T.C.
D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2017/1037
Karar No : 2022/3327
DAVACI : … Odası
VEKİLİ : Av. …
DAVALI : … Bakanlığı / …
(Mülga … Bakanlığı)
VEKİLİ : Av. …
DAVANIN_KONUSU : 12/01/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan ve 28/03/2017 tarih ve 30021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesi ile değiştirilen Ek-1 sayılı cetvelin, "2.1 Tohum hariç dikim amaçlı bitkiler" başlığı altında yer alan ve orman mühendislerinin yetki alanında bulunduğu ileri sürülen Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L., Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı orman bitkilerine ilişkin kısmının iptali istenilmektedir.
DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, orman bitkilerinin tarım bitkisi gibi değerlendirilip bitki pasaportuna ilişkin konularda ziraat mühendislerinin yetkili kılınmasının ormancılık bilimine aykırı olduğu gibi yetki ihlali olduğu, orman mühendislerinin 5531 sayılı Kanunla yasal güvence altına alınan orman bitkilerine ilişkin hak ve yetkilerinin ihlal edildiği, orman bitkisi pasaportu işlemlerinin orman bitkisi sağlığına dayandığı ileri sürülmektedir.
DAVALININ_SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, bitkilerin ithalatı, ihracatı, dağıtımı ve bitki sağlığı kontrollerinde tek yetkili otorite oldukları, Avrupa Birliği ile yürütülen müzakerelerde bitki sağlığını da kapsayan "Gıda Güvenliği, Veterinerlik ve Bitki Sağlığı" başlıklı 12. Fasıl'dan sorumlu ve icracı oldukları, uluslararası kuruluşlar açısında tek temas noktası oldukları, yapılan düzenlemenin Yönetmeliğin eski halinde de yer aldığı ve bir yenilik getirmediği, sadece sayılan bitki türlerine ilişkin latince adlarla ilgili bir düzenleme olduğu, 5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu'nun kontrollerde görev alacak meslek gruplarını belirlediği ve bir ayrım yapmadan orman bitkileri de dahil olacak şekilde ziraat mühendislerine yetki tanıdığı, Yönetmelikle getirilen düzenlemede kanuna ve hukuka aykırılık olmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : …
DÜŞÜNCESİ : Davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : …
DÜŞÜNCESİ : Dava, 28/03/2017 tarih ve 30021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 10'uncu maddesi ile değiştirilen Ek-1 sayılı cetvelin, "2.1 Tohum hariç dikim amaçlı bitkiler" başlığı altında yer alan ve orman mühendislerinin yetki alanında bulunduğu ileri sürülen Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L., Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı orman bitkilerine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
Anayasanın 124'üncü maddesinin uyuşmazlık tarihinde yürürlükte olan şeklinde, Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri, belirtilmiştir.
Uyuşmazlığın çözümü bakımından, Yönetmelikle yapılan düzenlemenin üst normlara ve hukuka uygun olup olmadığının irdelenmesi gerekmektedir. Buna göre;
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanununun l'inci maddesinde, Kanunun amacının, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak olduğu; 3'üncü maddesinin 9'uncu fıkrasında, bitki pasaportunun, bitki sağlığı ile ilgili bu Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart hâle getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmî etiketi veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki işaret olarak tanımlandığı; 15'inci maddesinin l'inci fıkrasında, bitki ve bitkisel ürünlerde zarar yapan organizmaların yurt içine girişi veya yurt içinde yayılmasını engellemek için uygulanacak esasların aşağıda sayıldığı, 14'üncü fıkrasında da, bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği; 17'inci maddesinde, bakanlıkça belirlenen zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeleri üreten, ithal eden, depolayan ve ticaretini yapanların, kayıt ile ilgili Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak ve kayıtlarını yaptırmak zorunda olduğu, bakanlıkça belirlenen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin dolaşımında bitki pasaportu bulundurulmasının zorunlu olduğu, bitki pasaportu ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya Bakanlık yetkili olduğu, bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esasların Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirleneceği, hükümleri yer almış; 31 ve 32'nci maddelerinde, resmî kontroller, itiraz hakkı, resmî sertifikalar ve resmî kontrol sonucu uygun olmayan canlı hayvanlarla ilgili usul ve esaslara yer verilmiş; 38'inci maddesinde de, bitki sağlığı ile ilgili yaptırımlar belirtilmiş; söz konusu hükümlere dayanılarak 12/01/2011 gün ve 27813 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelik uygulamaya konulmuştur.
