Danıştay 10. Daire Başkanlığı 2016/6132 E. , 2021/5748 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2016/6132
Karar No : 2021/5748
DAVACI : … Konfederasyonu
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı / …
DAVANIN_KONUSU :
Tarım ve Orman Bakanlığı (eski Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün) 22/09/2008 tarih ve 34401 sayılı Genelgesi ile … tarih ve … sayılı işleminin iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI :
Davacı Konfederasyon tarafından, dava tarihindeki ismiyle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 22/09/2008 tarih ve 34401 sayılı Genelgesi ile … tarih ve …sayılı işleminin, 27/08/2004 tarih ve 25566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesinin (c) bendi uyarınca sorumlu yönetici usta eğitim belgesi alarak sorumlu yönetici olarak çalışmaya başlayan kişilerin bu iş yerlerinde çalışmaya devam etmelerini engellediği, eğitim almış kişilerin kazanılmış haklarını korumaması nedeniyle hukuka aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI :
Dava konusu genelgenin ve iptali istenen işlemin, Danıştay Onuncu Dairesinin 27/08/2004 tarih ve 25566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesinin (c) fıkrası hakkında verdiği 17/08/2006 tarih ve E:2006/2330 sayılı yürütmeyi durdurma kararı üzerine tesis edildiği, bu nedenle davanın reddine karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 46'ncı maddesinin 1'inci fıkrasında, Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği, 2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 38'inci maddesinde; İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen incelenebileceği öngörülmüş olup 2577 sayılı Kanunun 49'uncu maddesinin 4'üncü fıkrasında ise Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ısrar hakkı tanınmamıştır.
Dosyanın incelenmesinden, Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 29/c maddesinin Danıştay Sekizinci Dairesinin 18/06/2008 günlü, E:2008/4616, K:2008/4550 sayılı kararı ile iptal edilmesi üzerine, bu konu ile ilgili olarak hazırlanan Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 22/09/2008 günlü, 34401 sayılı Genelgesi ile … günlü, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay Sekizinci Dairesinin 08/03/2011 günlü ve E:2008/10423, K:2011/1367 sayılı kararıyla; davanın reddine karar verildiği, bu kararın temyizi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/04/2014 günlü ve E: 2011/1244, K:2014/1811 sayılı kararı ile dava konusu Genelgenin ve Genelgeye dayanılarak tesis edilen işlemin hukuki dayanağı kalmamadığı gerekçesiyle temyize konu kararın bozulduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda sözü edilen Kanun maddeleri uyarınca Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların bozulması halinde ısrar olanağı bulunmadığından, İdari Dava Daireleri Kurulunun bozma kararında yer alan gerekçeye dayalı olarak dava konusu Genelge ve buna dayalı olarak tesis edilen işlemin iptali gerekeceği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Danıştay Sekizinci Dairesinin 08/03/2011 tarih ve E:2008/10423, K:2011/1367 sayılı kararının bozulmasına dair Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/04/2014 tarih ve E:2011/1244, K:2014/1811 sayılı bozma kararına uyularak Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
İşlem tarihindeki ismiyle Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 22/09/2008 tarih, 34401 sayılı Genelgesi ve … tarih, … sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 08/03/2011 tarih ve E:2008/10423, K:2011/1367 sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiştir.
Daire Kararının, davacı tarafından temyiz edilmesi üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 28/04/2014 tarih ve E:2011/1244, K:2014/1811 sayılı kararıyla, Daire kararının bozulmasına karar verilmiştir.
2577 sayılı Kanunun 46. maddesinin birinci fıkrasında, Danıştay dava daireleri kararlarına karşı Danıştayda temyiz yoluna başvurulabileceği; 2575 sayılı Kanun'un 38. maddesinde İdari Dava Daireleri Kurulunca idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararların temyizen inceleneceği; 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin dördüncü fıkrasında da, idare mahkemelerinin bozmaya uymayarak eski kararında ısrar edebileceği öngörülürken, Danıştay İdari ve Vergi Dava Daireleri Kurulları kararlarına uyulmasının zorunlu olduğu belirtilmiş, Danıştay dava dairelerinin ilk derece mahkemesi olarak verdiği kararların temyizen bozulması halinde ise ısrar olanağı tanınmamıştır. Bu sebeple bozma gerekçeleri esas alınarak uyuşmazlığın bozulan kısmı hakkında yeniden bir karar verilmesi zorunlu bulunmaktadır.
