T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2016/57906
Karar No : 2021/1466
DAVACI : …
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Kurulu / …
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN KONUSU : Davacının, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 3/1. maddesi uyarınca FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu gerekçesiyle meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara karşı yapılan yeniden inceleme talebinin reddine ilişkin aynı Kurulun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu kararların, savunma hakkı tanınmadan tesis edildiği, FETÖ ile iltisak ve irtibatı konusunda kişiselleştirme yapılmadığı, masumiyet karinesi ile suç ve cezaların kanuniliği ve geriye yürümezliği ilkelerinin ve adil yargılanma hakkının ihlal edildiği ileri sürülerek hukuka aykırı oldukları iddia edilmiştir. Öte yandan davacı tarafından, dava konusu kararların dayanağı olan 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesi ile 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinin Anayasa'ya aykırı olduğu iddia edilerek, anılan hükmün iptali için Anayasa Mahkemesine başvurulması talep edilmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Dava dilekçesinin usule aykırılıklar yönünden incelenerek tespit edilmesi halinde davanın öncelikle usul yönünden reddi gerektiği, öte yandan dava konusu kararların amacının Türk yargı sistemini tamamen ele geçirmeyi hedefleyen ve bu amaç doğrultusunda hareket eden illegal bir yapının bu amaca ulaşmasının önlenmesi ile Türk yargısının bağımsızlığının ve tarafsızlığının korunması olduğu ve yargı mensuplarına olağan dönemde uygulanan 2802 sayılı Hâkimler ve Savcılar Kanunu ve 6087 sayılı Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Kanununun ilgili hükümlerine değil Anayasa'nın 120. ve 121. maddeleri ile 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu çerçevesinde yürürlüğe konulan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kanun Hükmünde Kararnamesine dayanılarak tesis edildiği, disiplin cezası niteliğinde olmayıp "göreve son" müessesesinin bir örneği olduğu, bu şekilde göreve son verme halinde zorunlu olmamasına rağmen ilgililere savunma haklarını kullanabilmeleri için 6087 sayılı Yasa'nın 33.maddesi uyarınca yeniden inceleme başvurusunda bulunma imkanı tanındığı, davacı hakkında tesis edilen karar ile ilgili olarak kişiselleştirmenin yapıldığı, dava konusu kararların hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmuştur.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ … 'NİN DÜŞÜNCESİ: Dava dosyasında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda, davacının FETÖ ile iltisak ve irtibatının sabit olduğu ve bu nedenle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği görüldüğünden dava konusu kararlarda hukuka aykırılık bulunmadığı anlaşılmakta olup davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI ...'IN DÜŞÜNCESİ: Dava, davacı tarafından, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (6749 sayılı Kanun ile kanunlaşan) 3/1. maddesi uyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun … tarih ve … sayılı kararı ile yine anılan Kurulun … tarih ve …sayılı yeniden inceleme talebinin reddine ilişkin kararın iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasaya aykırılık iddiası yerinde görülmemiştir.
Anayasanın 138. Maddesinde, "Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm verirler. Hiçbir organ, makam, merci veya kişi, yargı yetkisinin kullanılmasında mahkemelere ve hakimlere emir ve talimat veremez; genelge gönderemez; tavsiye ve telkinde bulunamaz.", 139. maddesinde, "Hakimler ve savcılar azlolunamaz.... Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır.", 140. maddesinin üçüncü fıkrasında, "Hakim ve savcıların nitelikleri, atanmaları, hakları ve ödevleri, aylık ve ödenekleri, meslekte ilerlemeleri, görevlerinin ve görev yerlerinin geçici veya sürekli olarak değiştirilmesi, haklarında disiplin kovuşturması açılması ve disiplin cezası verilmesi, görevleriyle ilgili veya görevleri sırasında işledikleri suçlarından dolayı soruşturma yapılması ve yargılanmalarına karar verilmesi, meslekten çıkarmayı gerektiren suçluluk veya yetersizlik halleri ve meslek içi eğitimleri ile diğer özlük işleri mahkemelerin bağımsızlığı ve hakimlik teminatı esaslarına göre kanunla düzenlenir.", Hakimler ve Savcılar Kurulu başlıklı 159. maddesinin 8. fıkrasında, "Kurul, ... meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar; Adalet Bakanlığının, bir mahkemenin kaldırılması veya yargı çevresinin değiştirilmesi konusundaki tekliflerini karara bağlar; ayrıca, Anayasa ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirir.", bu maddenin 10. fıkrasında ise, "Kurulun meslekten çıkarma cezasına ilişkin olanlar dışındaki kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulamaz." hükümlerine yer verilmiştir.
2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun "Hakimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi" başlıklı 53. maddesinde, " Hakim ve savcıların: a) Bu Kanun hükümlerine göre meslekten çıkarılmaları veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilmesi, b) Haklarında soruşturma ve kovuşturma bulunması halleri hariç olmak üzere, mesleğe alınma koşullarından herhangi birini taşımadıklarının sonradan anlaşılması, c) Görevdeyken, 8 inci maddenin (a), (d) ve (g) bentlerinde yazılı niteliklerden herhangi birini kaybetmeleri, d) Meslekten çekilmeleri veya çekilmiş sayılmaları, e) İstek, yaş haddi veya malullük nedenlerinden biriyle emekliye ayrılmaları, f) Ölümleri, hallerinde görevleri sona erer." hükmü yer almıştır.
6087 sayılı Hakimler ve Savcılar Kurulu Kanunu'nun "Kurulun görevleri" başlıklı 4. maddesinin; hakim ve savcılarla ilgili olarak (b) fıkrasının 6. bendinde, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, 7. bendinde, disiplin cezası verme, 8. bendinde de görevden uzaklaştırma işlemlerini yapmak Kurulun görevleri arasında sayılmış, "Genel Kurulun Oluşumu ve Görevleri" başlıklı 7. maddesinin 2. fıkranın (ı) bendinde de, 4. maddenin anılan bentlerindeki düzenlemelere Genel Kurulun görevleri arasında yer verilmiş, 33. maddesinde ise, Genel Kurulun veya dairelerin, meslekten çıkarma cezasına ilişkin kesinleşmiş kararlarına karşı yargı mercilerine başvurulabileceği, diğer kararlarının yargı denetimi dışında olduğu, meslekten çıkarma kararlarına karşı açılan iptal davalarının ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'da görüleceği hükme bağlanmıştır.
Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Komisyonu'nun 23 Nisan 2003 tarihli oturumunda kabul edilen ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu'nun 27/06/2006 tarih ve 315 sayılı kararı ile benimsenmiş bulunan Bangalor Yargı Etiği İlkelerinde de, bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat korunan değerler olarak sayılmış, hâkimlerin herhangi bir sebeple doğrudan ya da dolaylı olarak gelebilecek her türlü dış etki, rüşvet, baskı, tehdit ve müdahaleden uzak şekilde, kendi vicdani kanaatleriyle, bağımsız hareket etmek suretiyle yargı görevlerini tarafsız, önyargısız ve iltimassız olarak yerine getirmek zorunda oldukları; mahkeme içinde ve dışında, halkın, hukukçuların ve dava taraflarının yargı ve hâkim tarafsızlığına duyduğu güveni koruyacak ve artıracak davranışlar içerisinde olmaları gerektiği; davranışlarının makul bir kişinin gözünde tasvip edilir boyutta ve hâl ve davranış tarzlarının, insanların yargının doğruluğuna ilişkin inancını kuvvetlendirici nitelikte olması gerektiği; yalnızca adaleti sağlamakla kalmamaları, bu görüntüyü de yansıtmak zorunda oldukları; sıradan bir vatandaşın ağır olarak nitelendirebileceği kişisel sınırlamaları özgürce ve kendi iradeleriyle kabul etmek durumunda oldukları, ailelerinin, sosyal ilişkilerinin veya diğer ilişkilerinin, hâkim olarak meslekî davranışlarını veya kararlarını uygunsuz bir şekilde etkilemesine izin vermemeleri gerektiği; yargı görevinin yerine getirilmesinde herhangi bir kimsenin kendilerini uygunsuz bir şekilde etkileyebileceği izlenimine yol açmamaları ve başkalarının böyle bir izlenime yol açmasına müsaade etmemeleri gerektiği; özetle, hâkimlerin yargı vazifesini yerine getirilirken mesleğin vakar ve onuruna uygun davranmaları gerektiği belirtilmiştir.
15.7.2016 günü başlatılan darbe girişimi üzerine; kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasa’nın 120. maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu çerçevesinde; Milli Güvenlik Kurulunun Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi yönündeki 20.7.2016 tarihli ve 498 sayılı tavsiye kararı üzerine, toplanan Bakanlar Kurulu'nca ülke genelinde olağanüstü hâl ilan edilmesine karar verilmiş, bu karar Türkiye Büyük Millet Meclisinde onaylanarak 21.7.2016 tarihli ve 29777 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu'nun 4. maddesi uyarınca Bakanlar Kurulunca 22.7.2016 tarihinde kararlaştırılan 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname 23.7.2016 tarihli ve 29779 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe konulmuş, "Yargı mensupları ile bu meslekten sayılanlara ilişkin tedbirler" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasında, "Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen Anayasa Mahkemesi üyeleri hakkında Anayasa Mahkemesi Genel Kurulunun salt çoğunluğunca; Yargıtay daire başkanı ve üyeleri hakkında Yargıtay Birinci Başkanlık Kurulunca; Danıştay daire başkanı ve üyeleri hakkında Danıştay Başkanlık Kurulunca; hâkim ve savcılar hakkında Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Genel Kurulunca ve Sayıştay meslek mensupları hakkında Sayıştay Başkanının başkanlığında, başkan yardımcıları ile Sayıştay Başkanı tarafından belirlenecek bir daire başkanı ve bir üyeden oluşan komisyonca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir." şeklinde düzenleme yapılmış ve bu Kanun Hükmünde Kararname, 29.10.2016 tarih ve 29872 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun ile kanunlaşmıştır.
7075 sayılı Kanun ile kanunlaşan ve 23.1.2017 tarih ve 29957 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında 685 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 11'inci maddesiyle, 22.7.2016 tarih ve 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesinin birinci fıkrası ile 18.10.2016 tarih ve 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 3 üncü maddesinin birinci fıkrası kapsamında meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilenlerin, kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştay'a dava açabileceği hükmü getirilmiştir.
Davaya konu Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu kararıyla, ilgililerin mesleğe kabulleri ile başlayan, eğitim merkezi ve Türkiye Adalet Akademisindeki faaliyetleri, hizmet içi eğitim ve yabancı dil eğitimlerine katılımlarına, yurtdışına gönderilmelerine, özel yetkili savcılıklara veya mahkemelere yahut idari görevlere atanmalarına ilişkin bilgiler ile bu görevlendirmelerde ve yine bir silah olarak kullanılan özel yetkili mahkemelere hâkim veya unvanlı olarak, Teftiş Kurulu Başkanlığına, başkan, başkan yardımcısı veya müfettiş olarak, idari kurumlara tetkik hâkimi, daire başkanı veya yardımcısı, genel müdür veya yardımcısı v.s. şeklinde yapılan atamalarda dikkate alınan kriterler, özlük dosyalarındaki bilgi ve belgeler, sosyal medya hesaplarındaki paylaşımları, ilgililer hakkında Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kuruluna intikal eden şikâyet, ihbar, inceleme ve soruşturma dosyaları ile bu dosyalar hakkında verilen kararlar, mahallinde yapılan araştırmalar, FETÖ/PDY terör örgütü ile ilintili dosyalarda görev alan hâkim ve Cumhuriyet savcılarının bu dosyalarda yapmış oldukları işlemler ve verdikleri kararlar, örgüt mensuplarının haberleşme için kullandıkları şifreli programlarda yer alan kayıtlar, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun FETÖ/PDY mensubu oldukları Emniyet Genel Müdürlüğü terörle mücadele birimlerince düzenlenen raporlarla sabit olan örgüt üyeleri hakkında tayin ettiği disiplin cezaları ve muhalefet şerhleri, sosyal çevre bilgileri, Ankara Cumhuriyet Başsavcılığından temin edilen bilgi ile belgeler, ilgililer hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca başlatılan soruşturmanın niteliği ve isnat edilen suçlamalar ile gözaltı ve tutuklama kararları, soruşturma kapsamında ifadelerine başvurulan hâkim ve Cumhuriyet savcılarının ifade ve sorgu tutanakları, itirafçıların beyanları birlikte dikkate alınarak, ekli listede yer alan hâkim ve Cumhuriyet savcılarının 667 sayılı KHK’nın 3 üncü maddesinin (1) numaralı fıkrası kapsamında FETÖ/PDY örgütü ile iltisak ve irtibatlarının olduğu sabit görüldüğünden, adı geçenlerin, 667 sayılı Olağanüstü Hâl Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3 üncü maddesi uyarınca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve ayrı ayrı olmak üzere meslekten çıkarılmalarına karar verilmiştir.
667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesinde, yargı mensuplarının meslekten çıkarılmasının gerekçesi olarak, Anayasa'ya, kanunlara ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermekle yükümlü olan yargı mensuplarının bağımsızlık ve tarafsızlık ilkeleriyle hiçbir biçimde bağdaşmayacak yapılanmaların içine girmeleri ile örgüt hiyerarşisi içerisinde ve ideolojik bağlılıkla hareket etmelerinin, Anayasal bir hak olan adil yargılanma hakkının önündeki en büyük engel olduğu ve nihayetinde yargıya olan güvene zarar verdiği ifade edilmiştir. 6749 sayılı Kanun ve 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Yargı mensupları ile bu meslekten sayılanlara ilişkin tedbirler” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasında, genel olarak “terör örgütlerine” veya “Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplar”dan söz edilmekle birlikte, 667 sayılı KHK’nın genel gerekçesi ile madde gerekçesinde “FETÖ/PDY” maddede sayılan “terör örgütü, yapı, oluşum veya gruplar” arasında belirtilmiş ve anılan maddeye göre meslekten çıkarma tedbirinin uygulanabilmesi için sözkonusu bağın yapıya, oluşuma veya gruba üyelik veya mensubiyet şeklinde olması zorunlu olmayıp irtibat ya da iltisak şeklinde olması da yeterli görülmüştür.
Her ne kadar dava konusu meslekten çıkarma kararı öncesinde savunma alınması adil yargılanma hakkının sağladığı usule ilişkin güvencelere aykırılık oluşturabilecek ise de; adil yargılanma hakkı yargılamanın bütünü anlamında bir incelemeyi gerekli kıldığından daha önceki bir safhada savunma alınma yoluna gidilmemesi şeklinde gerçekleşmiş bir eksikliğin yargılama süreci içinde giderilmesinin mümkün olması, diğer taraftan olağanüstü hâli gerekli kılan durum ve 667 sayılı KHK’nın amacı ile 3. ve 4. maddelerinde yargı mensupları ile kamu görevlilerine ilişkin düzenlenen tedbirlerin kapsamı ve içeriği dikkate alındığında, 667 sayılı KHK'de öngörülen meslekten veya kamu görevinden çıkarmanın; adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile milli güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen diğer yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan, geçici olmayan ve nihai sonuç doğuran “olağanüstü tedbir” niteliği taşıması ve davaya konu kararın, disiplin hukukuna ilişkin hükümlerin uygulanmasını gerektiren meslekten çıkarma cezası niteliğinde bulunmaması karşısında bu husus dava konusu işlemin iptalini gerektirir nitelik taşımamaktadır.