Öte yandan; 7472 sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanunun 2'nci maddesinde; ziraat yüksek mühendislerinin, mesleki iştigal veya ihtisas sahaları dahilinde olmak üzere araştırma, ıslah, yetiştirme, toprak muhafaza, zirai mücadele, ziraat alet ve makinaları, bahçe mimarisi, toprak tasnifi, toprak, su, gıda, yem, kimyevi gübre, nebat tahlilleri, teknoloji, zootekni, zirai ekonomi gibi bilimum zirai hizmet ve faaliyetlerde bulunmaya yetkili oldukları hükme bağlanmış olup; 24/01/l992 gün ve 21121 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzükün 5'inci maddesinin l'inci fıkrasında da, tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, depolanması, ambalajlanması ve pazarlanması aşamalarında; her türlü hastalık ve zararlılar konusunda teşhis, ilaç ve metod önerisi, mücadele, planlama ve uygulamaların denetlenmesi, gazlama (fümigasyon) gibi faaliyetlerin ziraat mühendisleri tarafından yürütüleceği kuralına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen düzenlemelerin değerlendirilmesinden; zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bunları üreten, ithalatını ve ticaretini yapan ve depolayanların kayıt altına alınması, bu materyallerin hareketlerinin izlenmesi, herhangi bir zararlı organizmaya rastlanması durumunda kaynağının bulunması konusunda kurallar koymaya, bu konuda düzenleme yapmaya Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığının görevli ve yetkili olduğu ve bu sebeble yürürlüğe konulan Yönetmelikde, Ek-l sayılı listede belirtilen bitki ve bitkisel ürün sağlığı ile ilgili standartların ve özel şartların karşılandığını gösteren pasaport düzenlenmesiyle ilgili göz önünde bulundurulacak niteliklerin belirlendiği, bu nitelikler arasında bitki sağlığı kontrolörünün eğitim düzeyi, branşı, uzmanlık alanı ve kamu veya özel kuruluşlarda görev yaptığı bölüm ile ilgili unsurların gözönüne alındığı anlaşılmaktadır.
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütünce (FAO) öngörülen bitki sağlığı önlemleri de gözönüne alınmak suretiyle yasa koyucu tarafından orman ürünleri dahil tüm bitkisel materyalinin ithalat, ihracat, üretim ve dağıtım aşamalarının düzenlenecek olan bitki pasaportunda da gösterilmek suretiyle ayrıntılı kurallara bağlandığı, öncelikle, Avrupa Birliğinin bitki sağlığı uygulamalarını düzenleyen 2000/29/EC sayılı ana direktifine uygunluğun sağlanması, kamu sağlığının korunması, kaliteli, güvenli, zararsız aktif maddeler içeren ürünlerin piyasaya arzının denetlenmesinin amaçlandığı açıktır.
5996 sayılı Kanuna dayanılarak hazırlanan dava konusu Yönetmelik ile, daha önceden de belirtildiği üzere, Ek-Tde sayılan bitki ve bitkisel ürünler ve diğer maddeler ile bunları üreten, ithalatım ve ticaretini yapanlar ile depolayanların kayıt altına alınması, denetlenmesi ve bitki pasaportu düzenlenmesiyle ilgili usul ve esaslar düzenlenmektedir.
Davacı Oda tarafından, Yönetmelik ekinde yer verilen bitkilerin "orman bitki ve florasına ait bitkiler"i de kapsadığı halde "bitki pasaportu düzenleyecek olan bitki sağlığı kontrolörü" olarak orman mühendislerine yer verilmemesi nedeniyle Yönetmelik eki-l sayılı cetvelde latince isimlerine yer verilen Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L:, Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı bitkilerle ilgili olarak orman mühendisleri tarafından pasaport düzenlenemeyeceği iddiasıyla dava açılmıştır.
5553 sayılı Tohumculuk Kanununun 40’ıncı maddesinde yer verilen, bu Kanun hükümleri çerçevesinde orman bitki türlerine ilişkin olarak genetik kaynakların kaydı, tohumlukların üretilmesi, sertifıkasyonu, ticareti ve piyasa denetimi iş ve işlemleri bir protokol çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığına devredileceği, hükmü ile orman bitkisi ile tarım bitkisi ayrımına gidilmiştir. Söz konusu hükme dayanılarak hazırlanan Orman Bitkisi Tohumlulukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliği 31.7.2016 gün ve 29787 sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş olup; Yönetmeliğin 3'üncü maddesinin o bendinde orman bitkisi; ö bendinde de orman bitki pasaportu tanımlanmıştır.
5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanunun 4'üncü maddesinin (a) bendinde, orman mühendislerinin faaliyet konuları; "...mevcut olan ormanlar dahil, ormanların bakımı ve iyileştirilmesi, bozuk ormanların imar ve ıslahını yapmak;... orman yangınları ve zararlılarıyla mücadele, orman yolları ile orman yangın emniyet yolu ve şeritleri plânlamasını, etüdünü, yapımını, bakımını ve kontrolünü yapmak..." olarak sayılmış, 5’inci maddesinin l’inci fıkrasında; "Meslek mensupları, 4'üncü maddede belirtilen faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla; ......... Her türlü odun ve odun dışı orman ürünleri ile orman endüstrisi dahil her türlü ormancılık çalışmaları için gerekli olan fidan, bitki, alet ve edevatın ihracat ve ithalat işlemleriyle ilgili hizmetleri tek başlarına, ortak faaliyet alanları içinde ise mevzuatta yetkilendirilmiş diğer meslek mensuplarıyla beraber yapmaya ve yürütmeye yetkilidir. Bu fıkrada belirtilen hak ve yetkiler, Odaya mensup meslek mensuplarınca kullanılır." hükmüne yer verilmiştir.
