Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2016/73 E. , 2021/3597 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2016/73
Karar No : 2021/3597
Temyiz İsteminde Bulunanlar : 1- (Davalı) … Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. …
2- (Davacı) … Üniversitesi Rektörlüğü
Vekili : Av. …
Diğer Davalı : … Bakanlığı
Vekili : Hukuk Müşaviri …
İstemin Özeti : … İdare Mahkemesinin … tarih ve E:.., K:… sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, taraflarca karşılıklı olarak 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti: Davacı tarafından istemin reddi gerektiği savunulmakta olup, davalı idarelerce savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : …
Düşüncesi : İstemin kısmen kabulü ile Mahkeme kararının kısmen onanması, kısmen bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, İstanbul İli, Şile İlçesinde bulunan 490.000 m²'lik orman arazisinde, … Üniversitesi kurulması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığına 49 yıllığına bedelsiz olarak verilen kesin izin Olur işleminin … tarih ve … sayılı Olur ile bedelli izne dönüştürülmesi nedeniyle; arazi izin bedeli, ağaçlandırma bedeli, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri ve orköy özel ödenek gelirin eksik hesaplandığından bahisle toplam 2.976.129,75 TL bedelin 22/10/2012 tarihine kadar yatırılması gerektiğine dair … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin, … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile 49.744,50 m2 alanın 2012 yılı arazi tahsis bedelinin mükerrer hesaplandığı belirtilerek bu bedelin 2.895.323,82 TL olarak tesbiti ile bu paranın 22/10/2012 tarihine kadar yatırılması gerektiğine dair … tarih ve … sayılı Şile Orman işletme Müdürlüğü işlemi ve anılan bedelden … tarih ve …sayılı dekont ile ödeme yapılan 240.164,52 TL'nin mahsubunun yapılarak geriye kalan miktarın yasal yoldan tahsiline başlandığına yönelik tesis edilen … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince; dava konusu toplam 2.976.129,75 TL bedelin 22/10/2012 tarihine kadar Şile İşletme Müdürlüğü'nün hesabına yatırılarak dekontun İşletme Müdürlüğü'ne gönderilmesine ilişkin … tarih ve … sayılı işlem yönünden, söz konusu işlemin hesaplanan bedelde mükerrer hesaplamanın olduğu belirtilerek 2.976.129,75 TL olarak belirtilen bedelin 2.895.323,82 TL olarak tesbiti ile bu paranın 22/10/2012 tarihine kadar yatırılmasına dair … tarih ve … sayılı işlemle geri alındığı anlaşılmakla bu işlem yönünden karar verilmesine yer olmadığı kararı vermek gerektiği, dava konusu … tarih ve … sayılı işlem ile davacı üniversite tarafından yapılan 240.164,52 TL ödeme sonrası kalan tutarın tahsili amacıyla tesis edilen … tarih ve … sayılı işlemler yönünden ise, dava konusu işlemler uyarınca 240.164,52 TL tutarın ödendiği anlaşılmakla işlemlerin bu kısımlarına ilişkin olarak yine karar verilmesine yer olmadığı kararı vermek gerektiği, dava konusu işlemlerin 2.655.159,30 TL tutara ilişkin kısmına gelince ise, hükme esas alınacak nitelikte olan bilirkişi raporu ile dosya kapsamında bulunan rapor ve diğer belgelerin incelenmsinden, davacı tarafından idarece 6831 sayılı Yasa uyarınca bedel karşılığı verilen araziler nedeniyle KDV dahil ödenmesi gereken tutarın toplam 1.569.715,49 TL olması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu işlemlerin 1.569.715,49 TL tutara ilişkin kısmında hukuka aykırılık, geriye kalan 1.085.443,81 TL kısmı açısından ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle … tarih ve … sayılı işlem ile … tarih ve … sayılı işlem ve … tarih ve … sayılı işlemin 240.164,52 TL'lik tutarlık kısımları açısından karar verilmesine yer olmadığına, … tarih ve … sayılı işlem ve … tarih ve … sayılı işlemin 1.085.443,81 TL kısmı açısından dava konusu işlemlerin iptaline, 1.569.715,49 TL tutara ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verilmiş olup, anılan karar taraflarca karşılıklı olarak temyiz edilmiştir.
