Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2017/1346 E. , 2021/4592 K.
"İçtihat Metni"
T.C.
D A N I Ş T A Y
SEKİZİNCİ DAİRE
Esas No : 2017/1346
Karar No : 2021/4592
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : ... Granit Mermercilik Mad. İnş. Turz.
Mimarlık Müh. Taş. Pet. Ürn. Emlk. Taah. Hiz. Tarım
Medikal Özel Eğitim ve Sağ. Hizm. Bilgi. Işık-Ses Sist.
İçecek Unlu Mam. İth. İhr. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.
Vekili : Av. ...
Karşı Taraf (Davalı) : ... Genel Müdürlüğü
Vekili : Av. ...
İstemin Özeti : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının hukuka aykırı olduğu öne sürülerek, 2577 sayılı Kanunun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Savunmanın Özeti : Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi : İstemin kabulü ile Mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Hüküm veren Danıştay Sekizinci Dairesince işin gereği görüşüldü:
Dava, davacı şirketin Antalya İli, Elmalı İlçesi, Elmalı Orman İşletme Müdürlüğü ... nolu bölme içinde uhdesinde bulunan AR: ... nolu ruhsat sahasında bulunan 6.554 m² açık işletme, 1.117 m² de pasa döküm sahası izinlerinin ihyası talebinin reddine ilişkin Antalya Orman Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
İdare Mahkemesince izinlerin uzatılması talebinin yapıldığı tarihlerde geçerli Yönetmelik hükümleri uyarınca süresi biten izinlerle ilgili mesai bitimine kadar yenilenmiş ruhsatla müracaat edilirse ruhsat süresi sonuna kadar iznin uzatılacağı, aksi halde izinleri iptal edileceği hususunun açık olduğu davacının ruhsatın iptali davasını kazanmasının istisna hallerin düzenlenmemiş olması nedeniyle durumu değiştirmeyeceği, 6831 sayılı Orman Kanununun 16. maddesi gereği verilen maden izinlerinin de ruhsata dayalı, olarak verildiğinden ruhsatı olmayan dönemler için ihyasının mümkün olmaması nedeniyle davalı idarece tesis edilen işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Anayasa'nın 125. maddesinin 1. fıkrasının ilk cümlesinde, "İdarenin her türlü eylem ve işlemlerine karşı yargı yolu açıktır."; 138. maddesinin 4. fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." kuralı yer almıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.(...)" kuralına yer verilmiştir.
İdari yargıda, idari dava sonucu verilen iptal kararları ile, idari işlemdeki sakatlık saptandığı zaman iptal kararı sakatlığın ortaya çıktığı ana kadar geri yürür ve sakat işlemi ortadan kaldırır; işlem hiç yapılmamış sayılır. İptal hükmünün geri yürümesi sonucu sakat işlemin ortadan kaldırılmasıyla önceki hukuki durum geri gelir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare tarafından14.09.2010 tarihinde davacı şirkete uhdesinde bulunan AR:... nolu ruhsata dayanarak 6.554 m² açık işletme ve 1.117 m² altyapı tesisi (pasa döküm sahası) için izin verildiği, davacı şirketin izin devam ederken 23.08.2012 tarihinde Bölge Müdürlüğüne müracaat ederek yeni ruhsatı alamadıkları için dokuz aylık ek süre talep etmesi üzerine, iznin 31.05.2013 tarihine kadar uzatıldığı,ve bu süre sonunda mesai bitimine kadar yeni ruhsatla müracaat edilmemesi halinde izinlerinin iptal edileceğinin davacıya tebliğ edildiği, Maden İşleri Genel Müdürlüğü'nün 29.05.2013 tarihli yazısıyla ilgili ruhsatın 06.05.2013 tarihinde iptal edildiğinin davacıya bildirildiği, buna bağlı olarak da verilen izinlerin ... tarih ve ... ve ... sayılı olurlar ile iptal edildiği, davacı şirketin bu işlemin iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinin E ... esasında açtığı davada anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği, davacı şirketin bu işlemin iptali nedeniyle bu ruhsata dayalı izinlerin de ihyası istemiyle davalı idareye 21.01.2014 tarihinde başvuruda bulunduğu ve bu başvurusunun ... tarih ve ... sayılı işlemle reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Somut olayda; davacı şirkete ait maden ruhsatının 06.05.2013 tarihinde Maden İşleri Genel Müdürlüğünce iptal edildiği buna bağlı olarak da verilen orman izinlerinin de iptal edildiği, davacı şirketin maden ruhsatının iptali işlemine karşı ... İdare Mahkemesinin E:... esasında açtığı davada, anılan Mahkemenin ... tarih ve K:... sayılı kararı ile işlemin iptaline karar verildiği; kararın temyiz incelemesi sonucu Dairemizin 26.09.2019 tarih E:2014/7721, K:2019/7819 sayılı kararı ile onanmasına karar verildiği görülmektedir.
Her türlü işlem ve eylemine karşı yargı yolu açık olan idarenin yargı kararlarına uyması ve bu kararların gereklerine göre işlem ya da eylemde bulunmak zorunda olması aynı zamanda Anayasa'nın 2. maddesinde belirtilen "hukuk devleti" ilkesinin de bir gereği olup, idarenin yargı kararlarını aynen ve gecikmeksizin uygulamasının anayasal bir zorunluluk olduğunda herhangi bir kuşku bulunmamaktadır.
Bakılan davada; dava konusu işlemin daha önce yargı kararı ile iptal edilen bir idarî işlem neticesinde alınmış olup, yargı kararının sonucu olarak orman iznininde yeniden verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemde hukuka uygunluk görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle; ... İdare Mahkemesinin temyize konu kararının bozulmasına, dosyanın yeniden bir karar verilmek üzere anılan Mahkemeye gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 14/10/2021 tarihinde oybirliği ile karar verildi.