24/7/2009 tarihli ve 27298 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Serbest Yeminli Meslek Mensupları Tüzüğünün 6'ncı maddesinin k bendinde "Denetim" tanımı, "Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisi alanında yapılan işlerin mevzuata, şartname ve sözleşmelere uygun olarak yapılıp yapılmadığının her aşamada denetlenmesidir." şeklinde tanımlanmış, 1 bendinde "Muayene: Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisine ilişkin kabulü istenilen konuların ilgili mevzuata, şartname ve sözleşmelere uygunluğunu, bu konuda belirlenmiş yöntemlere göre muayene etmek suretiyle tespit etmek ve belgeye bağlamaktır." şeklinde tanımlanmış, v bendinde, Kanunun 4'üncü maddesindeki faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla, "Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisi alanında yapılan ihracat ve ithalatın ... tarih ve ... sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu hükümlerine göre fümigasyon ve karantina hizmetlerini yürütmek" konusunda orman mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisleri yetkili kılınmış ve z bendinde ihracat ve ithalata ilişkin hizmetler, "Her türlü odun, odun türevleri ve odun dışı ürünler ve türevleri, ağaç, ağaççık, fidan, çalı ve benzeri orman bitkileri ile ormancılıkta, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisinde kullanılacak donanım, alet, edevat, hormon ve ilacın ihraç ve ithal edilebilmesi için ihracat ve ithalat mevzuatında öngörülen rapor, beyanname ve benzeri belgelerin düzenlenmesine ilişkin çalışmalardır." şeklinde tanımlanarak bu konularda orman mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisleri yetkili kılınmıştır.
Kaldı ki; 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanununun 36'ncı maddesinde, münhasıran ormanlara taallûk eden hastalık ve zararlılarla Devlet ormanları yararına yapılacak mücadele hizmetlerinin Orman İdaresi tarafından ve orman bütçesinden ifa edileceği; zaruret halinde bu kanunun mükellefiyet hükümlerinden faydalanılacağı; hastalık ve zararlıların hem orman, hem ziraat sahalarını alakalandırıyorsa mücadelenin bu kanun hükümleri dairesinde ve Orman İdaresi ile müştereken yapılacağı; mücadele masraflarına Orman İdaresinin iştirak nispetinin Ziraat Vekaletince belirtileceği; 37’nci maddesinde, hususi ormanlarda veya sahipli ağaçlıklarda görülen ve mücadele edilmediği takdirde muhiti için tehlike teşkil edebilecek olan hastalık ve zararlılarla mücadelenin Orman İdaresince yapılacağı hükümlerine yer verilmesine karşın; Danıştay Onuncu Dairesinin 2.10.2017 gün ve 2017/1037 sayılı ara kararma cevaben Orman Genel Müdürlüğü Strateji Geliştirme Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 20.12.2017 günlü yazının incelenmesinden, davalı idarece, dava konusu Yönetmeliğin çıkarılması aşamasında, Çevre ve Orman Bakanlığı ile müştereken hareket edildiği veya Çevre ve Orman Bakanlığından görüş alındığı hususunda bir bilgi de sunulamadığı görülmektedir.
Bu itibarla, davalı idarece, dava konusu Yönetmeliğin çıkarılması aşamasında, ormanlarda yetişenlerde dahil olmak üzere, bitkilerin veya bitkisel ürünlerin tüm zararlı organizmalara karşı korunması veya bu tür organizmaların etkilerinin engellenmesi, herhangi bir zararlı organizmaya rastlanırsa kaynağının bulunarak büyüme fonksiyonlarının etkilenmesi, istenmeyen bitki veya kısımlarının yok edilmesi veya gelişiminin kontrol edilmesi hususunda düzenleme yapılırken Çevre ve Orman Bakanlığı ile müştereken hareket edilmesi veya Çevre ve Orman Bakanlığından görüş alınması, söz konusu belge düzenleme yetkisinin, ziraat mühendisleri ile birlikte ormanların bakımı, iyileştirilmesi, bozuk ormanların imarı, ıslahı ve orman zararlılarıyla mücadele konularında gerekli lisans eğitimini almış olan orman mühendislerine de verilip Yönetmelikte bu yönde düzenleme yapılması gerekirken, belirtilen hususlar yapılmaksızın, ormanlık alanlarda veya ormanlık alanlar dışındaki alanlarda bulunan tüm "orman bitkilerini" ilgilendiren konularda münhasıran yetkili olan orman mühendislerinin de uzmanlık alanına giren bitkiler için pasaport düzenleme yetkisinin yalnızca ziraat mühendislerine verilmesine yönelik olarak ek-1 sayılı cetvelin hazırlanmasında hukuka ve kamu yararına uyarlık bulunmamaktadır.
Açıklanan nedenle; 28/03/2017 tarih ve 30021 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren "Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"in 10. maddesi ile değiştirilen Ek-1 sayılı cetvelin, "2.1 Tohum hariç dikim amaçlı bitkiler" başlığı altında yer alan ve orman mühendislerinin yetki alanında bulunan Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L:, Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı orman bitkilerine ilişkin kısmının iptali yönünde karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Dava, 12/01/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan ve 28/03/2017 tarih ve 30021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesi ile değiştirilen Ek-1 sayılı cetvelin, "2.1 Tohum hariç dikim amaçlı bitkiler" başlığı altında yer alan ve orman mühendislerinin yetki alanında bulunduğu ileri sürülen Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L., Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı orman bitkilerine ilişkin kısmının iptali istemiyle açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İlgili Mevzuat:
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri hüküm altına alınmıştır.