1) Dava konusu … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden yapılan inceleme;
İdare ve vergi mahkemeleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenip bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 1. fıkrasında yazılı nedenlerin bulunmasına bağlıdır.
İdare Mahkemesince verilen karar ve dayandığı gerekçe usul ve kanuna uygun olup, bozulmasını gerektiren bir neden bulunmamaktadır.
2) Dava konusu … tarih ve … sayılı Şile Orman işletme Müdürlüğü işlemi yönünden yapılan inceleme;
… tarih ve …sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile 49 yıllığına bedelsiz olarak verilen kesin izin Olur işleminin … tarih ve … sayılı Olur ile 24/02/2009 tarihinden itibaren bedelli izne dönüştürüldüğü ve 24/02/2009 tarihinden itibaren arazi tahsis bedelinin hesaplanması gerektiği, ayrıca proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle toplam 2.976.129,75 TL tutarın idarelerince belirtilen hesaplara yatırılması gerektiği belirtilmiştir.
Dava konusu … tarih ve … sayılı işlem ile ise de; … tarih ve … sayılı işlemde 49.744,50 m2'lik alanın 2012 yılı arazi tahsis bedelinin mükerrer hesaplandığı ve eksik ödenen tutarların yeniden hesaplandığı belirtilerek; ekli tablodan anlaşıldığı üzere 22/10/2012 tarihine kadar gecikme zammı da uygulanmak sureti ile,
a. … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile hesaplanmayan 24/02/2009 - 15/09/2010 dönemine ilişkin arazi tahsis bedeli olarak toplam 2.182.338,57 TL;
b. … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile hesaplanan orköy özel ödenek gelirine ilişkin 170.696,12 TL gecikme zammı, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü gelirine ilişkin 113.797,41 TL gecikme zammı ve proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 96.865,27 TL ek orköy özel ödenek geliri ile 64.576,85 TL ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri olmak üzere toplam 445.935,65 TL;
c. … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile hesaplanan 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeline ilişkin 62.613,05 TL gecikme zammı ile ağaçlandırma bedeline ilişkin 29.609,82 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 92.222,87 TL;
d. … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemine dayanak olarak hesaplanan proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 93.021,54 TL 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeli ve 89.706,40 TL 2011 yılı (15/09/2011 - 15/09/2012) arazi tahsis bedeli olmak üzere toplam 182.727,94 TL;
olmak üzere toplam 2.903.255,01 TL tutardan 2012 yılına ilişkin arazi tahsis bedelinin davacı tarafından fazladan ödendiği tespit edilen 7.901,20 TL tutarın mahsup edilerek toplam 2.895,323,82 TL tutarın yatırılması istenilmiştir.
(2.a.) Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 24/02/2009 - 15/09/2010 dönemine ilişkin arazi tahsis bedeli olarak toplam 2.182.338,57 TL'lik kısmı yönünden incelenmesi;
Dava dosyası ile Dairemizin E: 2020/7841 sayılı dava dosyasının birlikte incelenmesinden; 06/12/1995 tarihli Orman Bakan’ı olur işlemi ile Milli Eğitim Bakanlığına 18 ay süre ile … Mektepleri Vakfı tarafından … Üniversitesi kurulması amacıyla ön izin verildiği, uzatılan ön izin 16/03/1998 tarihinde kesin izine çevrildiği, Orman Genel Müdürlüğü tarafından … tarih …sayılı yazı ile Milli Eğitim Bakanlığına yazılan yazıda, bedelsiz olarak yer tahsisi yapılan değişik üniversitelere ait yerlerle ilgili açılan davaların devam ettiği, davalar da çıkacak kararların emsal teşkil edeceği, kesinleşen mahkeme kararlarına göre hareket edileceğinin bildirildiği, anılan yazının Milli Eğitim Bakanlığı Yükseköğretim Genel Müdürlüğünce tüm vakıf üniversitelerine … tarih … sayılı yazı ekinde tebliğ edildiği, … tarih …sayılı ve … tarih … sayılı müfettiş raporlarında yer alan öneri dikkate alınarak Orman ve Su İşleri Bakanının dava konusu … gün ve … sayılı Olur işlemi ile bedelli izne dönüştürüldüğü anlaşılmakta olup, … gün ve … sayılı Olur işleminin iptali istemiyle açılan davada, … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararın davanın … gün ve … sayılı Olur işlemi yönünden reddine ilişkin kısmı Dairemizin 06/07/2021 tarih ve E:2020/7841, K:2021/3596 sayılı kararı ile onanmıştır.
