Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2016/584 E. , 2021/2640 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2016/584
Karar No : 2021/2640
DAVACI : … Belediye Başkanlığı / …
VEKİLİ : Av. ….
DAVALI : … Bakanlığı / ANKARA
(Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri …
DAVANIN KONUSU : 09/12/2007 tarih ve 26725 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmelik'in 2. maddesinin, 4. maddesinin, 1. fıkrasının c, j, k, ş, ee ve ff bentlerinin, 7. maddesinin, 1. fıkrasının (b) bendinin, 8. maddesinin, 1. fıkrasının (k) bendinin, 9. maddesinin, 10. maddesinin 1. fıkrasının, 11. maddesinin 2. fıkrasının a, b, c, g, ı, i, j, k, l, m, n, ö, s, ş bentlerinin, 12. maddesinin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin, 16. maddesinin 1. fıkrasının ve aynı fıkranın (b) bendinin, 19. maddesinin son paragrafının iptali istenilmektedir.
DAVACININ İDDİALARI : Dava konusu Yönetmelik ile daha önceki yargı kararlarına aykırı şekilde düzenleme yapıldığı, Yönetmeliğin 2. maddesinin 2. ve 3. fıkraları ile kanunların belediyelere ve il özel idarelerine verdiği yetkilere kısıtlama getirilmeye çalışıldığı, yeni düzenleme ile daha önce iptal edilen Yönetmelikten de daha fazla şekilde daralmaya sebebiyet verildiği, böylelikle özellikle yerel yönetimlerin bu husustaki yetkilerinin ellerinden alındığı, dava konusu Yönetmelik maddelerinin hukuka aykırı olduğu, bu nedenle iptali gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Bazı maddeleri dava konusu edilen Yönetmeliğin hazırlanmasında Bakanlıklarının, Sağlık Bakanlığı'nın ve İçişleri Bakanlığı'nın ortak çalıştığı, konuyla ilgili her konuda mutabakata varıldığı yolunda tutanak düzenlendiği, dolayısıyla yargı kararı uyarınca işlem tesis edildiği ileri sürülerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava; 9.12.2007 tarih ve 26725 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmeliğinin 2. maddesinin, 4. maddesinin c, j, k, ş, ee ve ff bentlerinin, 7. maddesinin (b) bendinin, 8. maddesinin (k) bendinin, 9. maddesinin, 10. maddesinin 1.fıkrasının, 11.maddesinin 2.fıkrasının a, b, c, g, ı, i, j, k, l, m, n, ö, s, ş bentlerinin, 12.maddesinin, 13.maddesinin 1.fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin, 16.maddesinin 1.fıkrasının ve aynı fıkranın (b) bendinin, 19.maddesinin son paragrafının iptali istemiyle açılmıştır.
30.03.2005 tarih ve 25771 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile İşyeri Sorumluluklarına Dair Yönetmeliğin bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Onuncu Dairesi tarafından, 30.5.2007 tarihli, E:2005/7354, K:2007/3129 karar ile; gıda güvenliğinin sağlanması kapsamında bu konuda yetkili ve görevli olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca gıda kontrolü ve denetimi ile ilgili olarak dava konusu Yönetmeliğin ortaklaşa hazırlanması ve müştereken çıkarılarak yayımlanması gerekirken, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca tek başına hazırlanarak yürürlüğe konulan Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Dosyadaki belgelerden; davalı idarece Yönetmeliğin üç Bakanlık tarafından ortaklaşa hazırlandığını gösteren belge olarak 7.12.2007 tarihli tutanağın sunulduğu, anılan tutanakta ise, üç Bakanlık tarafından müştereken hazırlanan taslak halindeki Yönetmelik maddeleri üzerinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığında 30.11.2007 tarihinde yapılan toplantıda mutabakata varıldığı hususlarına yer verildiği görülmektedir.
Davalı idarece üç Bakanlıkça taslağın müştereken hazırlandığı ve 30.11.2007 tarihinde yapılan toplantıda taslak Yönetmelik maddeleri üzerinde mutabakat sağlandığı belirtilmiş, Yönetmelik taslağının müştereken hazırlanması aşamasına ilişkin bilgi ve belgeler dosyaya sunulmamıştır.