27/08/2004 tarih ve 25566 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İşyerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesinin "(a) bendi dışında kalan işyerlerinden yılda en çok 3 ay faaliyet gösteren mevsimlik işyerleri ile 20 beygir gücü ve altında motor gücü bulunan, ekmek ve ekmek çeşitleri üreten işyerleri, pastacılık ürünleri üreten işyerleri, mantı, simit, yufka, bazlama, gıda, galeta, kadayıf gibi unlu mamül üreten işyerleri, leblebi üreten işyerleri, ürettiği ürünleri sadece ürettiği mekanda satan diğer işyerleri, yetkili makamlarca verilmiş ustalık belgesi almış elemanlar, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği/Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu veya bu kurumlarca yetkilendirilmiş bağlı mesleki birimlerin birlikte açtığı kurslardan sorumlu yöneticilik usta eğitim belgesi almış olmaları halinde sorumlu yönetici olarak istihdam edilebilirler" şeklindeki (c) bendinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesinin 18/06/2008 tarih E:2008/4616, K:2008/4550 sayılı kararıyla, sorumlu yöneticinin tanımı görev yetki ve sorumlulukları ile yönetici olabilme esasları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, sorumlu yönetici müessesiyle üretim faaliyetinin mevzuata ve hijyenik koşullara uygun yürütülmesinden işverenle birlikte sorumlu tutulacak ve üretim sürecinde çalışan ustalar da dahil olmak üzere işyerinin faaliyetlerinin gıda bilimi konusunda eğitim almış başka kişilerin gözetiminde yürütülmesinin amaçlandığı, kurslardan sorumlu yöneticilik usta eğitim belgesi almış ustaların sorumlu yönetici olarak istihdam edilmesine olanak sağlayan düzenlemede kamu yararına uyarlılık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu düzenlemenin iptaline karar verilmesi üzerine, davalı idarece bu kapsamda gıda üreten işyerlerine sorumlu yönetici olarak atanmış ve halen sorumlu yönetici yöneticilik görevini yürüten ustaların bu görevlerinin devamının mümkün olmadığına ilişkin 22/09/2008 tarih ve 34401 sayılı Genelge ile 30/10/2008 tarih ve 37908 sayılı işlem tesis edilmiştir.
Davacı Konfederasyon tarafından, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 22/09/2008 tarih ve 34401 sayılı Genelgesi ile … tarih ve … sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT
Anayasa'nın 2. maddesinde Türkiye Cumhuriyetinin hukuk devleti olduğu belirtilmiş, 138. maddesinin son fıkrasında yasama ve yürütme organları ile idarenin mahkeme kurallarına uymak zorunda oldukları, bu organların ve idarenin mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremeyecekleri ve bunların yerine getirilmesini geciktiremeyecekleri hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden, Danıştay Sekizinci Dairesinin 08/03/2011 tarih ve E:2008/10423, K:2011/1367 sayılı davanın reddi yolunda verdiği kararın gerekçesini oluşturan, Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesinin (c) bendinin iptali istemiyle açılan davada Danıştay Sekizinci Dairesince dava konusu düzenlemenin iptali yolunda verilen 18/06/2008 tarih, E:2008/4616, K:2008/4550 sayılı kararın, Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 26/09/2013 tarih ve E:2013/2214, K:2013/2532 sayılı kararıyla bozulduğu, bozma kararı üzerine Danıştay Sekizinci Dairesince verilen 31/10/2014 tarih E:2014/6686, K:2014/7914 sayılı kararda; dava konusu Gıda ve Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeleri Üreten İş Yerlerinin Çalışma İzni ve Gıda Sicili ve Üretim İzni İşlemleri ile Sorumlu Yönetici İstihdamı Hakkında Yönetmeliğin 29. maddesinin (c) bendinde, sadece sayılan mevsimlik işyerleri ile küçük işyerlerinde yetkili makamlarca verilmiş ustalık belgesi almış elemanların, Tarım ve Köyişleri Bakanlığı ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği/Türkiye Esnaf ve Sanatkarlar Konfederasyonu veya bu kurumlarca yetkilendirilmiş bağlı mesleki birimlerinin birlikte açtığı kurslardan sorumlu yöneticilik usta eğitim belgesi almış olmaları halinde, sorumlu yönetici olarak istihdam edilebileceklerinin öngörüldüğü; Yönetmeliğin, "Ustalık Belgesi"ni tanımlayan maddesinden de anlaşılacağı üzere, ustalık belgesinin, mesleki eğitimi de içerdiği, mesleki eğitimden geçmeyen kişilere anılan belgenin verilmesinin mümkün olmadığı, 5179 sayılı Kanunun 6. maddesindeki, üretimin niteliğine göre sorumlu yönetici istihdamının zorunlu olduğu, sorumlu yönetici olabilmeye ilişkin usul ve esasların yönetmelikle belirleneceğinin öngörüldüğü dikkate alınarak Kanuna aykırılık taşımayan, gıda sicil belgesi ve üretim izinleri almakta zorlanan küçük kapasiteli işletmelerin kayıt altına alınması, üretimlerinin kontrol edilmesi ve sorumlu yönetici istihdamının kolaylaştırılması amacıyla getirilen düzenlemede hukuka ve kamu yararına aykırılık görülmediği gerekçesiyle davanın reddine yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda, Danıştay Sekizinci Dairesinin verdiği iptal kararı sonucunda gıda üreten işyerlerine sorumlu yönetici olarak atanmış ve halen sorumlu yönetici yöneticilik görevini yürüten ustaların bu görevlerinin devamının mümkün olmadığı yönünde tesis edilen 22/09/2008 tarih ve 34401 sayılı Genelge ile … tarih ve … sayılı işlemin tesis edilmesine neden olan iptal kararının ortadan kalktığı bir başka ifade ile söz konusu işlemlerin dayanağının kalmadığı anlaşıldığından, dava konusu Genelgede ve Genelgeye dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Dava konusu Tarım ve Köyişleri Bakanlığı Koruma ve Kontrol Genel Müdürlüğünün 22/09/2008 tarih ve 34401 sayılı Genelgesinin İPTALİNE,
2. Davalı idarenin … tarih ve … sayılı işleminin İPTALİNE,
3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam …TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,
6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 23/11/2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.