Olayda, bedelsiz kesin iznin Orman ve Su İşleri Bakanının … tarih ve … sayılı Olur işlemi ile bedelli izne dönüştürüldüğü açık olup, alınacak bedellerin bedelli izne dönüştürülme tarihi olan 15/09/2010 tarihinden itibaren hesaplanması gerekmektedir.
Bu durumda, dava konusu işlemin 24/02/2009 - 15/09/2010 dönemine ilişkin arazi tahsis bedeli olarak toplam 2.182.338,57 TL'lik kısmında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
İdare Mahkemesince; 19/10/2012 tarih ve 5900 sayılı işlem yönünden 1.085.443,81 TL kısmı açısından dava konusu işlemin iptaline, 1.569.715,49 TL tutara ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verildiği göz önüne alındığında, temyize konu İdare Mahkemesi kararının 1.085.443,81 TL kısmı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmı yönünden yukarıda yer alan gerekçelerle onanması, davanın reddine ilişkin kısmının 1.096.894,76 TL [Dairemiz kararı ile hukuka aykırılığı tespit edilen tutar ile İdare Mahkemesince iptal edilen tutar arasındaki farktan oluşan (2.182.338,57 - 1.085.443,81 TL)] kısmının yukarıda yer alan gerekçelerle bozulması gerekmektedir.
(2.b.) Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, orköy özel ödenek gelirine ilişkin 170.696,12 TL gecikme zammı, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü gelirine ilişkin 113.797,41 TL gecikme zammı ve proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 96.865,27 TL ek orköy özel ödenek geliri ile 64.576,85 TL ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri olmak üzere toplam 445.935,65 TL'lik kısmı yönünden incelenmesi;
Dava dosyası ile Dairemizin E: 2020/7841 sayılı dava dosyasının birlikte incelenmesinden; … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile davacıdan 818.573,96 TL 2010 yılı arazi tahsis bedeli, 387.104,90 TL ağaçlandırma bedeli, 4.250,00 TL teminat bedeli, 1.487.734,34 TL %2 ağaçlandırma ve erozyon kontrol geliri, 2.231.601,50 TL %3 orköy özel ödenek geliri olmak üzere toplam 4.929.264,70 TL tutarın 08/11/2010 tarihine kadar yatırılması istenildiği anlaşılmakta olup, … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle açılan davada, vakıf üniversitelerinin, Anayasanın 130. maddesinin 2. fıkrasına göre kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile eğitim ve öğretim hizmetleri kapsamında kamu yararına yönelik olarak kuruldukları dikkate alınarak, vakıf üniversitelerine yapılan tahsislerden orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınmaması gerektiği gerekçesi ile … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemin orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri yönünden iptaline ilişkin … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı karar Dairemizin 06/07/2021 tarih ve E:2020/7841, K:2021/3596 sayılı kararı ile onanmıştır.
Bu durumda, vakıf üniversitelerinin, Anayasanın 130. maddesinin 2. fıkrasına göre kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile eğitim ve öğretim hizmetleri kapsamında kamu yararına yönelik olarak kuruldukları dikkate alınarak, vakıf üniversitelerine yapılan tahsislerden orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri alınmaması gerekirken, dava konusu işlem ile orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü gelirine ilişkin gecikme zammı ve proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığı gerekçesiyle ek bedel hesaplanmasında hukuki isabet bulunmamaktadır.
İdare Mahkemesince; … tarih ve …sayılı işlem yönünden 1.085.443,81 TL kısmı açısından dava konusu işlemin iptaline, 1.569.715,49 TL tutara ilişkin kısım yönünden davanın reddine karar verildiği göz önüne alındığında, temyize konu İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının orman köylüleri kalkındırma geliri ile ağaçlandırma ve erozyon kontrolü gelirine ilişkin gecikme zammı ile ek tahakkuk tutarını kapsayan 445.935,65 TL'lik kısmının yukarıda yer alan gerekçelerle bozulması gerekmektedir.