Bu durumda, idarelerce kapsamlı ve koordineli bir çalışma yapılmadan Yönetmelik taslağının hazırlandığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan; Daire kararında açıkça Yönetmeliğin müşterek çıkarılarak yayımlanması gerektiğinin belirtilmesine karşın, Yönetmelik yürütme görevinin de verildiği Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından çıkarılarak yayımlanmıştır.
Belirtilen nedenle, 23.6.2006 tarihli, YD. İtiraz No:2006/341 sayılı olup Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca verilen itiraz kabul kararı ile Danıştay Onuncu Dairesinin sözü edilen kararının gerekleri yerine getirilmeden hazırlanan ve yayımlanan Yönetmeliğin iptali istenen maddelerinde hukuka uyarlık görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davanın kabulüne karar verilmesinin uygun olduğu düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Dairemizin 20/03/2012 tarih ve E:2008/294, K:2012/1012 sayılı dava konusu Yönetmelik maddelerinin iptali yolundaki kararının, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/05/2015 tarih ve E:2012/2042, K:2015/1700 sayılı kararıyla bozulması üzerine, işin gereği yeniden görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
09/12/2007 tarih ve 26725 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmelik'in 2. maddesinin, 4. maddesinin, 1. fıkrasının c, j, k, ş, ee ve ff bentlerinin, 7. maddesinin, 1. fıkrasının (b) bendinin, 8. maddesinin, 1. fıkrasının (k) bendinin, 9. maddesinin, 10. maddesinin 1. fıkrasının, 11. maddesinin 2. fıkrasının a, b, c, g, ı, i, j, k, l, m, n, ö, s, ş bentlerinin, 12. maddesinin, 13. maddesinin 1. fıkrasının (a) ve (b) bentlerinin, 16. maddesinin 1. fıkrasının ve aynı fıkranın (b) bendinin, 19. maddesinin son paragrafının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
Uyuşmazlıkta, Dairemizin 20/03/2012 tarih ve E:2008/294, K:2012/1012 sayılı kararıyla; 30/03/2005 tarih ve 25771 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda ve Gıda ile Temasta Bulunan Madde ve Malzemelerin Piyasa Gözetimi, Kontrolü ve Denetimi ile İşyeri Sorumluluklarına Dair Yönetmeliğin bazı maddelerinin iptali istemiyle açılan Dairemizin E:2005/7354 esasına kayıtlı dosyasında; 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 5393 sayılı Belediye Kanunu ile gıda güvenliğinin sağlanması kapsamında ortak bir amaç öngörüldüğü, bu amacın gerçekleştirilmesine yönelik olarak her idarenin görev ve yetkilerinin açık bir şekilde belirlenmesi ve uygulamada birliğin sağlanabilmesi amacıyla bu konuda yetkili ve görevli olan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı ve İçişleri Bakanlığınca gıda kontrolü ve denetimi ile ilgili olarak dava konusu Yönetmeliğin ortaklaşa hazırlanması ve müştereken çıkarılarak yayımlanması gerekirken, Tarım ve Köyişleri Bakanlığınca tek başına hazırlanarak yürürlüğe konulan Yönetmeliğin iptali istenilen maddelerinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle iptaline karar verildiği, davalı idarece; Danıştay kararı doğrultusunda her üç Bakanlığın ortak çalışmaları sonucunda hazırlanan taslak üzerinde mutabakat sağlanarak dava konusu Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmeliğin Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girdiğinin belirtildiği, davalı idarece Yönetmeliğin üç Bakanlık tarafından ortaklaşa hazırlandığını gösteren belge olarak 07/12/2007 tarihli tutanağın sunulduğu, anılan tutanakta ise, üç Bakanlık tarafından müştereken hazırlanan taslak halindeki Yönetmelik maddeleri üzerinde Tarım ve Köyişleri Bakanlığında 30/11/2007 tarihinde yapılan toplantıda mutabakata varıldığı hususlarına yer verildiği, Dairemiz kararında da belirtildiği üzere, gıda güvenliğinin sağlanması amacının gerçekleşmesi için Tarım ve Köyişleri Bakanlığının, Sağlık Bakanlığının ve İçişleri Bakanlığının anılan Yönetmeliği ortaklaşa hazırlaması gerektiği, bu yapılırken Yönetmeliğin kabulü öncesi her üç kurumun da birlikte, koordineli olarak çalışmalar yapması, detaylı bir inceleme ve araştırma sonucunda Yönetmelik taslağını oluşturması, titiz bir inceleme sonucunda da ortak çalışmaların ürünü olan Yönetmeliği kabul etmesinin Danıştay kararının gereklerinin yerine getirilmesi