Anayasa'ya, kanunlara ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm vermekle yükümlü olan yargı mensuplarının, bağımsızlık ve tarafsızlık ilkeleriyle hiçbir biçimde bağdaşmayacak yapılanmaların içine girerek örgüt hiyerarşisi altında ideolojik bağlılıkla hareket etmeleri, Anayasal bir hak olan adil yargılanma hakkının önünde en büyük engel olduğu gibi toplum nazarında yargıya olan güvene zarar vermesi kaçınılmazdır. Dolayısıyla, adaletin icrasında görev yapan yargı mensuplarının taraflılık veya iltimas görüntüsüne yol açabilecek durumlardan kaçınması mesleki bir zaruret olup toplum nazarında da yargıya güvenin sağlanmasının bir gereğidir.
Dosyanın içeriğindeki bilgi ve belgelerin incelenmesi ile birlikte davacı hakkında silahlı terör örgütüne (FETÖ/PDY) üye olma suçuyla açılan kamu davasında, … Ağır Ceza Mahkemesince yapılan yargılamada verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; Etkin Pişmanlıktan yararlanan davacının 1 Yıl 6 Ay 22 Gün hapis cezasına hükmedildiği, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakıldığı hususu dikkate alındığında, davacının FETÖ/PDY örgütü ile iltisak ve irtibatının olduğu anlaşıldığından davaya konu Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu kararının, davacıyla ilgili kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar v... Danıştay Beşinci Dairesince Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki bilgi ve belgeler incelendikten sonra davalı idarenin usule ilişkin itirazları yerinde, davacının 667 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 3. maddesi ve 670 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'nin 4. maddesinin ile ilgili Anayasa'ya aykırılık iddiası ise ciddi görülmediğinden işin esasına geçildi, gereği görüşüldü:
A) MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ
1) Genel Olarak
Türkiye’de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, bu teşebbüs Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Anayasa'nın olay tarihinde yürürlükte bulunan 118. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca Milli Güvenlik Kurulu (MGK) tarafından 20/07/2016 tarihli toplantıda yapılan değerlendirmede, darbe teşebbüsünün TSK içindeki Fetullahçı Terör Örgütü (FETÖ) mensupları tarafından başlatıldığı, bu örgütün kuruluş aşamasından itibaren etkisi altına aldığı eğitim kuruluşları, sivil toplum kuruluşları, medya kuruluşları, ticari kuruluşlar ve kamu görevlileri aracılığıyla Milleti ve Devleti kontrol altında tutmayı amaçladığı belirtilmiştir.
MGK'nın anılan toplantısında "demokrasinin, hukuk devleti ilkesinin, vatandaşların hak ve özgürlüklerinin korunmasına yönelik tedbirlerin etkin bir şekilde uygulanabilmesi amacıyla" Hükûmete olağanüstü hâl ilan edilmesi tavsiyesinde bulunulması hususu kararlaştırılmıştır. Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde kaldırılmıştır.
23/07/2016 tarihinde Türkiye Cumhuriyeti tarafından Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine, Türkiye’de 21/07/2016 tarihinde olağanüstü hâlin yürürlüğe girmesiyle birlikte başlayan süreçte, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS)’nin 15. maddesinde görüldüğü şekliyle Sözleşme’den doğan yükümlülükler bağlamında daha az güvence sağlanabileceği belirtilerek derogasyon bildiriminde bulunulmuştur.
23/07/2016 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin (667 sayılı KHK) 3/1. maddesi ile yargı mensupları ve bu meslekten sayılanlardan terör örgütlerine veya Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna MGK tarafından karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilenlerin meslekten veya kamu görevinden çıkarılmalarına karar verileceği düzenlenmiştir. Anılan KHK, 18/10/2016 tarihli ve 6749 sayılı Kanun'la değiştirilerek kabul edilmiş, bu Kanun ise 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
23/01/2017 tarih ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname (685 sayılı KHK) ile 667 sayılı KHK'nın ilgili maddesi uyarınca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilen hâkim ve savcıların, kararın kesinleşmesinden itibaren altmış gün içinde ilk derece mahkemesi olarak Danıştayda dava açabilecekleri düzenlenmiştir. 685 sayılı KHK, 01/02/2018 tarihli ve 7075 sayılı Kanun'la değiştirilerek kabul edilmiş, anılan Kanun 08/03/2018 tarih ve 30354 sayılı (mükerrer) Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Nitekim, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Kadriye Çatal/Türkiye (B. No: 2873/17, 07/03/2017) kararında, haklarında meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilen yargı mensupları için doğrudan Danıştayda iptal davası açma imkânının tanındığını belirterek Kadriye Çatal tarafından yapılan başvuruyu iç hukuk yollarının tüketilmemiş olduğu gerekçesiyle kabul edilemez bulmuştur.
2) Davacıya İlişkin Süreç
... tarih ve ... sayılı Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu kararıyla, yargı mensubu olarak görev yapmakta olan davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmiştir. Bu karara karşı yapılan yeniden inceleme talebi anılan Kurul tarafından ... tarih ve ... sayılı kararla reddedilmiştir.
Davacı tarafından meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin karar ile bu karara karşı yapılan yeniden inceleme talebinin reddine ilişkin kararın iptali talebiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.
Öte yandan, davacının, ceza yargılaması sonucunda ... Ağır Ceza Mahkemesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararı ile silahlı terör örgütüne üyelik suçundan etkin pişmanlık gösterdiği anlaşılarak neticeten 1 yıl 6 ay 22 gün hapis cezası ile cezalandırılmasına ve 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununun (CMK) 231. maddesinin 5-6. fıkrası uyarınca davacı hakkında kurulan hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilmiştir. UYAP ortamında yapılan inceleme sonucu davacı hakkında verilmiş olan hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının 10/01/2019 tarihinde kesinleştiği görülmüştür.
B) İLGİLİ MEVZUAT
1) Anayasa
Anayasa’nın Başlangıç kısmında, Millet iradesinin mutlak üstünlüğü, egemenliğin kayıtsız şartsız Türk Milletine ait olduğu ve bunu Millet adına kullanmaya yetkili kılınan hiçbir kişi ve kuruluşun, bu Anayasa'da gösterilen hürriyetçi demokrasi ve bunun icaplarıyla belirlenmiş hukuk düzeni dışına çıkamayacağı belirtilmiş ve 176. maddesinde de Anayasa'nın dayandığı temel görüş ve ilkeleri belirten başlangıç kısmının, Anayasa metnine dâhil olduğu kuralı getirilmiştir.
Anayasa'nın 5. maddesi: "Devletin temel amaç ve görevleri, Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır."
Anayasa’nın 6. maddesi: “Egemenlik, kayıtsız şartsız Milletindir.
Türk Milleti, egemenliğini, Anayasanın koyduğu esaslara göre, yetkili organları eliyle kullanır.
Egemenliğin kullanılması, hiçbir surette hiçbir kişiye, zümreye veya sınıfa bırakılamaz. Hiçbir kimse veya organ kaynağını Anayasadan almayan bir Devlet yetkisi kullanamaz.”
Anayasa’nın 9. maddesi: "Yargı yetkisi, Türk Milleti adına bağımsız ve tarafsız mahkemelerce kullanılır."
Anayasa’nın 13. maddesi: “Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz.”
Anayasa’nın 14. maddesi: “Anayasada yer alan hak ve hürriyetlerden hiçbiri, Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütünlüğünü bozmayı ve insan haklarına dayanan demokratik ve lâik Cumhuriyeti ortadan kaldırmayı amaçlayan faaliyetler biçiminde kullanılamaz.
Anayasa hükümlerinden hiçbiri, Devlete veya kişilere, Anayasayla tanınan temel hak ve hürriyetlerin yok edilmesini veya Anayasada belirtilenden daha geniş şekilde sınırlandırılmasını amaçlayan bir faaliyette bulunmayı mümkün kılacak şekilde yorumlanamaz...”
Anayasa’nın dava konusu kararların tesis edildiği tarihte yürürlükte olan hâliyle 15. maddesi: "Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlâl edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir.
Birinci fıkrada belirlenen durumlarda da, savaş hukukuna uygun fiiller sonucu meydana gelen ölümler dışında, kişinin yaşama hakkına, maddî ve manevî varlığının bütünlüğüne dokunulamaz; kimse din, vicdan, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz ve bunlardan dolayı suçlanamaz; suç ve cezalar geçmişe yürütülemez; suçluluğu mahkeme kararı ile saptanıncaya kadar kimse suçlu sayılamaz."
Anayasa’nın 20. maddesinin birinci fıkrası: “Herkes, özel hayatına ve aile hayatına saygı gösterilmesini isteme hakkına sahiptir. Özel hayatın ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.”
Anayasa’nın 36. maddesi: "Herkes, meşru vasıta ve yollardan faydalanmak suretiyle yargı mercileri önünde davacı veya davalı olarak iddia ve savunma ile adil yargılanma hakkına sahiptir.
Hiçbir mahkeme, görev ve yetkisi içindeki davaya bakmaktan kaçınamaz."
Anayasa’nın 138. maddesinin birinci fıkrası: “Hâkimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanî kanaatlerine göre hüküm verirler.”
Anayasa’nın 139. maddesi: “Hâkimler ve savcılar azlolunamaz, kendileri istemedikçe Anayasada gösterilen yaştan önce emekliye ayrılamaz; bir mahkemenin veya kadronun kaldırılması sebebiyle de olsa, aylık, ödenek ve diğer özlük haklarından yoksun kılınamaz.
Meslekten çıkarılmayı gerektiren bir suçtan dolayı hüküm giymiş olanlar, görevini sağlık bakımından yerine getiremeyeceği kesin olarak anlaşılanlar veya meslekte kalmalarının uygun olmadığına karar verilenler hakkında kanundaki istisnalar saklıdır.”
Anayasa’nın 140. maddesinin ikinci fıkrası: “Hâkimler, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre görev ifa ederler.”
Anayasa’nın 159. maddesinin birinci fıkrası: “Hâkimler ve Savcılar Kurulu, mahkemelerin bağımsızlığı ve hâkimlik teminatı esaslarına göre kurulur ve görev yapar.”
Aynı maddenin sekizinci fıkrası: “Kurul, adlî ve idarî yargı hâkim ve savcılarını mesleğe kabul etme, atama ve nakletme, geçici yetki verme, yükselme ve birinci sınıfa ayırma, kadro dağıtma, meslekte kalmaları uygun görülmeyenler hakkında karar verme, disiplin cezası verme, görevden uzaklaştırma işlemlerini yapar...”
2) AİHS
AİHS'in 6. maddesinin birinci fıkrası: "Herkes davasının, medeni hak ve yükümlülükleriyle ilgili uyuşmazlıklar ya da cezai alanda kendisine yöneltilen suçlamaların esası konusunda karar verecek olan, yasayla kurulmuş, bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından, kamuya açık olarak ve makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahiptir. Karar alenî olarak verilir. Ancak, demokratik bir toplum içinde ahlak, kamu düzeni veya ulusal güvenlik yararına, küçüklerin çıkarları veya bir davaya taraf olanların özel hayatlarının gizliliği gerektirdiğinde veyahut, aleniyetin adil yargılamaya zarar verebileceği kimi özel durumlarda ve mahkemece bunun kaçınılmaz olarak değerlendirildiği ölçüde, duruşma salonu tüm dava süresince veya kısmen basına ve dinleyicilere kapatılabilir."
AİHS'in 8. maddesi: “Herkes özel ve aile hayatına, konutuna ve yazışmasına saygı gösterilmesi hakkına sahiptir.
Bu hakkın kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi, ancak müdahalenin yasayla öngörülmüş ve demokratik bir toplumda ulusal güvenlik, kamu güvenliği, ülkenin ekonomik refahı, düzenin korunması, suç işlenmesinin önlenmesi, sağlığın veya ahlakın veya başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması için gerekli bir tedbir olması durumunda söz konusu olabilir.”
AİHS'in 15. maddesi: "Savaş veya ulusun varlığını tehdit eden başka bir genel tehlike halinde her Yüksek Sözleşmeci Taraf, durumun kesinlikle gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan başka yükümlülüklere ters düşmemek koşuluyla, bu Sözleşme’de öngörülen yükümlülüklere aykırı tedbirler alabilir.
Yukarıdaki hüküm, meşru savaş fiilleri sonucunda meydana gelen ölüm hali dışında 2. maddeye, 3. ve 4. maddeler (fıkra 1) ile 7. maddeye aykırı tedbirlere cevaz vermez.
Aykırı tedbirler alma hakkını kullanan her Yüksek Sözleşmeci Taraf, alınan tedbirler ve bunları gerektiren nedenler hakkında Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne tam bilgi verir. Bu Yüksek Sözleşmeci Taraf, sözü geçen tedbirlerin yürürlükten kalktığı ve Sözleşme hükümlerinin tekrar tamamen geçerli olduğu tarihi de Avrupa Konseyi Genel Sekreteri’ne bildirir."
3) Kanun
667 sayılı KHK'nın değiştirilerek kabul edilmesine dair 6749 sayılı Kanun’un 3. maddesinin birinci fıkrası: “Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen …hâkim ve savcılar hakkında hâkimler ve savcılar yüksek kurulu genel kurulunca meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına karar verilir. Bu kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Meslekten çıkarma kararlarına karşı ilgili kanunlarda yer alan hükümler uyarınca itiraz edilmesi veya yeniden inceleme talebinde bulunulması üzerine verilen kararlar da Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Görevden uzaklaştırılanlar veya görevlerine son verilenlerin silah ruhsatları ve pasaportları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıf lojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilir.”
Üçüncü fıkrası: “Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler hakkında da 4 üncü maddenin ikinci fıkrası hükümleri uygulanır.”
Aynı Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrası: “Birinci fıkra uyarınca görevine son verilenler bir daha kamu hizmetinde istihdam edilemez, doğrudan veya dolaylı olarak görevlendirilemezler; görevinden çıkarılanların uhdelerinde bulunan her türlü mütevelli heyet, kurul, komisyon, yönetim kurulu, denetim kurulu, tasfiye kurulu üyeliği ve sair görevleri de sona ermiş sayılır. Bu fıkrada sayılan görevleri yürütmekle birlikte kamu görevlisi sıfatını taşımayanlar hakkında da bu fıkra hükümleri uygulanır...”