(2.c.) Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeline ilişkin 62.613,05 TL gecikme zammı ile ağaçlandırma bedeline ilişkin 29.609,82 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 92.222,87 TL'lik kısmı yönünden incelenmesi;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dosyaların incelenmesi" başlıklı 20. maddesinin 1. fıkrasında; " Danıştay, bölge idare mahkemeleri ile idare ve vergi mahkemeleri, bakmakta oldukları davalara ait her türlü incelemeyi kendiliğinden yapar..." hükmüne, "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinin 1. fıkrasında ise; " Kararlarda; ... b) Davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandığı hukuki sebeplerin özeti, istem sonucu ile davalının savunmasının özeti,... e) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm, tazminat davalarında hükmedilen tazminat tutarı,... belirtilir." hükmüne yer verilmiştir.
15/09/2011 tarih ve 28055 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren ve dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan Mülga "Orman Kanunu'nun 17 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği"nin "Gecikme Zammı" başlıklı 18. maddesinde; "Bu Yönetmelik hükümlerine göre bedelli olarak verilen izinlerde, zamanında ödenmeyen bedeller için, izinlerin iptaline ilişkin hükümler saklı kalmak kaydıyla 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesinde belirtilen oranda gecikme zammı alınır..." düzenlemesi yer almaktadır.
Dava dosyası ile Dairemizin E:2020/7841 sayılı dava dosyasının birlikte incelenmesinden; … gün ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile davacıdan 818.573,96 TL 2010 yılı arazi tahsis bedeli, 387.104,90 TL ağaçlandırma bedeli, 4.250,00 TL teminat bedeli, 1.487.734,34 TL %2 ağaçlandırma ve erozyon kontrol geliri, 2.231.601,50 TL %3 orköy özel ödenek geliri olmak üzere toplam 4.929.264,70 TL tutarın 08/11/2010 tarihine kadar yatırılması istenildiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlem ekinde yer alan tablonun incelenmesinden ise de; davalı idarece …gün ve … sayılı işlem ile yatırılması istenilen tutarların 27/10/2010 tarihinde davalı idarenin hesaplarına yatırıldığı anlaşılmaktadır.
Temyize konu İdare Mahkemesinin gerekçeli kararı incelendiğinde ise, … gün ve … sayılı işlem ile davacıdan ödenmesi istenilen bedeller yönünden dava konusu işlem ile istenilen gecikme zamları tutarlarının hukuki denetiminin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan "Orman Kanunu'nun 17 ve 18 inci Maddelerinin Uygulama Yönetmeliği" uyarınca yapılması gerekirken bu tutarların da proje maliyet bedelin yanlış hesaplandığından kaynaklandığından hareketle keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmış ve dava konusu işlem ekinde yer alan tüm tutarların hukuki denetiminde bilirkişi raporu esas alınmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemin 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeline ilişkin 62.613,05 TL gecikme zammı ile ağaçlandırma bedeline ilişkin 29.609,82 TL gecikme zammı olmak üzere toplam 92.222,87 TL'lik kısmı yönünden İdare Mahkemesi kararında eksik inceleme nedeniyle hukuki isabet bulunmamaktadır.
(2.d.) Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 93.021,54 TL 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeli ve 89.706,40 TL 2011 yılı (15/09/2011 - 15/09/2012) arazi tahsis bedeli olmak üzere toplam 182.727,94 TL'lik kısmı yönünden incelenmesi;
Dava dosyası ile Dairemizin E:2020/7841 sayılı dosyasının incelenmesinden, 08/10/2010 tarihli işlem ile davacıdan toplam 818.573,96 TL 2010 yılı arazi tahsis bedeli (15/09/2010 - 15/09/2011) istenildiği, iş bu davanın konusu … tarih ve … sayılı işlem ile ise de daha önce hesaplanmayan "1/A grubu yapı sınıf ve grubu"nun proje maliyetine eklenmediğinden ve proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeli ve 2011 yılı (15/09/2011 - 15/09/2012) arazi tahsis bedeline ilişkin ek tahakkuk yapıldığı anlaşılmaktadır.