açısından uygun olacağı, davalı idarece üç Bakanlıkça taslağın müştereken hazırlandığı ve 30/11/2007 tarihinde yapılan toplantıda taslak Yönetmelik maddeleri üzerinde mutabakat sağlandığının belirtildiği, Yönetmelik taslağının müştereken hazırlanması aşamasına ilişkin bilgi ve belgelerin dosyaya sunulmadığı, bu durumda, idarelerce kapsamlı ve koordineli bir çalışma yapılmadığı, sadece şeklen bir araya gelerek önceden hazırlanan Yönetmelik taslağı üzerinde mutabakata varıldığı sonucuna ulaşıldığı, öte yandan; Dairemiz kararında açıkça Yönetmeliğin müşterek çıkarılarak yayımlanması gerektiğinin belirtilmesine karşın, Yönetmeliğin Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından çıkarılarak yayımlandığı ve Yönetmelik hükümlerini yürütme görevinin de Tarım ve Köyişleri Bakanına verildiği, belirtilen nedenle, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu ile Dairemiz kararlarının gerekleri yerine getirilmeden hazırlanan ve yayımlanan Yönetmeliğin iptali istenen maddelerinde hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle dava konusu edilen Yönetmelik maddelerinin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idarenin temyiz istemini inceleyen İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/05/2015 tarih ve E:2012/2042, K:2015/1700 sayılı kararı ile, 5179 sayılı Gıdaların Üretimi, Tüketimi ve Denetlenmesine Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 4. maddesinde; gıda maddeleri ve gıda ile temas eden madde ve malzemeleri üreten işyerlerinin, bu konuda Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte öngörülen asgari teknik ve hijyenik şartlara uyarak gıda işyeri çalışma izni ve sicil numarasını almak zorunda olduğu; üretim izni, gıda sicili ve gıda işyerlerinin taşıması gereken asgari teknik ve hijyenik şartlara ait kuralların, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikle belirleneceği hükmüne yer verildiği, bu durumda anılan yasa hükmüne dayanılarak hazırlanan ve gıda ve gıda ile temas eden madde ve malzemelerin güvenliğinin ve kalitesinin temini için tüm piyasa gözetimi, kontrol ve denetim hizmetleri ile izlenebilirlik, işyeri sorumluluğu ve itiraz hakkında usul ve esasları düzenleyen dava konusu yönetmeliği çıkarma hususunda davalı idarenin yetkili olduğu gerekçesiyle Daire kararı bozulmuştur.
Buna göre, İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararı üzerine yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46. maddesinin 1. fıkrasında, Danıştay Dava Daireleri kararlarına karşı Danıştay'da temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38. maddesinde, İdari Dava Dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların İdari Dava Daireleri Kurulunca temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanun'un (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 49. maddesinin 6. fıkrasında da Danıştay ilk derece mahkemesi olarak baktığı davaların temyizen incelenmesinde de bu maddenin 4'üncü fıkrası hariç diğer fıkralarının kıyasen uygulanacağı kurala bağlanmış; böylece Danıştay dava dairelerine, ilk derece mahkemesi olarak verdikleri kararların temyizen bozulması halinde ısrar olanağı tanınmamıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
Uyuşmazlıkta, 26/09/2008 tarih ve 27009 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmeliğin 19. maddesi ile dava konusu 09/12/2007 tarih ve 26725 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmeliğin" yürürlükten kaldırıldığı, dava konusu Yönetmeliği yürürlükten kaldıran 26/9/2008 tarih ve 27009 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Gıda Güvenliği ve Kalitesinin Denetimi ve Kontrolüne Dair Yönetmeliğin ise 17/12/2011 tarih ve 28145 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Yemin Resmi Kontrollerine Dair Yönetmeliğin 42. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığı dikkate alındığında, davanın konusunun kalmadığı sonucuna varılmaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir edilen … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan kısmın kararın kesinleşmesinden sonra istemleri halinde taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 26/05/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.