5553 sayılı Tohumculuk Kanunu'nun "Orman bitki türlerine ilişkin hükümler" başlıklı 40. maddesinde, "Bu Kanun hükümleri çerçevesinde orman bitki türlerine ilişkin olarak genetik kaynakların kaydı, tohumlukların üretilmesi, sertifikasyonu, ticareti ve piyasa denetimi iş ve işlemleri bir protokol çerçevesinde Çevre ve Orman Bakanlığına devredilir." kuralına yer verilerek orman bitkisi ile tarım bitkisi ayrımına gidilmiştir.
5996 sayılı Veteriner Hizmetleri, Bitki Sağlığı, Gıda ve Yem Kanunu
'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, Kanunun amacının, gıda ve yem güvenilirliğini, halk sağlığı, bitki ve hayvan sağlığı ile hayvan ıslahı ve refahını, tüketici menfaatleri ile çevrenin korunması da dikkate alınarak korumak ve sağlamak olduğu kuralına yer verilmiş; "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının 7. bendinde bitki, "Canlı bitkiler ile bunların derin dondurulmamış meyve ve sebzeleri, yumrular, soğansılar, soğanlar ve rizomlar, kesme çiçekler, yapraklı dallar, budama artığı yapraklar, yapraklar, bitki doku kültürleri, canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan belirli parçaları ile dikim amaçlı olan botanik tohumları" 9. bendinde, bitki pasaportu, "Bitki sağlığı ile ilgili bu Kanun ve diğer ilgili mevzuat ile belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart hâle getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmî etiket veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki işaret" olarak tanımlanmış; "Zararlı organizmaların kontrolü ve yükümlülükler" başlıklı 15. maddesinde, "(1) Bitki ve bitkisel ürünlerde zarar yapan organizmaların yurt içine girişi veya yurt içinde yayılmasını engellemek için aşağıdaki esaslar uygulanır: a) Bakanlık, bitki ve bitkisel ürünler ile zararlı organizma taşıma ihtimali bulunan diğer maddeler ile ilgili inceleme, teşhis, gerekli kontrol ve koruma tedbirlerini almakla yükümlüdür. b) Bakanlık, herhangi bir bölgede zararlı organizma şüphesi veya zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkması durumunda, zararlı organizmaların yayılmasının önlenmesi için, ekim ve dikimin yasaklanması veya sınırlanması, bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin naklinin ve satışının yasaklanması ile imhası dâhil her türlü tedbiri almaya, uygulamaya veya uygulatmaya yetkilidir. c) Bakanlık, zararlı organizmalarla ilgili olarak ulusal ve bölgesel düzeyde yıllık kontrol ve mücadele programı ile acil eylem planı hazırlanması ve uygulanmasını sağlar. Karantinaya tâbi zararlı organizmalar listesi Bakanlıkça belirlenir. ç) Bakanlık yabancı bir ülkede herhangi bir zararlı organizma görülmesi ve ülkemiz için risk teşkil etmesi durumunda, zararlı organizmanın türüne göre bu ülkenin tamamından veya belirli bir bölgesinden, bulaşmaya neden olabilecek bitki ve bitkisel ürünlerin ülkeye girişine ve transit geçişine, tamamen veya kısmen sınırlama veya yasak getirebilir. Sınırlama ve yasak kapsamı daraltılabilir veya genişletilebilir. (2) Zararlı organizmalara karşı yapılacak mücadelenin esasları Bakanlıkça belirlenir. Mücadelenin Bakanlıkça belirlenen esaslara göre yapılması zorunludur. (3) Devlet ormanlarında bulunan zararlı organizmalarla yapılacak mücadele hizmetleri Bakanlıkça belirlenen esaslara göre, Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından yapılır. Zararlı organizmalarla yapılacak mücadelenin hem orman hem tarım sahalarını ilgilendirmesi hâlinde, mücadele bu Kanun hükümleri çerçevesinde Bakanlık ile Çevre ve Orman Bakanlığı tarafından işbirliği hâlinde yürütülür. (4) Bakanlık zararlı organizmalarla ilgili bildirim sistemini kurar ve işletilmesini sağlar. (5) Bir yerde zararlı organizmanın salgın hâlinde ortaya çıkmasından haberdar olanlar Bakanlığa ihbar etmekle yükümlüdür. (6) Bakanlık, bazı zararlı organizmalar için özel koruma veya karantina bölgeleri oluşturabilir, oluşturulan bu bölgelerde bazı zararlı organizmalarla bulaşık bitki ve bitkisel ürünlerin giriş ve çıkışına yasaklama veya kısıtlama getirebilir, temiz alanlar için korunmuş bölgeler ilan edebilir ve bu bölgelerle ilgili izleme yapabilir. (7) Bakanlık, işlenmiş olsa dahi bitki ve bitkisel ürünler dışında kalan, bünyesinde zararlı organizma taşıma riski bulunan diğer maddeler için de bitki sağlığı ile ilgili önlemleri almaya, uygulamaya ve uygulatmaya yetkilidir. (8) Zararlı organizma mücadelesinde kullanılacak faydalı organizmaları üretenler, ithalatını yapanlar, piyasaya arz edenler ve kullananlar Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak zorundadır. (9) Ambalaj malzemesi olarak kullanılacak ahşap ambalaj malzemelerinden onay alınması gerekenler Bakanlıkça belirlenir. Belirlenen ahşap ambalaj malzemelerini üretecekler Bakanlıktan onay almak zorundadır. (10) Ticarî olarak fidan, fide, çelik, tohum, yumru, soğan gibi üretimde kullanılacak her türlü bitki yetiştiriciliğini yapanlar Bakanlıktan onay almak ve yetiştirme süresince Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak zorundadır. (11) Bakanlıkça mücadelesi istenen zararlı organizmaların tespit edildiği yerlerde, ilgililerin Bakanlıkça talep edilen önlemleri almaları ve mücadeleyi yapmaları zorunludur. (12) Zararlı organizma ile mücadeleyi, ticarî amaçla yapmak isteyen gerçek ve tüzel kişiler Bakanlıktan onay almak zorundadır.