08/10/2010 tarihli işlem dayanağı olan 02/06/2010 tarihli kesin izin raporunda proje maliyet bedelinin davalı idarece 63.039.590,79 TL olarak tespit edildiği ve tutar üzerinde arazi tahsis bedeli hesaplandığı, 08/10/2010 tarihli işlemin iptali istemiyle açılan ve Dairemizin E:2020/7841 sayılı dosyasında temyize konu … İdare Mahkemesi kararına esas alınan bilirkişi raporunda ise proje maliyet bedelinin 60.781.759,48 TL olarak hesaplandığı görülmektedir.
Uyuşmazlık, 2010 ve 2011 yıllara arazi tahsis bedellerine ilişkin ek tahakkuk işleminden kaynaklandığından, uyuşmazlığın esasının çözülebilmesi için öncelikle idare tarafından tespit edilen proje maliyet bedelinin Dairemizin E:2020/7841 sayılı kararı üzerine … İdare Mahkemesince hukuka uygun olarak belirlenip belirlenmediğinin keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle tespit edilmesinden sonra, bu tutar göz önüne alınarak ek tahakkuk işleminin hukuka uygunluğunun denetlenmesi gerekmektedir.
İdare Mahkemesince iş bu bozma kararı üzerine yeniden verilecek kararda, öncelikle dava konusu işlemin (2.c)'de belirtilen 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeline ilişkin 62.613,05 TL gecikme zammı ile ağaçlandırma bedeline ilişkin 29.609,82 TL gecikme zammına ilişkin toplam 92.222,87 TL'lik kısmı ile (2.d)'de proje maliyet bedelinin eksik hesaplandığından bahisle 93.021,54 TL 2010 yılı (15/09/2010 - 15/09/2011) arazi tahsis bedeli ve 89.706,40 TL 2011 yılı (15/09/2011 - 15/09/2012) arazi tahsis bedeli olmak üzere toplam 182.727,94 TL'lik kısmının ayrı ayrı hukuki denetiminin yapılması gerektiği ve nihayetinde davalı idarece dava konusu işlemde mahsup edilen 7.901,20 TL tutar ile davacı tarafından … tarih ve … sayılı dekont ile ödenen 240.164,52 TL göz önüne alınarak bir karar verilmesi gerektiği açıktır.
3) Dava konusu … tarih ve …sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden yapılan inceleme;
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2. maddesinin 1.fıkrasının (a) bendinde; “iptal davaları”, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır. Aynı Kanunun 14. maddesinin 3. fıkrasının (d) bendinde; dava dilekçelerinin dava konusu işlemin idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı yönünden inceleneceği belirtilmiş, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde de; kesin ve yürütülmesi zorunlu olmayan işleme karşı açılan davalarda davanın reddine karar verileceği kurala bağlanmıştır.
İdari davaya konu olabilecek idari işlemler, idare tarafından bir kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tek yanlı olarak tesis edilen, ilgililerin hukukunu etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerdir. Buna göre, idari yargıda, dava konusu oluşturma açısından, idari işlemlerin kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte bulunması gerekmektedir. Buradaki kesinlik kavramı işlemin uygulanmaya hazır, tamam, yani nihai bir işlem niteliğinde olduğunu, bir başka makamın onayına tabi olmadan doğrudan uygulanabilirliğini göstermektedir. Yürütülmesinin zorunlu olması yani icrailik vasfı ile de, kamu gücü ve kudretinin üçüncü kişiler üzerinde, doğrudan doğruya çeşitli hukuki sonuçlar doğurmak suretiyle etkisini göstermesi olarak ifade edilmektedir.
Bir idari işlemde, idari davaya konu olması bakımından aranılan özellikleri taşımayan hazırlık niteliğindeki çalışmaların, idarenin iç yapısı ve işleyişiyle ilgili işlemlerin, tavsiye, mütalaa, teklif, düşünce gibi bilgi verici veya hazırlığa esas işlemlerin ve üçüncü kişilerin henüz hukukunu etkilemeyen yani menfaatlerini ihlal etmeyen işlemlerin dava konusu olamayacağı açıktır.
Dava konusu … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile; … tarih ve …sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile yatırılması istenilen 2.895.323,82 TL bedelden … tarih ve … sayılı dekont ile ödeme yapılan 240.164,52 TL'nin mahsubunun yapılarak geriye kalan miktarın yasal yoldan tahsili için gerekli işlemlerin başlatıldığı davacıya bildirilmiştir.