4) Etik İlkeler
Hâkimler ve savcılar Anayasa ve kanunlarla kendilerine verilen görev ve yetkileri, yazılı olsun ya da olmasın evrensel anlamda hâkim ve savcıları bağladığı hususunda kuşku bulunmayan etik kurallara tabi olarak yerine getirmelidirler.
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 27/06/2006 tarih ve 315 sayılı kararı ile benimsenmesine karar verilmiş ve Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünce tüm hâkim ve savcılara genelge olarak duyurulmuş olan "Bangalor Yargı Etiği İlkeleri"nde bağımsızlık, tarafsızlık, doğruluk, dürüstlük, eşitlik, ehliyet ve liyakat korunan değerler olarak sayılmıştır. Yine Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulunun 10/10/2006 tarih ve 424 sayılı kararı ile benimsenmesine karar verilerek Adalet Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü tarafından tüm hâkim ve savcılara duyurulan Savcılar İçin Etik ve Davranış Biçimlerine İlişkin Avrupa Esasları “Budapeşte İlkeleri” de Bangalor İlkeleri ile benzer ilkeleri içermektedir.
Bangalor Yargı Etiği İlkelerinde hâkimin; herhangi bir yerden herhangi bir sebeple doğrudan ya da dolaylı olarak gelebilecek her türlü dış etki, rüşvet, baskı, tehdit ve müdahaleden uzak şekilde, olaylara ilişkin kendi değerlendirmesine dayanarak ve hukuka dair kendi vicdani anlayışı ile uygun biçimde yargı işlevini bağımsız olarak yerine getirmesi; mahkeme içerisinde ve dışında, halkın, hukukçuların ve dava taraflarının yargı ve hâkim tarafsızlığına duyduğu güveni koruyacak ve artıracak davranışlar içerisinde olması; sürekli kamu gözetiminin öznesi durumunda olan hâkimin, sıradan bir vatandaşın ağır olarak nitelendirebileceği kişisel sınırlamaları kabul etmek durumunda olduğu ve bunu özgürce ve kendi iradesiyle yapması, özellikle yargı vazifesinin onuruyla uyumlu bir tarzda davranması; diğer vatandaşlar gibi ifade, inanç, dernek kurma ve toplanma özgürlüğüne sahip olduğu ancak bu hakların kullanılmasında, yargı mesleğinin onurunu, yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını koruyacak şekilde davranması gerektiği hususları belirtilmiştir.
C) İNCELEME VE GEREKÇE
1) Yargılamada İzlenen Usul ve Süreç
AİHS'in 15. maddesinde; savaş veya ulusun varlığını tehdit eden bir genel tehlike hâlinde devletlerin, durumun gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan başka yükümlülüklere ters düşmemek koşuluyla AİHS'te öngörülen yükümlülüklere aykırı tedbirler alabileceği belirtilmiştir.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu tarafından yargı mensuplarının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararlar tesis edilirken ilgililere haklarındaki tespitler bildirilmek suretiyle karşı beyanda bulunma imkânı tanınmamış ise de AİHS'in 15. maddesi hükmü uyarınca ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlikeye karşı ivedi şekilde tedbir almak zorunluluğu çerçevesinde durumun gerektirdiği ölçüde kabul edilebilecek nitelikte olan bu hususun, yargılama aşamasında, hakkındaki tespitler bildirilerek ilgililerin bu tespitlere karşı beyanlarının alınması suretiyle giderilmesinin mümkün olduğu değerlendirilmiştir.
Nitekim AİHM'e göre karar alma veya yargılama sürecinde daha alt aşamalarda yaşanan bazı usule ilişkin eksikliklerin sonraki aşamalarda telafi edilebilmesi mümkündür (Helle/Finlandiya, B. No: 20772/92, 19/12/1997, § 45; Monnell ve Morris/Birleşik Krallık, B. No: 9562/81, 9818/82, 2/3/1987, §§ 55-70).
Bu kapsamda, davalı idare tarafından dava konusu kararların gerekçesi olarak yargılama safahatında dava dosyasına sunulan tüm bilgi ve belgeler davacıya tebliğ edilmiş ve bu bilgi ve belgelere karşı etkin bir şekilde beyanda bulunma imkânı tanınmıştır.
Öte yandan hakkaniyete uygun yargılama hakkına ilişkin güvencelerin (silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin) sağlanması amacıyla Dairemizce görülmekte olan bu davalarda usul kuralları oldukça geniş yorumlanmıştır.
Dava konusu kararlara karşı dava açma süresi, yargı yolunun açıldığı 23/01/2017 tarih ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı KHK'nın yayımı tarihinden itibaren değil anılan KHK’nın TBMM tarafından değiştirilerek kabul edilmesine dair 7075 sayılı Kanun’un yürürlüğe girdiği 08/03/2018 tarihinden itibaren başlatılmıştır.
Davacıların adli yardım talepleri, "yargılama veya takip giderlerini kısmen veya tamamen ödeme gücünden yoksun olan kimselerin taleplerinin açıkça dayanaktan yoksun olmaması" şartının herhangi bir bilgi veya belgeyle (örneğin fakirlik ilmuhaberi) desteklenmesi beklenmeksizin kabul edilmiştir.
Bu kapsamda davacının adli yardım istemi, Dairemizin 27/09/2017 tarihli kararı ile kabul edilmiştir.
Duruşmalı dosyalarda, tedavi kurumlarında veya ceza infaz kurumlarında bulunan ve mazeretleri nedeniyle duruşmalara katılamayacak olan davacıların duruşmalara kolaylıkla katılabilmeleri, yargılamanın en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması için Ses ve Görüntü Bilişim Sisteminden (SEGBİS) yararlanma imkânı sağlanmıştır.
06/01/1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Tebligat ve cevap verme" kenar başlıklı 16. maddesinde; dava dilekçelerinin ve eklerinin birer örneği davalıya, davalının vereceği savunmanın davacıya, davacının ikinci dilekçesinin davalıya, davalının vereceği ikinci savunmanın da davacıya tebliğ edileceği düzenlenmiştir. Davalının ikinci savunmasında davacının cevaplandırmasını gerektiren hususların bulunması hâli dışında, davalının ikinci savunmasına karşı davacının cevap veremeyeceği, tarafların otuz günlük cevap verme süresinin geçmesinden sonra verecekleri savunmalara veya ikinci dilekçelere dayanarak hak iddia edemeyecekleri kurala bağlanmıştır. Bununla birlikte davalı idarenin ek beyan dilekçelerinde veyahut Danıştay savcı düşüncesine cevap dilekçelerinde dosyaya sunulan bilgi ve belgeler, davacıya tebliğ edilmiş ve dava dosyasına sunulan yeni bilgi ve belgelere karşı beyanlarını sunma imkânı sağlanmıştır.
Bu kapsamda, davalı idare tarafından dava dosyasına sunulmuş olan ve davacı hakkında yeni bilgi ve belgeleri iç... 22/05/2018, 07/06/2018, 27/08/2018 ve 07/09/2018 tarihli ek beyan dilekçesi ve ekleri, 04/12/2019 tarihli ara kararımızla davacıya tebliğ edilmiş ve bunlara ilişkin beyanlarını sunabilmesi için davacıya on gün süre verilmiştir.
Ayrıca aynı ara kararla davalı idarenin ikinci savunma dilekçesinde cevap vermesini gerektiren hususlar bulunduğu da davacıya bildirilerek, söz konusu ikinci savunma dilekçesi ve ekinde yer alan bilgi ve belgelere karşı beyanlarını dosyaya sunabilmesi için de on gün süre verilmiştir.
Aynı maddede, haklı sebeplerin bulunması hâlinde, taraflardan birinin isteği üzerine otuz günü geçmemek ve bir defaya mahsus olmak üzere otuz günlük cevap verme süresinin uzatılabileceği belirtilmiştir. Dairemizce talep edilmesi hâlinde taraflara otuz günü geçmemek üzere ek süre verilmiştir. Bu kapsamda davalı idarenin adli ek süre istemi, Dairemizin 28/11/2017 tarihli kararı ile kabul edilmiştir.
Bununla birlikte, AİHS’in ‘’Adil Yargılanma Hakkı’’ başlıklı 6. maddesinin 1. fıkrasında herkesin medeni hak ve yükümlülükleri ile ilgili davasını makul bir süre içinde görülmesini isteme hakkına sahip olduğu düzenlemesi yer almıştır. Bu kapsamda Anayasa Mahkemesi de makul sürede yargılanma hakkını Anayasanın 36. maddesinde yer verilen adil yargılanma hakkının bir parçası olarak görmüştür (Güls... Gürdal ve Diğerleri, B. No: 2013/1115, 05/12/2013, § 43). Anayasanın 141. maddesinin son fıkrasında da davaların en az giderle ve mümkün olan süratle sonuçlandırılması yargının görevleri arasında sayılmıştır.
AİHM kararları incelendiğinde; mahkemenin bir yargılamanın süresinin makul olup olmadığını incelerken her davanın kendi somut durumunu gözettiği ve davanın karmaşıklığı, başvuranların ve yetkili makamların yargılama sürecindeki davranışları ile ilgililer için davanın konusunun arz ettiği önem gibi kriterleri dikkate aldığı görülmüştür (Frydlender / Fransa, B. No: 30979/96, 27/6/2000, § 43, Yılmaz / Türkiye, B. No: 36607/06, 04/06/2019, §§ 32). Aynı şekilde Anayasa Mahkemesi de makul süre yönünden yaptığı incelemelerde, davanın karmaşıklığı, yargılamanın kaç dereceli olduğu, tarafların ve ilgili makamların yargılama sürecindeki tutumu ve başvurucunun davanın hızla sonuçlandırılmasındaki menfaatinin niteliği gibi hususları, bir davanın süresinin makul olup olmadığının tespitinde göz önünde bulundurulması gereken kriterler olarak belirlemiştir (Güher Ergun ve Diğerleri, B. No: 2012/13, 02/07/2013, § 41-45, Güls... Gürdal ve Diğerleri, B. No: 2013/1115, 05/12/2013, § 46).
Bu kapsamda; yargı mensuplarının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılması kararlarına karşı ilgililer tarafından genellikle işlem tesisinden sonra bu işlemlere karşı yargı yolu açık olmadığı halde altmış günlük dava açma süresi içinde Ankara İdare Mahkemelerinde ya da doğrudan Danıştay'da davalar açılmış ise de anılan işlemlere karşı ancak 23/01/2017 tarih ve 29957 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı KHK'nın yayımı tarihinden itibaren Danıştay'da yargı yolunun açılmış olduğu anılan KHK ile kabul edildiğinden, bu davaların esastan incelenmesine Dairemiz tarafından bu tarihten itibaren başlanmıştır.
Bununla birlikte yukarıda aktarıldığı üzere gerek ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlikeye karşı ivedi şekilde tedbir almak zorunluluğu çerçevesinde olağanüstü şartlar altında tesis olunan işlemler nedeniyle açılan bu davaların karmaşık yapısına, gerekse hakkaniyete uygun yargılanma hakkına ilişkin güvencelerin (silahların eşitliği ve çelişmeli yargılama ilkelerinin) sağlanması amacıyla davalı idare tarafından dava konusu kararın gerekçesi olarak yargılamanın her safahatında dava dosyasına sunulan tüm bilgi ve belgelerin davacıya tebliğ edilmesi ya da davalı idarenin ikinci cevap dilekçesine karşı davacı tarafa ek süre verilerek cevap hakkı tanınması gibi geniş usuli uygulamalara rağmen bakılmakta olan bu dava mümkün olan en kısa süre içinde Dairemiz tarafından sonuçlandırılmıştır.
2) FETÖ'ye İlişkin Tespit ve Değerlendirmeler
Yargıtay Ceza Genel Kurulunun 26/09/2017 tarih ve E:2017/16.MD-956, K:2017/370 sayılı kararında; FETÖ’nün, paravan olarak kullandığı dini, din dışı dünyevi emellerine ulaşma hâline getiren; siyasi, ekonomik ve toplumsal yeni bir düzen kurma tasavvuruna sahip örgüt liderinden aldığı talimatlar doğrultusunda hareket eden; bu amaçla öncelikle güç kaynaklarına sahip olmayı hedefleyip güçlü olmak ve yeni bir düzen kurmak için şeffaflık ve açıklık yerine büyük bir gizlilik içerisinde olmayı şiar edinen; bir istihbarat örgütü gibi kod isimler, özel haberleşme kanalları, kaynağı bilinmeyen paralar kullanıp böyle bir örgütlenmenin olmadığına herkesi inandırmaya çalışarak ve bunda başarılı olduğu ölçüde büyüyüp güçlenen, bir yandan da kendi mensubu olmayanları düşman olarak görüp mensuplarını motive eden; “Altın Nesil” adını verdiği kadrolarla sistemle çatışmak yerine sisteme sahip olma ilkesiyle Devlete tabandan tavana sızan; bu kadroların sağladığı avantajlarla Devlet içerisinde belli bir güce ulaştıktan sonra hasımlarını çeşitli hukuki görünümlü hukuk dışı yöntemlerle tasfiye eden; böylece devlet aygıtının bütün alt bileşenlerini ünite ünite kontrol altına almayı ve sisteme sahip olmayı planlayıp ele geçirdiği kamu gücünü de kullanarak toplumsal dönüşümü sağlamayı amaçlayan; casusluk faaliyetlerini de bünyesinde barındıran atipik/suigeneris bir terör örgütü olduğu belirtilmiştir.
1970’li yıllardan itibaren özellikle, mülkiye, adliye, emniyet, millî eğitim ve TSK içerisinde kadrolaşmaya giden FETÖ liderinin vaaz, röportaj ve kitaplarında bulunan ve Yargıtay Ceza Genel Kurulunun anılan kararında da yer alan “Esnek olun, sivrilmeden can damarları içinde dolanın!”, "Bütün güç merkezlerine ulaşıncaya kadar hiç kimse varlığınızı fark etmeden sistemin ana damarlarında ilerleyin!", “Türkiye’deki devlet yapısı ölçüsüne göre bütün anayasal müesseselerdeki güç ve kuvveti cephemize çekeceğimiz ana kadar her adım erken sayılır. …bunca kalabalık içinde ben bu dünyayı ve düşüncemi sözde mahremiyet içinde anlattım. …sırrınız sizin sırrınızdır. Söylerseniz siz esir olursunuz.”, “Bir gün bana Ankara’da bin evimiz olduğunu söyleyin, devletin paçasından şöyle bir tutacağım, devlet uyandığında yapacağı hiçbir şey kalmayacak” şeklindeki sözleri bu suigeneris örgütün, Devleti ele geçirme gayretlerinin somut talimatları olarak ortaya çıkmıştır.
