden dava açma ehliyetinin bulunmaması nedeniyle düzenlemenin esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
a) Geçici 2. Maddenin İncelenmesi :
Geçici 2. madde ile 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamındaki Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait projelerden Bakanlıkça mülkiyet devri olmaksızın işletmesi devredilenlerin devir tarihinden dava konusu geçici maddenin yürürlüğe girdiği 10/07/2015 tarihine kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’inin geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının ilgili hesabına defaten aktarılacağı düzenlenmiştir.
18/01/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Kanunun 67. maddesi ile 655 sayılı KHK'de yapılan değişikliklerle, projelerin tümü tamamlanmadan önce işletmeye açılabilecek durumda ise düzenlenecek protokoller ile mülkiyet devrine kadar işletmenin devri ile hizmete açılabileceği, devralan kuruluşun, merkezi yönetim bütçesinden karşılanan ve/veya karşılanacak olan toplam proje maliyet bedelini, mülkiyet ve/veya işletme devir tarihinden itibaren bu bedelin ifa tarihine kadar her ay ilgili belediyenin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan Cumhurbaşkanınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde hesaplanan kesinti tutarının Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından ilgili hesaba aktarılmasıyla ödeyeceği, devralan kuruluşun belediye bağlı idaresi, belediye bağlı idaresinin ve/veya belediyenin sermaye payına sahip olduğu şirket olması halinde ilgili belediyenin, yükümlülüklerin yerine getirilmesinden devralan kuruluş ile birlikte müteselsilen sorumlu olduğu şeklinde kural sevk edilerek proje maliyet bedelinin genel bütçe vergi gelirleri tahsilat toplamı üzerinden ayrılacak paylardan kesinti suretiyle tahsilinin öngörüldüğü, dava konusu maddede yer alan brüt proje gelirlerinin %15’inin ödenmesi uygulamasının kaldırıldığı; 7161 sayılı Kanunun 68. maddesi ile 655 sayılı KHK'ye eklenen “Bakiye tutarların tahsili" başlıklı Geçici 10. madde ile de yeni yöntemin, bu maddenin yayımı tarihi itibarıyla hâlihazırda işletmesi devredilmiş olan projelerin bu maddenin yayımı tarihinden önce hesaplanan yönteme göre ödenmeyen bakiye tutarlarını da kapsayacağının hüküm altına alındığı görülmektedir.
Bu durumda, söz konusu değişiklikler nedeniyle dava konusu geçici 2. maddenin, yukarıda anılan Kanun hükümleriyle zımnen ilga edildiği ve uygulanma imkanının kalmadığı anlaşılmakta olup, herhangi bir uygulama işleminin de dava konusu edilmemiş olduğu gözetildiğinde bu madde yönünden de karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu 15/06/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 1. maddesi yönünden DAVANIN REDDİNE, 3. maddesiyle 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu kararına eklenen Geçici 1. madde yönünden DAVANIN EHLİYET YÖNÜNDEN REDDİNE oy birliğiyle, 2. maddesi ve 3. maddesiyle 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına eklenen Geçici 2. madde yönünden dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA oy çokluğuyla,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...TL yargılama giderinin 1/2'si olan ...TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına, 1/2'si olan ...TL'sinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, ...TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 09/12/2021 tarihinde karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Dava; 10/07/2015 tarih ve 29412 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında 15/06/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Daire kararında, 01/05/2019 tarih ve 30761 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararda Değişiklik Yapılması Hakkında Karar ile 10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 8. maddesinin yeniden düzenlendiği ve dava konusu Kararın 2. maddesi ile getirilen düzenlemelerin yürürlükten kaldırılmış olması sebebiyle karar verilmesine yer olmadığı; 18/01/2019 tarih ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Kanunun 67. maddesi ile 655 sayılı KHK'de yapılan değişiklikler nedeniyle de 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına eklenen Geçici 2. maddenin zımnen ilga edildiği ve uygulanma imkanının kalmadığı gerekçesiyle bu madde yönünden de karar verilmesine yer olmadığı sonucuna varılmıştır.
10/07/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 2. maddesi ile 25/10/2010 tarih ve 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Şehir İçi Raylı Ulaşım Sistemleri, Metrolar ve Bunlarla İlgili Tesislerin Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığınca Üstlenilmesi, Devralınması ve Tamamlanmasını Müteakip Devri ile İlgili Şartların Belirlenmesine İlişkin Kararın 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan “proje maliyetlerinin” ibaresi “proje maliyet bedelinin” şeklinde değiştirilmiş ve aynı maddeye 4. ve 5. fıkralar eklenmiştir.
Söz konusu düzenlemeler ile brüt gelir kavramına açıklık getirilerek brüt gelirlerin, devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemine ait istasyonlarda bulunan validatörlerce sayılan yolcu sayısından (ilgili mevzuatı uyarınca ücretsiz geçiş hakkı tanınanlar hariç) elde edilen gelirleri ve devredilen her bir metro ve şehir içi raylı ulaşım sistemi kapsamında oluşacak reklam, ilan, ticari kiralama ve benzeri faaliyetleri yoluyla sağlanan diğer gelirler dahil tüm brüt gelirleri ifade edeceği belirtilmiş; mülkiyet devri yapılmadan projenin işletmeye engel teşkil etmeyecek durumda devrinin yapılarak işletmeye alınması ve projeden gelir elde edilmeye başlanması durumunda da 8. maddenin 2. fıkrasının uygulanması, dolayısıyla mülkiyet devredilmeksizin salt işletmenin devredilmesi halinde de elde edilecek brüt gelirlerden Hazineye % 15 pay aktarılması öngörülmüştür.
Geçici 2. madde ile de 2010/1115 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 9. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamındaki Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığına ait projelerden Bakanlıkça mülkiyet devri olmaksızın işletmesi devredilenlerin devir tarihinden dava konusu geçici maddenin yürürlüğe girdiği 10/07/2015 tarihine kadar elde edilen brüt proje gelirlerinin %15’inin geçici maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 30 iş günü içinde Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından Hazine Müsteşarlığının ilgili hesabına defaten aktarılacağı düzenlenmiştir.
Kazanılmış haklara dokunmamak, üst hukuk normlarına uygun olmak ve kamu yararı amacı gütmek kaydıyla, düzenleyici işlemlerde değişiklik yapmak idarenin takdir yetkisi içinde olmakla birlikte, düzenleyici işlemlerde yapılan değişikliklerde kazanılmış hakların korunması için geçiş hükümleriyle hakkaniyete uygun istisnalar getirilmesi gerekmekte iken dava konusu düzenlemelerde tam tersi şekilde geçmişe dönük ve daha önce protokole bağlanan projelere ilişkin kazanılmış hakları ihlal eden kurallar getirildiği, halihazırda protokole bağlanmış ve devralınmış projelerin tahsilat işlemlerinin yeniden belirlendiği ve geçmişe dönük ödeme yapılmasının istendiği görülmektedir.
Bu durumda; dava konusu 15/06/2015 tarihli ve 2015/7759 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 2. maddesi ve Geçici 2. maddesinde hukuka uyarlık bulunmamakta olup, bu maddelerin iptallerine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, dava konusu Kararın 2. maddesi ile Geçici 2. maddesinin iptaline karar verilmesi gerektiği oyu ile karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Daire kararına katılmıyorum.