(13) Belediyeler ve il özel idareleri zararlı organizmalara karşı yapılacak mücadele ve kontrollerde Bakanlığa yardımcı olmak zorundadır. (14) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un "Kayıt ve bitki pasaportu" başlıklı 17. maddesinde, "(1) Bakanlıkça belirlenen zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeleri üreten, ithal eden, depolayan ve ticaretini yapanlar, kayıt ile ilgili Bakanlıkça belirlenen esaslara uymak ve kayıtlarını yaptırmak zorundadır. (2) Bakanlıkça belirlenen bitki, bitkisel ürün ve diğer maddelerin dolaşımında bitki pasaportu bulundurulması zorunludur. Bitki pasaportu ile ilgili her türlü düzenlemeyi yapmaya Bakanlık yetkilidir. (3) Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralına; "Resmî kontroller, itiraz hakkı ve resmî sertifikalar" başlıklı 31. maddesinin 7. fıkrasında, "Veteriner ve bitki sağlık sertifikaları ile Bakanlıkça belirlenen diğer sertifikalara ilişkin esaslar, iş ve işlemler ile sertifika modelleri Bakanlıkça belirlenir." kuralına; aynı maddenin 11. fıkrasında ise, "Bu maddenin uygulanması ile ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelik ile belirlenir." kuralına yer verilmiştir.
5996 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan ve 12/01/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte zararlı organizma taşıyıcısı olabilecek bitki, bitkisel ürün ve diğer maddeler ile bunları üreten, ithalatını ve ticaretini yapan ve depolayanların kayıt altına alınması, bu materyallerin hareketlerinin izlenmesi, herhangi bir zararlı organizmaya rastlanması durumunda kaynağının bulunarak gerekli tedbirlerin alınması ile ilgili işlemlerin düzenlendiği görülmektedir. Söz konusu Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, bitki, "Canlı bitkiler ile bunların derin dondurulmamış meyve ve sebzeleri, yumrular, soğansılar, soğanlar ve rizomlar, kesme çiçekler, yapraklı dallar, budama artığı yapraklar, yapraklar, bitki doku kültürleri, canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan belirli parçaları ile dikim amaçlı olan botanik tohumları," şeklinde; (c) bendinde, bitki pasaportu, "Bitki sağlığı ile ilgili bu Yönetmelikte belirlenen bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, çeşitli bitki ve bitkisel ürünler için standart hale getirilmiş, Bakanlıkça belirlenen usullere uygun olarak hazırlanan ve Bakanlık veya Bakanlıkça yetkilendirilenler tarafından düzenlenen resmi etiket veya belirli ürünler için Bakanlıkça kabul edilen etiket dışındaki işaret," şeklinde; (ç) bendinde, bitki sağlığı kontrolörü, "İl ve ilçe müdürlükleri ile karantina müdürlüklerinde bitki sağlığı konularında görev yapan; resmî kontroller yapmak, üretim sahalarında bitki sağlığı önlemleri alınması için talimat vermek, operatörleri resmî kayıt sisteminde kayıt altına almak, bitki pasaportu basmak üzere veya operatörleri bitki pasaportu basımı için yetkilendirmek üzere görevlendirilen ziraat mühendisi," şeklinde tanımlanmış; dava konusu Yönetmelik değişikliğiyle ziraat mühendisleri tarafından bitki pasaportu düzenlenebilecek bitkiler arasına Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L., Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı bitkilerin de eklenmesi yönünde düzenleme yapılmıştır.
Düzenlemelerde yer alan "Bakanlık" Tarım ve Orman Bakanlığıdır.
7472 sayılı Ziraat Yüksek Mühendisliği Hakkında Kanun'un 2. maddesinde, ziraat yüksek mühendislerinin, mesleki iştigal veya ihtisas sahaları dahilinde olmak üzere araştırma, ıslah, yetiştirme, toprak muhafaza, zirai mücadele, ziraat alet ve makinaları, bahçe mimarisi, toprak tasnifi, toprak, su, gıda, yem, kimyevi gübre, nebat tahlilleri, teknoloji, zootekni, zirai ekonomi gibi bilimum zirai hizmet ve faaliyetlerde bulunmaya yetkili oldukları kuralına yer verilmiştir.
24/01/1992 tarihli ve 21121 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Ziraat Mühendislerinin Görev ve Yetkilerine İlişkin Tüzük'ün 5. maddesinin 1. fıkrasında da, Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, depolanması, ambalajlanması ve pazarlanması aşamalarında; her türlü hastalık ve zararlılar konusunda teşhis, ilaç ve metod önerisi, mücadele, planlama ve uygulamaların denetlenmesi, gazlama (fümigasyon) gibi faaliyetlerin ziraat mühendisleri tarafından yürütüleceği kuralı yer almaktadır.