Ankara 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 08/06/2018 tarih ve E:2016/238, K:2018/128 sayılı kararında ise FETÖ'nün yargı yapılanmasına ilişkin şu tespitlere yer verilmiştir:
"Örgütün hakim, savcı yapılanması bölgelere ayrılmış olup ...bölgelerden sorumlu kişilere bölge abisi veya bölge ablası denilmektedir. Her bölgenin 8-10 evi kapsadığı, örgüt mensupları arasında farklı sohbet grupları ve bu gruplardan sorumlu örgüt imamı bulunmaktadır. ...Örgüt üyesi hakim, savcıların sicil numaralarına veya mesleğe başlama aşamasında, adalet akademisindeki dönemlerine göre ayrı ayrı devre ve sicil numarası içerisinde gruplandırmaların yapıldığı, T1, T2, T3, T4, T5 şeklinde belirli sicil aralıklarını kapsayan hakim, savcıların gruplandırılarak taşra ve devre yapılanması oluşturulmuştur. Her grupta kendi içerisinde hakim, savcı sayılarına göre 3-5 kişilik sohbet gruplarına ayrılmıştır. ...Örgüt tarafından örgüt üyesi ile yapılan görüşme sonrasında hakim, savcı olması kararlaştırılan örgüt üyeleri sınavlara hazırlanmak üzere örgüte ait Ankara’daki örgüt evlerinde sınava çalıştırılır. Bu örgüt evinin masraflarının örgüt tarafından karşılandığı ve sınava çalıştırılacak kişiler dışında başka kimsenin bu evlere giremediği anlaşılmıştır. Bu örgüt evlerinde hakimlik, savcılık sınavına girecek örgüt üyeleri sınavlara hazırlanmakta olup deneme sınavlarının yapıldığı ayrıca sınav sorularının örgüt tarafından yasal olmayan yollardan ele geçirilip bu evlerde sınavdan bir kaç gün önce örgüt mensubu abi veya ablalar tarafından örgüt üyelerine verilmiştir. Örgüt üyelerine cevapları işaretlenmiş soru kitapçıkları verilerek bunları ezberlemelerinin sağlandığı, bu şekilde örgüt üyelerinin sınavları kazanmalarının sağlandığı anlaşılmıştır. Yazılı sınavı kazanan örgüt üyeleri murakıplarca tekrar eve çağrılarak mülakat için hazırlanmakta mülakatta nasıl davranacaklarının öğretilmektedir. Ayrıca örgüt tarafından kendilerine referans bulunacağı veya kendilerinin referans bulmaları söylenmektedir. Mülakat sınavını kazanan ve hakim, savcı adayı olan örgüt üyeleri mülakattan sonra tekrar murakıplar tarafından örgüt evlerine çağrılarak staj aşamasında hangi evde kalacakları, ev sorumlularının kim olacağı anlatılarak, bu şekilde staja başlayan örgüt üyesinin staj döneminde de örgüt tarafından takibi yapılmaktadır. Staj aşamasında örgüt üyelerinin deşifre olmamaları için beşer kişilik gruplar halinde, masrafı örgüt tarafından karşılanan ev tutmaları sağlanmaktadır. Her ev için bir sorumlu tayin edilmektedir. Adaylık sürecini tamamlayıp ataması yapılan örgüt üyesi hakim, savcıların örgüt tarafından takibine devam edildiği, sürekli irtibat kurularak bunların örgüte bağlılıkları sağlanmaktadır. Ataması yapılan örgüt mensubu hakim, savcının ilk maaşlarının tamamı örgüt tarafından alınmaktadır. Daha sonraki aylarda ise bekarlardan %15, evlilerden %10, en az 3 çocuğu olanlardan ise %5 oranında himmet toplanmaktadır. Bekar olan örgüt mensubu hakim, savcıların örgüt için önemli stratejik kurumlarda görevli örgüt üyeleri ile veya aynı meslekteki örgüt üyeleri ile evlenmelerinin teşvik edildiği ve katalog evlilikler yaptırıldığı anlaşılmıştır...
Örgüt tarafından hakim, savcılara yönelik adaylık dahil tüm süreçlerde yabancı dil, yüksek lisans, doktora eğitimi, yurt dışı gezileri, mesleki ve kişisel programlar düzenlenmek suretiyle örgüt üyesi hakim, savcılar emsallerine göre daha donanımlı hale getirilmektedir. Örgüt mensupları hak etmedikleri halde yurt içi ve yurt dışı yüksek lisans ve doktora programlarına yerleştirilmişlerdir...
HSYK ve Ad[a]let Bakanlığı Teftiş Kurulunda görev yapan örgüt mensubu müfettişlerce yapılan teftişlerde örgüt üyesi olan hakim, savcılarla örgüt üyesi olmayan hakim, savcılar farklı muameleye tabi tutulmakta, örgüt üyesi hakim, savcılara hak etmedikleri halde yüksek notlar ve olumlu siciller verilmekte, örgüt üyesi olmayan hakim, savcılara ise vasat veya düşük notlar verilmekte, sicilleri bozulmaktadır.
Örgüt üyesi hakim ve savcılar görev yaptıkları yerlerde görevleri nedeniyle öğrendikleri önemli bilgiler ile soruşturma ve dava dosyalarında gördükleri örgüt için önem taşayabilecek konuları gerek adliye gerekse il veya ilçede önemli görevlerde bulunan kişiler ile ilgili topladıkları bilgileri toplantılarda örgüt sorumlusu abiye iletmektedirler. Menfi takip heyeti denilen bir grup tarafından örgüt üyelerinden toplanan bu bilgiler değerlendirilmekte, neticesine göre yapılacak işlemler kararlaştırılmaktadır...
Örgüt mensubu hakim, savcıların deşifre olmasının önüne geçmek amacıyla örgüt üyesi hakim, savcıların çocuklarını örgüte ait olan okullara göndermemelerine karar verilmesi halinde örgüt üyesi hakim, savcı çocuklarının eğitimleri ile ilgilenilmesi, ayrıca ideolojik eğitim verilmesi için eğitim birim adıyla ayrıca bir birim kurulmuştur. Bu birim sorumlusu Yargıtay Üyesi olarak görev yapan örgüt üyelerinden seçilmektedir...
Örgüt faaliyetlerinin bir çoğunda gizlilik esas alınmasına karşın örgüt tarafından HSYK seçimlerine verilen önemden dolayı bu dönemde örgüt mensuplarının deşifre olmayı göze alarak seçimlerde tüm il ve ilçeleri kapsayan adliye ziyaretleri, ev ziyaretleri ve yemek organizasyonları düzenlemişlerdir. Sözde bağımsız örgüt üyesi adaylarının seçim gezilerine birlikte katılmışlardır. Örgütün 2014 yılı HSYK üye seçimlerinde gerek YARSAV listesi, gerekse bağımsız aday adı altında aday göstererek yargı içerisinde alternatif bir yargı gücü kuracak şekilde örgütlü olduğu anlaşılmıştır..."
Öte yandan Dairemizde derdest olan dava dosyalarında yukarıda belirtilen tespitleri destekler mahiyette, FETÖ'nün niteliğine ilişkin aşağıdaki beyanların yer aldığı görülmüştür:
Yargı mensubu olarak görev yapmış olan ve ifadesine başvurulan M.Ü.ye ait Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 21/10/2016 tarihli ek sorgulama tutanağı: “…Şunu söylemem gerekiyor ki cemaat farklı sınav evlerinde kalan şahısları birbiriyle tanıştırmaz. …Bu yapı sizi asla boşta bırakmaz, yani üniversiteden mezun olduğunuzda sınav çalışma eviniz hazırdır, sınavı kazanınca mülakat referans listeniz hazırdır, bunların her aşamasından sorumlu olan kişiler vardır. …Kural olarak bu yapı gizlilik üzerine kurulu olduğundan bir evde kalan diğer evde kalan kişileri tanımazdı. Ama biz bazen tanıştığımızda kimin bizden olduğunu hissediyor ve anlıyorduk. Biz staja başladıktan sonra bize yavaş yavaş tedbire riayet etmemiz hususu anlatılmaya başlandı. …bu yapıda ciddi bir hiyerarşi söz konusuydu. Ben maaşımın bekarken %15’ini, evlendikten sonra ise %10’unu cemaate himmet olarak verdim. …Evde kalan kişi sadece ev abisini tanır. Kıdemsiz birinin üst abileri tanıma şansı yoktur. Staj esnasında bize namazınızı gizli kılın gerekirse zorunlu hallerde namazlarınızı cem edin diyorlardı. Ramazan orucunuzu tutun ancak gerekirse oruç tutmuyormuş gibi davranın diyorlardı. Bunun haricinde önemli bir husus da bize evliliğin faziletleri anlatılıyordu. …Evlilikten sorumlu abi, evlendirmeyi düşündüğü erkeğe gelerek erkekten bir vesikalık fotoğraf ve bir CV ister, devamında bu CV’yi ve fotoğrafı bir havuza atardı. Aynı işlemi bayanlar için de yapıyorlardı. Devamında evlilikten sorumlu abi kendince uygun gördüğü eş adaylarını birbirleriyle tanıştırıyordu.”
Yargı mensubu olarak görev yapmış olan ve ifadesine başvurulan A.A.ya ait Kilis Terörle Mücadele Şube Müdürlüğünce düzenlenen 23/06/2017 tarihli şüpheli ifade tutanağı: “17-25 Aralık süreci sonrası örgütün sivil imamı … kod adlı şahsın katıldığı …bir toplantıda sivil imam adlicilere hitaben ‘elinizde ...siyasal iktidara ilişkin yolsuzluk ihale usulsüzlüğü vs. gibi ses getirecek dosya varsa, bu tarz ses getirecek dosyaları bekletmeyin, hemen davasını açın.’ dedi. …Örgüt mensuplarının deşifre olmasını önlemek için tedbir ya da ruhsat diye tabir edilen yöntemler uygulanmaktaydı. Bu kapsamda örneğin; cuma namazına gitmememiz, adliyede namazları ima ile (göz ile) kılmamız, eğer mümkünse namaz vakti yetişiyorsa namazları cem ederek (birleştirerek) evde kılmamız, ramazan ayında eğer belli olacaksa oruç tutmamamız ve gerektiğinde alkol almamız talimatlandırılmıştı. …Bizim mezuniyet balomuzda, o dönemki yargı bürokrasisinin hassasiyeti de gözetilerek protokol masalarından görülecek açıdaki ön sıra masalara hep örgüt üyeleri oturtulmuş ve bunlara alkol almaları talimatlandırılmıştı diye biliyorum. …Seçim [2014 HSYK seçimi] süreciyle ilgili son olarak belirtmek istediğim, örgütün ByLock üzerinden birbirleriyle haberleşerek Facebook’taki hâkim-savcı gruplarında ya da adalet.org’da organize bir şekilde hareket ederek bağımsız aday tanıtımlarının altına adayı övücü, parlatıcı, adayı ön plana çıkartıcı yorumlar yapılmasının sağlanmasıydı. Buna örnek olarak bir olay anlatayım; R.Ş. mahkemede yanıma gelip bana tefonundaki ByLock mesajını okuttu. Yazının içeriğinde; --Tüm arkadaşların dikkatine, şu gün şu saatte Facebook’taki hâkim savcı gruplarında ve adalet.org’da ‘[İ.Ç.] Gerçeği’ isimli bir paylaşım yapılacaktır. Paylaşımın altına bağımsız aday [İ.Ç.]yi övücü yorumlar yapıp destekleyelim.-- …Görüldüğü üzere örgüt sosyal medyada organize bir şekilde hareket ederek seçimde başarılı olmayı amaçlamıştır. ...FETÖ yargı mensuplarını T1, T2, T3, T4, T5 üst başlığı/ tasnifi adı altında grup grup, hücre tipi yapılandırılmıştır. T3’teki bir kişinin ekstra bir tanışıklık yoksa diğerlerini bilmesi mümkün olmadığı gibi, yine T3 altında yer alan grupların da birbirini tanımaması genel kuraldır. Tedbir denilen gizlilik kurallarına riayet edilerek bu gizliliğin sağlanması amaçlanmıştır. Ama özellikle Ankara’da staj döneminde bu gizliliği sağlayamadılar. Bir çok farklı gruba mensup kişi birbirlerini bir şekilde tanıdı veya başkasından duymak suretiyle öğrendi. Ancak tedbire son derece riayet edenler kendilerini gizleyebilmiştir.”
Yargı mensubu olarak görev yapmış olan ve ifadesine başvurulan M.Ö.ye ait Osmaniye Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 18/10/2016 tarihli sorgulama tutanağı: “Taşra yapılanmasında o dönemki adı ile cemaatin bu yapılanması profesyonel olarak yürütülüyordu. 2002 yılından itibaren taşra yapılanması kendi içerisinde T1, T2, T3, T4, T5 şeklinde bölümlere ayrılmıştı. ("T" taşra anlamına gelen yapılanmayı simgelerdi). T1 grubu 39 bin sicilden daha önce gelenlerdi. T2 grubu 39 bin, 42 bin sicillileri, T3 grubu 92 bin 109 bin arası sicillileri, T4 grubu daha sonraki sicillileri,T5 grubu 125 bin ve sonraki sicillileri ifade ederdi.”
Sonuç olarak FETÖ'nün, yıllar itibarıyla takiye (olduğundan farklı görünme) esasına dayanan uzun vadeli bir projenin aşamalarını izleyerek kurduğu strateji doğrultusunda, kamu kurumlarında ve yargı organlarında demokratik devlet düzeninden ayrıksı ve ona paralel şekilde teşkilatlanmak suretiyle ülkenin bağımsızlığını, bütünlüğünü ve demokratik hukuk devletini tehdit edici, anayasal düzene sadakat yükümlülüğüne aykırı davranışlar göst... bir yapılanma hâline geldiği anlaşılmaktadır. Nitekim bu yapılanma tarafından 15 Temmuz 2016 gecesi anayasal düzene, demokratik kurumlara ve bizatihi Türk Milletine karşı darbe teşebbüsünde bulunulmuştur.
Darbe teşebbüsünün bertaraf edilmesini takip eden günlerde, söz konusu kalkışmaya dâhil olan kişilerin telefon konuşmaları ve mesajları ortaya çıkmıştır. Anayasa Mahkemesinin Aydın Yavuz ve diğerleri (B. No: 2016/22169, 20/06/2017) kararında da yer alan, darbe teşebbüsünün şüphelilerinden olan Komiser Yardımcısı E.G.nin telefonunda bulunan mesajlar bunlara örnek teşkil etmektedir. E.G.nin telefonunda, "önemli, durum kötü, çok acil duyuru. tüm il ve ilçe imamlarını, abilere, ablalara, kurum imamlarına iletin, tüm hizmet mensupları darbeyi şiddetle kınayan açıklama yapsın, meydanlara inip kendisini kamufle etsin, resim çekilip sosyal medyada yayınlasın, demokrasi, seçilmiş irade falan desinler, ama fazla da asla muhterem hoca efendinin adı geçmesin açıklamalarda, hepimizi alabilirler, herkes -darbeden haberim yok TV'de gördüm ilk kez- desin, asla hükümete ve Tayyibe karşı olumsuz bir paylaşım yapmayın, bu gurubu kapatıyorum şimdi" şeklinde mesajların bulunduğu tespit edilmiştir.