İdare Mahkemesince işin esası incelenmiş ise de, dava konusu … tarih ve …sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin, … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile tahakkuk eden tutardan … tarih ve …sayılı dekont ile ödenen tutarın mahsup edilerek geriye kalan tutarın yasal yoldan tahsili için gerekli işlemlerin başlatıldığı davacıya bildirilmesine ilişkin olduğu, başka bir ifade ile davacıya bilgi verici mahiyette olduğu, bu haliyle tek başına hukuki sonuçlar doğuran, davacının hukuki durumunda değişiklik yapan idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülebilir işlem niteliği taşımadığı sonucuna varılmış olup, davanın … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlem yönünden esasının incelenmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenlerle;
1) Temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin kısmının onanmasına oybirliği ile,
3) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … tarih ve … sayılı işlem yönünden 1.085.443,81 TL kısmı açısından dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının (2.a)'da yer alan gerekçe ile onanmasına oyçokluğu ile, davanın reddine ilişkin kısmının 1.096.894,76 TL'lik kısmının (2.a)'da yer alan gerekçeyle bozulmasına esasta oybirliği gerekçede ise oyçokluğu ile,
4) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … tarih ve …sayılı işlem yönünden, davanın reddine ilişkin kısmının 445.935,65 TL'lik kısmının (2.b)'de yer alan gerekçeyle bozulmasına oybirliği ile,
5) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … tarih ve … sayılı işlemin, davanın reddine ilişkin kalan kısmı ile karar verilmesine yer olmadığına ilişkin toplam 240.164,52 TL'lik kısmının (2.c) ve (2.d) yer alan gerekçeler ile bozulmasına oybirliği ile,
6) Temyize konu … İdare Mahkemesi kararının … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi yönünden bozulmasına oybirliği ile,
7) İdare Mahkemesi kararının bozulan kısımları yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 06/07/2021 tarihinde karar verildi.
KARŞI OY :
(X) - Dava, İstanbul İli, Şile İlçesinde bulunan 490.000 m²'lik orman arazisinde, Işık Üniversitesi kurulması amacıyla Milli Eğitim Bakanlığına 49 yıllığına bedelsiz olarak verilen kesin izin Olur işleminin … tarih ve … sayılı Olur ile bedelli izne dönüştürülmesi nedeniyle; arazi izin bedeli, ağaçlandırma bedeli, ağaçlandırma ve erozyon kontrolü geliri ve orköy özel ödenek gelirin eksik hesaplandığından bahisle toplam 2.976.129,75 TL bedelin 22/10/2012 tarihine kadar yatırılması gerektiğine dair … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin, … tarih ve …sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işlemi ile 49.744,50 m2 alanın 2012 yılı arazi tahsis bedelinin mükerrer hesaplandığı belirtilerek bu bedelin 2.895.323,82 TL olarak tesbiti ile bu paranın 22/10/2012 tarihine kadar yatırılması gerektiğine dair … tarih ve … sayılı Şile Orman işletme Müdürlüğü işlemi ve anılan bedelden … tarih ve …sayılı dekont ile ödeme yapılan 240.164,52 TL'nin mahsubunun yapılarak geriye kalan miktarın yasal yoldan tahsiline başlandığına yönelik tesis edilen … tarih ve … sayılı Şile Orman İşletme Müdürlüğü işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararının, dava konusu işlemin 24/02/2009 - 15/09/2010 dönemine ilişkin arazi tahsis bedeli olarak toplam 2.182.338,57 TL'lik kısmı yönünden incelenmesi;
Davacıya verilen bedelsiz kesin izin, her ne kadar Orman ve Su İşleri Bakanının dava konusu .. tarih ve …sayılı Olur işlemi ile bedelli izne dönüştürülmüş ise de, idare tarafından iznin bedelli izne dönüştürüleceği yönünde davacıya tebliğ yapılan 24/02/2009 tarihinden itibaren bedel istenebileceği görüşü ile dava konusu işlemin bu kısmının işin esasına ilişkin Dairemiz kararının (2.d) kısmında yer alan gerekçeler ile bozulması gerektiği görüşü ile Dairemiz kararının (2.a) kısmında davacıdan alınacak bedellerin bedelli izne dönüştürülme tarihi olan 15/09/2010 tarihinden itibaren hesaplanması gerektiği yönünde oluşan çoğunluk kararına katılmıyorum.