08/07/2006 tarihli ve 26222 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde Oda, "Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliğine bağlı Orman Mühendisleri Odası" şeklinde; (c) bendinde mühendis, "En az dört yıllık lisans eğitimini bitirmiş orman mühendisi, orman yüksek mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisi" şeklinde; (ç) bendinde meslek mensubu, "Mühendis unvanını haiz olup bu Kanun çerçevesinde ormancılık ve orman ürünleri bürosu kurmak üzere 5 inci madde uyarınca yetkilendirilen kişiler" şeklinde tanımlanmış olup; "Mesleğin Konusu" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, orman mühendislerinin faaliyet konuları, "...mevcut olan ormanlar dahil, ormanların bakımı ve iyileştirilmesi, bozuk ormanların imar ve ıslahını yapmak; ... orman ağaç, ağaçcık ve florasına ait tohum üretimi ile aşılama faaliyetlerini yürütmek, orman ağaç ve ağaçcıklarına ait tohum ve ağaç ıslah faaliyetlerini yürütmek, orman fidanlıkları kurma, yönetme, işletme, orman fidanı ve bitkisi nakli, standardizasyonu ve sertifikalandırılması faaliyetlerini yürütmek, orman yangınları ve zararlılarıyla mücadele, orman yolları ile orman yangın emniyet yolu ve şeritleri plânlamasını, etüdünü, yapımını, bakımını ve kontrolünü yapmak..." olarak sayılmış; 5. maddesinin 1. fıkrasında, "Meslek mensupları, 4. maddede belirtilen faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla; araştırma-geliştirme çalışmaları yapmaya, çevresel muhasebe yapmaya, keşif yapmaya, zarar ziyan belirlemeye, maliyet hesaplamaya, fizibilite raporu hazırlamaya, tasarım faaliyetleri yapmaya, plan ve projeler hazırlamaya ve uygulamaya, standardizasyon çalışmaları yapmaya, sertifikalandırmaya, kalite kontrolü yapmaya, stok kontrolü yapmaya, denetim yapmaya, muayene yapmaya, hakemlik yapmaya, eksperlik yapmaya, teknik müşavirlik yapmaya, danışmanlık yapmaya, yeminli danışmanlık ve bilirkişilik yapmaya, rapor hazırlamaya, ormancılık ve orman ürünleri konularında serbest müşavirlik büroları ile serbest yeminli müşavirlik büroları açmaya, laboratuvarlar açmaya, özel müesseseler ile işletmeler kurmaya, bunları yönetmeye ve bunların sorumlu müdürlüğünü yapmaya, ormancılık karantina ve rehberlik hizmetlerini yürütmeye, her türlü odun ve odun dışı orman ürünleri ile orman endüstrisi dahil her türlü ormancılık çalışmaları için gerekli olan fidan, bitki, alet ve edevatın ihracat ve ithalat işlemleriyle ilgili hizmetleri tek başlarına, ortak faaliyet alanları içinde ise mevzuatta yetkilendirilmiş diğer meslek mensuplarıyla beraber yapmaya ve yürütmeye yetkilidir. Bu fıkrada belirtilen hak ve yetkiler, Odaya mensup meslek mensuplarınca kullanılır." kuralına yer verilmiştir.
24/07/2009 tarihli ve 27298 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Serbest Yeminli Meslek Mensupları Tüzüğü'nün 6. maddesinin 1. fıkrasının (k) bendinde, denetim, "Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisi alanında yapılan işlerin mevzuata, şartname ve sözleşmelere uygun olarak yapılıp yapılmadığının her aşamada denetlenmesidir." şeklinde tanımlanmış; (l) bendinde, muayene, "Ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisine ilişkin kabulü istenilen konuların ilgili mevzuata, şartname ve sözleşmelere uygunluğunu, bu konuda belirlenmiş yöntemlere göre muayene etmek suretiyle tespit etmek ve belgeye bağlamaktır." şeklinde tanımlanmış; (v) bendinde, Kanun'un 4. maddesindeki faaliyet konularıyla sınırlı olmak kaydıyla, "ormancılık, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisi alanında yapılan ihracat ve ithalatın 15/5/1957 tarih ve 6968 sayılı Zirai Mücadele ve Zirai Karantina Kanunu hükümlerine göre fümigasyon ve karantina hizmetlerini yürütmek" konusunda orman mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisleri yetkili kılınmış ve yine (z) bendinde, ihracat ve ithalata ilişkin hizmetler, "Her türlü odun, odun türevleri ve odun dışı ürünler ve türevleri, ağaç, ağaççık, fidan, çalı ve benzeri orman bitkileri ile ormancılıkta, orman endüstrisi ve ağaç işleri endüstrisinde kullanılacak donanım, alet, edevat, hormon ve ilacın ihraç ve ithal edilebilmesi için ihracat ve ithalat mevzuatında öngörülen rapor, beyanname ve benzeri belgelerin düzenlenmesine ilişkin çalışmalardır." şeklinde tanımlanarak bu konularda orman mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendisleri yetkili kılınmıştır.