3) Demokratik Anayasal Düzene Sadakat Yükümlülüğü
AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).
AİHM kararlarında yer alan sadakat yükümlülüğüne ilişkin yukarıda belirtilen ilkelerin hâkimlik ve savcılık mesleği açısından yorumlanması gerekmektedir.
Anayasa'nın "Hâkimlik ve savcılık mesleği" kenar başlıklı 140. maddesine Danışma Meclisi tarafından yazılan gerekçede "... Adalet tevzii herşeyden önce güvenilir nitelikte olmalıdır. Bu hizmeti görenlerin tarafsızlıklarından şüphe edilmesi, hizmetin tam olarak yerine getirilmiş olduğunun kabulüne engeldir. Bu itibarla görevlerinde özel hayatlarında tarafsızlıklarına dair bir davranışta bulundukları sanısını verecek hareketlerden sakınmak zorundadırlar." denilmektedir.
Bu bağlamda, yargı mensuplarının sadakat yükümlülüğü memurlardan farklı olarak "bağımsızlık" ve "tarafsızlık" ilkeleri çerçevesinde hukuk devletine ve demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüğü olarak ortaya çıkar.
Üstün bir kamu gücü yetkisi niteliğindeki yargı yetkisini kullanan hâkim ve savcıların, Anayasa gereği tarafsız ve bağımsız olarak görev yapmaları, Anayasa'ya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdani kanaatlerine göre hüküm vermeleri ve anayasal düzene sadakat göstermeleri, hukuk devletinde demokratik toplum düzeninin korunması açısından büyük önem arz etmektedir.
4) Dava Konusu Edilen Kararların Hukuki Niteliği
Anayasa’nın 139. maddesinde hâkim ve savcıların görevlerinin sona ermesi sonucunu doğuran işlemler, disiplin cezaları ve meslekte kalmalarının uygun olmadığı yönünde verilen kararlar olarak ikiye ayrılmıştır. 24/02/1983 tarihli ve 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun "Hâkimlik ve savcılık görevlerinin sona ermesi" kenar başlıklı 53. maddesinde de disiplin cezası niteliğindeki meslekten çıkarma işlemi ile hâkimlik ve savcılık görevinin sona ermesi sonucunu doğuran diğer işlemler ayrı ayrı belirtilmiştir.
Dolayısıyla 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca hâkim ve savcıların meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararların, bu kişilere disiplin cezası verilmesine ilişkin kararlardan ayrı nitelikte olduğu konusunda duraksama bulunmamaktadır.
Dairemizin, Danıştay Başkanlığının internet sitesinde güncel kararlar başlığı altında yayımlanmış olan, 04/10/2016 tarih ve E:2016/8196, K:2016/4066 sayılı kararında da belirtilmiş olduğu üzere 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen yargı mensuplarının, “meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
Bu kapsamda, ülkenin içinde bulunduğu tehdidin ortadan kaldırılması ve bozulan kamu düzeninin ivedi şekilde yeniden tesis edilmesi amacıyla 667 sayılı KHK'nın 3. maddesi ile “terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen” üstün kamu gücü yetkisi kullanma ayrıcalığına sahip bu kişiler hakkında uygulanmak üzere olağan dönemdeki yaptırımlardan farklı olarak olağanüstü nitelikte yeni bir tedbir getirilmiştir.
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, anayasal düzene sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve hâkim ve savcılar hakkında bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir. Nitekim davalı idare, yargı mensupları hakkında aldığı meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin kararları, anılan yargı mensuplarının FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisaklarının sabit olduğu gerekçesiyle tesis etmiştir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Bu bağlamda, üstün bir kamu gücü yetkisi niteliğindeki yargı yetkisini kullanan yargı mensupları yönünden örgüt ile irtibat ve iltisak hususu değerlendirildiğinde, yetki ve nüfuzlarını kullanarak örgütün amaçlarını gerçekleştirmesi için ya da örgütün talimatları doğrultusunda kendilerine veya başkalarına yarar sağlamak için bir takım hal ve hareketlerde bulunmak suretiyle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüklerini ihlal ettikleri yönünde bir kanaat oluşması halinde örgüt ile irtibat ve iltisaklarının bulunduğunu söylemek mümkün olacaktır.
5) Kişiselleştirme ve Delillerin Değerlendirilmesi
Yargı mensubu olarak görev yapanlar hakkında meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanması için ilgililerin terör örgütleri ve millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet veya iltisakını ya da bunlarla irtibatını ortaya koyan delil, bulgu ve bu yönde değerlendirme yapılmasına neden olan hususların idare tarafından ortaya konulması gerekmektedir.
Dava konusu kararların dayanağı olan delillerin, davalı idare tarafından dava konusu işlemin tesisinden sonra tespit edilerek dosyaya sunulduğu anlaşılmakta ise de bu delillerin terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibatı ve anayasal düzene sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan geçmişe ilişkin olay ve olgular olduğu görüldüğünden dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun değerlendirilmesinde dikkate alınabileceği tabiidir.
a) Davacının Kendi Beyanları ve Davacı Hakkındaki Tanık Beyanları
Davacının kendi beyanı şu şekildedir:
Davacının etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak amacıyla verdiği ifadesine ilişkin Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 01/06/2017 tarihli sorgulama tutanağı; "Son olarak Pazarcık Cumhuriyet Savcısı olarak görev yapmakta iken 16/07/2016 tarihinde gözaltına alındım ve sonrasında da tutuklanarak K.maraş E Tipi Kapalı Cezaevine konuldum. Halen aynı soruşturma kapsamında tutuklu bulunmaktayım. Tutuklu bulunduğum süre boyunca yaşadığım süreçle ilgili düşünme fırsatı buldum ve nihayetinde Üzerime atılı suçlama konusunda bildiğîm her şeyi anlatmaya karar verdim. FETÖ/PDY yapılanmasıyla ilk olarak Selçuk Üniversitesinde okuduğum dönemde tanıştım. Öncesinde herhangi bir bağım ve alakam yoktu. Üniversiteye 2007 yılında başladım. Okula başladığım ilk yıl daha uygun olması nedeniyle cemaat yurdunda kalmak istedim. Kayıt yaptırdığım esnada ev şartlarının daha iyi olduğunu ve fiyatının daha makul olduğunu söyleyerek cemaat evinde kalıp kalamayacağımı sordular. Ben de lisedeyken 4 yıl yurtta kalmış olduğumdan evi daha cazip buldum ve tekliflerini kabul ettim. O dönem cemaatle ilgili olumsuz bir durum olmadığından aklıma yanlış bir şey gelmemişti. 4 yıl boyunca çoğunluğu Hukuk Fakültesi öğrencilerinden oluşan 4-5 farklı cemaat evinde kaldım. Bir çok başka öğrenci de bu evde bulundu. Mezun olduktan sonra sınavlara hazırlanmak için Ankara'da bir eve yerleştirildim. İlk girdiğim Askeri Hakimlik sınavını kazanamadım. Sonrasında girdiğim Adli Yargı Halçmlik sınavını ise kazandım. Esasen ben hakim veya savcı değil, akademisyen olmak istiyordum. Ancak sonradan akademisyenliğe müracaat edemediğimden adli yargı hakimlik sınavına girdim. Ankara'da sınava hazırlandığım evde benimle birlikte farklı zamanlarda bir çok insan bulundu. Bu kişilerin çoğunun isimlerini hatırlıyorum. 2012 yılının Nisan ayında staja başladım ve 15 ay sonra yani 2013 yılının Temmuz ayında KDZ Ereğli'ye kura çektim. Kısa bir sûre sonra eş yerleştirmesi ile Hatay iline geldim. Hatay’dan sonra K.Maraş ili Pazarcık ilçesine geldim ve orada da açığa alınarak ihraç edildim. En baştan itibaren önce öğrenci evlerinde, üniversite ortamında, sınava hazırlandığım Ankara'daki evde, Adalet Akademisinde ve sonrasında görev yaptığım yerlerde bir çok cemaat mensubuyla tanıştım. Mesleğe başladıktan sonra çok fazla irtibat kuramadılar ancak yine de aramaya devam ediyorlardı. Buralarda tanıştığım ve cemaat mensubu olduğunu bildiğim herkesin isimlerini söylemek istiyorum. Her ne kadar çoğu kişinin ismini hatırlasam da kimsenin vebaline girmek istemiyorum. Bu nedenle mümkünse ifadem esnasında fotoğraf ürerinden teşhiste bulunmak istiyorum. Ben bu yapının içerisinde bulunduğum için çok pişmanım, kesinlikle bu güne kadar evinde kalıp sohbetlerine katılmak ve bir kaç kez de ufak tefek bağışta bulunmak haricinde bu yapıya doğru dürüst bir bağlantım olmadı. Ama içerisinde bulunduğum doğrudur. Cezaevinde bulunduğum süre boyunca gerek beraber tutuklu olduğum insanlardan duyduğum ve öğrendiğim, gerekse de bize verilen bazı bilgi ve belgelerden (iddianame, ifade, karar vb) cemaat mensuplarının çok vahim işlere karışmış olduklarını öğrendim. Ben bunların hiç birini önceden bilmiyordum. Örneğin T1, T2, T3 vb. Bir çok sınıflandırma varmış. Dış takip varmış. Bylock diye bir program varmış. Bir çok insana sınav soruları verilmiş. Ben bunları öğrenince şok oldum. Evinde kaldım, sohbetine gittim diye kendimi bu yapının içerisinde zannediyordum, ancak daha detaylı bilgi alınca kullanıldığımı farkettim. FETÖ/PDY ile sınırlı irtibatım olmuş olsa da yinede bildiğim ve duyduğum her şeyi anlatmak istiyorum. Yukarıda da izah ettiğim gibi şayet fotoğraf üzerinden teşhiste bulunabilirsem daha sağlıklı ifade verebilirim."
Davacının etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanmak amacıyla verdiği ifadesine ilişkin Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığınca düzenlenen 06/06/2017 tarihli sorgulama tutanağı; "1989 yılında Eskişehir ilinin Sivrihisar ilçesinde doğdum. Babam cezaevinde aşçılık yapar, annem ev hanımıdır. 2 kardeş oluruz. İlk; ve orta öğrenimimi Ceyhan ilçesinde lise öğrenimimi ise Düziçi’nde tamamladım. Lise 2. Sınıfta 3-4 ay kadar cemaate mensup Işık dershanesine gittikten sonra kaydımı bu dershaneden sildirerek Adana ilinin Ceyhan ilçesindeki Birey Dershanesine kaydımı yaptırdım. 2007 yılında Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesini kazandım. 2011 yılında öğrenim gördüğüm üniversiteden mezun oldum. Mezun olduktan sonra 2012 yılı Nisan ayı içerisinde İstanbul ilinde Adli Yargı Hakim adayı olarak göreve başladım. İlk atamam Cumhuriyet Savası olarak Zonguldak ilinin Ereğli İlçesine oldu. Birkaç ay kadar sonra eş birleştirmesi ile Hatay Merkezde göreve başladım, Burada 2,5 yıl görev yaptıktan sonrada Kahramanmaraş ilinin Pazarcık ilçesine atamam oldu ve 5 gün sonra yani 18/07/2016 günü gözaltına alındım. 18/07/2016 günü Kahramanmaraş Cumhuriyet Başsavcılığında şüpheli sıfatıyla ifade verdim ifademde bu yapının deşifre olmasını yağlayacak bilgiler vermemiştim ve nitekim sorgu sonrası tutuklanarak Kahramanmaraş Kapalı E Tipi Ceza İnfaz Kurumu Müdürlüğüne götürüldüm. Burada yaklaşık 10 aydır tutuklu olarak bulunmaktayım. Tutuklu kaldığım süre içerisinde uzun süre düşündüm, şimdiye kadar alınan beyanlarımda bugün anlatacağım hususların tamamına değinecektim, ancak olayların sıcaklığı ve cesaret edemememden dolayı anlatamadım, Cezaevinde iken sürekli bunun muhasebesini yaptım. Pişmanlığını yaşadım. Hatta tutuklu bulunanların da kendi aralarında yapılanların hukuk dışı olduğu şeklinde söylemleri hep cesaretimi kırdı. Tutuklama devam kararlarına son 3 aydır itiraz dahi etmedim bu yapı ile alakam yok diyerek dilekçemde yalan söylemek dahi istemedim. Belli bir süre geçtikten sonra kendi kendime ben kendimin ne yapıp ettiğimi anlatayım varsa bir suçumda çekmeye razı olduğumu düşündüm. Bunun pişmanlığını da şuan çok çok yaşamaktayım. Saklayacak bir şeyim yoktur. Devletimin yanındayım. Gerekirse canımı da vermeye razıyım. Ben kesinlikle kendimi kurtarmaya yönelik bir ifadem olmayacaktır. İfadem tamamen bu yapının çözülmesine katkı sağlaması amaçlıdır. Yıllarca bir mesleğe girmek için çalıştım. Mesleğim gitti, hayatım alt üst oldu. Her şeyin kader kısmet olduğunu biliyorum. Bu yapı ile ilgili bildiklerimi sîzlere detaylı bir şekilde anlatacağım. 2007 yılında Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesini kazanınca okula kaydımı yaptırdığım gün kalacak yer konusunda araştırma yaptım. Devlet yurduna müracaatta da bulunmuştum, ancak çıkmayınca ucuz kalabileceğim yurtlar aramaya başladım. Kayıt yaptırdığım gün birkaç yurda gittim, Fethullah Gülen cemaatinin yurdu olan Mehmet Ali Şengül Yurduna da gitmiştim, Yurt görevlilerinin benimle yapmış oldukları görüşmelerinde “seni; istersen evlerimiz var” buraya alabiliriz dediler. Bende Lisede yatılı yurtta kaldığım için evde kalma konusu cazip geldi. Bu nedenle tekliflerini kabul ettim. Fiyatta ucuzdu. Ailevîn durumu da çok iyi olmaması nedeniyle burada kalmaya başladım, Kaldığım ev cemaatin eviydi. Birinci Sınıfta evde 5 kişiydik. Bu şahıslar; ... Bu şahısları fotoğrafları gösterilse teşhiste bulunabilirim. Bu evde kaldığım süre zarfında zaman zaman bu eve cemaate mensup olup üniversitede okuyan öğrencilerle ilgilenen bizlere abilik yapan şahıslar gelip bize yaklaşık yarım saat veya bir saat boyunca içerisinde Fethullah Gülen vaazları, sohbetleri ve risale okumalarını barındıran dini konularda sohbetler ediyorlardı, birinci sınıfla bu eve bizlere sohbet etmeye gelen şahıslan tam olarak hatırlamıyorum, ancak sonraki senelerde bu şekilde bizlere gelip sohbet eden şahıslardan hatırladıklarım vardır, sırası geldikçe bu şahıslan sizlere beyan edeceğim. İkinci sınıfta evden ayrıldım ve başka bir eve geçtim. Bu evde diğer ev gibi cemaate mensup; bir evdi, evde benimle birlikte aynı evde kalan şahıslar ise; ... Üçüncü sınıfta farklı bir eve taşındım bu evde yine cemaate ait bir evdi, evde benimle birlikte kalan şahıslar; ... Dördüncü sınıfta farklı bir eve taşındım. Yine bu evin abisi bendim. Benimle birlikte aynı evde kalan şahıslar ise; ... cemaat evlerinde kaldığını bildiğim diğer şahıslar; ... Okul dönemi ve somasında ev abiliğinin dışında başka bir sorumluluğum olmadı Ayrıca ben bu cemaat içerisinde bulunmakla birlikte okuyucu cemaatinden olduğunu bildiğim meslektaşım olan ... isimli şahıslarla da görüşüyordum, hatta onlarla 3. Sınıfta İstanbul Üsküdar da yıl sonunda okuma kampı dedikleri okuma programlarına katılıyordum. O zamanlar cemaat farklı bir grubun etkililiğine sıcak bakmıyordu, ancak ben meseleye dini olarak baktığımdan programlarına katılmakta sakınca görmedim. Aynı şekilde 4. Sınıfta da milli görüşten olarak bildiğim bazı arkadaşlarım vardı, şuan ismini hatırlayamadım, 4. Sınıfta da bu kişilerle yine İstanbul’ da okuma programına ve geziye katıldım. Fakültede öğrenim görürken hayalim Akademisyen olmaktı. Bu yüzden İngilizce kursuna üçüncü sınıfta yazıldım. Bir yıl bu kursa devam ettim. Hatırladığım kadarıyla dördüncü sınıfta beni aynı fakültede araştırma görevlisi olan İ.C. isimli şahıs yanına çagırdı. Akademisyenlik için uğraştığımın doğru olup olmadığını sordu. Bende doğru olduğunu, bu işi sevdiğimi ve akademisyen olmak için gayret gösterdiğimi belirttim. Akademisyen olmak isteyenlerle kendisinin ilgilendiğini söyledi ve aşağıda isimlerini söyleyeceğim kişilerin olduğu gruba katılmamı sağladı, İ.C. isimli şahısla beni o tarihte Konya ilinde Üniversite öğrencileri ile ilgilenen 25-30 yaşlarındaki 160-170 boylarında, göbekli ismini İ.F. olarak bildiğim ancak gerçek isimi olup olmadığından emin olmadığım şahıs vasıtası İle tanıdım, bu şahıs ben fakültece öğrenci iken eve sohbetlere gelen ve ben ve diğer öğrencilerin tüm işleri ve evlerin genel sorumluluğu ile ilgilenen şahıstı, sohbetlere gelirdi. Akademisyen olmak için girdiğim grupta olan kişilerin tamamı sınıf arkadaşlarımdı. Bir kısmını daha önceden tanıyordum. Bir kısmını da bu grup içerisinde tanıdım. Katıldığım bu toplantılarda bize ALES ve Yabancı Dil Sınavına yönlendirmeler yapılıyordu. Akademisyenliği sevdirmeye yönelik hocalar gelip bu mesleğin nasıl olduğu yönünde anlatımlar olduğunu söylüyorlardı. Gelen hocalardan hatırladıklarım ... isimli şahımlardır. ... Benimle beraber bu toplantılara katılan ve Akademisyenlik için yönlendirilen kişiler şunlardır: ... 2011 yılında mezun oldum, son sınıfta bütünlemeye kalmıştım, o yıl benim amacım finalde mezun olup ÖSYM’nin Öğretim Üyesi alımlarına yetişmekti, bütünlemeye kaldığımdan dolayı bu alımlara yetişemedim ayrıca 2011 yılında girdiğim YDS sınavında 32 puan alınca yeniden bu sınava hazırlanmam gerekmekteydi, bu yıl öğretim görevlisi olmak için yeterli puan alamayacağımı düşünerek Hakim Savcılık sınavına hazırtanmaya karar verdim ve ders çalışmak için ailemin ikamet ettiği Ceyhan’a gittim, bir süre evde ders çalınmaya başladım yaklaşık 1 ay boyunca ders çalışsam da arkadaş ve aile ortamından dolayı ders çalışmada yetersiz kaldığımı gördüm ve daha iyi bir ders çalışma ortamı bulacağımı düşündüm cemaatin Ankara ve Konya da sınava hazırlanmak için oluşturduğu evlerin olduğunu biliyordum ki 4. Sınıfla Hakimlik Savcılık için yönlendirmeler yapıldı ayrıca bu işle ilgilenen kişiler vardı, bu kişilerden biri cemaat evinden ve Üniversiteden tanıdığım B.Z. isimli şahıstı, bu şahsın cemaatin Fakülte abisi olduğunu hatırlıyorum, bu şahsın daha sonradan Hakim olduğunu duydum, bu şahsın yada Hakimlik Savcılık için hazırlanan öğrencilerin varlığından katıldığım, Akademisyenlik grubundan arkadaşlar vasıtası ile haberdar olmuştum, bu evlerden birinde bana da yer bulunacağını düşünerek üniversite döneminde tanıdığım ve yukarıda kendisinden bahsettiğim İ.F. isimli şahsı telefondan aradım kendisine bana ders çalışmak için bir ev ayarlanmasını söyledim bana beni bu evlere alamayacaklarını söyledi bende Fakülteden tanıdığım Hakim olduğunu, Ankara'da cemaat evlerinde sınavlara hazırlandığını bildiğim M.Ş.’ü arayıp kendisinden bana bir ev ayarlamasını istedim. Bana tamam hallederim bir bakıyım benden haber bekle dedi; yaklaşık bir hafta sonra bana tekrar döndü ve çalışmam için bana bir ev ayarladığını söyledi. Bu evin Ankara’da olduğunu Ankara ilinde o dönem hakim adayı olan gerçek ismi olup olmadığını bilmediğim ... isimli şahıs beni Ankara otogarında karşıladı birlikte Keçiören Hacıkadın tarafında bir eve gittik bu evde benden başka yine Hakimlik ve Savcılık sınavlarına hazırlandığını bildiğim aşağıdaki şahıslar vardı bu şahıslar; ... Bu eve haftada bir gelen ve bizlerin durumunu kontrol edip ders çalışmamızı telkinleyen ayrıca bizlere Hakimlik Savcılığı anlatan sohbetlerde bulunan … olarak adlandırılan ... isimli şahıstı birde yanında … olarak adlandırılan ismini E.G. olarak hatırladığım ayrı bir hakim adayı da zaman zaman eve geliyordu, bu şahıs ta aynı şekilde bizlere hangi derse nasıl çalışılması gerektiğini anlatıyordu, evde 12 saatten aşağı ders çalışılmıyordu eve girdikken 1-2 ay sonra bizden cep telefonlarını aldılar, bu eve başka birinin tanıdık olsa bile gelmesi getirilmesi yasaktı, hatta ben bu evden sıkıldığım zamanlarda Ankara’da tanıdığım cemaat evi olmayan başka bir arkadaşımın yanına gittiğim zaman dahi başka bir yere gitmeyip o evde çalışmaya devam etmem söylenirdi, Bu evde yaklaşık 5 ay kadar kalıp ders çalıştıktan sonra sınavlara girdim, Önce Askeri Hakimlik daha sonra Adli ve idari Hakimlik sınavlarına girdim, Adli ve idari Hakimlik sınavlarının yazılı bölümünü kazandım ancak Askeri Hakimlik sınavlarını kazanamadım,... mülakat döneminde bana kimse cemaatten birinin referans olması için yönlendirme yapmadı ancak arkadaşlarımdan bazılarının cemaat mensubu şahıslara referans için yönlendirildiklerini sonradan duydum, murakıp ve ser murakıplarla görüşmeler birer kişi olarak yapıldığı için kimin kime yönlendirildiğini yada bu tarz bir yönlendirme yapılıp yapılmadığını o dönem için bilmiyordum, sonradan adaylık döneminde arkadaşlarımdan bunu öğrendim. 2012 nisan ayı itibari ile mülakatı da kazanıp İstanbul Adliyesinde Savcılık stajına başladım, Stajdan önce … E.G. bana ister ailemin yanı olan Adana ister İstanbul'u staj için yazabileceğimi söylemişti hatta İstanbul’da kalabileceğim ev olduğunu da söyledi bende İstanbul u tercih ettim. Staj döneminde cemaate ait Cevizlibağ da Tercüman Sitesinde bulunan açık adresini bilmediğim bir evde kalıyordum, bu evde benden başka yine stajer hakim ve savcı olan Y... isimli şahıslar kalıyordu, bu evin yakınında aynı sitede yine cemaate ait bir ev daha vardı bu evde de yine Hakim Savcı stajı yapan ... isimli şahıslar kalıyordu, bu şahıslarla haftada bir kez ya bizim evde yada diğer evde toplanıyorduk, Hakim Savcı adaylarından o dönem sorumlu olan ... isimli şahıs ta bu toplantılara geliyordu bizlere Fethullah Gülen sohbetİerini iç... sohbetler veriyordu, bu sohbetlere bizimle aynı evde kalmayan ancak sohbetlere katılan ve staj döneminde İstanbul’ da akrabasının evinde Ankara’ da cemaat evinde kalan yine Hakim Adayı ... isimli şahıs ta geliyordu. Evde kalanlardan ... maaşımızm %15 oranında himmet vermemizi istiyordu ancak zorlama yoktu isteğe bağlı olarak isteyen himmet veriyordu bende birkaç kez bu şahsa maaşımın yüzde %15 oranında o dönem maaşım olan 2500 TL nin yüzde onbeşi olarak 300 TL ciyarında himmet verdim, bu paranın ihtiyacı olan öğrencilere verildiği söyleniyordu. İlk başlarca birkaç kez ben para verdim. Daha sonrada babamın ev alması sonrası borçlanmasından dolayı himmet vermedim. Evlerin masrafları da yine evde kalanlar tarafından karşılanıyordu, bu evde yaklaşık 3-5 ay kadar staj bitene kadar kaldım ve 2012 yılının Haziran ayı gibi Akademi stajı için Ankara iline gittim, burada da yine aynı kişilerle bir müddet Gölbaşında Toki Konutlarındaki Cemaat evinde kaldım bu ev uzak ve sapa olduğundan dolayı bir müddet sonra ben ... ile beraber Balgat’ta özel bir yurda çıktık. Son akademi de ise ... ile birlikte Adalet Akademisinin yurdunda kaldım, evden ayrılmamız için yada ayrılmamamız için bir baskı görmedim. Akademi yurdunda kalıyorken de haftada bir yada iki haftada bir Ankara’daki cemaat evine gidip burada bize sohbete gelen ... nın verdiği sohbetlere katılıyordum. 2013 Temmuz ayı itibari ile stajım bitti ve Zonguldak Ereğli İlçesine Savcı olarak atandım ve bu tarihten birkaç ay sonra eş durumundan Hatay ilinde Hakim olan eşim ile birlikte tayin oldum ve Hatay Adliyesinde Savcı olarak çalışmaya başladım, eşimle evliliğim cemaat vasıtası ile olmadı, bekar iken A.Ş. evlilik konusu ile de ilgileniyordu. Hatta beklemede kal uygun birini buluruz demişti ancak ben eşimle staj sonuna doğru tanışmıştım, staj bittikten sonra bu şahısların hiç biri ile yüz yüze görüşmedim bu nedenle evlenme hususunda bana çok müdahil olamadılar. Son döneme doğru cemaat içerisindeki evliliklere ve burs taleplerinin sık gündeme getirilmesine sıcak bakmayan yukarıda ismini saydığım ben, ... idik. Bu sebeple de bize bu konuyla ilgili soğuk bakıyorlardı. Mesleğe başladıktan sonra cemaatten kimse ile görüşmedim ancak A.Ş. zaman zaman beni telefonla arayıp bana hatırımı sorup cemaatten kopma gibi tavsiyelerde bulunuyordu bunun haricinde cemaat döneminde birlikte kaldığımız bazı arkadaşlarla telefon görüşmelerimiz oluyordu ancak bir sohbet ortamında bulunmadım evlendikten sonra yeni düğün yaptığım için borçluydum ve himmet verecek durumum olmadığı için himmet vermedim. Mesleğe başladıktan sonra cemaat sohbetlerine devam etmem için 2014 yılı gibi Hatay İline A.Ş. gelip beni aradı bu şahısla dışarıda açık alanda buluştum, bana hiç sesin soluğun çıkmıyor, bir sıkıntın var mı nasıl gidiyor, ne yapıyorsun şeklinde konuşmalarımız oldu. Bende kendisine aradan geçen 7-8 aylık zamanda kimsenin aramadığını, bu durumun bana bir eksiklik getirmediğini bu yüzden dolayı kimseyle görüşmek istemediğimi belirttim. Staj döneminde bize sizinle irtibat kurulacak siz kendi grubunuzla görüşmelere devam edeceksiniz, ayrıca mesleğe başladıktan sonra da sizinle görev yerinize yakın kişiler varsa irtibat kurulur deniyordu. Yaklaşık 7-8 ay kadar benimle kimse irtibat kurmadı, ayrıca 2014 yılı içerisinde yaz aylarında olduğunu hatırlıyorum, adlîye de odama Adana’ dan geldiğini söyleyen ismini … yada … olarak hatırlıyorum ama isminden emin değilim ancak ismi R harfi ile başlamaktaydı. Koridorda ayaküstü birkaç dakika görüştüm. Kendisi bana zaman zaman sohbetler yaptıklarını, katılmak isteyip istemediğimi sordu. Bende yukarıda belirttiğim gibi aradan geçen zamanda aranıp sorulmadığım için ve bu nedenle de kendimde herhangi bir eksiklik hissetmediğimden kendisine görüşmek istemediğimi belirttim. Bu kişinin meslektaş olduğunu düşünmüyorum. Mesleğini hatırlamıyorum, ancak resmi gösterilse hatırlarım. 2014 yılı Eylül ayı gibi HSYK seçimleri döneminde ise beni A.Ş. arayıp oy vermem hususunda bağımsız adaylar için oy kullanmamı istedi bunun dışında o dönem ... ile birlikte bağımsız adaylar için oy istemeye geldiler. Bende bu şahıslara tamam düşüneyim dedim. O yılın yaz aylarında izinden döndükten sonra seçimlerle ilgili ben izindeyken gelen adayların olduğunu öğrendim. Ancak benimle gelip kimse ilgilenmedi. Ben Bağımsızlar için kimseden oy istemedim. Ancak arkadaşlarla oturup konuşmamız da bağımsız adaylara oy vermeyi düşündüğümü, ancak emin olmadığımı kendilerine açıkça beyan ediyordum. Ancak kimseye ne bağımsızları övücü nede diğer adayları kötüleyici bir söz söylemiyordum. Çünkü adayların hiçbirini şahsen tanımıyorum. Ancak bana oy istemek için gelenlerin anlattıkları kadarıyla biliyordum. O dönem mesleğimin birinci yalındaydım, Açıkçası kıdemsiz olduğumdan oy istemek bana mantıksız gelmekteydi. Seçim döneminde tarafsız kalmaya çalıştım. Benden oy isteyenler genelde bağımsızlar içindi. YBP için oy istemeye benden başsavcımız ... isimli savcı gelmişti. Bağımsızlar için de arayanlardan biride akademide derslerimize girdiğinden taradığım A.K. idi. Seçim döneminde görüştüğüm ve yakın dönem olduğumuz samimi olarak konuştuğumuz kişiler aynı adliyeden olan ...’ dır. Bu kişilere gerekirse o dönemki tavrım sorulabilir. ... Ben bildiğim her şeyi açık yüreklilikle anlatmaya çalıştım. Bu yaşanan olaylara ilişkin devletime ve çalışanlara asla kötü gözle bakmadım, görev yaptığım dönemlerde kişilere haksızlıkta bulunmadım, Görevimi en iyi şekilde yapmaya çalıştım. Söylediğim her şey Örgütün çözülmesi yönündeki bilgilerdir. "
Davacı hakkındaki tanık beyanları şu şekildedir:
İfadesine başvurulan Y.S.'nin davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "...'ı tanırım. Fakat eşi T.A.T.'ı tanımam. Hiç görüşmüşlüğümüz yoktur. ...'i de hem aynı üniversitede olmamızdan hem de meslekten aynı dönem olmamızdan dolayı tanırım. 2012 yılı Nisan ayında İstanbul Çağlayan'da staja başladık. Zeytinburnu'nda 2 tane ev tuttuk. Birini E.S. birini de biz tuttuk. Benim olduğum evde ..., S.D. ve E.Ç. vardı. Stajımızın 8 ayı İstanbul'da geçti. Bu dönemde evimdeki arkadaşlarla yapının sohbet ve toplantılarına birlikte katıldık. Ankara'daki 7 aylık stajın bir kısmında ... ile birlikte Akademi'de yurtta kaldık. Ankara'da da sohbet ve toplantılara gitmeye devam ettik. Mesleğe başladıktan sonra ise FETÖ ile iritbatının devam edip etmediğini bilmiyorum"
İfadesine başvurulan E.Ç.'nin davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "... ile aynı dönem olmamızdan dolayı tanışıyoruz. Eşi T.'yı ise tanımam. ... ile birlikte staj döneminde İstanbul'da Vatan Bilgisayar'ın arkasında bulunan Tercüman Sitesi'nde yapının evinde birlikte kaldık. Bu dönemde benim gittiğim sohbet ve toplantılarda ... da vardı. Bu evde S.D. ve Y.S. da vardı. Stajın Ankara'daki kısmında ... ile aynı ortamda bulunmadık. Ben zaten akademi döneminde yapıdan uzaklaşmıştım. Bunun için ...'in de sonrasında yapı ile irtibatının devam edip etmediğini bilmiyorum"
İfadesine başvurulan S.D.'nin davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "Ben 2007 yılında Konya Selçuk üniversitesi Hukuk Fakultesine kayıt oldum, üniversite 1. Sınıfta KYK.dan ayrıldıktan sonra FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile bağlantılı olan evlerde kaldım, benim kaldığım mahalle Bosna Hersek mahallesi idi, bana sormuş olduğunuz sanık ...'ı bu evde kaldığım dönemden tanırım, sanığın örgütle bağlantılı başka bir evde kaldığını hatırlıyorum, kendisi örgütle bağlantılı merkezde bulunan evlerden birinde kalıyordu, ancak ben kendisinin kalmış olduğu eve hiç gitmedim, kendisi ile aynı sınıftaydık, arada bir karşılaşır selamlaşırdık, birlikte cumaya gitmişliğimiz oluyordu, sanığın 1.sınıf dışında örgütle bağlantısının devam edip etmediğini bilmiyorum, kendisiyle sadece 1.sınıfta bir kaç defa görüşmüşlüğümüz olmuştur, çok samimi değildik, o tarihten sonra da sanıkla hiçbir görüşmemiz olmamıştır, ..."