Dava konusu düzenleme tarihinde yürürlükte olan haliyle 3234 sayılı Orman Genel Müdürlüğü Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanun'un 14/B maddesi Fidanlık ve Tohum İşleri Dairesi Başkanlığının görevlerini belirlemiş olup; düzenlemeye göre "a) Orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohum ve fidanları üretmek, ürettirmek, gerektiğinde üretimle ilgili maddeleri ithal ve ihraç etmek, ağaç ve tohum ıslahını yapmak, b) Fidanlıkların ve fidanlık tesislerinin kurulması, idaresi, işletilmesi ve pazarlanması ile ilgili her türlü iş ve işlemleri yürütmek, c) Tohum kaynaklarının korunmasını, iyileştirilmesini ve çoğaltılmasını sağlamak, Orman bitki ve flora türlerine ilişkin olarak genetik kaynakların kaydı, bitki pasaportu, sertifikasyonu, ticareti ve piyasa denetimiyle ilgili iş ve işlemlerini yapmak veya yaptırmak, ilgili mevzuat çerçevesinde ihracat ve ithalat işlemlerini yürütmek, d) Gerçek ve tüzel kişilerin tohumluk ve fidanlık tesis etmesi, işletmesi ve pazarlaması çalışmalarını teşvik etmek, e) Genel Müdürlükçe verilecek benzeri görevleri yapmak." adı geçen dairenin görevleri arasında sayılmıştır.
Öte yandan; orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohumlukları standartlara uygun olarak üreten, satışını yapan, gerçek veya tüzel kişilerin yetkilendirilmesi, denetlenmesi ve orman bitki pasaportuna ilişkin usul ve esasların belirlenmesi amacıyla Orman Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanarak 31/07/2016 tarih ve 29787 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanmak suretiyle yürürlüğe giren Orman Bitkisi Tohumlukları Piyasasında Yetkilendirme, Denetleme ve Orman Bitki Pasaportu Yönetmeliğinin de dava konusu düzenleme tarihinde yürürlükte olduğu görülmektedir. Bahsi geçen Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde, ağaç, "Yetiştiği yerlere bakılmaksızın tabii olarak yetişen veya yetiştirilen, en az 8 metre ve daha yukarı boy yapabilen, kökü, gövdesi ve tepesi olan, yaşı ve çapı ne olursa olsun yerli ve egzotik tür orijinli odunsu orman bitkileri" şeklinde; meslek mensubu, "Orman Mühendisi unvanını haiz olup, 5531 sayılı Kanun çerçevesinde serbest ormancılık bürosu ve/veya şirketini kurmakla ruhsatlandırılan kişi" şeklinde; orman bitkisi, "Orman ağaç, ağaççık ve florasına ait canlı bitkiler, yumrular, soğansılar, soğanlar, rizomlar, yapraklı dallar, yapraklar, bitki doku kültürleri, canlı polen, göz, kalem ve çelik gibi canlılığını koruyan belirli parçaları ile tohumları" şeklinde; orman bitki pasaportu, "Bitki sağlığı standartlarının ve özel şartların karşılandığını gösteren, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohumluklar için standart hale getirilmiş, usullere uygun olarak hazırlanan, ilgili müdürlük veya ilgili müdürlükçe yetkilendirilenler tarafından düzenlenen, orman ağaç, ağaççık ve florasına ait tohumlukların hareketi esnasında bulundurulan belge" şeklinde tanımlanmıştır. (Anılan Yönetmelik her ne kadar 31/10/2020 tarihli ve 31290 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Yönetmelikle yürürlükten kaldırılmış ise de, dava konusu düzenleme tarihi itibarıyla yürürlükte bulunmaktadır.)
Yönetmeliğin Dava Konusu Kısımlarının İncelenmesi:
Yukarıda bahsolunan mevzuata göre, orman mühendislerinin, ormanlık alanlarda veya ormanlık alanlar dışındaki yerlerde bulunan tüm "orman bitkilerini" ilgilendiren konularda münhasır yetkili oldukları, orman bitkisi türlerinin ziraat mühendislerinin mesleki iştigal veya ihtisas sahaları dahilinde olmadığı anlaşılmaktadır.
Tarım ürünlerinin yetiştirilmesi, hasadı, işlenmesi, paketlenmesi, depolanması, satışı, ithal ve ihracı, taşınması işlemleri sırasında uygulanacak her türlü iç ve dış karantina esaslarının saptanması, bitki pasaportu düzenlenmesi ve diğer uygulamaların ziraat mühendislerince yürütüleceği açık olmakla beraber; orman mühendislerinin, ormanlık alanlarda veya ormanlık alanlar dışındaki yerlerde bulunan tüm "orman bitkileri" bitki pasaportu konusunda münhasır yetkili olduğunun kabulü gerekmektedir.