İfadesine başvurulan A.Ö.'nün davacının yargılandığı Gaziantep 10. Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "Sanıklar ... ve T.A.T.'ı 2013-2016 yılları arasında Hatay Adliyesinde çalışmalarından dolayı tanıyorum. ... C.Savcısıydı, T.A.T. ise kendisinin eşi ve İdare Mahkemesi Hakimiydi. 2014 yılında yapılan HSYK seçimlerinde o dönem Savcı olan ... FETÖ terör örgütünün adayları olarak bağımsız aday olan şahıslara, C.Savcısı ve Hakim arkadaş ortamlarında oy istiyordu. Oy istediği şahısların kimler olduğunu şu an hatırlamıyorum ancak oy istediği şahısların iyi ve oy verilebilir kişiler olduğunu, Yargıda Birlik Derneği adaylarından yine hatırlamadığım birkaçının bir takım soruşturmalarının, usulsüzlüklerinin olduğunu söylüyordu. ..."
İfadesine başvurulan İ.Y.'nin davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "Ben cemaatle lise son sınıfta dershanesine giderek tanıştım. Daha sonra 5 yıl evlerinde kaldım. Birçok kişiyle o evde tanıştım. Bu kişilerini isimlerini verdim. Ayrıntılı beyanım vardır. Daha sonra üniversiteden sonra Hakimlik savcılık sınavına çalışmak için cemaatin Ankara ilindeki evine gittim. Daha doğrusu cemaat benim hakim, savcı olmam için beni yönlendirdi ve bu eve davet etti. 2011 Ağustos ayı ile 2011 Aralık ayları arasında bu evde kaldım. Bu evde ..., ... vardık. Hepimiz Hukuk fakültesi mezunuyduk ve hakimlik savcılık sınavına hazırlanıyorduk. Bizim evden sorumlu bir abi vardı. ... kod adlı daha sonra ismini öğrendiğim E.Ö. evin abisiydi. Bu şahıs hakim stajeriydi. Biz yaklaşık günde 10 saat ders çalışarak sınavlara hazırlanıyorduk. Bu evde kalan herkes hakim, savcı oldu. Bizim evde soru verildiğine ilişkin herhangi bir bilgim yoktur. Darbe girişimi sonrasında soruların verildiğini öğrendim. ... isimli şahısla sadece bu evde tanıştım. Cemaatin çalışma evlerinde kalmak için cemaatin içinde olan kişiler kalıyordu. ...'in hakim olduğunu daha sonra öğrendim. Hatta o benim düğünüme geldi, ben onun düğününe gittim. Ama bu görüşmelerimiz cemaatle ilgili değildi. Şahsi arkadaşlığımın olmasıyla ilgilidir. Birçok defa telefonla da görüştük. Çalışma evinden sonra ...'in cemaatle bir bağının kalıp kalmadığını bilmiyorum. Genellikle bu yapıyla bağlantısıyla olan kişiler çalıştığı yerlerde grubu varsa o kişilerin cemaatle bağını bilir. Asla aramızda cemaatle ilgili hiçbir konuşma geçmez. ...le aramızda bu yapıyla ilgili herhangi bir konuşma geçmedi. ..."
İfadesine başvurulan M.A.'nın davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "Ben Pazarcık İlçesinde Hakim olarak görev yaparken KHK ile ihraç edildim, 2007 yılında Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesini kazandım, birinci sınıfta devlet yurdunda kaldım, ikinci sınıfta cemaat evine çıktım, 2008-2011 yılları arasında cemaat evlerinde kaldım, sanık ... ile aynı sınıftaydık, kendisi de cemaat evlerinde kalıyordu, 2007-2011 yılları arasında Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinde okurken cemaat evlerinde kalmıştır, kendisi ile birlikte üniversitedeki hocalar ile akademisyenlik teşvik grubunda idik, okuldaki birkaç hoca cemaat evlerinde kalan Hukuk Fakültesi öğrencilerini akademisyenliğe teşvik ediyordu, ilk önce bende bu grupta idim, ben Hakim olmaya karar verince bu gruptan ayrıldım, ancak ... okul biterken halen akademisyenlik grubundaydı, irtibatımız kesildi, 2011 yılında okulu bitirdikten sonra 2012 yılının Haziran ayında kendisini akademide gördüm, o da stajer Hakim idi, stajını bitirdikten sonra Zonguldak'a atandığını öğrendim, 2013 bahar ayında Ceyhan'da düğününe dave etti, düğününe gittim, sonra Hatay'a atanmıştı, 2016 Haziran ayında kararname ile Pazarcık'a atandı, kendisi ile çok aşırı samimiyetimiz olmadığı için çok görüşmedik, Pazarcık'a ataması olduktan sonra evini Kahramanmaraş'a taşıdı, ben o arada izindeydim, 15 Temmuz darbe günü ben Antalya'da tatilde iken sanık ... Pazarcık'da nöbetçi Savcı idi, sonradan HSYK tarafından açığa alınıp tutuklandı, ben de Ağustos 2016 tarihinde açığa alınıp tutuklandım, kendisi ile cezaevinde aynı koğuşta idik, ben Ocak ayında etkin pişmanlıkta faydalanıp ifade verdikten sonra sanık ...'ı da bu konuda teşvik ettim, ifade vermesini söyledim, üniversiteden ismini tam olarak hatırlayamadığım birkaç kişinin isimlerini sordum, kendisi de bana söyledi, sonradan öğrendiğim kadarıyla kendisi 2017 yılı Haziran ayında etkin pişmanlık kapsamında ifade vermiştir, ..."
İfadesine başvurulan A.G.K.'nin davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "Ben sanıklardan ...'ı üniversitede aynı sınıfta olmamız sebebiyle tanırım. ...'ın bu yapıyla ilgili kişilerin arasında olduğu sınıftaki çoğu kişi tarafından bilinirdi. Ben sanığın yurtta ya da evde kaldığına dair bilgi sahibi değilim. ... beni veya sınıftaki başka arkadaşları sohbetlere çağırmıştı ancak biz gitmemiştik. ..."
İfadesine başvurulan E.K.'nin davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "Sanık ... ile 2007-2011 yılları arasında 4 yıl boyunca Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinde aynı sınıfta öğrenim görmemizden dolayı tanırım. Sanık 4 yıl boyunca bu yapıya ait evlerde kalmıştır. Hatta üniversite 2. Sınıftayken bir dönem BTM olarak görev yaptığını biliyorum. Sonraki süreçte de ev abiliği yaptığını biliyorum. 2009 yılının Haziran ayında sanık ile final sınavlarımız bittikten sonra Uşak da aynı evde kitap okuma kampı dahi yapmışlığımız olmuştur. Yine sanık 2011 yılının sonlarına doğru benim gibi Konya da bulunan ve bu yapıya ait olan ... Erkek Öğrenci yurduna bizim ile hakimlik savcılık sınavlarına çalışmak için görüşmeye gelen kişiler ile yapılan mezun görüşmelerine gelip gittiğini biliyorum. Okuldan mezun olduktan sonra sanık aynı benim gibi bu yapıya ait hakimlik ve savcılık sınavlarına çalışmak için oluşturulan ve Keçiören de bulunan bir eve ders çalışmaya gelmişti. Hatta dışarıya çıktığımızda Keçiören de kendisi ile karşılaşmışlığımız olmuştur. Ders çalıştığımız dönemde onların evi ile bizim evin … ... Kod isimli E.G. isimli şahıstır. Hatta sanık ile aynı evde ders çalışanlardan bir kaçı da yine bizim okuldan mezun olan ... isimli şahıslardır. Sanık sınavları kazandıktan sonra stajını İstanbul da Çağlayan adliyesinde yapmıştır. Hatta staj boyunca İstanbul da bu yapıya ait Cevizlibağ semtinde bulunan yanlış hatırlamıyorsam basın sitelerinde ... isimli kişiyle aynı evde kalıyordu. Ben 2012 yılının Eylül ayında İstanbul'a gittiğimde kalacak yer bulamamam nedeniyle sanığı aramıştım. Sanık da kendisi ile birlikte bu yapıya ait olan staj evinde kalabileceğimi bana söylemişti. Bu şekilde sanığın staj için kaldığı evde bir gece kalmış oldum. 2013 yılının Temmuz ayında sanık kura ile Zonguldak Ereğli ilçesine savcı olarak atandı. Daha sonra eş birleştirmesi nedeniyle Hatay merkeze savcı olarak atandı. Eşi olan sanık T. Hatay'a idare Mahkemesi hakimi olarak atandı. Sanık ... sanık T. ile yapı evliliği yaptığını bu yapı tarafından eşi ile 2013 yılının Nisan ayları gibi Ankara da son akademi döneminde tanıştırıldığını bana söylemişti. Hatta eşi ile tanışmadan önce görüşmek üzere bana eşinin Adalet Akademisinin bahçesinde beni yapının tanıştırmak istediği kişi bu diye söylemişti ve eşini bana göstermişti. ..."
İfadesine başvurulan N.Ş.'nin davacının yargılandığı Gaziantep 10. Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; " Ben ... isimli sanığı tanırım. Konya ili Selçuk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi öğrencisi iken fakülte 1. Sınıfta öğrenciyken 2008-2009 yılı arasında 1 yıl süreyle … Cad. … Sitesi ... Kat olarak adresini anımsadığım Fetö ye bağlı öğrenci evinde kalmıştım. Sanık ... bahsettiğim öğrenci evinin abisiydi. Abilik müessesinin anlamı evde kalan öğrencilerden sorumlu olmayı ifadeyi ederdi. Abi olmasının sebebi evde kalan tüm öğrenciler içerisinde bu evlerde en eski kalan kişi olmasıdır. Evde kalanlar evin kirası, iaşesi gibi ödemelerden payına düşeni kendisine verirdi. Ben evde kaldığım ilk yıl içerisinde maddi durumum uygun olmadığı için benden para istenmedi. Hatta bana aylık 100 TL burs bağlandı. Bursu kim verdi bilmiyordum. Benim banka hesabıma aylık 100 liranın ismini hatırlayamadığım bir şirketten gönderildiğini anımsıyorum. Ev abisi evin tüm ödemelerini topladığı paradan kendisi yapardı. Aynı evde kaldığımız sırada hatırladığım kadarıyla ... Konya Selçuklu Hukuk Fakültesi Üniversitesi 3. Sınıf öğrencisiydi. Ben kendisi ile bir yıl kadar aynı evde kaldım. Hatırladığım kadarıyla kendisi ... ismini kullanmaktaydı. Bu ismi kullanmasının sebebini bilmem. Bana kendisini ... olarak tanıtmıştı. Hatta ben kimlikteki isminin ... ... olduğunu sanırdım. ... ismini kendi ismi olmadığını aylar sonra öğrenmiştim. Kendisi çok çalışkan bir öğrenciydi. Aynı evde kaldığımız bir yıl içerisinde kendisini sürekli ders çalışırken görürdüm. Dışarı gezmeye pek çıkmazdı. Sadece evden okula okuldan eve bir hayatı vardı. Hatta bizim kaldığımız evlerde günlük bir saat kadar periyodik olarak uygulanan okuma saati vardır. Bu okuma saatinde Risale ve pırlanta adı verilen Fetullah GÜLEN'in kitapları okunurdu. Sanık ... bu okuma saatlerinde bile kendi okuduğu fakülteye ilişkin ders kitaplarını okurdu. Bize de kendi okumakta olduğumuz fakültelerimizin ders kitaplarını okumamıza izin verirdi. Bir yıl kadar sonra ben ...'ın ev abisi olduğu evden ayrıldım. ..."
İfadesine başvurulan H.Ö.'nün davacının yargılandığı ... Ağır Ceza Mahkemesine verdiği beyanında; "... isimli şahsın 2007 yılında öğrenime başladığım Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesinden tanırım, kendisi ile aynı sınıfta idik, ben üniversite dönemi boyunca Fetö/Pdy bağlı ... ve ... isimli erkek öğrenci yurtlarında kaldım, ...'da zaman zaman bu yurtlara gelip ziyaretlerde bulunmaktaydı kendisi ile 4 yıllık üniversite öğrenimi boyunca arkadaş olduk, kendisi ile yaptığım konuşmalar esnasında kendisini bu dönemde örgüte ait öğrenci evlerinde kaldığını bizzat kendi ağızından duymuştum, ..."
Davacı tarafından bu ifadelere karşı herhangi bir beyanda bulunulmamıştır.
Bu durumda, davacının örgütün içinde yer aldığına, örgütün yönlendirmesiyle katalog evlilik yaptığına, örgüt toplantılarına katıldığına, örgüte himmet verdiğine, 2014 yılı HSK seçimlerinde örgütün sözde ''bağımsız'' adaylarını desteklediğine, üniversitede örgüt evlerinde kaldığına, lise döneminde örgüte müzahir dershaneye gittiğine, sınavlara örgütün hakim-savcı sınav çalışma evlerinde hazırlandığına ve diğer hususlara yönelik yukarıda yer verilen ifadeler ile kendi beyanlarının değerlendirilmesi sonucunda, davacının FETÖ ile süregelen bir ilişki içerisinde olduğu sonucuna varılmıştır.
6) Dava Konusu Kararların Temel Hak ve Özgürlükler Bağlamında Değerlendirilmesi
Davacı, dava konusu kararlar ile bazı temel hak ve özgürlüklerinin ihlal edildiğini ileri sürmekle birlikte bu ihlal iddialarının özü davacının meslekten çıkarılmasına dayanmaktadır.
Bu kapsamda, davacı hakkında tesis edilen meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına ilişkin karar ile bu karara karşı yapılan yeniden inceleme talebinin reddine ilişkin kararın, AİHS'in 8. ve Anayasa’nın 20. maddesinde yer alan "özel hayata saygı hakkı" çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.
Zira, AİHM tarafından dinamik bir şekilde yorumlanan ve sosyal hayattaki yansımaları kapsamında genişletilebilen "özel hayat" kavramı, eksiksiz bir tanım getirmenin mümkün olmadığı bir kavram olarak görülmekte, bu bağlamda bireylerin kişiliklerini geliştirmelerine ve mesleki yaşamlarına etki eden her durum özel hayata saygı hakkına dâhil edilmektedir. Nitekim AİHM, bireylerin genellikle iş ya da mesleki faaliyetleri sırasında dış dünya ile ilişkiler kurduklarını ve geliştirdiklerini belirterek ve bireyin iş hayatı ile özel hayatını birbirinden ayırmanın güçlüğünün altını çizerek, mesleki faaliyetlerin de özel hayata saygı hakkı kapsamında olduğunu belirtmiştir (Niemietz/Almanya, B. No: 13710/88, 16/12/1992, § 29). AİHM’e göre özel hayat, bir bireyin başka bireylerle, mesleki ve iş ilişkileri de dâhil olmak üzere, ilişki kurma ve geliştirme hakkını kapsamaktadır (C./Belçika, B. No: 21794/93, 07/08/1996, § 25).
Dava konusu edilen kararlar, davacının meslek yaşamının sona ermesi sonucunu doğurmaktadır. Bu nedenle söz konusu kararlar özel hayata saygı hakkı üzerindeki sonuçları itibarıyla AİHS'in 8. ve Anayasa’nın 20. maddeleri ile güvence altına alınan özel hayata saygı hakkına yönelik bir müdahale oluşturmaktadır.
AİHS'in 8. maddesinin ikinci fıkrasına göre özel hayata saygı hakkının kullanılmasına bir kamu makamının müdahalesi ancak "kanunla öngörülmüş olma", aynı maddede sayılan "meşru amaçlardan birini gerçekleştirmeye yönelik olma" ve "demokratik bir toplumda gerekli olma" ölçütlerini karşılama şartıyla mümkündür. Anayasa'nın 20. maddesinin 13. maddesi ile birlikte değerlendirilmesi sonucunda ise özel hayata saygı hakkına müdahale edilebilmesi için müdahalenin "şekli anlamda belirli ve öngörülebilir bir kanuni dayanağının bulunması", "anayasal meşru bir amaca ulaşmaya yönelik olması" ve "demokratik toplum düzeninin gerekleri ile ölçülülük ilkesine uygun olması" gerekmektedir.
Dolayısıyla dava konusu kararlarla ortaya çıkan özel hayata saygı hakkına yönelik müdahalenin ihlal oluşturup oluşturmadığı hususunun, AİHS ve Anayasa bağlamında, kanunilik, meşru amaç ve demokratik bir toplumda gerekli olma ile ölçülülük ilkeleri doğrultusunda irdelenmesi gerekmektedir.
Ayrıca, demokratik toplum düzenini tehdit eden olağanüstü hâlin varlığı hâlinde AİHS'in 8/2 ve Anayasa'nın 13. maddesinde bir temel hak ve özgürlüğe kamusal makamlar tarafından müdahale edilebilme şartlarını ortaya koyan güvencelere aykırı tedbirlerin alınması ya da bu güvencelerin daha düşük standartta sağlanabilmesi söz konusu olabilmektedir. Böyle bir durum gerçekleştiği takdirde AİHS'in 15. ve Anayasa'nın 15. maddeleri uygulanabilir hâle gelmektedir.
AİHS'in 15. maddesinin birinci fıkrasında, savaş veya ulusun varlığını tehdit eden bir genel tehlike hâlinde sözleşmeci devletlerin durumun gerektirdiği ölçüde ve uluslararası hukuktan doğan başka yükümlülüklere ters düşmemek koşuluyla bu sözleşmede öngörülen yükümlülüklere aykırı tedbirler alabileceği belirtilmiş; ikinci fıkrasında ise bu hâllerde dahi AİHS'te öngörülen yükümlülüklere aykırı tedbirlerin alınamayacağı hak ve özgürlükler sayılmıştır.
Bu doğrultuda Anayasa'nın 15. maddesinde de olağanüstü hâllerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının kısmen veya tamamen durdurulabileceği veya bunlar için Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabileceği belirtilmiştir. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı tedbirlerin alınamayacağı hak ve özgürlükler sayılmıştır.
Dava konusu kararlar, davalı idare tarafından, 667 sayılı KHK’nın 3. maddesi uyarınca tesis edilmiştir. Anılan KHK, 6749 sayılı Kanun'la TBMM tarafından değiştirilerek kabul edilmiş ve 29/10/2016 tarih ve 29872 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Sonuç olarak davacı hakkında dava konusu kararların tesis edildiği tarih itibarıyla bu kararlara dayanak KHK'nın yürürlükte olduğu ve öngörülen anayasal usul dâhilinde daha sonra kanunlaştığı görülmektedir. Bu nedenle özel hayata saygı hakkına müdahale niteliği taşıyan dava konusu kararlar, öngörülebilir ve belirli bir kanun hükmü uyarınca tesis edilmiş olup müdahale kanunilik şartını taşımaktadır.
Zira dava konusu kararlara gerekçe olarak gösterilen irtibat ve iltisak kavramları yönünden Anayasa Mahkemesi tarafından 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında yapılan değerlendirmede, terör örgütleriyle irtibatlı ve iltisaklı olma durumu farklı şekillerde ortaya çıkabileceğinden bunların kanun koyucu tarafından önceden belirlenmesi ve kanunda tek tek sayılması zorunluluğundan söz edilemeyeceği ifade edilmiştir. Anayasa Mahkemesine göre irtibat ve iltisak kavramları genel kavram niteliğinde olmakla birlikte, bu kavramların belirsiz ve öngörülemez nitelikte olduğunu söylemek mümkün olmadığından, hukuki nitelikleri ve objektif anlamları yargı içtihatlarıyla belirlenebilecektir.
AİHS'in 8. maddesinin ikinci fıkrasında özel hayata saygı hakkının kullanılmasına ulusal güvenlik ve kamu güvenliğinin sağlanması amacıyla müdahale edilebileceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 20. maddesinin birinci fıkrasında ise özel bir sınırlama nedeni öngörülmemiştir. Bununla birlikte Anayasa Mahkemesinin kararlarına göre özel sınırlama nedeni öngörülmemiş olan hakların dahi hakkın doğasından kaynaklanan bazı sınırları bulunmaktadır. Ayrıca Anayasa'nın diğer maddelerinde yer alan kurallara dayanılarak da bu hakların sınırlanması mümkün olabilmektedir. Anayasa'nın 5. maddesinde Türk Milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak Devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır (AYM, E.2014/87, K.2015/112, 08/12/2015, § 7; Sevim Akat Eşki, B. No: 2013/2187, 19/12/2013, § 33). Dava konusu kararlar, FETÖ ile üyelik, mensubiyet, iltisak veya irtibatı bulunan ilgililer hakkında ülkenin içinde bulunduğu tehdit ve kamu düzeninin bozulması ihtimali doğduğundan ivedi şekilde karar alma zorunluluğu nedeniyle ve millî güvenliğin, kamu düzeninin ve başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması amacıyla tesis edilmiştir. Bu nedenle FETÖ ile iltisak ve irtibatı olan ve dava konusu kararların tesis edildiği tarih itibarıyla kamu gücünün güçlü bir tezahürü niteliğinde yargı yetkisi kullanan davacının meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale meşru bir amaca dayanmaktadır.
Dava konusu kararlar ile davacının özel hayata saygı hakkına yapılan müdahale, zorlayıcı bir toplumsal gereksinim olarak ortaya çıkmıştır. Nitekim 15 Temmuz 2016 gecesi yaşanan darbe teşebbüsü nedeniyle “ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlike”nin bulunduğu açıktır (Alparslan Altan/Türkiye, B. No: 12778/17, 16/04/2019, §§ 71-75). Bu tehlike, ulusun ve Devlet teşkilatının varlığı için tehdit teşkil eden, kamu düzenini etkileyen, olağandışı bir kriz niteliğindedir. Bununla birlikte darbe teşebbüsünün faili olan FETÖ'nün, yukarıda belirtildiği üzere atipik ve kendine özgü niteliği göz önüne alındığında, bu tehlikeye karşı alınan ve davacının yargı yetkisini kullanmasına son v... dava konusu tedbirin de yaşanan özellikli durumun ortaya çıkardığı zorunluluktan ve bu durumun faili olan örgütün Devleti ele geçirmeyi amaç edinen niteliğinden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle anılan olağanüstü koşullar altında ve olağan demokratik düzene geri dönebilmek amacıyla söz konusu terör örgütü ile iltisak ve irtibatı bulunan davacının yargı yetkisini kullanmasına son v... tedbirin demokratik bir toplumda gereklilik arz ettiği açıktır.
Türkiye Cumhuriyeti tarafından 23/07/2016 tarihinde Avrupa Konseyi Genel Sekreterliği ve Birleşmiş Milletler Genel Sekreterliğine, Türkiye’de 21/07/2016 tarihinde olağanüstü hâlin yürürlüğe girmesiyle birlikte AİHS’in 15. maddesinde öngörüldüğü şekliyle Sözleşme’den doğan yükümlülükler bağlamında daha az güvence sağlanabileceği kaydıyla derogasyon bildiriminde bulunularak milletlerarası hukuktan doğan yükümlülük yerine getirilmiştir.
AİHS'in 15. maddesi ile uygulama alanı bulan, "ulusun varlığını tehdit eden genel bir tehlikenin varlığı" hâlinde söz konusu tehlikeyi bertaraf etmek için ne yapmak gerektiğini takdir ve tayin etmek ulusun yaşamından sorumlu devlete aittir. İçinde bulunulan durumun kendine mahsus özellikleri nedeniyle bu özellikli durumu değerlendirmek hususunda, söz konusu tehlikeyi bertaraf edecek devletin, uygulayacağı tedbirler bakımından, olağan dönemdekinden çok daha geniş bir takdir marjına sahip olduğunu kabul etmek gerekmektedir (İrlanda/İngiltere [GK] B. No: 5310/71, 18/1/1978, § 207).
Dava konusu kararların müdahalede bulunduğu özel hayata saygı hakkının AİHS'in 15. maddesinin ikinci fıkrası ile Anayasa'nın 15. maddesinin ikinci fıkrasında yer verilen ve olağanüstü hâllerde dahi AİHS ve Anayasa'da öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınamayacağı belirtilen haklardan olmadığı açıktır.
Bu durumda, demokratik kurumlara ve demokratik toplum düzeninin bizatihi kendisine karşı yapılan darbe teşebbüsü sonrasında, bahse konu teşebbüsün faili olan FETÖ ile iltisak ve irtibatı olduğu gerekçesiyle hakkında tesis edilen dava konusu kararlar ile yargı mensubu olarak görev yapması nedeniyle üstün kamu gücü ayrıcalığına sahip olan davacının, meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmasına karar verilmesi suretiyle özel hayatına saygı hakkına yapılan müdahalenin, AİHS ve Anayasa anlamında durumun gerektirdiği ölçüde bir tedbir olduğu anlaşılmıştır.
7) Sonuç olarak
Dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yukarıda yer verilen açıklamalar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; davacının, FETÖ ile iltisak ve irtibatının olduğu ve bu nedenle demokratik anayasal düzene sadakat yükümlülüğünü ihlal ettiği anlaşıldığından dava konusu kararlarda hukuka aykırılık görülmemiştir.
D) KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile yine aynı Kurulun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemi yönünden DAVANIN REDDİNE,
2. Davacının adli yardım isteminin kabul edilmiş olması nedeniyle davanın açılışı sırasında tahsil edilemeyen ve ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davacıdan tahsili için müzekkere yazılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen … TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,
4. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 25/05/2021 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.