Daha önceki tarihlerde davacı TMMOB Orman Mühendisleri Odası tarafından, 26/03/2010 tarih ve 27533 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Zirai Karantina Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 1. ve 2. maddelerinin, 5531 sayılı Orman Mühendisliği, Orman Endüstri Mühendisliği ve Ağaç İşleri Endüstri Mühendisliği Hakkında Kanuna aykırı olduğu ileri sürülerek iptali talebiyle açılan davada Dairemizin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 06/04/2017 tarih ve E:2015/2154, K:2017/1588 sayılı kararı ile de onanmasına karar verilen 27/11/2014 tarih ve E:2010/6592, K:2014/7231 sayılı iptal kararında; yine 19/06/2011 tarihli ve 27969 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Karantinası Fümigasyon Yönetmeliği'nin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının (h) ve (ı) bentleri ile "Adaylarda aranan şartlar" başlıklı 5. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinin iptali talebiyle açılan davada Dairemizin Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 25/12/2017 tarih ve E:2016/1190, K:2017/4567 sayılı kararı ile de onanmasına karar verilen 02/07/2015 tarih E:2011/9351, K:2015/3519 sayılı iptal kararında da münhasıran orman mühendislerinin görev alanına giren konularda ziraat mühendislerine yetki verilmesinin hukuka aykırı olduğu saptamalarına yer verilmiştir.
Yukarıda yer verilen iki karara ek olarak temelde ziraat mühendisleri ile orman mühendislerinin görev alanları ve yetkileri ile ilgili olarak açılan davalarda, Dairemiz içtihatları, orman bitkisinin diğer bitkilerden ayrı değerlendirilmesi gerektiğinin mevzuattan anlaşıldığını, orman mühendislerinin orman bitkileri ile ilgili münhasır yetkilerinin bulunduğunu, bu yetkilerin sadece orman alanlarında yer alan bitkileri değil, nerede olursa olsun orman bitkilerini kapsadığını ortaya koymuş; orman bitkileri ile ilgili olarak orman mühendisi, orman endüstri mühendisi ve ağaç işleri endüstri mühendislerinin yetkilerini kısıtlar şekilde, bu bitki türleri ile ilgili olarak ziraat mühendislerini yetkili kılan düzenlemelerin hukuka aykırı olduğuna karar verilmiştir.
Buna göre, davalı Bakanlığın bitki pasaportuna ilişkin yetkisinin, 5996 sayılı Kanun'da tanımlanan "bitkiler" ile sınırlı olduğu; ormanlık alanlarda veya ormanlık alanların dışındaki yerlerde bulunan tüm "orman bitkileri" yönünden münhasır yetkili olduğu anlaşılan orman mühendislerinin görev alanına giren ağaç türleri ile ilgili olarak, düzenleme yapma yetkisinin Orman Genel Müdürlüğüne ait olduğu, dolayısıyla bu konuda düzenleme yetkisi bulunmadığı anlaşılan davalı idare tarafından düzenleme yapılmasında usul ve hukuka uyarlık bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Buna ek olarak, halihazırda söz konusu ağaç türleri ile ilgili olarak her iki kurumun (Tarım ve Orman Bakanlığının ve Orman Genel Müdürlüğünün) çıkarmış olduğu yönetmeliklerin geçerli olduğu, kurumlar arasında bir yetki çatışması bulunduğu, yapılan düzenlemenin düzenlemeden doğrudan etkilenecek kişiler açısından uygulamayı açıklamak ve sadeleştirmekten ziyade, daha karmaşık bir hale soktuğu, anlaşılabilir bir düzenleme olmadığı görülmektedir.
Yine belirtmek gerekir ki, 17/02/2006 tarih ve 26083 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mevzuat Hazırlama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmeliğin "Görüş alma" başlıklı 6. maddesi ile kurumlar arasında yetki çatışması oluşmaması veya denetimsiz bırakılan bir alan kalmamasının sağlanması, uygulamada karmaşık durumların önüne geçilebilmesi amacıyla kurumların düzenleyici işlemlerin hazırlık aşamasında birbirlerinden konu ile ilgili görüş istemesi şeklinde bir uygulamaya yer verilmiş; uygulamada ise düzenlemenin hızlı şekilde yapılması gereken durumlarda yazılı görüş verilmesine ek olarak kurum temsilcilerinin toplantılar yaparak görüşlerini bildirmesi ve bu yöntemle yasal doğruların bulunması benimsenmiştir.
02/10/2017 tarihli ara kararına Orman Genel Müdürlüğü tarafından verilen ... tarih ve E.... sayılı cevabi yazıda, dava konusu edilen Yönetmelik değişikliğinin hazırlık aşamasında kendilerinden görüş alınmadığının ve kendilerinde konuya ilişkin herhangi bir belge bulunmadığının belirtildiği de görülmektedir.
Bu itibarla, 28/03/2017 tarih ve 30021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesi ile değiştirilen Ana Yönetmeliğin eki Ek-1 sayılı cetvelin, "2.1 Tohum hariç dikim amaçlı bitkiler" başlığı altında yer alan Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L:, Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı orman bitkilerine ilişkin kısımlarının hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 12/01/2011 tarihli ve 27813 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmeliğin ekinde yer alan ve 28/03/2017 tarih ve 30021 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bitki Pasaportu Sistemi ve Operatörlerin Kayıt Altına Alınması Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 10. maddesi ile değiştirilen Ek-1 sayılı cetvelin, "2.1 Tohum hariç dikim amaçlı bitkiler" başlığı altında yer alan ve orman mühendislerinin yetki alanında bulunduğu ileri sürülen Abies Mill., Castanea Mill., Larix Mill., Picea A., Pinus L., Platanus L., Populus L., Pseudotsuga Carr., Quercus, Tsuga adlı orman bitkilerine ilişkin kısmının İPTALİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam … TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine, davalı idarece yapılan … TL yargılama giderinin davalı idare üzerine bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca … TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra taraflara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 20/06/2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.